Ως σήμερα οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα άνθη ανέπτυξαν μια λαμπερή, φλογερή «παρουσία» προκειμένου να ελκύουν έντομα, πτηνά και θηλαστικά τα οποία είναι απαραίτητα για την επικονίασή τους. Τώρα όμως βιολόγοι από τρία διαφορετικά πανεπιστήμια της Αυστραλίας δημοσιεύουν μελέτη στο επιστημονικό έντυπο «Νew Ρhytologist» η οποία έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την κρατούσα θεωρία: μελετώντας φυτά στη Δυτική Αυστραλία είδαν ότι άνθη όπως τα τριαντάφυλλα ανέπτυξαν το έντονο κόκκινο χρώμα τους προκειμένου να απωθούν τα φυτοφάγα ζώα που απειλούσαν να τα εξοντώσουν. Οσο πιο έντονο είναι το κόκκινο χρώμα ενός άνθους τόσο υψηλότερα επίπεδα κυανιδίου περιέχει, μιας χημικής ουσίας που δίνει πολύ πικρή γεύση. Ετσι το κόκκινο πέταλο, το οποίο είναι για εμάς χάρμα οφθαλμών, συγχρόνως σώζει τα φυτά από πιθανό θάνατο απωθώντας τους εχθρούς τους. (RΕUΤΕRS/ ΑLΙ JΑRΕΚJΙ)
Η πρόοδος της γενετικής έχει εφοδιάσει με νέα εργαλεία τους επίδοξους φυλετικούς ιχνηλάτες. Με «λαγωνικό» το μιτοχονδριακό DΝΑ αναζητούν τις ρίζες των σύγχρονων ανθρώπων στα βάθη της ιστορίας.Μέσα στο χάος των θεωριών που διατυπώνονται ωστόσο ένα μοιάζει σίγουρο: όλοι είμαστε παιδιά μιας αφρικανής Εύας
ΓΕΝΕΤΙΚΗ
Είπαν ότι αυτή η οικονομική κρίση μπορεί να παραλληλιστεί μόνον με εκείνη του 1929. Οντως. Αλλά υπάρχουν και ακόμη χειρότεροι παραλληλισμοί: Η εσωστρέφειά μας έχει αρχίσει να θυμίζει την ψύχωση του Μεσοπολέμου. Χαρακτηριστική είναι η απότομη αύξηση των ιστολογίων του Διαδικτύου που ανταλλάσσουν «επιστημονικά επιχειρήματα» υπέρ του ενός ή του άλλου «ανώτερου έθνους». Βέβαια, η ανοιχτή πληγή του ονόματος της «διπλανής πόρτας» δίνει τροφή σε τέτοιες αντιπαλότητες εδώ και χρόνια, αλλά την τελευταία δεκαετία το θέμα πήρε νέες προεκτάσεις: Μετά την εξάντληση κάθε ιστορικού ή ιστορικοπλαστικού επιχειρήματος, τον λόγο πήρε η… γενετική. Τη μια στιγμή, ένα σκοπιανό ιστολόγιο παραπέμπει σε γενετική έρευνα των Ισπανών Αrnaiz-Villena Α., GomezCasado Ε. και Μartinez-Laso J., του 2002, για να αποδείξει ότι το DΝΑ των Μακεδόνων διαφέρει από εκείνο των νότιων Ελλήνων. Την άλλη, ένας ημέτερος απαντά ότι η μικρή διαφορά είναι ποσοστιαία εύλογη λόγω της μακρόχρονης συνύπαρξης με Σλάβους. Λίγο μετά, σε άλλο ιστολόγιο, ένας έγχρωμος από τις ΗΠΑ χρησιμοποιεί την ίδια μελέτη για να διακηρύξει ότι οι Ελληνες ήταν αρχαιόθεν… μαύροι. Κάποιος από τον Καναδά τού απαντά ότι στηρίζει τις ελπίδες του για αφρικανικό Παρθενώνα σε βλακείες, καθ΄ όσον ο αιματολόγος Αrniez-Villena βασίστηκε σε συγκρίσεις αντιγόνων της επιδερμίδας (ΗLΑ) και όχι μιτοχονδρίων mtDΝΑ ή χρωμοσωμάτων-Υ! Τελικά… τι συμβαίνει; Τι σημαίνουν όλοι αυτοί οι όροι, πόσο ισχυροί είναι ώστε να ξαναγράψουν την ανθρώπινη ιστορία και, ακόμη περισσότερο, πού μπορούν να μας οδηγήσουν εν όψει γενικευμένης ανασφάλειας;
Η πικρή ιστορία του ρατσισμού
Ο χάρτης των μεταναστεύσεων μιας αρχικής ομάδας περίπου 100 ατόμων, που κατέληξαν στα 6,5 τωρινά δισεκατομμύρια ανθρώπους. Με γαλάζιο χρώμα η ανίχνευση της διαδρομής τους μέσω «πατρικής μνήμης» και με κίτρινο μέσω «μητρικής».
Για να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι για τη γέννηση του ρατσισμού… ευθυνόμαστε εμείς, οι Ελληνες! Ναι, ο λαός που πρώτος διακήρυξε ότι θεωρεί αδέλφια του όλους τους «ημετέρας παιδείας μετέχοντες» ήταν και ο πρώτος που είχε μιλήσει για διακριτά γένη των ανθρώπων- το χρυσό, το αργυρό, το χάλκινο…- και χαρακτήριζε τους αλλόγλωσσους ως βαρβάρους που δεν μπορούσαν να μετέχουν στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Από την ελληνιστική όμως περίοδο, η παγκοσμιοποίηση του Μεγαλέξανδρου λειτούργησε ως καταλυτικό αντίβαρο σε κάθε ξενοφοβία μας. Για το τι συνέβη μετά, με το λυκόφως του Ελληνισμού, είναι περιττό να μιλήσουμε. Αρκεί να θυμηθούμε την παρότρυνση των ρασοφόρων στους σταυροφόρους: «Σκοτώστε τους όλους.Ο Θεός θα διαλέξει τους δικούς του».
Φθάσαμε στο 1758, τότε που ο πατέρας της επιστημονικής ταξινόμησης, ο Κάρολος Λιναίος (Carl Linnaeus), πρωτόγραψε στο βιβλίο του Systema Νaturae τη λέξη «Ηomo Sapiens». Η… φαγούρα για το ποιος ήταν ο καλύτερος γιος του Σοφού Ανθρώπου ξανάρχισε. Η θεωρία του Δαρβίνου για την εξέλιξη των ειδών, ενώ αποκαθήλωνε τον άνθρωπο από τον θώκο του ρυθμιστή της ζωής στον πλανήτη και θα έπρεπε να μας διδάξει την ταπεινότητα, συνέβαλε αντίθετα στην αναζωπύρωση μιας αναζήτησης «ευγενών ριζών». Η εθνογένεση που προέκυψε από τους ναπολεόντειους πολέμους ήταν το κατάλληλο έδαφος για μια τέτοια καλλιέργεια. Την πικρή σοδειά της γευτήκαμε οδυνηρά στους δύο Παγκόσμιους Πολέμους του 20ού αιώνα. Αλλά, επειδή προφανώς το δις εξαμαρτείν δεν φτάνει για να γίνουμε σοφοί, ο ρατσισμός απέκτησε τη θεωρητική του βάση το 1963, όταν ο Κάρλτον Κουν (Carleton Coon) όρισε τις ράτσες- τα υποείδη του ανθρώπινου είδους- στο βιβλίο του «Τhe Οrigin of Races».
Γενετικά εργαλεία φυλετικών διακρίσεων
Καθ΄ όσον «ουδέν κακόν αμιγές καλού» και τούμπαλιν, η πρόοδος της επιστήμης έδωσε τους ανθρωπολόγους νέα εργαλεία για τη μελέτη των «ανθρωπίνων υποειδών». Συγκεκριμένα, η συγκρότηση του κλάδου της γενετικής με την αρωγή της επεξεργαστικής ισχύος των υπολογιστών, επέτρεψε την ανάγνωση των 3 δισεκατομμυρίων μονάδων πληροφορίας (bits) που έκρυβε το σώμα του ανθρώπου. Το περίφημο ανθρώπινο γονιδίωμα- το DΝΑ- έχει μέσα του δύο φορείς γενετικών πληροφοριών. Το πρώτο είναι το ένα από τα δύο χρωμοσώματα που καθορίζουν το φύλο του ανθρώπου, το χρωμόσωμα-Υ. Μέσα στον πυρήνα του υπάρχει το ΥDΝΑ, μια «ταυτότητα» που κληροδοτείται από τον πατέρα στον γιο. Το δεύτερο είναι το μιτοχονδριακό DΝΑ (mtDΝΑ), που βρίσκεται στον «χυλό» που περιβάλλει τον πυρήνα των κυττάρων. Μεταδίδεται μόνο από τη μητέρα. Για λόγους που έχουν να κάνουν με τις συνθήκες της ζωής, οι δύο αυτοί φορείς πληροφοριών υφίστανται μεταλλάξεις στο πέρασμα του χρόνου, που κληροδοτούνται στους απογόνους. Οι μεταλλάξεις αυτές είναι πολυμορφισμοί, που χρησιμεύουν ως «γενετικοί δείκτες». Οι επιστήμονες τους ομαδοποιούν σε «απλότυπους» (haplotypes), προκειμένου να εξάγουν το «δακτυλικό αποτύπωμα» μιας εθνικής ταυτότητας από τη γενετική σκοπιά, χωρίς βέβαια την πολιτισμική της διάσταση που εισήγαγαν οι Ελληνες. Οπως είχαμε αναφέρει σε προ δύο ετών αντίστοιχο άρθρο μας (7 Μαΐου 2006), από τα 3 δισεκατομμύρια χημικά ζεύγη του DΝΑ το 99,9% είναι κοινό σε όλους τους ανθρώπους. Μένει εκείνο το 0,1% που διαφέρουμε για να μας διηγηθεί τις ξεχωριστές μας ιστορίες, ανά φυλή, ανά οικογένεια και ανά άτομο! Αλλά η διαφύλαξη του προγονικού γενετι κού υλικού των γυναικών στο mtDΝΑ επέτρεψε στους επιστήμονες να βρουν την κοινή μητέρα όλων μας: Ηταν Αφρικανή- πιθανότατα από τη γειτονιά του τεκτονικού ρήγματος του Κέρατος της Αφρικήςκαι έζησε πριν από 150.000 έως 200.000 χρόνια.
