“Πόσα επαγγέλματα παλιά 

σήμερα δεν υπάρχουν πια;

Και τα παλιά τα μαγαζιά 

στο χρόνο χάνονται και αυτά;

Ας προσπαθήσουμε μαζί 

τον χρόνο σαν απλή στιγμή 

πίσω να γυρίσουμε 

και να τα συναντήσουμε”

Στο πλαίσιο του Ολοήμερου Προγράμματος του Νηπιαγωγείου μας, κατά τη φετινή σχολική χρονιά υλοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Παλιά Επαγγέλματα… ζωντανέψτε!».

Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε με στόχο να φέρει τα παιδιά σε επαφή με επαγγέλματα του παρελθόντος που τείνουν να εξαφανιστούν, καθώς και με τις παραδοσιακές τεχνικές, τα εργαλεία και τις αξίες που συνδέονται με αυτά. Με το συγκεκριμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα είχαμε την ευκαιρία να μπούμε νοερά σε μια μηχανή του χρόνου και να ταξιδέψουμε στο παρελθόν.  Συναντήσαμε παλιά επαγγέλματα τα οποία έχουν εκλείψει, συζητήσαμε γι’ αυτά, είδαμε φωτογραφικό υλικό και βίντεο από παλιά επαγγέλματα και μάθαμε λεξούλες καινούργιες μέσα από τις παλιές συνήθειες και τα επαγγέλματα των ανθρώπων, γνωρίσαμε από κοντά κάποιους που συνεχίσουν να κάνουν κάποια από αυτά τα παλιά επαγγέλματα, τα αναπαραστήσαμε, γίναμε δηλαδή κι εμείς νερουλάδες, καλαθάδες, παγωτατζήδες, εφημεριδοπώλες, πεταλωτές, λούστροι κ.α.  Οι βιωματικές δράσεις μας, μας βοήθησαν να μπούμε στο κλίμα μιας άλλης εποχής και  να δημιουργήσουν όμορφες εικόνες και βιώματα στους μαθητές μας!  Κι αφού γνωρίσαμε τον τότε κόσμο, είχαμε τη δυνατότητα να δούμε πόσο πολύ έχουν εξελιχθεί και έχουν αλλάξει τα πράγματα στις μέρες μας!

Το ενδιαφέρον των παιδιών παρέμεινε αμείωτο καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος. Με ενθουσιασμό και απορίες, έμαθαν πλήθος νέων πληροφοριών, ανέπτυξαν δεξιότητες παρατήρησης και κριτικής σκέψης και κυρίως αντιλήφθηκαν την αξία της παράδοσης και της διατήρησης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Το πρόγραμμα οργανώθηκε σε τέσσερις φάσεις:

• Κατά τον πρώτο μήνα, δόθηκε έμφαση στη διερεύνηση των αρχικών γνώσεων και αντιλήψεων των παιδιών για το θέμα. Μέσα από καταιγισμό ιδεών, συζητήσεις στην ολομέλεια και παρατήρηση, διαπιστώθηκε τι γνωρίζουν ήδη τα παιδιά για τα επαγγέλματα.
• Κατά το δεύτερο μήνα, πραγματοποιήθηκε επεξεργασία των θεμάτων που είχαν επιλεγεί. Μέσα από συζητήσεις, τα παιδιά ήρθαν σε επαφή με την έννοια της εργασίας, κατανοώντας την κοινωνική της αναγκαιότητα και την αξία κάθε επαγγέλματος. Τους δόθηκε ένα φύλλο εργασίας για το σπίτι όπου έπρεπε να συμπληρώσουν το επάγγελμα των γονιών τους, των παππούδων και των γιαγιάδων τους. Στη συνέχεια, μετά τη συμπλήρωση των φύλλων εργασίας δημιουργήθηκε ένας πίνακας διπλής εισόδου με τις απαντήσεις τους.

 

Διαβάσαμε το παραμύθι «Παλιά Επαγγέλματα, Ζωντανέψτεεε..!» (εκδόσεις Λιβάνη), το οποίο αποτέλεσε σημείο αναφοράς για περαιτέρω δράσεις. Επιπλέον, αξιοποιήθηκε φωτογραφικό υλικό για την οπτική γνωριμία των παιδιών με παλιά επαγγέλματα που τείνουν να εκλείψουν. Το διάστημα αυτό εμπλουτίστηκε με δημιουργικές δραστηριότητες όπως θεατρικό παιχνίδι, τραγούδι και κατασκευές.

