Η εκπαιδευτική πολιτική στην Ελλάδα, όπως αποτυπώνεται στον Ν. 4823/2021 και την Υπουργική Απόφαση 134960/Δ3/2021, εστιάζει στη δημιουργία ενός συνεκτικού δικτύου υποστήριξης για τον μαθητή. Το ΚΕΔΑΣΥ λειτουργεί ως ο κεντρικός επιστημονικός πυλώνας που καθοδηγεί και εποπτεύει τις δομές εντός του σχολείου (ΕΔΥ) και τα ευρύτερα δίκτυα σχολικών μονάδων (ΣΔΕΥ). Στόχος είναι η μετάβαση από τη μεμονωμένη υποστήριξη σε μια διεπιστημονική και συνεργατική προσέγγιση που διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση όλων των μαθητών στην εκπαίδευση.
Η αξιολόγηση ενός μαθητή με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή αναπηρία είναι ελλιπής αν περιορίζεται σε τεστ εντός ενός γραφείου. Η διεπιστημονική μας ομάδα (Ψυχολόγος, Κοινωνικός Λειτουργός, Εκπαιδευτικός ΕΑΕ, Λογοθεραπευτής/τρια, Εργοθεραπευτής/τρια, Φυσικοθεραπευτής/τρια) όταν, όπως στην φωτογραφία, έχει πρόσβαση στην τάξη μπορεί να πραγματοποιήσει συστηματική παρατήρηση. Μόνο στο περιβάλλον της τάξης αναδεικνύονται οι πραγματικές δυσκολίες (π.χ. αλληλεπίδραση με συνομηλίκους, ανταπόκριση στον θόρυβο, ικανότητα συγκέντρωσης κατά τη διδασκαλία). Η πρόσβαση στο σχολικό ωράριο επιτρέπει στους ειδικούς να δουν το «πρόβλημα» ως μέρος της συνολικής δυναμικής και όχι ως απομονωμένο χαρακτηριστικό του παιδιού.
Αρμοδιότητες του ΚΕΔΑΣΥ σχετικά με τα ΣΔΕΥ και τις ΕΔΥ
- Επιστημονική Εποπτεία και Καθοδήγηση: Το ΚΕΔΑΣΥ έχει την αποκλειστική ευθύνη για την παρακολούθηση της λειτουργίας, την επιστημονική εποπτεία και την παροχή οδηγιών προς τα ΣΔΕΥ και τις αντίστοιχες ΕΔΥ της περιοχής ευθύνης του.
- Συμβολή στην Ίδρυση και Συγκρότηση: Οι Προϊστάμενοι των ΚΕΔΑΣΥ συνεργάζονται με τους Διευθυντές Εκπαίδευσης για την εισήγηση ίδρυσης των ΣΔΕΥ, καθώς και για τη συγκρότηση των ΕΔΥ από τον Περιφερειακό Διευθυντή Εκπαίδευσης.
Ο σωστός προσανατολισμός ενός εκπαιδευτικού δεν αφορά μόνο τις γνώσεις, αλλά και τη νοοτροπία. Η ομάδα του ΚΕΔΑΣΥ βοηθά τον εκπαιδευτικό να αναγνωρίσει τα εμπόδια που θέτει το ίδιο το περιβάλλον (π.χ. ο τρόπος παράδοσης, η διάταξη των θρανίων) και όχι μόνο οι ελλείψεις του μαθητή (Ο Ρόλος στην Αίθουσα). Μέσω της ανατροφοδότησης (feedback) μετά την παρατήρηση, ο εκπαιδευτικός μαθαίνει να αναπροσαρμόζει το υλικό του, να χρησιμοποιεί εναλλακτικούς τρόπους αξιολόγησης και να προωθεί την αποδοχή της διαφορετικότητας μέσα στην ομάδα των μαθητών (Ανάπτυξη Δεξιοτήτων).
- Καθορισμός Αξόνων του Εξατομικευμένου Προγράμματος Εκπαίδευσης (ΕΠΕ): Η αξιολογική έκθεση που εκδίδει το ΚΕΔΑΣΥ είναι δεσμευτική ως προς τις «Περιοχές και Θεματικές Παρέμβασης» (Βασικοί Άξονες), πάνω στις οποίες η ΕΔΥ καλείται να σχεδιάσει και να εξειδικεύσει το ΕΠΕ του μαθητή.