Η Εύα και οι κόρες της
Η θεωρία μιας τέτοιας «μιτοχονδριακής Εύας» πρωτοδιατυπώθηκε από τους Cann, Wilson και Stoneking το 1987, και υποστηρίχθηκε με νέες αναλύσεις από τον καθηγητή Ανθρωπογενετικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης Μπράιαν Ζάικς (Βryan Sykes) το 1998. Ο Ζάικς εντόπισε και τις 36 «απογόνους της Εύας», από τις οποίες οι επτά έγιναν οι μητέρες όλων των Ευρωπαίων. Η «προγιαγιά των Ελλήνων»- που τη βάφτισε Ούρσουλα- ήταν η αρχαιότερη των επτά και χαρακτηρίζεται από τον «Απλότυπο U». Μετανάστευσε στην Ευρώπη πριν από 45.000 χρόνια περίπου και… εγκαταστάθηκε στους Δελφούς! Οι απόγονοί της έφθασαν ως τη Βρετανία και τη Σκανδιναβία, αλλά και τη Βόρεια Αφρική, την Αραβία, τον Καύκασο και… την Ινδία.
Σύμφωνα με το βιβλίο του Ζάικς «Τhe Seven Daughters of Εve», ένα ποσοστό 11% των τωρινών Ευρωπαίων είναι απευθείας απόγονοι της «Ούρσουλας». Ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τους Ελληνες είναι και μια άλλη «κόρη της Εύας», η «Τζασμίν» – «Απλότυπος J»- που γεννήθηκε στη Μέση Ανατολή και οι απόγονοί της ήταν αυτοί που έφεραν στην Ελλάδα και την Ευρώπη την «αγροτική επανάσταση», πριν από 8.500 χρόνια περίπου. Σήμερα, απόγονοί της θεωρούνται το 12% των Ευρωπαίων. Η θεωρία του Ζάικς αμφισβητήθηκε έντονα πριν και μετά τη χαρτογράφηση του DΝΑ, το 2000, αλλά χάρη στις αναλύσεις των στοιχείων από υπερυπολογιστές επαληθεύθηκε, το 2002.
Αυτό που άλλαξε από το δημοσίευμά μας του 2006 έως σήμερα είναι η πληθώρα παραγωγής νέων γενετικών μελετών και, αναπόφευκτα, η μεγιστοποίηση της πολιτικής εκμετάλλευσής τους από τους εθνικά «μη προνομιούχους» του πλανήτη. Προκειμένου να ξεχωρίσουμε το επιστημονικά αποδεκτό από το εθνικιστικά προβεβλημένο, θα συνοψίσουμε τα νεότερα ευρήματα.
Οut of Αfrica
Ο πιο επίσημος και πρόσφατος γενετικός χάρτης της Ευρώπης: η εντυπωσιακή γενετική συσσώρευση ανά περιοχή σβήνει οριστικά τους «Φαλμεράιερ» όλων των εποχών
Σχετικά με την αφρικανική καταγωγή όλων μας, η εν λόγω θεωρία έχει γίνει πλέον αποδεκτή από το σύνολο σχεδόν της επιστημονικής κοινότητας, απομακρύνοντας την πιθανότητα να έχουμε προέλθει από μετάλλαξη των μη αφρικανών Νεάντερταλ. Στις 12 Ιανουαρίου 2007 μια ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο Stony Βrook της Νέας Υόρκης δημοσίευσε στο περιοδικό «Science» χρονολόγηση του ανθρώπινου κρανίου Ηofmeyr, της Ν. Αφρικής, στα 36.000 χρόνια πριν από σήμερα. Το εύρημα αυτό κάλυπτε το κενό που είχαμε για την εξέλιξη του ανθρώπου μετά την «προ 70.000 ετών εποχή». Ηταν η κατά τους αρχαιολόγους «Υστερη Λίθινη Εποχή», για την οποία έχουμε ευρήματα οστέινων και λίθινων εργαλείων, τόσο στη Δυτική Ασία όσο και στην Ευρώπη. Οπως κατέδειξε με τις προσεκτικές μετρήσεις της η ελληνίδα ανθρωπολόγος του Μax Ρlanck Ιnstitute Κατερίνα Χαρβάτη, το κρανίο αυτό δεν έμοιαζε με εκείνο των Βουσμάνων της Υποσαχάριας Αφρικής, ενώ αντίθετα ταίριαζε πολύ με τα ευρωπαϊκά ευρήματα της Πρώιμης Παλαιολιθικής Εποχής. Ετσι ο ανατομικά όμοιος αυτός «αφρικανός εξάδελφος» μάς πείθει για την κοινή μας προέλευση.
Ενα εξάμηνο αργότερα, στις 19 Ιουλίου 2007, δημοσίευμα στο περιοδικό «Νature» έδινε το τελικό χτύπημα στους αμφισβητίες της αφρογένεσής μας: Το ερευνητικό ίδρυμα βιοτεχνολογίας και βιολογικών επιστημών (ΒΒSRC) του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ μελέτησε τη γενετική ποικιλότητα των ανθρωπίνων πληθυσμών παγκοσμίως και σύγκρινε τις μετρήσεις των 6.000 προϊστορικών κρανίων που έχουν βρεθεί. Αυτό που βρήκε ήταν πως η γενετική ποικιλότητα μειωνόταν όσο απομακρυνόμασταν από την Αφρική. Ακόμη ο αριθμός των κρανίων μειωνόταν επίσης αναλογικά με την απόσταση από τη ΝΑ Αφρική. Δηλαδή, συνέβη το απόλυτα φυσιολογικό ο πληθυσμός των μεταναστών να μειώνεται όσο μάκραινε η εμβέλεια μετανάστευσής του (άρα και τα εμπόδια) από τη μητρώα γη. Και όλες οι «αντιστροφές της πορείας» έδειξαν ότι αυτή η γη δεν ήταν άλλη από τη ΝΑ Αφρική- ναι,σωστά παρατηρήσατε,τα μέρη καταγωγής του Ομπάμα…
Κλιματική αλλαγή και εξάπλωση του ανθρώπου
Συμπλήρωμα αυτής της μελέτης υπήρξαν δύο άλλες, που δημοσιεύτηκαν στις 22 Φεβρουαρίου και στις 13 Μαρτίου 2008, στα περιοδικό «Science» και «ΡLoS Οne» αντίστοιχα. Σε αυτές, όχι μόνον προσυπογραφόταν η αφρικανική μας προέλευση αλλά καταδεικνυόταν η σχέση των Γιακούτ της Σιβηρίας με τους ιθαγενείς της Αμερικής: Οι γνωστοί μας Ινδιάνοι είναι απόγονοι έξι γυναικών, που έμεναν με τη φυλή τους στη βυθισμένη σήμερα «Βεριγγεία» και διάβηκαν το στενό μεταξύ των δύο ηπείρων την εποχή που οι παγετώνες είχαν επεκταθεί πολύ νότια (20.000 χρόνια πριν από σήμερα). Επειτα, στις 30 Αυγούστου 2007, δημοσιεύτηκε μία ακόμη ενδιαφέρουσα έρευνα, η «Desert speleothems reveal climatic window for Αfrican exodus of early modern humans», του Ηebrew University, Ιnstitute of Εarth Sciences. Σε αυτήν, σπηλαιολογικές αναλύσεις κατέδειξαν ότι μια κλιματική αλλαγή εξώθησε στη μετανάστευση των προϊστορικών προγόνων μας. Συγκεκριμένα, κατά τη χρονική περίοδο 140.000-110.000 ετών πριν από την τωρινή εποχή, η έρημος του Σινά είχε γίνει… πράσινη από τις βροχοπτώσεις. Οπότε μια τολμηρή ομάδα πιονιέρων που έψαχνε νέα πατρίδα βρήκε μια «Γη της Επαγγελίας». Το γιατί και πώς ξεριζώθηκαν από την κοιτίδα τους δεν ήταν σαφές, αλλά μια πρόσφατη μελέτη («Αccelerated genetic drift on chromosome Χ during the human dispersal out of Αfrica», Νature Genetics, 2008) ανέλυσε τις μεταλλάξεις, τόσο στα χρωμοσώματα Χ όσο και στα μη προσδιορίζοντα το φύλο χρωμοσώματα, και αποφάνθηκε ότι στην ομάδα αυτή πλεόναζαν οι άνδρες. Αυτό το στοιχείο συμφωνεί με την ανθρωπολογική θεωρία ότι οι μικρής εμβέλειας μεταναστεύσεις των ομάδων θηρευτών γίνονταν από γυναίκες, ενώ οι μακράς ακτίνας από άνδρες.