• Κατά τον τρίτο μήνα, έγινε η προετοιμασία των παιδιών για τις προγραμματισμένες επισκέψεις. Εξηγήθηκε ο σκοπός κάθε επίσκεψης και τα παιδιά προετοιμάστηκαν με ερωτήσεις και προτάσεις. Πραγματοποιήθηκαν οι επισκέψεις στο νηπιαγωγείο από ανθρώπους που κατέχουν γνώσεις με τα επαγγέλματα που τείνουν να εξαφανιστούν, οι οποίοι παρουσίασαν τον τρόπο εργασίας τους, μεταξύ των οποίων ο γομωτής ή πυροδότης, οι τεχνίτριες παρασκευής γνήσιων κεριών,ο τεχνίτης κατασκευής μαγκούρας, ο αγγειοπλάστης και  ο πεταλωτής. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στη δομή υφαντικής τέχνης στο Γεράκι για γνωριμία με τον αργαλειό και την τεχνική της υφαντικής. Μετά από κάθε επίσκεψη, έγινε σύνδεση των προηγούμενων γνώσεων των παιδιών με αυτά που έμαθαν μέσω των βιωματικών εμπειριών. Τα παιδιά μετά από κάθε επίσκεψη ζωγράφιζαν τι τους άρεσε από την επίσκεψη. Στο τέλος του εκπαιδευτικού προγράμματος όλες αυτές οι ζωγραφιές έγιναν βιβλίο που το πήραν μαζί τους.

Επίσης μαθαίνοντας για τα διάφορα επαγγέλματα που τείνουν να εξαφανιστούν τα παιδιά έλυναν διάφορα αινίγματα όπου οι λύσεις στα συγκεκριμένα αινίγματα ήταν κάποια από αυτά τα επαγγέλματα που τείνουν να εξαφανιστούν. Δόθηκαν φύλλα εργασίας όπου οι μαθητές καλούνταν να λύσουν το κάθε αίνιγμα, να ζωγραφίσουν τον αντίστοιχο επαγγελματία και στη συνέχεια να αντιγράψουν το όνομα του επαγγέλματος που ασκούσε ο συγκεκριμένος επαγγελματίας. Όλα αυτά τα φύλλα εργασίας συγκεντρώθηκαν για κάθε παιδί και δημιουργήθηκε το βιβλίο «Αινίγματα για τα Παλιά Επαγγέλματα».

• Κατά τον τέταρτο μήνα, τα παιδιά κλήθηκαν να προβληματιστούν και να συζητήσουν για τους λόγους που αυτά τα επαγγέλματα έχουν εκλείψει ή τείνουν να εξαφανιστούν. Έγινε συσχέτιση με το σήμερα και παρουσιάστηκαν τα επαγγέλματα που τα έχουν αντικαταστήσει. Το κάθε παιδί μίλησε για το επάγγελμα που θα ήθελε να ακολουθήσει στο μέλλον, και έγινε εστιασμένη μελέτη πάνω σε καθένα από αυτά, μέσα από ποικίλες δραστηριότητες όπως ζωγραφική, θεατρικό παιχνίδι και παντομίμα.

Δημιουργήθηκε ένα κολλάζ με ζωγραφιές των παιδιών για το τι θέλουν να γίνουν όταν μεγαλώσουν.

 

Περιγραφή των επισκέψεων

Πριν από κάθε επίσκεψη είχε γίνει γνωριμία με τα επαγγέλματα και μελέτη του τρόπου εργασίας, των εργαλείων και των μέσων που χρησιμοποιούνται κτλ. Τα παιδιά μέσα από εικόνες αλλά και βίντεο έρχονταν σε πρώτη επαφή κάθε φορά με το συγκεκριμένο επάγγελμα και έθεταν διάφορες ερωτήσεις που ήθελαν να θέσουν στους ανθρώπους, που έχουν γνώσεις για τα επαγγέλματα που τείνουν να εξαφανιστούν, κατά την επίσκεψη τους στο Νηπιαγωγείο μας.

Η πρώτη επίσκεψη ήταν για να μάθουμε για το επάγγελμα του γομωτή ή πυροδότη. 

