ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΟΥΤΡΩΝ ΑΙΔΗΨΟΥ

Το Πολιτιστικό Πρόγραμμα «Η Πόλη μιλάει: Αποτυπώματα…» επιχειρεί να καταγράψει και να διερευνήσει αποτυπώσεις της βιωμένης εμπειρίας του παρελθόντος και της συγχρονίας σε έναν άξονα χωροχρόνου. Μέσα από γραπτά τεκμήρια, αντικείμενα, δημόσια μνημεία και κτήρια, αλλά και μέσα από προφορικές μαρτυρίες και αφηγήσεις για το παρελθόν και το παρόν, η «Πόλη μιλάει», αφηγούμενη ιστορίες που συχνά καλύπτονται από τη σκιά μεγάλων ιστορικών γεγονότων, αφήνοντας την μικρο – ιστορία στην αορατότητα. Τελικά, αυτές οι ιστορίες αποτυπώνονται στο δημόσιο χώρο και πως; Πως γίνεται η ιστορική τεκμηρίωσή τους; Οι σύγχρονοι άνθρωποι έχουμε συνείδηση πως αποτελούμε ιστορικά υποκείμενα του μέλλοντος, ως δρώντα κοινωνικοπολιτικά υποκείμενα του παρόντος; Τι είναι τα αρχεία και οι συλλογές (προφορικά, έντυπα, αντικειμένων) και με ποιες πληροφορίες μπορούν να μας τροφοδοτήσουν; Πόσα πολύτιμα τεκμήρια και πληροφορίες κρύβονται στα οικογενειακά μας φωτογραφικά άλμπουμ, στις αποθήκες των σπιτιών μας, στα συρτάρια και στη μνήμη των μελών των οικογενειών μας και τι μπορούν να μας πουν για να μελετήσουμε συγκεκριμένα ιστορικά και κοινωνικά ζητήματα, περιόδους, γεγονότα; Σε αυτά και άλλα ερευνητικά ερωτήματα επιχειρήσαμε να απαντήσουμε κατά τη διάρκεια του πολιτιστικού μας προγράμματος (με τόπο εστίαση της έρευνάς μας τα Λουτρά Αιδηψού), αλλά και μέσα από την ημερήσια εκπαιδευτική μας επίσκεψη σε ερευνητικούς, εκπαιδευτικούς και πολιτιστικούς φορείς της πόλης του Βόλου. Η εκπαιδευτική εκδρομή πραγματοποιήθηκε στις 15/05/26, έλαβαν μέρος 21 μαθητές/τριες της Γ΄ Γυμνασίου, που συμμετέχουν στο πρόγραμμα και τρεις συνοδοί εκπαιδευτικοί.

Στο Μουσείο Πόλης του Βόλου είδαμε πως μια παλιά καπναποθήκη επαναχρησιμοποιείται σήμερα ως μουσείο. Ξεναγηθήκαμε στην μόνιμη έκθεση του μουσείου με τίτλο «10 + ιστορίες», η οποία περιλαμβάνει οπτικοακουστικά εκθέματα, αντικείμενα και εικαστικές συνθέσεις για εξαιρετικά ενδιαφέρουσες θεματικές ενότητες τοπικής ιστορίας, όπως η δημιουργία και η εξέλιξη της πόλης, η βιομηχανική της ιστορία, η πολυπολιτισμική της σύνθεση (προσφυγικοί πληθυσμοί δεκ. 1920, εβραϊκή κοινότητα, ΡΟΜΑ, πληθυσμοί του Πηλίου και του Θεσσαλικού κάμπου, σύγχρονοι μετανάστες/τριες κ.α.), η δεκαετία του 1940, η παιδική εργασία κ.α. Διαπιστώσαμε πως αντικείμενα, προφορικές μαρτυρίες, έντυπο υλικό, έπιπλα και φωτογραφίες, μπορούν να αποτελέσουν διαλεκτικά μεταξύ τους μουσειακά εκθέματα και κυρίως ότι είναι εξαιρετικής σημασίας να αναζητήσουμε αυτό το υλικό στο πλαίσιο της οικογενειακής μας ιστορίας, συνθέτοντας έτσι τις ψηφίδες της ιστορίας του τόπου μας. Είχαμε επίσης την ευκαιρία να επισκεφθούμε την περιοδική έκθεση του εικαστικού Αστέρη Γκέκα «Δέντρα με τάματα», η οποία φιλοξενείται στον χώρο περιοδικών εκθέσεων του μουσείου.