Τέλος, στις 3 Νοεμβρίου 2008 μία ακόμη απόδειξη προστέθηκε στο ότι αφήσαμε μια αφρικανική Εδέμ: Μια ομάδα αρχαιολόγων του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης κατάφερε να χρονολογήσει λίθινα εργαλεία, που είχαν βρεθεί στο Λεσόθο και στη Νότια Αφρική, στα 60.000 χρόνια πριν από σήμερα. Μάλιστα, ένα από αυτά τα ευρήματα φαίνεται ότι είναι εξάρτημα βέλους, οπότε η δυνατότητα αποτελεσματικής θήρας πάει πολύ παλαιότερα απ΄ ό,τι νομίζαμε και… ενισχύει τη μεταναστευτική ικανότητα των προγόνων μας ακριβώς λίγο πριν η «Ούρσουλα» ξεκινήσει για τους Δελφούς.
Χρωμοσώματα και εθνικισμός
Αν όλες αυτές οι πρόσφατες αποκαλύψεις συμπλέουν στο ότι οι εκτός Αφρικής άνθρωποι, τουλάχιστον, έχουμε γενετικά την ίδια μάνα- και αυτή Αφρικανή-, προς τι το μίσος και ο σπαραγμός για το αν ο χ τωρινός κάτοικος του πλανήτη έλκει πραγματικά την καταγωγή από τον ψ πρώην νοικοκύρη της γειτονιάς του;
Η απάντηση είναι βεβαίως αρμοδιότητα των κοινωνιοψυχολόγων, αλλά εμείς μπορούμε να εντοπίσουμε κάποια από τα ερεθίσματα που τροφοδοτούν αυτόν τον άοκνο εθνικισμό. Πρόκειται, πολύ απλά, για τις αναπόφευκτες παρενέργειες της συνδρομής της γενετικής στο έργο των αρχαιολόγων και των ιστορικών. Τρανταχτό δείγμα ενός τέτοιου συγκερασμού μάς δίνει η μελέτη του γενετιστή Στίβεν Μπερντ (Steven C. Βird), που θα τη βρείτε στη διαδικτυακή διεύθυνση www. jogg. info/ 32/bird. pdf/. Εκεί αναλύεται το παράδοξο της εύρεσης στην Αγγλία απλότυπων που προσιδιάζουν σε περιοχή των Βαλκανίων. Επειτα από ένα πολύ ενδιαφέρον κοσκίνισμα στοιχείων γενετικής, αρχαιολογίας και ιστορίας, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το «μπόλιασμα» οφείλεται στους Θράκες του ρωμαϊκού Θέματος της Μοισίας, που συμμετείχαν ως λεγεωνάριοι και ιππείς στα στρατεύματα κατοχής της νήσου, από τον 1ο έως και τον 3ο αιώνα μ.Χ. Το πολύ ενδιαφέρον για εμάς είναι ότι αποφαίνεται έμμεσα και για την προέλευση των τωρινών Σκοπιανών, Αλβανών, Ρουμάνων και Αρμάνων (Βλάχων): υπήρξαν στην πλειονότητά τους γενετικοί απόγονοι των Θρακών, άλλοι πλήρως εκλατινισμένοι (Ρουμάνοι και Βλάχοι) και άλλοι μερικώς (Αλβανοί, Δαλματοί και Σκοπιανοί).
Μια «εξ αγχιστείας συγγενής» μελέτη της προαναφερθείσας ήταν και εκείνη που δημοσιεύτηκε στις 18 Οκτωβρίου 2006 (www. nature. com/ejhg/journal/v15/n1/full/520 1726a. html), από ερευνητές του Ισλαμαμπάντ, των πανεπιστημίων Κέιμπριτζ και Στάνφορντ, και του Λαϊκού Νοσοκομείου της Αθήνας (Μυρτώ Παπαϊωάννου). Εξετάζοντας τους ισχυρισμούς των φυλών Καλάς, Μπουρούσο και Παθάν (Παχτούν) του Πακιστάν, για προέλευση από τους στρατιώτες του Μεγάλου Αλεξάνδρου, εξέτασαν τα χρωμοσώματα-Υ 952 αρρένων. Εντόπισαν κοινή καταγωγή μόνο σε δύο μέλη της φυλής Παθάν, και αυτή μέσω απλότυπου που αντιστοιχεί… στους Θράκες του Στίβεν Μπερντ!
Το ισχνό αυτό εύρημα- αλλά εύρημα- ερμηνεύθηκε κατά το δοκούν από τους γείτονες, που έστρωσαν «κόκκινα χαλιά» για να υποδεχτούν τους «αδελφούς της Ασίας». Κατά τα ιστολόγιά τους, εκείνοι είναι οι γενετικά άξιοι να τους αγκαλιάσουν, ενώ εμείς είμαστε «τουρκόσποροι». Ομως η καλύτερη απάντηση στον ανούσιο εθνικισμό τους τούς περίμενε στις 6 Νοεμβρίου 2008, στις σελίδες 98-101 του περιοδικού «Νature» (http://dx. doi. org/10.1038/ nature07331): Με μια πρωτόγνωρη σε έκταση ανάλυση γονιδιωμάτων από όλη την Ευρώπη, οι ελβετοί και οι αμερικανοί ερευνητές κατέληξαν ότι τα τωρινά σύνορα της Ευρώπης αντιστοιχούν σε εκπληκτικό βαθμό με τη συγκέντρωση γενετικά όμοιων πληθυσμών, από την αρχαιότητα. Ιδιαίτερα για την πολύπαθη περιοχή μας, είναι ενδεικτικό ότι η «γενετικά εθνική μας ταυτότητα» εντοπίζεται πρώτιστα στη χώρα μας, αλλά και σε όλες τις περιοχές όπου είχαμε τις αποικίες μας (Μεγάλη Ελλάδα, Ιωνία και Βαλκάνια). Παρά τους τόσους επιδρομείς και κατακτητές, τόσο οι νότιοι Ελληνες, όσο και οι Μακεδόνες και οι Θράκες, « είμαστε ακόμη εδώ » – με όποιο κατοπινό διαβατήριο κι αν μας έτυχε.
…Ετυχε να διαβάσω το άρθρο «Εθνη-κράτη και πολυπολιτισμικότητα» (www. archive. gr/modules. php? name=Νews&file=article& sid=237), της Ελένης Λαγουδάκη, από το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Προς το τέλος του, δηλώνει: «Τα έθνη-κράτη πρέπει να αντιληφθούν ότι το πρόθεμα “έθνος” ενέχει οπισθοδρόμηση και είναι ανασταλτικός παράγοντας στη μετεξέλιξή τους προκειμένου να ακολουθήσουν τις επιταγές της σύγχρονης εποχής». Δεν το καταλάβαμε τότε, παλιά, όταν μας το έλεγε ο Ρήγας στον Θούριό του. Ισως τώρα, που η κατάρρευση της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας αποζητεί σωτηρία στη «διεύρυνση της εσωτερικής αγοράς», αντιληφθούμε επιτέλους ότι τα Βαλκάνια είναι ο κοινός μας τόπος .
Οι γενετικοί δείκτες φουντώνουν τη φαντασία αυτόκλητων απογόνων αρίων, Φαλαγγιτών, Λεγεωναρίων, Γκρίζων Λύκων… Και κανένας τους δεν σκέφτεται ότι είναι όλοι τους παιδιά μιας «μαύρης μάνας»!
Εκθεση της οργάνωσης Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα για τις χώρες που το ελέγχουν
ΠΑΡΙΣΙ Την παρακολούθηση και τον έλεγχο του Διαδικτύου «ακόμη και σε δημοκρατικάπολιτεύματα» καταγγέλλει με έκθεσή της η οργάνωση Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα (RSF).
Σε έκθεσή της για τους «Εχθρούς του Ιnternet», η οποία δημοσιοποιήθηκε στις 12 Μαρτίου, με αφορμή την Ημέρα κατά της Λογοκρισίας στο Διαδίκτυο, η μη κυβερνητική οργάνωση, με έδρα το Παρίσι, κατονομάζει τις χώρες που εφαρμόζουν πρακτικές εχθρικές ως προς την ελευθερία του λόγου για τους χρήστες.
Στην έκθεση των RSF εξετάζονται φαινόμενα καταστολής και λογοκρισίας σε 22 χώρες. Οι 12 εξ αυτών είναι «οι μεγαλύτεροιεχθροί του Διαδικτύου». Εχουν επιβάλει αυστηρά μέτρα και σε ορισμένες περιπτώσεις δεν επιτρέπουν καθόλου την πρόσβαση στον πληθυσμό τους ή την επιτρέπουν με πολύ μεγάλους περιορισμούς. Η Αίγυπτος, το Βιετνάμ, η Βόρεια Κορέα, το Ιράν, η Κίνα, η Κούβα, η Μιανμάρ, το Ουζμπεκιστάν, η Σαουδική Αραβία, η Συρία, το Τουρκμενιστάν και η Τυνησία είναι «χώρες οι οποίες έχουν μετατρέψει», κατά την οργάνωση, «το Ιnternet σε Ιntranet (σ.σ.: δηλαδή τοπικό, εσωτερικό δίκτυο) προκειμένου να αποτρέψουντους χρήστες τους από την πρόσβαση σε “ανεπιθύμητες” πληροφορίες».
Οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα συνιστούν αυξημένη προσοχή λόγω εξελίξεων που μπορεί να θέσουν εν αμφιβόλω την ελεύθερη έκφραση στο Διαδίκτυο σε άλλες δέκα χώρες, στις οποίες συγκαταλέγονται η Αυστραλία και η Νότια Κορέα. Στο στόχαστρο της οργάνωσης μπήκε νομοσχέδιο το οποίο ρυθμίζει το καθεστώς οικιακών συνδέσεων στην Αυστραλία, όπως και η σύλληψη μπλόγκερ στη Νότια Κορέα για τις «επιπτώσεις που είχε στις συναλλαγές της αγοράς» άρθρο το οποίο δημοσίευσε.
