«Ο κακός μαθητής»: Η “ταμπέλα” που έγινε αφορμή διαλόγου
Ολοκληρώθηκε και η επόμενη ανταλλαγή γραμμάτων ανάμεσα στους μαθητές του Πρωινού και του Εσπερινού σχολείου με αφορμή το κείμενο του Ανδρέα Λασκαράτου «Ο κακός μαθητής». Μια λογοτεχνική αφετηρία μετατράπηκε σε έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από τις ταμπέλες, τα στερεότυπα και τις εμπειρίες που σημαδεύουν τη σχολική ζωή.
Οι μαθητές του Πρωινού στα γράμματά τους διατύπωσαν μια ξεκάθαρη θέση: δεν υπάρχει “κακός μαθητής”, αλλά μαθητές με διαφορετικούς ρυθμούς, ανάγκες και επίπεδα κατανόησης. Για εκείνους, «κακός» δεν είναι όποιος δυσκολεύεται στο διάβασμα ή δεν γράφει καλά διαγωνίσματα, αλλά εκείνος που μειώνει, προσβάλλει, χτυπά ή ασκεί bullying στους συμμαθητές του:
- «…οι βαθμοί δεν δείχνουν πάντα την αξία, τις ικανότητες ή τις προσπάθειες που καταβάλλει ο κάθε άνθρωπος. Υπάρχουν μαθητές που δεν αποδίδουν για λόγους προσωπικούς, οικονομικούς, οικογενειακούς, κοινωνικούς και πάει λέγοντας.»
- «Για μένα «κακός μαθητής» δεν είναι αυτός που έχει χαμηλούς βαθμούς. Είναι ένας χαρακτηρισμός που συχνά δίνεται άδικα χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι δυσκολίες, τα βιώματα ή ο τρόπος που τον αντιμετωπίζουν οι άλλοι. Πολλές φορές οι βαθμοί ή η συμπεριφορά είναι αποτέλεσμα πίεσης, αδιαφορίας, ή έλλειψης στήριξης και όχι πραγματικής αδυναμίας. Δυστυχώς, έχω παρατηρήσει μορφές bullying στο σχολείο, κυρίως λεκτικές. Μαθητές που δυσκολεύονται γίνονται στόχος κοροϊδίας, ενώ ακόμα και καλοί μαθητές, δέχονται ειρωνικά σχόλια. Αυτό δημιουργεί φόβο, ντροπή και απομόνωση. »
- «Πιστεύω πως δεν υπάρχει κακός και καλός μαθητής. Είμαστε όλοι ίσοι απλά διαφορετικοί.»
- «Ο «κακός μαθητής» δεν φαίνεται από το διάβασμα αλλά από τη συμπεριφορά του στους άλλους. Κατά τη γνώμη μου μπορεί να υπάρχει βία στο σπίτι του ή να μην ενδιαφέρονται γι’ αυτόν και θέλει να βγάλει τον πόνο του στους άλλους.»
- «Δεν είναι δίκαιο να χαρακτηρίζεται κάποιος «κακός» μαθητής μόνο και μόνο επειδή δεν διαβάζει σαν τα άλλα παιδιά. Ο καθένας μπορεί να έχει διαφορετικές ικανότητες ή ενδιαφέροντα. Πιστεύω ότι οι βαθμοί στα μαθήματα δεν δείχνουν την αξία ενός μαθητή ή το μέλλον του.»
- «Στα σχολεία συχνά υπάρχουν στερεότυπα για τους «καλούς» και τους «κακούς» μαθητές. Μαθητές που είναι άριστοι, θεωρούνται πάντα υπεύθυνοι και πιο έξυπνοι από τους άλλους, ενώ τους «κακούς» τους θεωρούν τεμπέληδες ή αδιάφορους μόνο και μόνο γιατί δεν διαβάζουν.
