Η κατάθλιψη
Συνέντευξη για το συγκεκριμένο κοινωνικό πρόβλημα με μια ψυχολόγο.
Ερώτηση: Καλησπέρα σας, καταρχάς να σας ευχαριστήσω που δεχτήκατε να πραγματοποιηθεί η σημερινή συνέντευξη και να ξεκινήσω με την πρώτη ερώτηση και σχετικά γενική. Τι είναι η κατάθλιψη;
Απάντηση: Καλησπέρα και σε σένα. Λοιπόν η κατάθλιψη είναι ψυχική νόσος η οποία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία κυρίως όμως σε εφήβους, νέους ανθρώπους και αργότερα στην τρίτη ηλικία που και εκεί είναι πολύ συχνό να εμφανιστεί εάν δεν έχει εμφανιστεί στα πρώιμα στάδια ζωής. Κυρίως καταλαβαίνουμε ότι ένα άτομο νοσεί από κατάθλιψη και αυτό που έχουμε όλοι στο μυαλό μας είναι η απόσυρση. Ένα άτομο που δεν έχει διάθεση για τίποτα, δεν έχει κοινωνική ζωή, απομονώνεται, συνήθως δεν έχει κουράγιο ή όρεξη να κάνει το οτιδήποτε όπως απλές βασικές λειτουργίες, όπως να κάνει μπάνιο ή να φάει. Μπορεί να εκδηλωθεί και με άλλους τρόπους στους νέους ειδικά μπορεί να εκδηλωθεί μέσω ευερεθιστότητας δηλαδή να έχουμε έναν νέο οποίος είναι ευέξαπτος, να έχει τάσεις επιθετικότητας ή και βίαιες αντιδράσεις. Αυτό μπορεί να είναι μια εκδήλωση κατάθλιψης και ας μην φαίνεται με πρώτο μάτι γιατί έχουμε συνηθίσει μια άλλη εικόνα ενός καταθλιπτικού ατόμου. Επίσης μπορεί να εκδηλωθεί, να είναι ένα άτομο που να προσπαθεί να κάνει “people pleasing” δηλαδή να ευχαριστεί τους άλλους και να είναι καθημερινά χαρούμενο και σε κάθε πρόβλημα να είναι χαρούμενο και να γελάει, αλλά πίσω από αυτό να κρύβεται κατάθλιψη ακόμα και υπερβολική κοινωνικότητα. Αυτό μπορεί κάποιες φορές να εκδηλώνει ένα άτομο το οποίο κατά βάθος νιώθει μόνο του και απομονωμένο.
Ερώτηση: Ποιοι είναι οι πιο συχνοί παράγοντες που το οδηγούν σε αυτό;
Απάντηση: Η κοινωνία και το περιβάλλον του ατόμου και ιδίως του νέου ατόμου που το οδηγεί πολλές φορές στο στάδιο της κατάθλιψης, παρόλο που μπορεί κάποιες φορές να είναι πιο παθολογικό, οι έφηβοι επειδή περνάνε διάφορες ορμονικές απότομες αλλαγές που είναι απόλυτα φυσιολογικό. Βέβαια αυτό πάει πάντα συνδυαστικά με το περιβάλλον και την κοινωνία. Σε πολύ μεγάλο βαθμό οι κοινωνικοί παράγοντες που επηρεάζουν το άτομο έχουν να κάνουν με τα social media γιατί οι νέοι ειδικά μπαίνουν μόνιμα σε μια σύγκριση του εαυτού τους και των άλλων και τα social προάγουν πολύ και την τέλεια εικόνα της ιδανικής ζωής. Υπάρχει επίσης πίεση που δέχονται για να είναι μόνιμα επιτυχημένοι όχι μόνο από το οικογενειακό περιβάλλον αλλά και από το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο π.χ. δασκάλους, αθλήματα, από φίλους οι οποίοι τους θεωρούνε μόνιμα επιτυχημένους οπότε νιώθουν την ανάγκη να καλύπτουν συνεχώς αυτή την εικόνα.
Ερώτηση: Άρα πιστεύετε πως έχουν επηρεάσει τα κοινωνικά δίκτυα και το διαδίκτυο γενικά, τους νέους;
Απάντηση: Σε πολύ μεγάλο ποσοστό γιατί πλέον μέσα από αυτό οι νέοι άνθρωποι επικοινωνούν και εκφράζονται. Αν λοιπόν από πολύ νωρίς δεν έχουν μάθει να διαχειρίζονται συναισθήματα και να βάζουν όρια σε κάποια πράγματα από μόνα τους, τότε θεωρώ ότι είναι η ηλικία που αρχίζουν να χάνονται μέσα σε αυτό τον κοινωνικό λαβύρινθο που το τέλος φτάνει σε σημείο να τα καταπιέζει.