Στα ΓΑΚ Μαγνησίας μελετήσαμε μαθητολόγια και άλλα σχολικά αρχεία των τελών του 19^ου και των αρχών του 20^ου αιώνα, διερευνώντας τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των μαθητών/τριών, αλλά και τα μαθήματα που περιλαμβάνονταν στα σχολικά προγράμματα της περιόδου. Μάθαμε την ιστορία του Παρθεναγωγείου του Βόλου, που αποτέλεσε ένα χειραφετητικό εγχείρημα – σταθμό στην ιστορία της εκπαίδευσης των κοριτσιών στην Ελλάδα, αλλά και ένα από τα πιο προοδευτικά εκπαιδευτικά εγχειρήματα στην ιστορία της νεοελληνικής εκπαίδευσης, με ιδρυτές τον Δημήτριο Σαράτση και Διευθυντή τον Αλέξανδρο Δελμούζο. Με αφορμή το υλικό των ΓΑΚ Μαγνησίας για την ιστορία του Σανατορίου Καραμάνη στα Χάνια Πηλίου, συζητήσαμε για τα είδη των πηγών που μπορούν να μας δώσουν πληροφορίες για την ιστορία κτηρίων και υπηρεσιών, αλλά και τους τρόπους αναζήτησης αυτών. Η πιο σημαντική διαπίστωση είναι πως το έντυπο αρχειακό υλικό, που περιλαμβάνει τυπικές και ίσως βαρετές πληροφορίες στα μάτια εφήβων, αποτελεί πολύτιμη πηγή ποιοτικών δεδομένων για την ανάδειξη άγνωστων ή αόρατων ιστορικών – κοινωνικών διαστάσεων, υλικό ιστορικής τεκμηρίωσης, αλλά και πηγή έμπνευσης για εικαστικές δημιουργίες.

Τελευταίο σταθμό της εκπαιδευτικής μας εκδρομής αποτέλεσε το Εργαστήριο Κοινωνικής Ανθρωπολογίας (Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας) στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, στο φιλόξενο χώρο του οποίου μας υποδέχτηκαν διδάσκουσες του τμήματος, μεταπτυχιακές και προπτυχιακές φοιτήτριες. Μάθαμε ορισμένα από τα επιμέρους αντικείμενα με τα οποία ασχολείται η Κοινωνική Ανθρωπολογία και τρόπους που συνδέεται το παρελθόν και το παρόν μέσα από μία ανθρωπολογική/εθνογραφική έρευνα. Κυρίως όμως ήρθαμε σε επαφή με διάφορους τρόπους με τους οποίους τα ανθρωπολογικά/εθνογραφικά δεδομένα και συμπεράσματα μπορούν να επικοινωνήσουν/αλληλεπιδράσουν με τις τοπικές κοινότητες, ξεπηδώντας από τους τοίχους της ακαδημαϊκής κοινότητας, των επιστημονικών πονημάτων και των συνεδρίων, επιχειρώντας αυτό που αποκαλείται «Δημόσια Ανθρωπολογία». Οι ερευνητικές δουλειές που μας παρουσιάστηκαν, συζητήσαμε και με κάποιες αλληλεπιδράσαμε περιλάμβαναν την δημιουργία και διακίνηση έντυπου comic, την παραγωγή podcast, την αξιοποίηση των social media (πιο συγκεκριμένα την δημιουργία προφίλ στο Instagram με ανθρωπολογικό περιεχόμενο), την αξιοποίηση των ανθρωπολογικών παρατηρήσεων μέσα από τη συμμετοχή σε διαδηλώσεις και κοινωνικά κινήματα (π.χ. για τα Τέμπη), αλλά και την ανθρωπολογική διαπραγμάτευση γύρω από θρύλους και δοξασίες που πλαισιώνουν σημεία του δημόσιου χώρου. Τέλος, οι μαθητές/τριές μας δημιούργησαν κολάζ από φωτογραφίες και κείμενα (με τη μορφή blackout poetry) δημοσιευμάτων που σχετίζονταν με τις πλημμύρες των τελευταίων ετών σε Βόρεια Εύβοια και Βόλο, διαπιστώνοντας πως η σύγχρονη, τραυματική εν πολλοίς, βιωμένη εμπειρία μπορεί να αποτελέσει σημείο σύνδεσης, αλληλεγγύης και δημόσιας έκφρασης.

