Ο Ιησούς στη Βιέννη

Του ΠΑΝΤΕΛΗ ΜΠΟΥΚΑΛΑ

 

Ενώ η θρησκευτική ηγεσία της χριστιανικής Ευρώπης, στις ποικίλες εκδοχές της, και πιθανόν για να κατευνάσει τις τύψεις της για την αλλοτινή πολιτεία της, μερίμνησε να υπενθυμίσει με τα εορταστικά μηνύματά της πως και του Χριστού η οικογένεια προσφυγική ήταν, η πολιτική ευρωπαϊκή ηγεσία δεν συγκινήθηκε ιδιαίτερα. Κι ακόμα λιγότερο συγκινήθηκαν μεγάλα τμήματα των κοινωνιών που συνθέτουν τη γεμάτη αντιφάσεις και ιδιοτέλεια ευρωπαϊκή εικόνα· πιο ελπιδοφόρο χρώμα από το γκρίζο δεν μπορεί να πάρει.

Και τούτο επειδή το φαιό έχει καλύψει μεγάλες περιοχές της. Το πιστοποιεί η εκλογική ή δημοσκοπική συμπεριφορά σε πολλές χώρες: Γαλλία, Αυστρία, Τσεχία, Σλοβακία, Ολλανδία (και Ελλάδα βέβαια, όπου το μικρόβιο του ρατσισμού της ακροδεξιάς μερίδας μαγαρίζει τη θερμή αλληλέγγυα στάση των πολλών). Και το επιβεβαιώνουν οι κάθε είδους εκδηλώσεις μίσους: βόμβες μολότοφ εναντίον προσφυγικών καταυλισμών, διαδηλώσεις κατά των προσφύγων, επιθέσεις στα ιερά των μη χριστιανικών θρησκειών, προπηλακισμοί ξένων, ενθουσιώδης αποδοχή της λογικής του φράχτη ή του τείχους κτλ. Επεκτατικό και διαβρωτικό το φαιό αυτό, απειλεί να απορροφήσει και να σβήσει ό,τι φωτεινό γεννάει η αλληλεγγύη που δείχνουν σταθερά προς τους μετανάστες και τους πρόσφυγες όσοι πολιτεύονται απελευθερωμένοι από τα δόγματα της μισαλλοδοξίας. Οσοι φέρονται ως οι αγαθότεροι των χριστιανών, ακόμη κι αν τυχαίνει αρκετοί εξ αυτών να είναι άθρησκοι, αλλόθρησκοι, αγνωστικιστές ή αδιάφοροι για τις ουράνιες διαιρέσεις και την επί γης αποτύπωσή τους.

Μέσα σε μια ατμόσφαιρα όπου ο φρενιτιώδης καταναλωτισμός και το εμπορευματοποιημένο «πνεύμα των Χριστουγέννων» δεν αφήνουν ιδιαιτέρως μεγάλα περιθώρια για να φανερωθεί και να ακμάσει το καθαυτό πνεύμα, το άυλο, της αμέριστης φιλαλληλίας, το σύμβολο του Ιησού-πολιτικού πρόσφυγα μένει ανενεργό. Δεν παραδειγματίζει. Και ο ίδιος ο Ιησούς παραμένει ένας ανέστιος – ένας ενοχλητικός. Ενας παλιομοδίτης. Ανεπιθύμητος και αποπομπαίος. Ο φυγάς Χριστός γεννιέται και πεθαίνει κάθε μέρα στο πρόσωπο των παιδιών που πνίγονται στο Αιγαίο ή στα νερά της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Μάγχης. Μπροστά στα τείχη μιας Δύσης που ξέρει να προκαλεί αλλεπάλληλα προσφυγικά κύματα με τις στυγνά συμφεροντολογικές πράξεις της, αδιαφορεί όμως για την περίθαλψη των θυμάτων της.

