Του ΤΑΚΗ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

Με την πρώτη ματιά χαίρεσαι διότι κάποιοι αντελήφθησαν πως ο τρόπος με τον οποίον διδάσκεται η Ιστορία ευθύνεται για την παραγωγή του τελικού προϊόντος, του ανιστόρητου Έλληνα πολίτη. Κάποιοι στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής αποφάσισαν να θεραπεύσουν τη διδασκαλία της Ιστορίας από την παρατεταμένη νεκροφάνεια. Ο μαθητής δεν θα περιορίζεται πλέον στην αποστήθιση χρονολογιών και στους ατελείωτους καταλόγους με τα ονόματα των Βυζαντινών αυτοκρατόρων. Θα συνδυάζει τα ως άνω με θεματικές ενότητες που αφορούν την κάθε περίοδο, με ιδιαίτερη έμφαση στις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές παραμέτρους. Ίσως έτσι αντιληφθούν τα παιδιά πως η σύγχρονη Ελλάς, εκτός από εμφυλίους και πτωχεύσεις, παρήγαγε και σημαντικούς συγγραφείς και μεγάλους ζωγράφους. Μπορεί και να μάθουν επίσης πως τα πιο δυναμικά της στοιχεία συνομιλούσαν πάντα με τον δυτικό κόσμο και προσπαθούσαν να μεταφράσουν τα επιτεύγματά του στη δική μας γλώσσα και στις δικές μας συνθήκες ζωής. Στη μεταρρύθμιση ας προσθέσουμε και τους «κύκλους», που ξεκινούν από τον πρώτο, τον «ελληνικό», περνούν στο «βαλκανικό» περιβάλλον και ξανοίγονται ως το ευρωπαϊκό για να μπορέσουν οι μαθητές να αποκτήσουν αντίληψη του κόσμου στον οποίον μεγαλώνουν. Ως εδώ όλα καλά. Εδώ όμως αρχίζει το βασίλειο της σκιάς, η επικράτεια του βαθέος κράτους της εκπαίδευσης.

Θα γραφούν, λένε, νέα εγχειρίδια βάσει των ως άνω προδιαγραφών, οι δε συγγραφείς τους θα επιλεγούν από την τράπεζα υπογραφών που διαθέτει το ΙΕΠ. Κοινώς από ένα κεφάλαιο κακογράφων ως επί το πλείστον εκπαιδευτικών οι οποίοι δεν διαθέτουν κανενός είδους γλωσσικό αίσθημα. Ξέρουν μόνον να παραθέτουν πληροφορίες. Αυτό σημαίνει ότι θα αλλάξουν οι πληροφορίες, όμως η σχέση του μαθητή με το βιβλίο θα παραμείνει εξίσου αποτροπαϊκή. Ξεχνούν βέβαια ότι, αν δεν αλλάξει ο τρόπος που διδάσκονται η γλώσσα και η λογοτεχνία, δεν πρόκειται να αλλάξει ουσιαστικά και ο τρόπος που διδάσκεται η Ιστορία. Θα δοθεί, λένε, η πρωτοβουλία στους εκπαιδευτικούς. Μεταμοντέρνα πράγματα, που λέμε. Σε ποιους εκπαιδευτικούς; Αφού η διδασκαλία της Ιστορίας γίνεται, ως επί το πλείστον, από φιλολόγους, ενίοτε δε και από καθηγητές ξένων γλωσσών, οι οποίοι καλούνται να συμπληρώσουν τα κενά, κοινώς να βουλώσουν τρύπες. Πότε θα σταματήσουν να αντιμετωπίζουν την Ιστορία σαν τρύπα; Όταν αντιληφθούν τη σημασία της γλώσσας στην οποία είναι γραμμένη. Τολμούν και μιλούν για «βιωματική κατανόηση» –άλλη μεταμοντερνιά κι αυτή– όμως δεν υπολογίζουν ότι η «βιωματική κατανόηση» προϋποθέτει γλωσσική ευαισθησία.

Κοινώς, μην ανησυχείτε. Τίποτε δεν θα αλλάξει. Θα γραφούν νέα εγχειρίδια τα οποία οι μαθητές θα αποστηθίζουν και όλα θα πάνε καλά.

ΠΗΓΗ

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Της ΤΑΣΟΥΛΑΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗ

Θ​​α προτιμούσαν να βγουν γυμνοί στον δρόμο παρά να ξεχάσουν το κινητό τους, το ίδιο σημαντικό γι’ αυτούς με την τροφή, το νερό, τη στέγη, έδειξε προ ημερών έρευνα της εταιρείας ασφάλειας πληροφοριακών συστημάτων Kaspersky Lab. Τις παραπάνω απαντήσεις έδωσε το 23% και το 22% των ερωτηθέντων αντιστοίχως, ωστόσο σχεδόν όλοι (90%) δήλωσαν ότι τους είναι περισσότερο δυσβάσταχτη η απώλεια του κινητού από την απώλεια του πλοίου, του αεροπλάνου, από την εμπλοκή σε μικροατύχημα, από την αρρώστια.