- Διαχείριση Παραπομπών και Αξιολόγησης: Όταν η παρέμβαση της ΕΔΥ εντός του σχολείου κρίνεται ανεπαρκής ή απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση, η ΕΔΥ παραπέμπει τον μαθητή στο ΚΕΔΑΣΥ για πλήρη αξιολόγηση, συνοδεύοντας την παραπομπή με σχετική έκθεση.
- Υποστήριξη σε Θέματα Κατανομής Ωρών: Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, το ΚΕΔΑΣΥ έχει την αρμοδιότητα να καταθέτει στο σχολείο συγκεκριμένες προτάσεις για την ορθολογική κατανομή των ωρών υποστήριξης των μαθητών.
- Επιμόρφωση και Ενημέρωση: Το ΚΕΔΑΣΥ, σε συνεργασία με το κέντρο υποστήριξης του ΣΔΕΥ διοργανώνει δράσεις επιμόρφωσης για το προσωπικό των σχολείων και τους γονείς, προωθώντας την ενταξιακή κουλτούρα.
- Προσωρινή Υποστήριξη χωρίς Έκθεση ΚΕΔΑΣΥ: Η νομοθεσία επιτρέπει την υποστήριξη μαθητών στο Τμήμα Ένταξης με εισήγηση της ΕΔΥ και τη σύμφωνη γνώμη του Συμβούλου Εκπαίδευσης, μέχρι να εκδοθεί η επίσημη αξιολογική έκθεση από το ΚΕΔΑΣΥ.
Ο/Η εκπαιδευτικός της τάξης συχνά αισθάνεται αβοήθητος μπροστά σε μια γραπτή αξιολόγηση με θεωρητικές οδηγίες. Η παρουσία της ομάδας του ΚΕΔΑΣΥ στην αίθουσα επιτρέπει τη μεταφορά τεχνογνωσίας στην πράξη: Ο/Η ειδικός του ΚΕΔΑΣΥ μπορεί να επιδείξει συγκεκριμένες στρατηγικές διαχείρισης συμπεριφοράς ή διαφοροποίησης της διδασκαλίας την ώρα που εξελίσσεται το μάθημα. Η/Ο εκπαιδευτικός δεν λαμβάνει απλώς μια εισήγηση, αλλά βλέπει το «πώς» εφαρμόζεται. Αυτό αναπτύσσει τις δεξιότητές του άμεσα, μειώνοντας το άγχος και αυξάνοντας την αίσθηση αυτεπάρκειας (Self-Efficacy).
Το Όφελος για τη Σχολική Κοινότητα
Η ιεραρχική αλλά και οργανική σχέση μεταξύ ΚΕΔΑΣΥ -> ΣΔΕΥ -> ΕΔΥ δημιουργεί μια «γέφυρα» μεταξύ της εξειδικευμένης διάγνωσης και της καθημερινής διδακτικής πράξης. Ο μαθητής δεν αντιμετωπίζεται αποσπασματικά, αλλά υποστηρίζεται από μια διεπιστημονική ομάδα (Ψυχολόγο, Κοινωνικό Λειτουργό, Εκπαιδευτικούς) που βρίσκεται μέσα στο σχολείο (ΕΔΥ), έχοντας όμως τη διαρκή επιστημονική κάλυψη και τις κατευθυντήριες γραμμές ενός κεντρικού φορέα (ΚΕΔΑΣΥ). Αυτό διασφαλίζει ότι η υποστήριξη είναι άμεση, στοχευμένη και νομικά θωρακισμένη.
Η πρόσβαση των ομάδων του ΚΕΔΑΣΥ στο σχολείο δεν πρέπει να παρεμποδίζεται για κανένα λόγο και με κανένα επιχείρημα. Η διαρκής και ανεμπόδιστη επικοινωνία με το ΚΕΔΑΣΥ διασφαλίζει ότι οι ΕΔΥ δεν λειτουργούν απομονωμένες. Οι Επιτροπές Διεπιστημονικής Υποστήριξης (ΕΔΥ) που λειτουργούν στα σχολεία αποτελούν το «πρώτο επίπεδο παρέμβασης». Ωστόσο, η σύνδεσή τους με το ΚΕΔΑΣΥ είναι ζωτική διότι διασφαλίζει ότι οι ΕΔΥ δεν λειτουργούν απομονωμένες. Οι ειδικοί του ΚΕΔΑΣΥ λειτουργούν ως μέντορες των μελών της ΕΔΥ, καθοδηγώντας τους στον σχεδιασμό των Εξατομικευμένων Προγραμμάτων Παρέμβασης. Η συνεργασία αυτή «εκπαιδεύει το σύστημα» και όχι μόνο το άτομο.