Τη θεϊκή βουλή αδυνατεί να την προβλέψει ο ανθρώπινος νους. Ισως δεν είναι βλασφημία, πάντως, να εικάσουμε πως αν ο Υιός του Ανθρώπου βρισκόταν στην πλατεία της Βιέννης την περασμένη εβδομάδα –σε μέρες που υποτίθεται ότι τιμάται η γέννηση και η ενανθρώπισή του– και παρακολουθούσε τη χυδαία παράσταση μίσους που έστησαν ακροδεξιοί θεατρίνοι (κουκουλοφόροι, τάχα τζιχαντιστές, αποκεφάλιζαν Ευρωπαίους, που κρατούσαν πινακίδες καλωσορίσματος των προσφύγων), δεν θα μπορούσε παρά να επαναλάβει το «ξένος ήμην και ου συνηγάγετέ με, γυμνός και ου περιεβάλετέ με». Πιο μελαγχολικά τώρα.

ΠΗΓΗ

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

ΣΥΝΑΞΗ· Μαρτυρίες και διλήμματα, τχ. 136

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ …3

ΖΑΝ-ΦΡΑΝΣΟΥΑ ΚΟΛΟΣΙΜΟ
«Οἱ Χριστιανοὶ τῆς Ἀνατολῆς μᾶς ὑποχρεώνουν νὰ ἀλλάξουμε τὸ βλέμμα μας» …4

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΣ
Γιὰ τὸ αἴνιγμα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ τὴ θέση τῆς Τουρκίας …16

ΣΤΑΥΡΟΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ
Χριστιανικὴ μαρτυρία στὴ Γάζα …25

ΛΑΜΠΡΟΣ ΨΩΜΑΣ
Οἱ Χριστιανοὶ καὶ τὸ μέλλον τους σὲ μιὰ δυνητικὰ ἰσλαμιστικὴ Συρία …33

ΑΡΑΜ Α΄, Πατριάρχης τῶν Ἀρμενίων τῆς Κιλικίας
Προκλήσεις γιὰ τὶς Ἐκκλησίες στὴ Μέση Ἀνατολή …47

ΡΟΝΙ ΜΠΟΥ ΣΑΜΠΑ
Οἱ χριστιανοὶ τῆς Μέσης Ἀνατολῆς ὡς γέφυρα μὲ τὸ Ἰσλάμ …51

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
Οἱ μεταρρυθμιστὲς τῆς κοπτικῆς θεολογίας τοῦ 20οῦ αἰώνα …58

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΘΗΣ
Συνέδριο Ὀρθόδοξης πνευματικότητας …64

ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
Ὁ «Νόμος τῶν ἀθώων» …65

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡ. ΥΦΑΝΤΗΣ
Πίστη, ποίηση, κοινωνικὴ στράτευση …80

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΓΓΕΛΗΣ
Μιὰ συνάντηση μὲ τὸν Ἐρνέστο Καρντενὰλ στὴ Νικαράγουα …87

Διάλογος μὲ τοὺς ἀναγνῶστες …92

Τὸ Βιβλίο …94

Οἱ συνεργάτες τοῦ 136ου τεύχους …10

 

Τεύχος 136 Σύναξης

ΠΗΓΗ

ΣΥΝΑΞΗ

 

Επιτέλους, ας διδάξουμε στα παιδιά μας τον πραγματικό Άγιο Βασίλειο

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Μέρες γιορτινές! Έχω κυριολεκτικά μπουχτίσει με τον μίστερ Κόκα – Κόλα “Αη Βασίλη”.  Επιτέλους, ας διδάξουμε στα παιδιά μας την αληθινή ιστορία του Αγίου Βασιλείου, ο οποίος εν τη ζωή ακόμη απεκαλείτο Μέγας. Είναι πράγματι ευτύχημα το γεγονός ότι η παράδοσή μας μάς διδάσκει τον Άγιο Βασίλειο γνήσια και ωφέλιμα, να φέρνει βιβλία και πίτα. Αυτή είναι η πραγματική ιστορία του Αγίου, όπως τη διδαχθήκαμε από τις παλαιότερες γενιές, που ακόμη δεν είχαν αλλοτριωθεί από την νέα τάξη πραγμάτων. Μόνη ανάπαυση, κείμενα όπως το παρακάτω, “Το βλογημένο το μαντρί”, του κυρ Φώτη Κόντογλου.