Ερώτηση: Γιατί πολλοί νέοι δυσκολεύονται να μιλήσουν για τα συναισθήματα τους και να ζητήσουν βοήθεια;
Απάντηση: Αυτή είναι μια πολύ καλή ερώτηση! Είτε επειδή δεν μάθανε από πολύ νωρίς πως να τα εκφράζουν σωστά και αυτό ξεκινάει από την πολύ πρώιμη ηλικία, όπου τα παιδιά σε πολλές οικογένειες και πολλές φορές δεν μαθαίνουν ούτε να αναγνωρίζουν τα ίδια τους τα συναισθήματα τα οποία και στην πορεία γίνονται πιο περίπλοκα ούτε να τα εκφράζουν με το σωστό τρόπο. Επίσης είναι και η αντιμετώπιση που έχουν από τους ενήλικες της ζωής τους αν θεωρήσουμε ότι ένας νέος έχει κατάθλιψη αυτό που πραγματικά έχει ανάγκη από τους ενήλικες της ζωής του δεν είναι το “έλα σκέψου θετικά το χεις όλα καλά”, το βασικό είναι να μπορέσουν να αποδεχτούν την κατάσταση και τα συναισθήματα του παιδιού και να δείχνουνε με σταθερό τρόπο ότι είναι εκεί για ότι χρειαστεί.
Ερώτηση: Πότε είναι απαραίτητο ένας έφηβος να απευθυνθεί σε ένα ειδικό ψυχικής υγείας;
Απάντηση: Εγώ θεωρώ ότι το πότε είναι απαραίτητο το κρίνει το ίδιο το άτομο. Ίσως και αυτό ότι τις πρώτες ενδείξεις ότι κάτι συμβαίνει που έχει χαλάσει την ισορροπία μέσα του τότε θα ήταν καλύτερο για το άτομο να μιλήσει με ένα ψυχολόγο. Αλλά τα συμπτώματα πρέπει να είναι συστηματικά για να πούμε ότι είναι κατάθλιψη και όχι μελαγχολία που είναι δυο διαφορετικά πράγματα διότι φάσεις μελαγχολίας περνάμε όλοι.
Ερώτηση: Πιστεύετε ότι το σχολείο, η κοινωνία μπορούν να βοηθήσουν για να αρχίσει αυτό το κοινωνικό πρόβλημα αν μειώνεται, δηλαδή το ποσοστό του;
Απάντηση: Σίγουρα, κάτι πολύ σημαντικό είναι να μην δημιουργείται στίγμα στο άτομο με κατάθλιψη γιατί δυστυχώς σαν κοινωνία τρέχουμε να στιγματίσουμε αυτά τα άτομα νομίζοντας ότι πρέπει να του συμπεριφερόμαστε διαφορετικά οπότε αυτόματα επιδεινώνουμε το πρόβλημα γιατί τα απομονώνουμε άθελά μας. Γιατί ένα άτομο με ψυχική νόσο το μόνο που χρειάζεται είναι κατανόηση και αποδοχή. Θα έπρεπε να εκπαιδευτεί η σχολική κοινότητα να αναγνωρίζει ότι ένας άνθρωπος μπορεί να έχει κατάθλιψη αλλά και να εκπαιδευτεί στο να το διαχειριστεί και το βοηθήσει και προφανώς να μπορούμε να το αποδεχτούμε.
Ερώτηση: Γιατί είναι κοινωνικό και όχι ατομικό πρόβλημα;
Απάντηση: Η κατάθλιψη είναι ένα κοινωνικό θέμα διότι η ίδια η κοινωνία και το περιβάλλον εν τέλει στο δημιουργεί, δεν είναι μια πάθηση από μόνη της. Πρέπει σαν κοινωνία να καταλάβουμε γιατί δημιουργούμε την πίεση και στοχεύουμε στα νεαρά άτομα με αποτέλεσμα να διαγιγνώσκονται όλο και περισσότεροι νέοι με κατάθλιψη.
Τη συνέντευξη σχεδίασε και πραγματοποίησε η μαθήτρια Ιόλη Φωτιάδη