Ο κύριος Νίκος μας εξήγησε τη διαδικασία γομώσεως και ανάφλεξης του δυναμίτη, εξηγώντας μας με απλό και ασφαλή τρόπο πώς αυτό γινόταν ώστε να φτιαχτούν δρόμοι και για να πάρουν υλικά όπως χαλίκι, άμμο κτλ. Έγινε προβολή βίντεο όπου τα παιδιά είδαν τη διαδικασία. Οι μαθητές εντυπωσιάστηκαν από τα εργαλεία, τα υλικά και τον τρόπο σύνθεσης των εκρηκτικών, πάντα με έμφαση στην ασφάλεια.

Ενδεικτικές ερωτήσεις των παιδιών για το επάγγελμα του γομωτή ή πυροδότη:

• «Φοράτε κάποια ειδική στολή ή κράνος ή γάντια;» (Αναστασία)
• «Πως γινόταν η ανατίναξη;» (Θανάσης Σ.)
• «Γίνεται η ανατίναξη κοντά σε σπίτια;» (Ιωάννα)
• «Είναι επικίνδυνο το επάγγελμα σας;» (Χρυσούλα)
• «Έχει συμβεί κάποιο ατύχημα σε εργαζόμενο;» (Ελευθερία)

   

 

Ακολούθησε επίσκεψη για να μάθουμε για το επάγγελμα παρασκευής γνήσιων κεριών.

Η κυρία Γεωργία και η κυρία Αργύρω μας έδειξαν πώς παρασκευάζονταν τα κεριά με φυσικά υλικά, όπως το κερί μέλισσας. Ήταν δύσκολο να φέρουν στο Νηπιαγωγείο όλα τα απαραίτητα σύνεργα για να δείξουν τη διαδικασία κατασκευής γνήσιων κεριών  όπως την κάνουν στο εργαστήριο τους, για αυτό μας έδειξαν την όλη διαδικασία χρησιμοποιώντας ένα γκαζάκι, ένα μπρίκι, μια κουτάλα, βελόνες, φιτίλι και γνήσιο κερί μέλισσας. Τα παιδιά είδαν τη διαδικασία τήξης και χύτευσης και στη συνέχεια κατασκεύασαν γνήσια κεράκια (όπως αυτά της εκκλησίας) με την καθοδήγηση των ειδικών. Στο τέλος το κάθε παιδί πήρε ένα γνήσιο κεράκι για το σπίτι του.

Ενδεικτικές ερωτήσεις των παιδιών για την κατασκευή των γνήσιων κεριών:

• «Μυρίζει το κερί μέλι;» (Αναστασία)
• «Πως δε καίγεται το κερί καθώς λιώνει στο μπρίκι» (Αμέλια)
• «Πόσους βαθμούς Κελσίου έχει όταν λιώνει το κερί;» (Παναγιώτης)
• «Πόση ώρα χρειάζεται για να κρυώσουν τα κεριά ώστε να ξαναρίξουν κερί πάνω σε αυτά;» (Κατερίνα)
• «Μπορούν να φτιάξουν κεριά με χρώμα;» (Αγάπη)
• «Έχουν καεί ποτέ από το κερί καθώς το ζεσταίνουν;» (Χρυσούλα)

 

Επόμενη επίσκεψη για να μάθουμε για την κατασκευή μαγκούρας.

Ο κύριος Αντρέας μας έδειξε πώς με επιδεξιότητα λυγίζει  το κατάλληλο ξύλο και τι διαδικασία χρησιμοποιεί για να δημιουργήσει μαγκούρες. Τα παιδιά παρατήρησαν τα εργαλεία που χρειάζονται, το ξύλο που χρησιμοποιεί και εντυπωσιάστηκαν από τη διαδικασία κατασκευής.

Ενδεικτικές ερωτήσεις των παιδιών για την κατασκευή μαγκούρας:

• «Τι ξύλο χρησιμοποιεί για την κατασκευή μαγκούρας;» (Χρυσούλα)
• «Γιατί το ξύλο δε καίγεται, όταν χρησιμοποιεί φωτιά για να γυρίσει το ξύλο για να γίνει μαγκούρα;» (Ελευθερία)
• «Με τι και πώς στρίβει το ξύλο για να κάνει την καμπύλη της μαγκούρας;» (Θανάσης Σ.)
• «Πρέπει να είναι ξερό το ξύλο για να το γυρίσει;» (Στυλιανός)
• «Αντί να ζεστάνει το ξύλο με τη φωτιά μπορεί να το βράσει για να ξεραθεί;» (Σοφία)
• «Πόσο χρόνο χρειάζεται να φτιάξει μια μαγκούρα;» (Κωνσταντίνος)
• «Γιατί κρατούσαν τις μαγκούρες οι παππούδες και οι κτηνοτρόφοι;» (Παναγιώτης)

 

 

Ακολούθησε επίσκεψη για να μάθουμε για το επάγγελμα του αγγειοπλάστη.