“Κάθε χρόνο ο Άγιος Βασίλης τις παραμονές της Πρωτοχρονιάς γυρίζει από χώρα σε χώρα κι από χωριό σε χωριό, και χτυπά τις πόρτες για να δει ποιος θα τον δεχτεί με καθαρή καρδιά. Μια χρονιά λοιπόν, πήρε το ραβδί του και τράβηξε. Ήτανε σαν καλόγερος ασκητής, ντυμένος με κάτι μπαλωμένα παλιόρασα, με χοντροπάπουτσα στα ποδάρια του και μ’ ένα ταγάρι περασμένο στον ώμο του. Γι αυτό τον παίρνανε για διακονιάρη και δεν τ’ ανοίγανε την πόρτα. Ο Άγιος Βασίλης έφευγε λυπημένος, γιατί έβλεπε την απονιά των ανθρώπων και συλλογιζότανε τους φτωχούς που διακονεύουνε, επειδής έχουνε ανάγκη, μ’ όλο που αυτός ο ίδιος δεν είχε ανάγκη από κανέναν, κι ούτε πεινούσε, ούτε κρύωνε. Συνέχεια

27η Δεκεμβρίου· του Διακόνου και Πρωτομάρτυρα Στεφάνου

Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟΜΑΡΤΥΡΑ ΣΤΕΦΑΝΟ

Stefan Brancoveanu, Λόγος πανηγυρικός εις τον Πρωτομάρτυρα του Χριστού Στέφανον, εν Βουκουρεστίω, αψβ΄. [=1702],

Ο εθνομηδενισμός της κας. Αναγνωστοπούλου

Του ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΔΙΑΜΑΝΤΗ

Η κα. Αναγνωστοπούλου ασκεί εκτελεστική εξουσία. Που σημαίνει ότι εφαρμόζει τους νόμους που ψηφίζει η Βουλή και φυσικά τηρεί πιστά το Σύνταγμα της χώρας, χωρίς να εξαρτά τις αποφάσεις της από τις προσωπικές της απόψεις.

Το Σύνταγμα, ως γνωστόν, είναι καταστατικός χάρτης, δηλαδή η βούληση του λαού δια των αντιπροσώπων του, η οποία υπερτερεί κάθε άλλης εξουσίας. Τι λέει το Σύνταγμα; Στο άρθρο 16 λέει: “Η παιδεία…έχει σκοπό…την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης των ελλήνων”.

Η κα. Αναγνωστοπούλου όμως, σε συνέντευξή της στην Καθημερινή, δήλωσε ρητά πως “…πρέπει να πάψει να μπαίνει σε καλούπια εθνόμετρου η έρευνα και η άποψη των επιστημόνων για την Ιστορία και όπως αυτή διδάσκεται στο σχολείο”. Συνέχεια

Ώσπερ ξένος και αλήτης ή Σάρκωση: η μετανάστευση της αγάπης…

Του ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑ

ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ, Ώσπερ ξένος και αλήτης ή Σάρκωση: η μετανάστευση της αγάπης, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2010.

ΩΣΠΕΡ ΞΕΝΟΣ ΚΑΙ ΑΛΗΤΗΣ Η' ΣΑΡΚΩΣΗ: Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ / ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ Α. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ

Όπως κάθε μέρα, έτσι και σήμερα, περνώντας από το αγαπημένο βιβλιοπωλείο της Μυτιλήνης, για να πάω στο σχολείο μου, στάθηκα στη βιτρίνα του. Εκείνο που αμέσως τράβηξε την προσοχή μου ήταν ο τίτλος ενός βιβλίου: Ώσπερ ξένος και αλήτης ή Σάρκωση: η μετανάστευση της αγάπης. Ο συγγραφέας γνωστός από τα φοιτητικά  μου χρόνια στη Θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης, σήμερα πετυχημένος πανεπιστημιακός δάσκαλος, με σειρά εξαιρετικών και ρωμαλέων βιβλίων: ο Χρυσόστομος Σταμούλης. Στα χνάρια, βέβαια, του δασκάλου μας, του αξέχαστου Νίκου Ματσούκα. Αγόρασα το βιβλίο και σε ένα ωριαίο κενό του σχολείου που διδάσκω το μάθημα των Θρησκευτικών, κάθισα και το διάβασα. Ανακουφίστηκα! Για άλλη μια φορά γεύτηκα καθάρια θεολογική γλώσσα.