- «Οι κακοί μαθητές» είναι οι «νταήδες», οι αρχηγοί του σχολείου, που κάνουν λεκτικό ή σωματικό bullying σε άλλα παιδιά, ακόμα και καλούς μαθητές. Θεωρούν τον εαυτό τους «είδωλα». Εγώ ο ίδιος έχω υπάρξει παιδί που έχει υποστεί bullying, επειδή είμαι πολύ καλός μαθητής.»
- « Η ταμπέλα του «κακού μαθητή» κλονίζει σε μεγάλο βαθμό τα παιδιά και τους εφήβους. Τα στερεότυπα που προσκολλώνται σε αυτούς εκφράζονται συνήθως με τη μορφή εκφοβισμού από τους συνομήλικους τους, ή μέσω της υποτιμητικής ή προκατειλημμένης στάσης των εκπαιδευτικών απέναντί τους. Με την εξέλιξη των επιστημών, όπως η ψυχολογία, η παιδαγωγική κ.α. ένας μαθητής που καταβάλλει αρκετό κόπο αλλά αντιμετωπίζει μαθησιακές δυσκολίες, λαμβάνει στήριξη από ειδικούς εκπαιδευτικούς και τους συμμαθητές του, σε αντίθεση με παλιά που οι ιδιαιτερότητες θεωρούνταν αδυναμίες.»
Στο τέλος των γραμμάτων τους, οι μαθητές του Πρωινού ζήτησαν από τους ενήλικες συμμαθητές τους να μοιραστούν τη δική τους εμπειρία: πώς αντιλαμβάνονται οι ίδιοι τον «κακό μαθητή», πώς τους αντιμετώπιζαν στο σχολείο, αν αυτό επηρέασε την αυτοεικόνα τους ή τη μαθησιακή τους πορεία και, αν σύγκριναν τον εαυτό τους τότε με τον εαυτό τους σήμερα στο Εσπερινό τι θα έλεγαν.
Οι μαθητές του Εσπερινού απάντησαν με ειλικρίνεια και συγκίνηση θυμούμενοι το παρελθόν. Πολλοί ανέφεραν ότι η «ταμπέλα» συχνά δημιουργούνταν από τους ίδιους τους δασκάλους: αυστηρές παρατηρήσεις, δημόσια επίπληξη, τιμωρίες, ακόμη και χειροδικίες. Οι «καλοί μαθητές» δεν ασχολούνταν γιατί «το θέμα τους αφορούσε». Για αρκετούς, αυτή η εμπειρία υπήρξε ένας από τους βασικούς λόγους εγκατάλειψης του σχολείου. Άλλοι πάλι παραδέχθηκαν ότι δεν διάβαζαν από επιλογή, επειδή δεν ένιωθαν τα μαθήματα ενδιαφέροντα, χωρίς όμως να έχουν πρόβλημα με τους συμμαθητές τους. Οι ιστορίες τους είναι αποκαλυπτικές της πραγματικότητας που βίωναν. Οι μαθητές του Εσπερινού υπογράμμισαν ομόφωνα ότι η ταμπέλα του “κακού μαθητή” δεν έχει θέση στο σχολείο τους, όπου όλοι αντιμετωπίζονται με ίση μεταχείριση, αποδοχή και στήριξη.
Η δράση αυτή απέδειξε ότι οι λέξεις έχουν δύναμη, είτε για να πληγώνουν είτε για να θεραπεύουν. Το πιο αισιόδοξο στοιχείο αυτής της ανταλλαγής ήταν η ωριμότητα με την οποία οι μαθητές του Πρωινού επαναπροσδιόρισαν την έννοια του «κακού μαθητή». Έχουν συνειδητοποιήσει ότι το σχολείο επιθυμεί να είναι χώρος κατανόησης, ενθάρρυνσης και αποδοχής, ένας χώρος όπου καμία «ταμπέλα» δεν μπορεί να καθορίσει το μέλλον ενός παιδιού.
Ευχαριστώ τους συναδέλφους φιλολόγους του σχολείου για τη συμβολή τους στην πραγματοποίηση της συγκεκριμένης ανταλλαγής γραμμάτων.
Η φιλόλογος , Αθανασία Ζιάτα