Χαίρονται να πληκτρολογούν παρά να δρουν και χάνουν την αίσθηση του χρόνου όταν το κάνουν, αφιερώνουν περισσότερο χρόνο σε SMS, tweets, emails, chat παρά σε συναντήσεις, κοιμούνται με τη συσκευή δίπλα, στέλνουν μηνύματα όταν οδηγούν, έχουν το κινητό στο τραπέζι όταν τρώνε, περνούν περισσότερη ώρα με αυτό παρά με τον σύντροφο, τσεκάρουν τη συσκευή δεκάδες φορές μέσα στη μέρα.

Πλήθος οι συνόψεις και οι καρποί των ερευνών για την εξάρτηση που «απορρυθμίζει τη δράση αμινοξέων και νευροδιαβιβαστών επηρεάζοντας τη λειτουργία του εγκεφάλου», για τους τρόπους που η τεχνολογία επιδρά στη βιολογία και στην ψυχολογία μας, φθείροντας ταυτότητες, αποδιοργανώνοντας το πραγματικό. Ωστόσο, είναι τεράστια η ικανοποίηση που προσφέρει. Λόγω της ντοπαμίνης, λένε οι επιστήμονες, που απελευθερώνεται στον εγκέφαλο όταν λαμβάνουμε νέα πληροφορία, κάποιος επικοινωνεί μαζί μας, κάνουμε ταυτόχρονα πολλά πράγματα, είμαστε μπροστά σε οθόνη. Στο ντοκιμαντέρ «Screenagers» για την υπερβολική χρήση κινητών από παιδιά και εφήβους (κατά τους ειδικούς, «ο εγκέφαλος των παιδιών είναι περισσότερο δεκτικός στην ντοπαμίνη»), μια έφηβη που πολεμά την εξάρτηση λέει ότι, όταν βγαίνει με την παρέα της, βάζουν τα κινητά στη μέση του τραπεζιού. Όποιος το ελέγξει πρώτος, εκείνος θα πληρώσει το γεύμα.

Η μαγική συσκευή, που μας συνδέει με τον κόσμο, δεν είναι απλώς ένα προϊόν, μια «αξία», δηλαδή ένα αγαθό που εξαργυρώνεται συνεχώς ως κοινωνικό νόμισμα, ένα «όπλο», αλλά μια μηχανική προέκταση του κεντρικού νευρικού συστήματός μας και του χεριού. Η πραγματοποίηση του ονείρου για ένα επιπλέον μέλος, καλύτερο από τα βιολογικά· για την «εξέλιξη» του βραδέως εξελισσόμενου ανθρώπινου σώματος, με τον έλεγχο των μηχανών και την επέκταση της νοημοσύνης· για μια όγδοη ημέρα της δημιουργίας κατά την οποία όλοι εμείς, μέσω της τεχνολογίας, θα μπορούμε να εξηγούμε τον κόσμο, να επαναπροσδιορίζουμε τις δυνατότητές μας, να οικοδομούμε νέες πραγματικότητες, χρωματιστές και αθάνατες. Δεν χρειάζεται να είναι κανείς υπεράνθρωπος, Ηρακλής, Τάλως, Γίγας, Τιτάνας, Εκατόγχειρας… Να βάζει ριψοκίνδυνα στοιχήματα, ένας Ίκαρος, ένας Φαέθων. Ένα ον υπερφυσικό, τολμηρό, αστόχαστο. Θα μπορεί να ζει τα πάντα με ένα κλικ.

Το κάνει ήδη έχοντας στα χέρια του όχι το «τέρας», όπως αποκαλούσε ο Κασπάροφ τον υπολογιστή Deep Blue, αλλά έναν «ευφυή» σύντροφο, έναν επιδέξιο φίλο, που δεν γεννά ερωτήματα για τα όρια της ανθρώπινης επινοητικότητας, φόβους για τις συνέπειες της αυτόνομης εξέλιξης μηχανών με αυτεπίγνωση. Ένα μικρορομπότ, όχι εμφυτευμένο στον εγκέφαλο αλλά κλεισμένο στην παλάμη, έναν μικρό HAL 9000, ένα R2-D2, έναν Μάρβιν, ένας Τζόνι 5, έναν Wall-E, έναν Watson, ένα Pet-Proto, που συντροφεύει, παρηγορεί, μειώνει την ένταση των κολάσεων, δεκατίζει δεισιδαιμονίες, διασκεδάζει, κοινωνικοποιεί, ηρεμεί, χωρίς να κυριαρχεί πάνω στον χρήστη του, να τον καταδυναστεύει, να τον ποδηγετεί – εκείνος, ο χρήστης, παραμένει ο δημιουργός (και ο καταστροφέας). Χωρίς προβληματισμούς για τη σκοτεινή πλευρά του Διαδικτύου των