Το έδωσα και σε μια συνάδελφο φιλόλογο, να το διαβάσει. Έμεινε έκπληκτη από το ακριβό λόγο του συγγραφέα λέγοντάς μου ορθά κοφτά: «βιβλίο αναφοράς για κάθε κατατρεγμένο του κόσμου». Θυμήθηκα τα λόγια του Μπερδιάγιεφ: «ο άνθρωπος δεν ζει για το ψωμί, αλλά ζει με το ψωμί και πρέπει όλοι να ‘χουν ψωμί. Μόνο όταν η κοινωνία αναδομηθεί έτσι που ο καθένας θα ‘χει ψωμί, τότε πια θα τεθεί το πνευματικό πρόβλημα ενώπιον του ανθρώπου με τη μεγαλύτερη οξύτητά του». Στην προκειμένη περίπτωση, το βιβλίο του Χρυσόστομου Σταμούλη προτάσσει αυτό που σήμερα διακυβεύεται και είναι πολύ απλό: έχει πολλές φορές επισημανθεί το γεγονός ότι, στον «σύνθετο πλανήτη» που ζούμε, αυτόν των πολλών πολιτισμών, των πληροφοριών, των αντίρροπων δυνάμεων, για να «γίνουμε περισσότερο ο εαυτός μας», απαιτείται πάνω απ’ όλα να «διευρύνουμε την ύπαρξή μας», να ανοιχθούμε προς τον άλλο, όσο κι αν αυτός είναι διαφορετικός από εμάς. Η χριστιανική αγάπη, για να έχει αληθινό περιεχόμενο, δεν μπορεί να είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά να συνδέεται με τον πλησίον, τον οποιοδήποτε πλησίον, τον άλλο, είτε αυτός είναι αλλόφυλος κι αλλόθρησκος είτε ετερόδοξος.

Στην Ορθοδοξία, όταν αυτή δεν στρεβλώνεται από επίπλαστους εθνικισμούς κι άλλους -ισμούς, ο άλλος είναι φίλος. Οι συνήθεις κραυγές που αυτάρεσκα οικειοποιούνται τον εθνικό και θρησκευτικό μύθο περί καθαρότητας φυλής και θρησκείας, έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την πρωταρχική έγνοια των Ελλήνων Πατέρων της Εκκλησίας, οι οποίοι στην προσπάθειά τους να νοηματοδοτήσουν την έννοια του πλησίον, ρητά και απερίφραστα λέγουν πως κάθε άρνηση προσφοράς προς αυτόν, αποτελεί άρνηση προσφοράς προς τον ίδιο το Χριστό. Το βιβλίο προλογίζει ο Μητροπολίτης Νιγηρίας Αλέξανδρος και διατίθεται από τις πάντα φροντισμένες εκδόσεις Ακρίτας. Διαβάστε το.

Βλ., και τα όσα γράφει η ΛΙΤΣΑ ΧΑΤΖΗΦΩΤΗ στο περιοδικό ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ: antidosis ~ Χρυσόστομος Σταμούλης

Τι σοι προσενέγκωμεν, Χριστέ

Του ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ / Συμβούλου Α΄ ΥΠΑΙΘ – ΙΕΠ