Σε ανοικτή επιστολή την οποία συνυπογράφουν οι RSF με το αμερικανικό τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας καλούνται τρεις εταιρείες-κολοσσοί, η Μicrosoft, η Google και η Υahoo!, να προσφέρουν συμβολικά σε όλους τους χρήστες του πλανήτη μία ημέρα ελεύθερη από λογοκρισία τόσο για τις «μηχανές αναζήτησης» όσο και για το περιεχόμενο των ιστοτόπων (blogs). Στην επιστολή επισημαίνεται ότι η συνεργασία των εταιρειών με τις κρατικές αρχές επιτρέπει σε κυβερνήσεις να περιορίσουν τα πολιτικά δικαιώματα. Ειδική αναφορά γίνεται στη συνεργασία των τριών εταιρειών με τις κινεζικές αρχές όσον αφορά τη λογοκρισία υλικού που θεωρούν «επικίνδυνο», όπως η αναζήτηση των λέξεων «ανθρώπιναδικαιώματα»,«Δαλάι Λάμα»,«δημοκρατία» κτλ., αλλά και ο έλεγχος ιστοσελίδων οργανώσεων όπως οιΔημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορακαι ηΔιεθνής Αμνηστία.
Το Διαδίκτυο μεγαλώνει και τα γενέθλια του World Wide Web θυμίζουν ότι ξεπερνάει τις παιδικές αρρώστιες και αναπτύσσεται ραγδαία, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζονται νέα προβλήματα.
Τα εικοστά του γενέθλια γιορτάζει την Παρασκευή 13 Μαρτίου, το World Wide Web(www) και ένας εκ των ιδρυτών του παραδέχθηκε ότι υπάρχουν στοιχεία σ’ αυτό το φαινόμενο που δεν του αρέσουν.
Τιμ Μπέρνερς-Λι
Η δημιουργία του παγκόσμιου ιστού(www) από τον ιδιοφυή προγραμματιστή, Τιμ Μπέρνερς-Λι και άλλους επιστήμονες στο Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Φυσικής(CERN) άνοιξε το δρόμο για την εκρηκτική διάδοση του Ίντερνετ, που άλλαξε την καθημερινότητά μας.
Ο Μπέρνερς-Λι και οι συνάδελφοί του από το CERN, όπως ο Ρόμπερτ Καγιό – ο οποίος κατασκεύασε το σύστημα προκειμένου να επιτρέψει σε χιλιάδες επιστήμονες απ’ όλο τον κόσμο να βρίσκονται σ’ επικοινωνία – μετέχουν την Παρασκευή στις εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στο εργαστήριο, ενώ την ερχόμενη εβδομάδα αναμένεται να βρεθεί στην Αθήνα για το Πρώτο Παγκόσμιο Συνέδριο της Επιστήμης του Ιστού, ενός ακόμη δημιουργήματός του.
Χρονολόγιο του Διαδικτύου
Μάρτιο του 1989 O νεαρός Μπέρνερς-Λι έδωσε στον προϊστάμενό του στη Γενεύη ένα έγγραφο με τον τίτλο «Διαχείριση Πληροφορίας: μία πρόταση».
Σύμφωνα με το CERN, ο προϊστάμενος του χαρακτήρισε το έγγραφο «ασαφές, αλλά ενδιαφέρον» και στην συνέχεια του έδωσε το πράσινο φως για να το ερευνήσει.
«Ήταν κάτι που έπρεπε να γίνει αργά ή γρήγορα», δήλωσε ο πρώην μηχανικός δικτύου του Εργαστηρίου, Καγιό, ο οποίος ένωσε τις δυνάμεις του με τον Μπέρνερς-Λι.
Σχεδίασαν την παγκόσμια γλώσσα hypertext – που βρίσκεται πίσω από το http στις διευθύνσεις των ιστοσελίδων – και δημιούργησαν τον πρώτο πλοηγό – browser τον Οκτώβριο του 1990, ο οποίος είναι παρόμοιος με αυτούς που χρησιμοποιούμε σήμερα.
«Όλα εκείνα για τα οποία οι άνθρωποι μιλάνε σήμερα, blogs, κτλ, είναι αυτά που κάναμε κι εμείς το 1990, δεν υπάρχει διαφορά. Έτσι ξεκινήσαμε», δήλωσε τους δημοσιογράφους ο Καγιό.
Ρόμπερτ Καγιό
Η τεχνολογία www έγινε προσβάσιμη στο κοινό το 1991, όταν το CERN διαπίστωσε ότι δεν μπορεί να διασφαλίσει την ανάπτυξή του. Δύο χρόνια αργότερα έλαβε την απόφαση-σταθμό για την ελευθερία έκφρασης στο Διαδικτυο μην διεκδικήσει πνευματικά δικαιώματα.
Το εμφιαλωμένο νερό έχει πλέον ξεπεράσει το γάλα και τη μπίρα σε παγκόσμιες πωλήσεις.
Η πρώτη ολοκληρωμένη επιστημονική ενεργειακή ανάλυση που έγινε για το εμφιαλωμένο νερό έδειξε αυτό που πολλοί οικολόγοι καιρό τώρα έλεγαν: από την αρχή μέχρι το τέλος του κύκλου της παραγωγής και διανομής του στον τελικό καταναλωτή, ένα μπουκάλι νερό καταναλώνει από 1.100 μέχρι 2.000 φορές περισσότερη ενέργεια σε σχέση με το απλό νερό της βρύσης.
Η κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού έχει εκτιναχτεί στα ύψη σε όλο τον κόσμο τα τελευταία χρόνια. Το 2007 κάπου 200 δισ. λίτρα εμφιαλωμένου νερού πουλήθηκαν διεθνώς, σημειώνοντας αύξηση 70% σε σχέση με το 2001. Το εμφιαλωμένο νερό έχει πλέον ξεπεράσει το γάλα και τη μπίρα σε παγκόσμιες πωλήσεις.
Εξαρχής πολλές περιβαλλοντικές οργανώσεις είχαν εκφράσει επιφυλάξεις ότι η κατασκευή και διανομή ενός μπουκαλιού νερού χρησιμοποιεί πολύ περισσότερη ενέργεια από ό,τι αν παίρναμε το νερό από τη βρύση. Μέχρι τώρα κανείς δεν ήξερε αν αυτή η υποψία ήταν σωστή, μέχρι που επιβεβαιώθηκε από έρευνα δύο Αμερικανών επιστημόνων, του Πίτερ Γκλάικ του Pacific Institute της Καλιφόρνιας και της Χίδερ Κούλι, που δημοσιεύτηκε στο περιβαλλοντικό περιοδικό «Environment Research Letters».
Οι ερευνητές υπολόγισαν και πρόσθεσαν την ενέργεια που χρησιμοποιείται στα διαδοχικά στάδια ζωής ενός εμφιαλωμένου μπουκαλιού (κυρίως την καύση πετρελαίου κατά την παραγωγή, τη μεταφορά και τη διανομή του προϊόντος). Μερικά μπουκάλια νερού δεν πάνε μακριά από την πηγή της προέλευσής τους, άλλα όμως ταξιδεύουν τεράστιες αποστάσεις, καθώς εισάγονται από μακρινές χώρες με έλλειψη νερού. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι η κατανάλωση ενός εισαγόμενου εμφιαλωμένου νερού είναι τρεις ως τέσσερις φορές πιο ενεργοβόρα σε σχέση με την κατανάλωση ενός ντόπιου εμφιαλωμένου νερού.
Αν και η ενέργεια που απαιτείται για τον καθαρισμό του νερού της βρύσης ποικίλει από χώρα σε χώρα, η έρευνα επισήμανε ότι ακόμα και στις πιο ακριβές περιπτώσεις, η απαιτούμενη ενέργεια είναι εκατοντάδες φορές μικρότερη σε σχέση με την απαιτούμενη ενέργεια για το εμφιαλωμένο νερό.
ReutersΤα παιδιά που υποβάλλονται σε εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς για την αποκατάσταση καρδιολογικών προβλημάτων αντιμετωπίζουν σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα προσαρμογής και χειρότερη ποιότητα ζωής σε σύγκριση με τα υγιή παιδιά, σύμφωνα με μια νέα ανασκόπηση 35 μελετών.
Νεαρά άτομα με πιο περίπλοκες καρδιολογικές παθήσεις αλλά και εκείνοι που γνωρίζουν ότι στο μέλλον ίσως χρειαστεί να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση, εμφάνιζαν τον μεγαλύτερο κίνδυνο εκδήλωσης ψυχολογικών προβλημάτων, όπως ακριβώς ισχύει και για τα άτομα με νευρολογικές βλάβες, ανέφεραν ο δρ Marcus A. Landolt του Πανεπιστημιακού Παιδιατρικού Νοσοκομείου της Ζυρίχης και οι συνεργάτες του.
Σε κάθε 1.000 νεογνά περίπου τα 12 εμφανίζουν συγγενείς καρδιοπάθειες και σε περισσότερο από το 1/3 αυτών των περιπτώσεων εμφανίζονται καρδιακές δυσμορφίες απειλητικές για τη ζωή, υπογράμμισε ο δρ Landolt και η ομάδα του στο περιοδικό BMC Pediatrics. Ευτυχώς, όμως, ολοένα και περισσότερα παιδιά επιβιώνουν και ζουν περισσότερο μετά την εγχείρηση αποκατάστασης προσθέτουν οι ερευνητές, στέλνοντας μήνυμα αισιοδοξίας στους γονείς.