Για την επιτυχία της εκπαιδευτικής εκδρομής, από καρδιάς ευχαριστούμε:

• Την αρχαιολόγο και υπάλληλο του Μουσείου Πόλης του Βόλου κ. Πόλυ Καρενά για την γλαφυρή, γεμάτη ζωντάνια ξενάγησή της, αλλά και για την αξιοσημείωτη έμφαση που έδωσε στις εκπαιδευτικές ανάγκες του πολιτιστικού μας προγράμματος, ενδυναμώνοντας με κάθε τρόπο τη μαθητική μας ομάδα να αναζητήσει και να διαφυλάξει υλικό, πολύτιμο για την τοπική ιστορία.

• Την Προϊσταμένη των ΓΑΚ κ. Αννίτα Πρασσά και την αρχειονόμο του φορέα κ. Άλκηστη Σανιδά για την θερμή φιλοξενία και την μύηση της μαθητικής μας ομάδας στον κόσμο των αρχείων, μέσα από την ενεργή αλληλεπίδραση με το πολύτιμο αρχειακό υλικό του φορέα και την εστίαση στα ερευνητικά ενδιαφέροντα του προγράμματός μας.

• Την Διευθύντρια του Εργαστηρίου Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας κ. Ελένη Τζελέπη για τη άμεση θετική ανταπόκρισή της στο αίτημά μας για επίσκεψη στο χώρο του Εργαστηρίου Κοινωνικής Ανθρωπολογίας. Την Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας κ. Πηνελόπη Παπαηλία για την θερμή και ενθουσιώδη υποδοχή που έκανε τη μαθητική μας ομάδα να αισθάνεται οικεία σε έναν πανεπιστημιακό χώρο. Τις μεταπτυχιακές φοιτήτριες κ. Δήμητρα Μοροσού (Ανθρωπολόγος) και κ. Μίνα Μωραΐτη (Ιστορικός), οι οποίες δούλεψαν όλο το προηγούμενο διάστημα για το περιεχόμενο της επίσκεψής μας, συντόνισαν τις εργασίες της μαθητικής μας ομάδας στο εργαστήριο και μοιράστηκαν τις ερευνητικές τους εμπειρίες. Τις προπτυχιακές φοιτήτριες κ. Κυριακή Γκουργκούλη και κ. Ανθή Μεμέζη, οι οποίες παρουσίασαν εργασία που εκπόνησαν στο μάθημα της κ. Παπαηλία «Ψηφιακή αφήγηση και πολυμεσικές παραγωγές στην ανθρωπολογία» και ενέπλεξαν ενεργά τους/τις μαθητές/τριές μας. Την υπεύθυνη του εργαστηρίου κ. Πέγκυ Κινιγκάκη, που κράτησε ανοιχτό το εργαστήριο για εμάς και μας υποδέχτηκε με θέρμη.

Τη μαθητική ομάδα συνόδευσαν οι εκπαιδευτικοί του σχολείου μας

Καγιά Σοφία ΠΕ 79.01

Πολυμέρου Δήμητρα ΠΕ 01 (Συμμετέχουσα στο Πολιτιστικό Πρόγραμμα)

Σεβαστίδου Όλγα ΠΕ 78 (Συντονίστρια του Πολιτιστικού Προγράμματος)