Πραγμάτων, των Μεγάλων Δεδομένων, τη σύμπραξη ρομποτικής, τεχνητής νοημοσύνης, γενετικής, βιοτεχνολογίας, νανοτεχνολογίας, που συγχέει τα όρια ανάμεσα σε φυσικό, ψηφιακό, βιολογικό… Βέβαιος ότι η συσκευή μπορεί απλώς να μεταμορφώνει το εσωτερικό σκοτάδι σε λίγο φως, χωρίς να επηρεάζει τη συνείδηση, τον χώρο από όπου αναβλύζει η ονειρώδης φαντασία, όπου αφομοιώνεται η εμπειρία. Ή την επηρεάζει; Και μετά; Το είδος μας, που έχει ως αξίωμα το επανορθώσιμο και ξέρει να διαφεύγει ισόβιες αποφάσεις, προσφέρει πάντα εκπλήξεις.

ΠΗΓΗ

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

https://blogs.sch.gr/akalamatas/files/2018/10/Ο-«Μπαγάσας»-του-Νικόλα-Άσιμου-και-η-σπουδή-της-Ορθοδοξίας-στη-σχολική-τάξη.pdf

Γράφει ο Α. Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

Απέναντι στη γνωστή εδώ και μια επταετία ιδιότυπη θρησκευτική φαυλοκρατία της ομάδας κρούσης για διάσωση του «Ορθόδοξου χαρακτήρα» του μαθήματος των Θρησκευτικών (μτΘ), η οποία καθημερινά δεν χάνει την ευκαιρία να προκαλεί με τα αντιπαιδαγωγικά και αντιθεολογικά της φληναφήματα, αναρωτιέμαι τι μπορεί κανείς να αντιτάξει; Να μπει στη διαδικασία και να αντιπαραθέσει επιχειρήματα; Να προσπαθήσει ξανά και ξανά να πει  πως σκοπός ενός διαλόγου για το μτΘ δεν είναι να κατακρίνει και να καταδικάσει την όποια αντίθετη άποψη, αλλά με αγάπη να θυμίσει ότι η ανειλικρινής μας στάση έναντι του μαθήματος, δείχνει την κενότητα και τη μοναξιά μας. Αυτό με νηφαλιότητα και σοβαρότητα, από όσους στη διδακτική πράξη υποστηρίζουμε το ΝΠΣ πλειστάκις έχει γίνει. Μόνο που τα ώτα των μελών ετούτης της ομάδας κρούσης είναι ερμητικά κλειστά. Δεν επιθυμούν να ακούσουν. Ταμπουρωμένοι πίσω από την απομόνωση και τη μοναξιά τους, όχι μόνο δεν θέλουν να ακούσουν αλλά αρνούνται και τον διάλογο, γιατί αυτός καθώς λένε είναι προσχηματικός. Από την έκδοση των αποφάσεων ακύρωσης του ΝΠΣ από το ΣτΕ – καθ’ όλα σεβαστές – και εξής η τακτική τους έχει αλλάξει. Τώρα βρισκόμαστε προ των πυλών δικαστικών διώξεων θεολόγων που εφαρμόζουν το ΝΠΣ. Εκεί που για μια επταετία ήμασταν μάρτυρες της πιο σκληρής πολεμικής ενάντια στις αλλαγές που έχουν γίνει στο μτΘ, τη σκυτάλη τώρα παίρνουν γονείς και μαθητές, οι οποίοι υπό την καθοδήγηση των περιβόητων «Ορθοδοξοαμυντόρων», θα εκφοβίζουν με μηνύσεις και διώξεις θεολόγους και δασκάλους γιατί εφρμόζουν το ΝΠΣ. Δυστυχώς, στις πολλαπλές προκλήσεις του καιρού μας, έχει προστεθεί κι αυτή: έχει φυράνει ο τόπος μας από νηφάλιους ανθρώπους. «Περνάμε χρόνια αδιανόητου φανατισμού. Λίγοι άνθρωποι απομένουν ακόμα νηφάλιοι», κατά Ζήσιμο Λοραντζάτο. Κι όμως: «να μη βιαζόμεθα· είν’ επικίνδυνον πράγμα η βία», βλέπω να κουνάει το δάχτυλό του από μακριά ο Αλεξανδρινός ποιητής μας Κ. Π. Καβάφης. Στην προκειμένη περίπτωση θα ήθελα να θέσω ένα ερώτημα, προς όλους εκείνους, που σαν τους διάνους και τους ασπάλακες, προκαλούν σύγχυση και πανικό, όχι μόνο στη θεολογική εκπαιδευτική κοινότητα αλλά σε γονείς και μαθητές, θεωρώντας πως το ΝΠΣ είναι “αντιορθόδοξο”, “πολυθρησκειακό” και “συγκρητιστικό”. Μπορεί, άραγε, κάποια στιγμή στο άμεσο μέλλον, στο τρέχον σχολικό έτος, να τολμήσουν το εξής απλό: να καθίσουν σε ένα κοινό τραπέζι διαλόγου με όλους τους επίσημους φορείς, παιδαγωγικούς και θεολογικούς και μακριά από νοοτροπίες «θρησκευτικής κακογουστιάς», σοβαρά να συζητήσουν γιατί αυτός ο επαναπροσδιορισμός της ταυτότητας του μτΘ, επαναπροσδιορισμός που σχετίζεται με εν γένει προβλήματα Φιλοσοφίας της Παιδείας; Αν και η απάντηση θεωρώ πως είναι αρκετά δύσκολη, έχω τη γνώμη πως αν ευθύς εξ αρχής ληφθεί σοβαρά υπόψη το πρόταγμα της αγίας αγάπης, υπάρχει ελπίδα συνεννόησης στους θεολόγους. Ειδεμή στα δημόσια φόρουμ θα συνεχίσουν να συμβαίνουν πράματα και θάματα. Πολλοί θα είναι εκείνοι, ειδικοί και μη ειδικοί, που με αφορμή το ΝΠΣ του μτΘ, θα ικανοποιούν ανάγκες της προσωπικής τους ταυτοτικής επιβεβαίωσης, γεγονός που όλο και περισσότερο θα επαληθεύει την άποψη ότι η αντίδρασή τους είναι «καρπός άγνοιας, ημιμάθειας, παιδαγωγικής ανεπάρκειας, αδιακρισίας». Επιμένω στον όρο “ταυτοτικοί’, γιατί γι’ αυτούς ο μοναδικός αληθινός δρόμος είναι ο εμφύλιος πόλεμος. Είναι θλιβερό το γεγονός ότι στις επικοινωνιακές αρένες του αχανούς Διαδικτύου ο θεολογικός κόσμος είναι κατακερματισμένος σε θρησκευτικά υποσύνολα, τα περισσότερα εκ των οποίων είναι τόσο ακραία που νηφάλιος νους αδυνατεί να συλλάβει, με κύριο χαρακτηριστικό τους την αδιαλλαξία. Προς παραμυθίαν, λοιπόν,  η παρακάτω ιστορία είναι άκρως διδακτική:

«Μια μέρα μετά το απόδειπνο ένας γέρος είχε βγει έξω από το μοναστήρι και καψάλιζε. Τον πλησιάζω, μου δείχνει τα υπολείμματα ενός κισσού.

– Τον ξεκώλωσα, μου λέει.

– Έχει βαθιές ρίζες, του λέω.

– Άααα, μου απαντά. Έσκαψα εβδομήντα πόντους βαθιά, δεν άφησα θέρμελο από δαύτον. Τώρα θα φυτέψω ένα δεντρολίβανο να ομορφίσει και να μυρίσει ο τόπος.

Έπειτα μιλήσαμε για αμπέλια, για ελιές, του ζήτησα να μου δώσει μια ριζούλα δάφνη.

– Τώρα είναι αργά, μου λέει. Έλα αύριο, θα πάω στην ποταμιά να σου βγάλω μια.

– Δεν πειράζει, του λέω, και αύριο αργά θα είναι γιατί θα φύγω πρωί – πρωί.

Μετά ρωτώντας με, πω και ξέρω απ’ αυτά, άρχισε να μου μιλάει για το πώς ήταν παλιά, όταν είχε πρωτοέρθει σαν εργάτης. Τα δάση της καρυδιάς, τα αμπέλια και το κρασί, οι ελιές… Τότε πήρα θάρρος και τον ρώτησα

– Καλά, πως και έγινες καλόγερος; Ήταν πολύ πιο κοντός από μένα και στεκόταν και χαμηλότερα. Σηκώνει τα μάτια και μειδιώντας γλυκά μού λέει:

– Λες να με γελάσανε;

Την άλλη μέρα πρωί – πρωί περίμενε στην πόρτα του μοναστηριού με τρεις ριζούλες δάφνη», (Θανάσης Σιδερέας, «Τρεις ριζούλες δάφνη», στο: Ερουρέμ, 2: 361).

Τρεις ριζούλες δάφνη, κι επιτέλους ας ημερέψουμε οι θεολόγοι!