Οι μελέτες
Για να διερευνήσουν πώς τα παιδιά ανταπεξέρχονται ψυχολογικά μετά την εγχείρηση, ο δρ Landolt και η ομάδα του ταυτοποίησαν και ανασκόπησαν 23 μελέτες παρατηρώντας την ψυχολογική προσαρμογή σε αυτούς τους ασθενείς και 12 μελέτες οι οποίες εξέταζαν την μετέπειτα ποιότητα ζωής τους. Σε όλες αυτές τις μελέτες, οι επιστήμονες παρακολούθησαν τους ασθενείς για τουλάχιστον δύο χρόνια.
Παιδιά τα οποία υποβλήθηκαν σε εγχείρηση είχαν περίπου διπλάσια πιθανότητα να εκδηλώσουν πρόβλημα ψυχιατρικής υφής, σε σχέση με τα υγιή παιδιά, ενώ ανάλογος κίνδυνος καταγράφηκε μεταξύ παιδιών με άλλες χρόνιες παθήσεις, όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές. Επίσης αυτά τα παιδιά είχαν σαφώς μεγαλύτερη πιθανότητα να εκδηλώσουν συμπεριφορές που χαρακτηρίζονται «εκτός του φυσιολογικού φάσματος».
Οι γονείς
Πάντως, είναι χαρακτηριστικό ότι όταν ρωτήθηκαν οι δάσκαλοι για τη συμπεριφορά των παιδιών και για την ευρύτερη προσαρμογή τους, είπαν πως δεν διαπίστωσαν καμιά διαφορά μεταξύ των παιδιών με καρδιοπάθεια και των υγιών ατόμων, υποδηλώνοντας ότι «οι όποιες δυσκολίες είναι λιγότερο εμφανείς εντός του σχολικού περιβάλλοντος», γράφουν οι ερευνητές. Και είναι χαρακτηριστικό ότι στις μελέτες που αφορούσαν την ποιότητα ζωής, οι γονείς είχαν πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα –από τα παιδιά– να κάνουν λόγο για κακή ποιότητα ζωής…
«Και μόνον αυτή η διαπίστωση καθιστά επιτακτική την ανάγκη προς μια ολοκληρωμένη επιστημονική προσέγγιση όσον αφορά την στήριξη της οικογένειας», κατέληξαν οι ερευνητές.
International Herald TribuneΜε μια ανακάλυψη που μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος αντιμετωπίζει τη γρίπη, οι ερευνητές παρασκεύασαν αντισώματα που προστατεύουν από πολλά στελέχη της γρίπης (influenza), συμπεριλαμβανομένων και αυτών της ισπανικής γρίπης του 1918, αλλά και της γρίπης των πτηνών Η5Ν1.
Η ανακάλυψη αυτή, όπως είπαν, μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη ενός αντιγριπικού εμβολίου, το οποίο δεν θα χρειάζεται να «αλλάζει» κάθε χρόνο. Τα αντισώματα που ήδη αναπτύχθηκαν μπορεί να χορηγούνται ως ενέσιμη θεραπευτική αγωγή, στοχεύοντας στον ιό με τρόπους που δεν μπορούν να πετύχουν τα υπάρχοντα αντιγριπικά φάρμακα π.χ. το tamiflu. Oι ερευνητές μάλιστα εκτιμούν ότι οι κλινικές δοκιμές που θα πιστοποιήσουν ότι τα αντισώματα είναι ασφαλή για τους ανθρώπους θα ξεκινήσουν μέσα στα επόμενα τρία χρόνια.
«Αυτή είναι μια καλή μελέτη», τονίζει ο δρ Antony Fauci, επικεφαλής του Αμερικανικού Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργίας και Λοιμωδών Νόσων, ο οποίος, ας σημειωθεί, δεν συμμετείχε στη συγκεκριμένη μελέτη. «Αν και δεν βρισκόμαστε ακόμα στο στάδιο πρακτικής εφαρμογής, η ιδέα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα», πρόσθεσε.
Η εργασία αυτή υπόσχεται τόσο πολλά που το Ινστιτούτο θα προσφέρει στους ερευνητές τη χρηματοδότηση που απαιτείται προκειμένου να πραγματοποιήσουν τα ερευνητικά τους προγράμματα, ενώ θα τους εξασφαλισθεί και «πρόσβαση» στα πειραματόζωα του εργαστηρίου.
Η «αχίλλειος πτέρνα»
Η μελέτη, η οποία διεξήχθη από ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Παθήσεων (Centers for Disease Control and Prevention, CDC) και από το Ινστιτούτο Burnham για Ιατρική Ερευνα, δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Nature Structural & Molecular Biology. Σε συνοδευτικό σχόλιο, ο Peter Palese, ερευνητής της Ιατρικής Σχολής του Mount Sinai, ανέφερε ότι οι επιστήμονες φάνηκε ότι βρήκαν την «αχίλλειο πτέρνα» του ιού της γρίπης. Η δρ Anne Moscona, ειδικός στη γρίπη στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Cornell, χαρακτήρισε τη μελέτη «βήμα μεγάλης προόδου και εξέλιξη που υποδεικνύει κάτι που είναι εφικτό και για άλλους ταχέως εξελισσόμενους παθογόνους μικροοργανισμούς». Ο Henry Niman όμως, βιοχημικός, ο οποίος παρακολουθεί τις μεταλλάξεις της γρίπης, προβληματίστηκε και επιχειρηματολόγησε ότι το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα θα είχε εδώ και αρκετό καιρό «εξαφανίσει» τη γρίπη, εάν ο ιός ήταν τόσο ευάλωτος όσο έδειξε αυτή η ανακάλυψη. Επισήμανε επίσης ότι τα πειραματόζωα, για την προστασία τους, δέχθηκαν κατά τη διάρκεια της μελέτης τεράστιες δόσεις αντισωμάτων.
Ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας δρ Wayne Marasco από το Χάρβαρντ ανέφερε ότι οι ερευνητές άρχισαν να ελέγχουν μια «βιβλιοθήκη» 27 εκατομμυρίων αντισωμάτων, αναζητώντας εκείνα τα οποία στοχεύουν τις «ακίδες» αιμοσυγκολλητινών στο περίβλημα των ιών της γρίπης.
Ο μηχανισμός
Τα αντισώματα είναι πρωτεΐνες, οι οποίες υπό κανονικές συνθήκες παράγονται από αιμοσφαίρια, τα οποία προσαρτώνται σε εισβολείς, είτε εξουδετερώνοντάς τους είτε «βάζοντάς τους ετικέτες» ώστε τα λευκά αιμοσφαίρια να τους διακρίνουν και να τους εξοντώνουν. O ιός της γρίπης χρησιμοποιεί «ακίδες» αιματοσυγκολλητίνης που έχουν σχήμα «σαν γλειφιτζούρι» για να εισβάλλει στα κύτταρα της μύτης και των πνευμόνων.
Υπάρχουν 16 γνωστοί τύποι «ακίδων» από Η1 έως Η16. Η άκρη της «ακίδας» διαρκώς μεταλλάσσεται και γι’ αυτόν το λόγο κάθε χρόνο χρειάζεται να «αναμορφώνεται» το αντιγριπικό εμβόλιο. Ωστόσο, η ερευνητική ομάδα ανακάλυψε έναν τρόπο να «εκθέτει το λαιμό της ακίδας» που φαίνεται ότι δεν μεταλλάσσεται και να «μαζεύει» τα αντισώματα που προσαρτώνται σ’ αυτόν. Η ομάδα των ερευνητών ακολούθως μετέτρεψε τα αντισώματα σε ανοσοσφαιρίνες και τα δοκίμασε σε ποντίκια.
Η ανοσοσφαιρίνη –αντισώματα που παρήχθησαν από το αίμα των επιζώντων μιας μόλυνσης– έχει μακρά ιστορία στην Ιατρική. Εδώ και πολλά χρόνια, ήδη από το 1890, οι γιατροί έκαναν ένεση αίματος από πρόβατο, το οποίο είχε επιζήσει από διφθερίτιδα για να σώσουν ένα κορίτσι που ασθενούσε βαριά. Ωστόσο, μπορεί να υπάρξουν επικίνδυνες παρενέργειες, συμπεριλαμβανόμενων σοβαρών ανοσοαντιδράσεων ή τυχαίας μόλυνσης με άλλους ιούς.
Ο δρ Μarasco ανέφερε ότι η ομάδα του ήδη έχει βρει ένα «σταθερό λαιμό» στο στέλεχος Η3 αλλά για να λειτουργήσει ένα εμβόλιο, οι ερευνητές χρειάζεται να βρουν τρόπο για να «εκπαιδεύσουν» το ανοσοποιητικό σύστημα για την επίθεσή του. Οσο για τα άτομα που έχουν ήδη μολυνθεί με γρίπη, ο δρ Marasco είπε ότι τα αντισώματα «είναι έτοιμα να προχωρήσουν, χωρίς να απαιτούνται επιπρόσθετες βιοτεχνολογικές μελέτες». Ωστόσο, θα χρειαστούν έλεγχοι ασφαλείας από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA).