Η ενανθρώπηση αποκαλύπτει το μυστήριο του προσώπου και πρωταρχικά του προσωπικού Θεού. Είναι η χαρά της υπαρκτικής ελευθερίας. Ο άναρχος, άκτιστος και αχώρητος θεός δεν δεσμεύεται από την θεϊκή του φύση αλλά ελεύθερα και από αγάπη αναλαμβάνει στην υπόστασή του την κτιστή φύση του ανθρώπου. Το μυστήριο της ένσαρκης επιδημίας του Λόγου είναι το προαιώνιο μυστικό της δημιουργίας και ερμηνεύει ακριβώς την εξ αρχής ιδιαίτερη σχέση του Χριστού με τον άνθρωπο και την κτίση ολόκληρη. Ο Υιός από καταβολής κόσμου επρόκειτο να ενεργοποιήσει αυτοπροσώπως «το σεσιγημένον και άγνωστον της οικονομίας μυστήριον», αναλαμβάνοντας να φέρει σε πέρας τη μεγάλη και προαιώνια ευδοκία-θέληση του Πατρός για τη σωτηρία της κτίσεως και της θεώσεως του ανθρώπου. Το γεγονός του Χριστού δεν συμβαίνει ξαφνικά και αυθαίρετα αλλά προετοιμάζεται και προϊστορείται με τη δράση του τριαδικού Θεού στην κτίση και στην ιστορία. Έπρεπε, όμως, να βρεθεί το πρόσωπο εκείνο που ελεύθερα θα συνεργαζόταν με τον Θεό για την πραγμάτωση του προαιώνιου σχεδίου του για την ενανθρώπηση. Συνέχεια

Πίστη και Θρησκευτικότητα. Μια ανάγνωση του γεγονότος της Ενσάρκωσης

Του ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΥΦΑΝΤΗ / Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

Η ιουδαιοχριστιανική εμπειρία και οι κατοπινές θεωρητικές και εμπειρικές εμπεδώσεις της βιβλικής κληρονομιάς μιλούν για ένα Θεό που πορεύεται στο πλευρό του ανθρώπου και της ανθρωπότητας στα μονοπάτια της ιστορίας. H κορύφωση αυτής της παρουσίας που απλώνεται σωστικά στον ιστορικό χρόνο συντελείται στη Γέννηση του Χριστού. Δηλαδή σε αυτό το γεγονός που μετατρέπει την πυρετική ένταση της μεσσιανικής προσδοκίας σε σπασμό χαράς, την αγωνία της προετοιμασίας ή και την αποκαραδοκία ολόκληρης της κτίσης σε γιορτή ενότητας και πληρότητας σηματοδοτώντας τη μετάβαση από τον Παλαιό στον Νέο Ισραήλ, δηλαδή το πέρασμα από μια κοινότητα που αδημονεί σε μια σύναξη που δοξολογεί.

Κι όμως αυτό το γεγονός στο οποίο η χριστιανική κοινότητα συλλάβισε ένα πολύτιμο αλφαβητάρι θεογνωσίας και συγκρότησε την πνευματική της φυσιογνωμία και αποστολή μοιάζει μάλλον απογοητευτικά αδιάφορο ή και προκλητικά ανατρεπτικό για τα κριτήρια μιας συμβατικής θρησκευτικότητας. Οι πρώτες ύλες της συλλογικής πρόσληψης και νοηματοδότησης του γεγονότος εκ μέρους της Εκκλησίας συγκρούονται με μια συμβατική η τυπική θρησκευτικότητα, η οποία συνδέεται αιτιακά με ένα πλέγμα ενστικτικών αναγκών για μεταφυσική προστασία, ψυχολογική ασφάλεια και απαλλαγή από τα λογής δεινά που συνοδεύουν την περιπέτεια της ύπαρξης, γι’ αυτό και εκδηλώνεται σε νοοτροπίες και συμπεριφορές ανταλλακτικής ιδιοτέλειας. Συνέχεια

Αν Εκκλησία είναι ο μεταμορφωμένος κόσμος… ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

«Δεν την ξέραμε την Εκκλησία της Αγάπης; Δεν έχομε την παράδοσή μας; Πότε τη χάσαμε; Πως αναρωτιόμαστε ή φωνάζουμε (ακόμα και ο πρόσφυγας ποιητής):
Αγάπη, που ‘ναι η εκκλησία σου /
Βαρέθηκα τα μετόχια.

Δεν ξέραμε πως μείζων δε τούτων η αγάπη; Ποιος μας είπε να τη χάσομε και τώρα να “βαριόμαστε” στα μετόχια; Ανεξήγητος, ανεξήγητος ο σημερινός Έλληνας δέκα φορές».

ΖΗΣΙΜΟΣ ΛΟΡΕΝΤΖΑΤΟΣ, Collectanea, εκδ. Δόμος, Αθήνα 2009, (314) 313.