Η κυρία Σιμόνα εξήγησε στα παιδιά τη διαδικασία όπου το χώμα και το νερό μεταμορφώνονται σε χρηστικά αντικείμενα και τη διαδικασία του ψησίματος στο καζάνι. Ήταν δύσκολο να φέρει τον τροχό στο σχολείο, αλλά τους εξήγησε τη διαδικασία και έγινε προβολή σχετικών βίντεο. Η αγγειοπλάστης μας έφερε πηλό και τα παιδιά δοκίμασαν να πλάσουν τον πηλό και συμμετείχαν ενεργά στη δημιουργία μικρών πήλινων σχεδίων χρησιμοποιώντας διάφορα κουπ πατ και όλα τα απαραίτητα εργαλεία που απαιτούνται στην αγγειοπλαστική. Όλα τα σχέδια που δημιουργήθηκαν τα πήρε η κυρία Σιμόνα ώστε να τα ψήσει στο καμίνι. Μετά από κάποιες μέρες οι δημιουργίες των παιδιών ήταν έτοιμες. Το κάθε παιδί διάλεξε τις δημιουργίες του ώστε να τις ζωγραφίσει και να τις διακοσμήσει όπως το ίδιο επιθυμούσε. Τα παιδιά εντυπωσιάστηκαν από τα μικρά πήλινα χρωματιστά σταυρουδάκια που η κυρία Σιμόνα τους χάρισε.

Ενδεικτικές ερωτήσεις των παιδιών για το επάγγελμα του αγγειοπλάστη:

• «Φοράτε γάντια όταν πλάθεται το πηλό και δημιουργείται διάφορα χρήσιμα αντικείμενα;» (Χρήστος)
• «Γιατί χρησιμοποιείτε νερό όταν πλάθετε τον πηλό;» (Γιάννης)
• «Χρειάζεται να βάλετε δύναμη στα χέρια σας όταν πλάθεται τον πηλό στον τροχό;» (Αναστασία)
• «Γιατί πάνω στον τροχό γυρίζει η βάση που υπάρχει;» (Κατερίνα)
• «Πως γυρίζει η βάση στον τροχό;» (Θανάσης Δρ.)
• «Χρησιμοποιείτε τα ίδια εργαλεία με παλιά;» (Στέφανος)
• «Τι άλλα εργαλεία χρησιμοποιείτε εκτός του τροχού;» (Παναγιώτης)
• «Μπορείτε να φτιάξετε ποτήρια με πηλό στον τροχό;» (Αμέλια)
• «Με σχοινάκι ξεκολλάει αυτό πού φτιάχνετε από τον τροχό;» (Χρυσούλα)

 

Επόμενη επίσκεψη στη δομή υφαντικής στο Γεράκι για να μάθουμε για το επάγγελμα της υφάντρας.

Πραγματοποιήσαμε εκπαιδευτική επίσκεψη στη δομή Υφαντικής στο Γεράκι όπου διατηρείται η τέχνη της υφαντικής. Τα παιδιά ήρθαν σε επαφή με τον αργαλειό, είδαν πώς στηνόταν το στημόνι και η κυρία Ντίνα τους έδειξε πως χρησιμοποιούσαν οι υφάντρες τον αργαλειό, πώς δημιουργούνταν τα υφαντά και τι άλλο θα μπορούσαν να φτιάξουν στον αργαλειό εκτός από χαλιά. Ενθουσιάστηκαν με τα χρώματα και τα σχέδια και δοκίμασαν να περάσουν τις κλωστές.