Κρατάμε έναν (ενεργειακό) θησαυρό στα χέρια μας και τον πετάμε στα σκουπίδια. Ο λόγος για τη βιομάζα, που μπορεί να καλύψει σημαντικές ενεργειακές ανάγκες και της οποίας η χρήση είναι ουσιαστικά απαγορευμένη σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Ενώ οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες δίνουν κίνητρα για την ανάπτυξη μιας ακόμα ανανεώσιμης πηγής ενέργειας, η δική μας πολιτεία δείχνει αμήχανη απαγορεύοντας την καύση βιομάζας σε κεντρικούς καυστήρες στις περιοχές όπου ζει ο μισός ελληνικός πληθυσμός!Για να γίνουμε συγκεκριμένοι: σύμφωνα με την υπουργική απόφαση 103 του 1993, στην περιοχή του ηπειρωτικού τμήματος του νομού Αττικής, στη Σαλαμίνα και στον νομό Θεσσαλονίκης (εκτός της περιοχής δυτικά του Γαλλικού ποταμού) τα μόνα επιτρεπόμενα καύσιμα είναι ντίζελ και αέριο, όσον αφορά τις κεντρικές θερμάνσεις. Η απόφαση αυτή αιτιολογήθηκε από την «ανάγκη μείωσης των εκπομπών ατμοσφαιρικών ρύπων», προφανώς γιατί τα τότε διαθέσιμα συστήματα καύσης βιομάζας (ξυλεία, υπολείμματα αγροτικών καλλιεργειών κ.λπ.) χαρακτηρίζονταν από σχετικά υψηλές εκπομπές αιωρούμενων μικροσωματιδίων και άλλων ρύπων.
Ελάχιστες εκπομπές ρύπων
«Σήμερα όμως η απαγόρευση αυτή έχει ξεπεραστεί από τις τεχνολογικές εξελίξεις, γιατί οι σύγχρονοι λέβητες βιομάζας έχουν ελάχιστες εκπομπές και εξαιρετική καύση. Είναι ασύγκριτα πιο καθαροί, για παράδειγμα, από τα τζάκια που καίνε στις μεγαλουπόλεις χωρίς καμιά προδιαγραφή», λέει στην «Κ» ο κ. Γιώργος Παπαδάκης, καθηγητής στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο. Ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο η Ελληνική Εταιρεία Βιομάζας, μαζί με περιβαλλοντικές οργανώσεις ζητούν την κατάργηση της απαγόρευσης και την ενίσχυση της χρήσης βιομάζας, με υιοθέτηση βέβαια των αυστηρών προδιαγραφών και προτύπων που έχει θεσπίσει η Ε.Ε.
Η υπάρχουσα διάταξη φρενάρει την ανάπτυξη μιας ανανεώσιμης πηγής ενέργειας, γιατί η βιομάζα ανανεώνεται φυσικά. Αβλεψία ή εξυπηρέτηση συμφερόντων συνδεδεμένων με την προώθηση άλλων μορφών ενέργειας; Τα ανακλαστικά του υπουργείου Ανάπτυξης, εν όψει της νέας πρότασης για τον Εθνικό Ενεργειακό Σχεδιασμό, θα δείξουν…
«Βλέποντας να οδηγούνται στις χωματερές υπολείμματα πριονιστηρίων – ξυλουργείων, μεγάλες ποσότητες εξαιρετικής βιομάζας να καίγονται στους αγρούς, υπολείμματα υλοτομίας να συσσωρεύονται στα δάση μας (απειλώντας με πυρκαγιές), ερχόμενος σε επαφή με το αδιέξοδο των αγροτών (που θα μπορούσαν να στραφούν στα ενεργειακά φυτά) και από την άλλη παρατηρώντας την προώθηση της βιομάζας σε όλο τον κόσμο, το μόνο που σου μένει είναι θλίψη και οργή», τονίζει στην «Κ» ο κ. Κώστας Νασίκας, μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρείας Βιομάζας. Για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα στην ενεργειακή αξιοποίηση της ανεπεξέργαστης βιομάζας, που έχει μικρή πυκνότητα (μάζας και ενέργειας) και μεγάλη υγρασία, αναπτύσσονται μια σειρά νέα υλικά, όπως τα λεγόμενα συσσωματώματα ή σύμπηκτα (pellets). Τα pellets είναι ένα τυποποιημένο κυλινδρικό βιολογικό καύσιμο (μήκους 30 και διαμέτρου 5-8 χιλιοστών) που παρασκευάζεται με τη συμπίεση πριονιδίων και τεμαχιδίων από καθαρά, συνήθως, υπολείμματα ξύλου που προέρχονται από βιομηχανίες επεξεργασίας ξύλου. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χρησιμοποιούνται κόλλες ή χημικά πρόσθετα (με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν βλαβερές εκπομπές κατά την καύση τους) μόνο υψηλή πίεση και ατμός. Η υγρασία του δεν ξεπερνά το 8%. Μια άλλη μορφή είναι τα μικρά κομματάκια (τσιπς) ξυλείας.
Τα συσσωματώματα έχουν πολλά πλεονεκτήματα. Για τη δημιουργία τους δεν απαιτείται να κοπούν δέντρα, αφού ανακυκλώνονται ουσιαστικά απόβλητα. Η αποδοτικότητά τους είναι πολύ καλή. «Απαιτούνται δύο κιλά περίπου pellets για ένα λίτρο πετρελαίου», σημειώνει ο κ. Νασίκας. Με τιμή γύρω στα 150-160 ευρώ τον τόνο (χωρίς ΦΠΑ), η βιομάζα είναι ανταγωνιστική οικονομικά, των σημερινών τιμών πετρελαίου.
Η βιομάζα όμως είναι πολύ συμφέρουσα για το περιβάλλον. Κατ’ αρχήν, οι εκπομπές διοξειδίου του θείου και άλλων βλαβερών ρύπων (που εκλύουν τα ορυκτά καύσιμα) είναι σχεδόν μηδενικές. Επιπλέον, μηδενικές θεωρούνται και οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, καθώς όσο διοξείδιο του άνθρακα απελευθερώνεται από την καύση τους, απορροφάται από τα φυτά στη διαδικασία της ανάπτυξής τους. Ετσι διαμορφώνεται ένα «κλειστός κύκλος» μηδενικών εκπομπών.
Νέος κλάδος
Μια άλλη σημαντική συνεισφορά της βιομάζας αφορά τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της χώρας. Ενισχύει την τοπική παραγωγή, τους αγρότες, αλλά και τη δυνατότητα δημιουργίας βιομηχανικού κλάδου (υπάρχουν ήδη στην Ελλάδα πέντε βιομηχανίες παραγωγής pellet και δύο βιομηχανίες κατασκευής καυστήρων).
Η πολύτιμη αγριαγκινάρα
Δεν είναι μόνο η αξιοποίηση των γεωργικών και άλλων υπολειμμάτων που μπορεί να δώσει πολύτιμες ενεργειακά ποσότητες βιομάζας. Σε όλο τον πλανήτη πειραματίζονται στη δυνατότητα καλλιέργειας των λεγόμενων ενεργειακών φυτών. Η «ελληνική απάντηση» φαίνεται να είναι η αγριαγκινάρα, ένα φυτό διαδεδομένο στην ελληνική ύπαιθρο, που οι αγρότες το λένε γκαγκάνι, έχει τεράστιες ενεργειακές δυνατότητες!
Σύμφωνα με έρευνα του Εργαστηρίου Γεωργίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, με επικεφαλής τον καθηγητή κ. Νίκο Δαναλάτο, από την οποία ανακαλύφθηκαν οι κρυφές δυνατότητες της αγριαγκινάρας, πρόκειται για φυτό ξηροθερμικό, βαθύρριζο και πολυετές, καλά προσαρμοσμένο στις κλιματικές συνθήκες της Ελλάδας. Η απόδοση σε ξηρή ουσία ανά στρέμμα (χωρίς πότισμα) μπορεί να φτάσει τα 1.200 – 1.600 κιλά, ενώ με δύο τρία ποτίσματα από μέσα Απριλίου μέχρι μέσα Μαΐου κινείται από 2.000 – 2.500 κιλά. Συνολικά πρόκειται για μια πολύ φθηνή καλλιέργεια, με ελάχιστη χρήση αζώτου και καθόλου ζιζανιοκτόνα, αφού το ίδιο το φυτό είναι… ζιζάνιο. Η αποξηραμένη ύλη της αγριαγκινάρας μπορεί να γίνει εύκολα σχετικά πελέτες (pellets) και να χρησιμοποιηθεί σε συστήματα καύσης βιομάζας για ενέργεια και θέρμανση. Σύμφωνα με τον κ. Δαναλάτο, εάν δύο εκατομμύρια στρέμματα καλλιεργούνταν με αγριαγκινάρα, πράγμα ρεαλιστικό και κερδοφόρο για τον αγρότη, θα εξοικονομούσαμε 1,3 εκατ. τόνους πετρελαίου!
Σύνθετα συστήματα ασφαλείας θα ελέγχουν βιομετρικά στοιχεία όπως το στήσιμο του σώματος, ακόμη και χειρονομίες
Ο τρόπος με τον οποίο βαδίζουμε, καθόμαστε στην καρέκλα ενός γραφείου ή στη θέση του οδηγού, οι χειρονομίες όταν μιλάμε στο τηλέφωνο κ.ά., είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά για καθέναν από εμάς, συνθέτουν μιαν άλλη, «λεπτομερέστατη» ταυτότητά μας. Αυτό που δεν γνωρίζαμε έως τώρα είναι πως οι συγκεκριμένες λεπτομέρειες μπορούν να αξιοποιηθούν ευρέως σε συστήματα ασφαλείας, τα οποία θα πιστοποιούν την ταυτότητα κάθε χρήστη. Ετσι, Ελληνες επιστήμονες από το Εθνικό Κέντρο Ερευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), σε συνεργασία με άλλους Ευρωπαίους ερευνητές, πειραματίζονται με τεχνολογίες που θα επιτρέπουν (ή όχι) την πρόσβαση σε εγκαταστάσεις υψίστης ασφαλείας, απλώς αναγνωρίζοντας την ταυτότητα του κάθε προσώπου από τη… συμπεριφορά του. «Φανταστείτε, για παράδειγμα, ένα τέτοιο σύστημα να ελέγχει την είσοδο σε ένα εργαστήριο όπου μελετώνται επικίνδυνα βιολογικά δείγματα», λέει στην «Κ» ο κ. Δημήτρης Τζοβάρας, ερευνητής του ΕΚΕΤΑ και επιστημονικός υπεύθυνος του Actibio, του ευρωπαϊκού προγράμματος στο πλαίσιο του οποίου αναπτύσσονται αυτές οι τεχνολογίες. «Σε αυτή την περίπτωση, το σύστημα θα μπορεί να πιστοποιήσει αν π.χ. ένας βιολόγος είναι εξουσιοδοτημένος να εισέλθει στην αίθουσα ερευνών χρησιμοποιώντας ως κριτήριο και τον τρόπο με τον οποίο αυτός περπατά προς την είσοδό του».
Σύμφωνα μάλιστα με τον ερευνητή από το ΕΚΕΤΑ, συμπεριφορές όπως το βάδισμα είναι τόσο ιδιαίτερες σε κάθε άτομο όσο και τα δακτυλικά του αποτυπώματα. Αυτό σημαίνει ότι στα κλασικά βιομετρικά στοιχεία που γνωρίζαμε έως σήμερα (την ίριδα του ματιού ή τη φωνή), προστίθενται πλέον και τα συμπεριφορικά βιομετρικά δεδομένα, τα οποία εξάγονται από τον τρόπο με τον οποίο κινούμαστε ή αντιδρούμε.
Ψεύτικοι συναγερμοί
Η λογική αυτών των τεχνολογιών αναγνώρισης των «συμπεριφορικών βιομετρικών στοιχείων» ακολουθεί τη φιλοσοφία συστημάτων που χρησιμοποιούνται ήδη και ελέγχουν την ταυτότητα του χρήστη αξιοποιώντας ανατομικές λεπτομέρειες όπως τα δακτυλικά αποτυπώματα ή τη γεωμετρία ολόκληρου του χεριού. «Ολες αυτές οι τεχνικές είναι απαραίτητες από τη στιγμή που τα υπόλοιπα μέτρα ασφαλείας, όπως οι ηλεκτρονικές και οι συμβατικές κλειδαριές, μπορούν να παραβιαστούν από όποιον κλέψει το κλειδί τους», λέει χαρακτηριστικά ο κ. Τζοβάρας. Οι πιο εύχρηστες είναι οι τεχνολογίες αναγνώρισης του προσώπου ή της φωνής, οι οποίες όμως έχουν το μειονέκτημα ότι είναι «επιρρεπείς» στους ψευδείς συναγερμούς (false alarms): ο υπολογιστής, για παράδειγμα, μπορεί να μην καταφέρει να ταυτοποιήσει το πρόσωπο που διακρίνεται στην κάμερα επειδή είναι αμυδρό το φως ή ο άνθρωπος φοράει γυαλιά.
«Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι οι συγκεκριμένες εφαρμογές είναι άχρηστες, αλλά πως θα πρέπει να συνδυαστούν με νέες οι οποίες θα ελέγχουν άλλες βιομετρικές παραμέτρους, που ενδεχομένως να σχετίζονται με τη συμπεριφορά, σαν κι αυτές που ερευνούμε στο Actibio», προσθέτει ο ερευνητής από το ΕΚΕΤΑ. Ετσι, ένα ηλεκτρονικό σύστημα που θα αναγνωρίζει τον χρήστη ταυτόχρονα από τη φωνή, το πρόσωπο και το περπάτημά του θα είναι σαφώς πιο αξιόπιστο, αφού θα σημαίνει συναγερμό μόνο όταν όλα τα υποσυστήματα δείξουν πως το συγκεκριμένο άτομο δεν είναι εξουσιοδοτημένο.
Γι’ αυτό και στο πλαίσιο του Actibio, όπως και του ευρωπαϊκού προγράμματος Humabio που προηγήθηκε, οι ερευνητές ασχολούνται παράλληλα με τη βελτίωση των τεχνολογιών αναγνώρισης της φωνής και του προσώπου, προσπαθώντας να τις τελειοποιήσουν. «Ωστόσο, ακόμη κι αν αυξηθεί η αξιοπιστία αυτών των τεχνολογιών, πάλι τα συστήματα που βασίζονται σε συμπεριφορικά βιομετρικά στοιχεία θα έχουν το πλεονέκτημα ότι αναγνωρίζουν τον χρήστη χωρίς αυτός να χρειαστεί να κάνει κάτι ιδιαίτερο», προσθέτει στην «Κ» ο κ. Τζοβάρας.
Η λεπτή γραμμή ανάμεσα στη χρήση και την κατάχρηση
Συχνά, εκδηλώνονται απόπειρες να χρησιμοποιηθούν διάφορα συστήματα βιομετρικών δεδομένων με τρόπους που παραβιάζουν θεμελιώδη ατομικά δικαιώματα: μόλις πριν από δύο χρόνια, για παράδειγμα, η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων απαγόρευσε τη χρήση ενός ανάλογου συστήματος, το οποίο έλεγχε την είσοδο και την έξοδο των εργαζομένων από δημόσιο κτίριο «διαβάζοντας» τα δακτυλικά τους αποτυπώματα.
Ανάλογα, θα μπορούσε κανείς να φανταστεί (και να φοβηθεί…) καταχρήσεις των τεχνολογιών αξιοποίησης βιομετρικών στοιχείων που βασίζονται σε συμπεριφορές όπως το βάδισμα. Για παράδειγμα, εταιρείες που ίσως θελήσουν με αυτό τον τρόπο να παρακολουθούν ανά πάσα στιγμή πού βρίσκονται οι εργαζόμενοί τους, και όχι να προστατεύσουν ευαίσθητους χώρους.
Ο ερευνητής κ. Τζοβάρας αναγνωρίζει ότι είναι λεπτή η γραμμή ανάμεσα στις θεμιτές και τις αθέμιτες χρήσεις αυτών των συστημάτων: «Στόχος μας είναι να αυξήσουμε τον δείκτη ασφάλειας εγκαταστάσεων υψίστης ασφαλείας όπως πυρηνικών εργοστασίων και φορτηγών που μεταφέρουν επικίνδυνα φορτία, γι’ αυτό και οι δοκιμές μας γίνονται σε πύργους ελέγχου αεροδρομίων και βιοχημικά εργαστήρια», λέει χαρακτηριστικά. «Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθούν όλα εκείνα τα μέτρα ώστε οι τεχνολογίες που αναπτύσσουμε να περιοριστούν όντως σε τέτοιες εφαρμογές».
Ο τρόπος αναγνώρισης ενός οδηγού αυτοκινήτου
Πώς όμως αυτά τα συστήματα ασφαλείας καταφέρνουν να κάνουν πετυχημένες ταυτοποιήσεις από τον τρόπο με τον οποίο κανείς περπατά ή κάθεται σε μια καρέκλα; «Η τεχνολογία τους βασίζεται σε ειδικό λογισμικό το οποίο επεξεργάζεται τα δεδομένα από την κάμερα (στην περίπτωση του βαδίσματος) και από τα ειδικά ηλεκτρόδια που καλύπτουν την καρέκλα». Επομένως, το πρόγραμμα αντλεί στοιχεία από την κίνηση των ποδιών, των χεριών και ολόκληρου του κορμού, ή τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται το βάρος πάνω στο κάθισμα, συγκρίνοντάς τα με τα στοιχεία που βρίσκονται αποθηκευμένα στη βάση δεδομένων για τους εξουσιοδοτημένους χρήστες.
Ολα αυτά τα στοιχεία εξαρτώνται από αρκετές σωματομετρικές παραμέτρους ώστε να είναι τόσο μοναδικά όσο και η υπογραφή μας: μεταξύ άλλων, το ύψος του σώματος, το μέγεθος του θώρακα, το εύρος της λεκάνης, ακόμη και το επιμέρους βάρος των ποδιών. «Αυτό σημαίνει ότι είναι σχεδόν αδύνατο να παραβιάσει κανείς τον υπολογιστή μιμούμενος π.χ. το περπάτημα ενός νόμιμου χρήστη, αφού θα πρέπει τα σώματά τους να ταιριάζουν ανατομικά σε πάρα πολλές λεπτομέρειες», προσθέτει.
Πάρα πολλές λεπτομέρειες διασφαλίζουν από την άλλη πλευρά, ότι ο νόμιμος χρήστης σχεδόν πάντοτε θα αναγνωρίζεται με επιτυχία από το σύστημα. Ετσι, σε συνδυασμό με συστήματα ταυτοποίησης προσώπου και φωνής, ήδη η τεχνολογία αναγνώρισης του βαδίσματος έχει δοκιμαστεί πιλοτικά σε αεροδρόμιο της Ελβετίας και το «βιομετρικό κάλυμμα» στη θέση του οδηγού φορτηγού της Volvo, με τα ποσοστά αξιοπιστίας τους να αγγίζουν το 92% και 95% αντίστοιχα. «Πλέον, αυτό που χρειάζεται είναι να τελειοποιήσουμε τα συστήματα ώστε να αντεπεξέρχονται σε ακόμη πιο ρεαλιστικές συνθήκες, όπως, για παράδειγμα, όταν κάποιος δεν περπατά σε ευθεία γραμμή προς την κάμερα», προσθέτει ο κ. Τζοβάρας.