Ενδεικτικές ερωτήσεις των παιδιών για το επάγγελμα της υφάντρας:

• «Πόσες κλωστές έχει ο αργαλειός;» (Γιάννης)
• «Γιατί σπρώχνουν αυτό το ξύλο στον αργαλειό;» (Κατερίνα)
• «Πόσο χρόνο χρειάζεται για να φτιάξετε ένα χαλί στον αργαλειό;» (Ελευθερία)
• «Εκτός από χαλιά τι άλλο μπορείτε να φτιάξετε στον αργαλειό;» (Κωνσταντίνος)
• «Έχουν όλοι οι αργαλειοί το ίδιο σχήμα;» (Χρήστος)
• «Τι σχέδια είχαν πάνω τα χαλιά που έφτιαχναν;» (Αμέλια)

 

Τελευταία επίσκεψη στο Νηπιαγωγείο μας για να μάθουμε για το επάγγελμα του πεταλωτή.

Ο κύριος Γιώργος παρουσίασε στα παιδιά πώς τοποθετούνται τα πέταλα στα άλογα. Είχαμε τη χαρά να έρθει στο Νηπιαγωγείο μας το άλογο «ο Στράτος» ώστε να παρουσιαστεί καλύτερα η διαδικασία του πεταλώματος. Τα παιδιά έμαθαν για τη σημασία της φροντίδας των ζώων, για ποιο σκοπό γίνεται το πετάλωμα και είδαν τα απαραίτητα εργαλεία που χρησιμοποιούνταν και τη διαδικασία του πεταλώματος.

Ενδεικτικές ερωτήσεις των παιδιών για το επάγγελμα του πεταλωτή:

• «Γιατί φοράνε παπούτσια-πέταλα τα άλογα;» (Χρυσούλα)
• «Πονάει το άλογο καθώς του βάζετε τα καρφιά στα πέταλα στα πόδια του;» (Γιάννης)
• «Μπορείτε να μην βάλετε πέταλα σε όλα τα πόδια του, δηλαδή αντί να βάλετε 4 πέταλα (ένα σε κάθε πόδι) να βάλετε 2 πέταλα (σε δυο μόνο πόδια);» (Χρήστος)
• «Γίνεται σε ένα άλογο να μη βάλουν καθόλου πέταλα;» (Στέφανος)
• «Πόσο χρονών πρέπει να είναι το άλογο για να μπορεί να βάλει πέταλα;» (Στυλιανός)
• «Πώς μετράτε το νούμερο πέταλο που χρειάζεται το κάθε άλογο;» (Ιωάννα)
• «Μπορεί τα πέταλα στα μπροστά πόδια του αλόγου να είναι διαφορετικά από τα πέταλα στα πίσω πόδια του;» (Παναγιώτης)
• «Που αγοράζετε τα πέταλα;» (Ελευθερία)
• «Γίνεται να βάλουν πέταλα και στα γαϊδούρια;» (Κατερίνα)
• «Γιατί το άλογο έχει μακριά ουρά;» (Αναστασία)

 

Ευχαριστούμε θερμά όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση του προγράμματος και ιδιαίτερα τους ανθρώπους που μας επισκέφτηκαν και μοιράστηκαν με τα παιδιά την εμπειρία, τη γνώση και την αγάπη τους για τα επαγγέλματα του χθες. Πιο συγκεκριμένα :

• τον κύριο Νίκο Σακελλαρίου για τις πληροφορίες και τις γνώσεις που μας έδωσε για το επάγγελμα του γομωτή ή πυροδότη
• την κυρία Γεωργία Μαλαβάζου και την κυρία Αργυρώ Κατσάμπη για τις πληροφορίες και τις γνώσεις που μας έδωσε για το επάγγελμα του τεχνίτη κατασκευής γνήσιων κεριών
• την κυρία Σιμόνα Κατσάμπη για τις πληροφορίες και τις γνώσεις που μας έδωσε για το επάγγελμα του αγγειοπλάστη
• τον κύριο Αντρέα Ντελίου για τις πληροφορίες και τις γνώσεις που μας έδωσε για το επάγγελμα του τεχνίτη μαγκούρας
• την κυρία Ντίνα Χριστάκη για τις πληροφορίες και τις γνώσεις που μας έδωσε για το επάγγελμα της υφάντρας
• τον κύριο Γιώργο Τσίπουρα και το άλογο «Στράτο» για τις πληροφορίες και τις γνώσεις που μας έδωσε για το επάγγελμα του πεταλωτή.

Η γνώση του παρελθόντος είναι πολύτιμη παρακαταθήκη για το μέλλον και στο Νηπιαγωγείο μας φροντίζουμε αυτή η γνώση να μεταδίδεται με τρόπο δημιουργικό και ζωντανό!