Έφτασε η ώρα να αρθούν οι μεγάλες στρεβλώσεις, τονίζει ο κ. Μπαμπινιώτης
Ο διάλογος που ξεκίνησε για την Παιδεία είναι διάλογος ουσίας, με εγκυρότητα, σοβαρότητα, με διαφορετικές απόψεις σε ορισμένα σημεία, αλλά και μεγάλες συγκλήσεις. Κατά την πρώτη ημέρα εκφράστηκαν βαρύνουσες απόψεις και παρατηρήσεις που ήταν στην ουσία των πραγμάτων, όπως για παράδειγμα αυτές του κ. Πανάρετου. Επομένως, μου επιτρέπεται να έχω μία αισιοδοξία ότι αυτή τη φορά θα μπορέσουμε επιτέλους να φτάσουμε σε εναλλακτικές προτάσεις και να άρουμε τις στρεβλώσεις που υπάρχουν στο εκπαιδευτικό σύστημα. Κατά προτεραιότητα σε σχέση με το Λύκειο και την πρόσβαση στα πανεπιστήμια.
Βέβαια, κανείς δε λέει ότι θα πρέπει να αφήσουμε απ’ έξω το Δημοτικό και το Γυμνάσιο, που θα είναι το επόμενο στάδιο. Αλλά για να μπορέσουμε να έχουμε ορατό αποτέλεσμα και να δώσουμε στην εκάστοτε κυβέρνηση τη δυνατότητα να λύσει τα προβλήματα και να προχωρήσουμε στα υπόλοιπα, έχουμε αρχίσει το διάλογο με προτεραιότητα σε αυτά τα “καυτά” θέματα.
Σαφώς και οι αλλαγές στο εξεταστικό σύστημα αποτελούν την αιχμή, αλλά δεν έχει κανένα νόημα εάν αυτές οι αλλαγές δε συνδεθούν με αναμόρφωση και αναβάθμιση του Λυκείου. Δηλαδή, το να κάνεις εξετάσεις με ένα συγκεκριμένο τρόπο – που μπορεί να είναι καλύτερος, πιο ευέλικτος, πιο χαλαρός (με την έννοια ότι δεν προκαλεί άγχος στην ελληνική οικογένεια)-, είναι κάτι σημαντικό και μπορεί να γίνει. Αλλά δε θα έχεις κάνει τίποτε ουσιαστικό αν δεν αλλάξεις την κατάσταση που υπάρχει σήμερα στην Παιδεία ως προς το Λύκειο. Όπως έχει γίνει τώρα η κατάσταση οι μαθητές φοιτούν στο φροντιστήριο και περνούν από το σχολείο. Εάν δεν αρθεί αυτή η στρέβλωση, δεν μπορούμε να πούμε ότι έχουμε κάνει κάτι σημαντικό.
Άρα, μιλάμε για μια συνδυασμένη κίνηση αναμόρφωσης του Λυκείου, μια άλλη σχέσης στην διδασκαλία που θα φέρει πίσω τους μαθητές, μια βαρύνουσα σημασία της επίδοσης των μαθητών στο Λύκειο. Είναι άλλο πράγμα να κρίνεσαι από την εικόνα που βγάζεις ως μαθητής σε τρία χρόνια και άλλο αυτή που βγάζεις σε τρεις ώρες, που είναι γνωστό ότι μπορεί να υπάρχουν συνθήκες που να μη σου επιτρέψουν να αποδώσεις.
Τα σωστά βήματα
Οι μαθητές φοιτούν στο φροντιστήριο και περνούν από το σχολείο
Η βαρύτητα στην επίδοση των μαθητών στο Λύκειο είναι ένα βήμα που θα οδηγήσει στην άρση των μεγάλων στρεβλώσεων. Για να έχει βαρύτητα η επίδοση αυτή, δηλαδή να συμβάλει και στην εισαγωγή των μαθητών στα πανεπιστήμια, θα πρέπει να έχει έναν αντικειμενικό χαρακτήρα ώστε να μην πιέζονται οι εκπαιδευτικοί να δίνουν βαθμούς. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί και έτσι γίνεται και σε όλο τον κόσμο με περιφερειακά τεστ (εξετάσεις δηλαδή οι οποίες γίνονται κατά περιφέρεια) που δεν είναι απαραίτητο να είναι πολλά. Μπορεί να είναι ένα τεστ στην Α΄ Λυκείου και ένα στη Β΄ Λυκείου, τάξεις που δεν έχουν πανελλαδικό χαρακτήρα, εξασφαλίζουν όμως την αντικειμενικότητα ως προς την επίδοση του μαθητή σε όλη την εκπαιδευτική διαδικασία.
Το άλλο μεγάλο βήμα είναι το περιεχόμενο. Μεταξύ πολλών άλλων που είπε ο υπουργός Παιδείας είναι ότι δεν μπορείς να έχεις μία φορτωμένη ύλη με λεπτομέρειες και πράγματα που δε χρειάζεται κανείς και που ο μαθητής τα διδάσκεται όταν μπει στο πανεπιστήμιο. Δηλαδή, διαλεγμένη γνώση και γνώση η οποία να συνεχίζεται. Αυτό οι εκπαιδευτικοί το λένε “διαθεματικότητα”.
Η παπαγαλία
Δεν αμφισβητεί κανείς ότι το δράμα της παπαγαλίας το ζει κάθε ελληνική οικογένεια. Το έχω ζήσει και ο ίδιος με τα παιδιά μου που αν παρέλειπαν κατά την ώρα που έλεγαν το μάθημα καμία λέξη και δεν τους διόρθωνα, με διόρθωναν εκείνα ότι τους κάνω κακό. Καταλαβαίνετε ότι πρόκειται περί τραγικών καταστάσεων…
Για να αρθεί αυτό το πρόβλημα θα πρέπει να περάσουμε σε μία παιδευτική διαδικασία, Για παράδειγμα σε ένα μάθημα ο δάσκαλος να αναθέτει σε μία ομάδα παιδιών να δουλέψουν ένα συγκεκριμένο κεφάλαιο. Να ανατρέξουν σε βιβλία, να λάβουν πληροφορίες μέσω Ηλεκτρονικού Υπολογιστή και στη συνέχεια να τις επεξεργαστούν, να τις συνθέσουν και να τις παρουσιάσουν. Με άλλα λόγια, να βάλουν το μυαλό τους να δουλέψει. Να αποκτήσουν αυτό που λέμε “κριτική και δημιουργική ικανότητα” και πάνω από όλα την ευχαρίστηση της ανακάλυψης της γνώσης. Αυτό θα τα φέρει πίσω στο σχολείο και κυρίως θα τους ανοίξει την όρεξη για μια σωστή μάθηση.
Επιπλέον, τα παιδιά δεν μπορείς να τα έχεις συνεχώς με έναν όγκο πληροφοριών. Άστα να ασχοληθούν και λίγο με το θέατρο, με τη λογοτεχνία, τη ζωγραφική, τον κινηματογράφο, κάτι που θα τους αφήσει μία χαρά μέσα τους, έτσι ώστε να νιώσουν ότι το σχολείο δεν είναι απλώς ένας χώρος που παίρνεις μόνο πληροφορίες, αλλά και που ανοίγει και άλλους ορίζοντες.
Μια πενταετία
Όλες αυτές οι αλλαγές απαιτούν έναν χρονικό ορίζοντα για να εφαρμοστούν, γι΄ αυτό και λέω ότι η αναμόρφωση του Λυκείου χρειάζεται μία πενταετία. Στο πλαίσιο αυτό εκτιμώ ότι τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα έχουμε συστηματικές και εφαρμόσιμες προτάσεις, αλλά για μεν το σύστημα των εξετάσεων χρειάζεται μια τριετία. Το, δε, σύστημα της αναμόρφωσης όλου του Λυκείου θέλει και ένα χρόνο προπαρασκευής ώστε να είναι μια πενταετία για την πλήρη εξέλιξή του. Εδώ, όμως, μιλάμε για αλλαγή όλης της φυσιογνωμίας του Λυκείου.
Καταλήγοντας, θα πρέπει να πω ότι δεν είμαι πολύ αισιόδοξος για μία πολύ γενναιόδωρη χρηματοδότηση. Αλλά είναι γεγονός ότι η ελληνική κοινωνία έχει ωριμάσει πια και έχει γίνει απαιτητική ως προς αυτά τα θέματα. Δηλαδή η οικογένεια δεν ανέχεται άλλο το παιδί της να περνάει τόσο δύσκολα και τόσο άσχημα στο σχολείο. Εκεί, λοιπόν, νομίζω ότι θα αναγκαστεί κάθε κυβέρνηση να σκεφτεί σοβαρά τι χρήματα θα μετακινήσει στο χώρο της Παιδείας.
* Ο κ. Γιώργος Μπαμπινιώτης, πρόεδρος του Συμβουλίου Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, μίλησε στο Κεντρικό Μαγκαζίνο του ΣΚΑΪ 100,3 την Πέμπτη 12 Μαρτίου
Το αληθινό και το δίκαιο έχουν απ' τη φύση μεγαλύτερη δύναμη από το ψέμα και το άδικο
Αριστοτέλης
Το να λες την αλήθεια είναι πάντοτε η καλύτερη μέθοδος και ασφαλέστερος δρόμος για τη ζωή
Μένανδρος
Αν δεν μπορείς να πείς την αλήθεια, δεν είσαι υποχρεωμένος να πείς ψέμα. Ανάμεσα τους υπάρχει η διέξοδος της σιωπής.
news.kathimerini.gr
