Στο βιβλίο «Σέβομαι τη Διαφορετικότητα» του Διεθνούς Κέντρου Ολυμπιακής Εκεχειρίας μπορούμε να βρούμε ποιηματάκια και μικρές ιστοριούλες που αναδεικνύουν τα ζητήματα της διαφορετικότητας, της σχολικής βίας και του ρατσισμού. 

Κλικ στην εικόνα για να διαβάσετε το βιβλίο.

Φώτιος Παπαναστασίου

Ειδικός Παιδαγωγός & Ειδικός Παιδαγωγός

Η έννοια της διαφορετικότητας αναφέρεται σε ένα ευρύ φάσμα χαρακτηριστικών, τα οποία διαφοροποιούν ένα άτομο ή μια ομάδα ατόμων από τους άλλους.

Το φύλο, η ηλικία, η σωματική εμφάνιση, οι προτιμήσεις, οι δεξιότητες, η γλώσσα και η εθνικότητα είναι ορισμένα από αυτά. Γενικά, οι άνθρωποι μπορεί να διαφέρουν μεταξύ τους ως προς κάποια χαρακτηριστικά, αλλά να μοιάζουν σε άλλα. Επίσης, παρά τις όποιες διαφορές τους, όλοι μοιράζονται παρόμοιες ανάγκες και συναισθήματα, έχουν ίση αξία, κοινά δικαιώματα και υποχρεώσεις.

Η διαφορετικότητα διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του ατόμου. Λειτουργεί ως ερέθισμα για τη δημιουργία και τον εμπλουτισμό της προσωπικής ταυτότητας, δηλαδή της μοναδικότητας του καθενός. Ταυτόχρονα προάγει την κοινωνικοποίηση, τη δημιουργικότητα και τον πολιτισμό. Χωρίς διαφορές η ζωή μας θα έμοιαζε κάπως με εκείνη του μυθικού Νάρκισσου, ο οποίος ήταν τόσο απορροφημένος στο καθρέφτισμα του εαυτού του, που πνίγηκε μέσα του. Έτσι, η αναγνώριση, η αποδοχή, ο σεβασμός και η αλληλοσυμπληρωματική χρήση των ατομικών διαφορών αποτελούν βασικά συστατικά της ψυχικής και της κοινωνικής ανάπτυξης και υγείας, ενώ η έλλειψή τους συμβάλλει στην εμφάνιση ανάλογων προβλημάτων. Το φαινόμενο του εκφοβισμού και της βίας στο σχολείο είναι ένα από αυτά.

Το φαινόμενο αυτό είναι εξ ορισμού θεμελιωμένο στη διαφορετικότητα, κυρίως σε διαφορές δύναμης (σωματικής, ψυχολογικής ή κοινωνικής) ανάμεσα στο θύτη και στο θύμα, όπου ο πρώτος βρίσκεται σε πλεονεκτικότερη θέση και κάνει συστηματική κατάχρηση αυτής της δύναμης εις βάρος του δεύτερου. Δηλαδή στον εκφοβισμό και στη βία στο σχολείο η διαφορετικότητα αναγνωρίζεται, αλλά προσβάλλεται απροκάλυπτα. Η συμπεριφορά αυτή συνήθως εκφράζει συγκεκριμένες αντιλήψεις και στάσεις γύρω από τη διαφορετικότητα, όχι μόνο από την πλευρά του θύτη, αλλά και από την ευρύτερη σχολική κοινότητα, ιδίως από την ομάδα των συνομηλίκων.

Η αναπηρία δεν είναι απαραίτητα μια παθολογική κατάσταση. Αποτελεί όμως οπωσδήποτε μια διαφορά. Όχι διαφορά σε σχέση με το φυσιολογικό. Αλλά διαφορά σε σχέση με τους άλλους. Είναι εκείνο που κάνει κάποιον διαφορετικό. Το σημαντικό με τη διαφορετικότητα είναι ότι διατηρεί μια κάποια ουδετερότητα. Η διαφορά μπορεί να έχει την έννοια ότι κάποιος έχει μια ανάγκη, ότι χρειάζεται βοήθεια. Αλλά δεν πρόκειται για ένα πρόβλημα. Το να χρειάζεται κάποιος τη βοήθεια των άλλων δεν έχει τη σημασία του προβλήματος. Πρόβλημα είναι το ότι οι θεσμοί δεν τα καταφέρνουν να ανταποκριθούν επαρκώς στη διαφορετικότητα. Αναπηρία είναι το να μην σέβονται εκείνοι με τ’ αυτοκίνητα το διαθέσιμο χώρο στα πεζοδρόμια. Αναπηρία είναι να υπάρχουν μόνο σκαλοπάτια σε υπηρεσίες. Αναπηρία είναι το να μην σε υπολογίζουν σαν έναν άνθρωπο με ανάγκες. Αλλά ας μιλήσουμε και για την άλλη όψη. Πρόβλημα είναι και η δυσκολία κάποιου να αποδεχτεί τη διαφορετικότητά του μέσα από μια αναπηρία. Αναπηρία είναι να μην ζητάς βοήθεια όταν τη χρειάζεσαι. Αναπηρία είναι να αποδέχεσαι την αδιαφορία των υπευθύνων χωρίς να διαμαρτύρεσαι, χωρίς να διεκδικείς το δικαίωμά σου στη διαφορετικότητα. Αναπηρία είναι το να κλείνεις την πόρτα και να κλείνεσαι.

Απόσπασμα από το άρθρο του Δημήτρη Φιλοκώστα ¨Αναπηρία και διαφορετικότητα¨ που δημοσιεύτηκε στο 1^ο τεύχος του περιοδικού της Ένωσης για την Συμβολή στην Ποιότητα Ζωής των Ανθρώπων με Αναπηρία ¨Η Ζωή Πλαγίως¨. 

• Λίστα παραμυθιών με θέμα τη διαφορετικότητα.
• Βιβλία για μικρά παιδιά σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία.
• Διαφορετικότητα και παραμύθι: Μια διαφορετική προσέγγιση. 
• Είμαστε όλοι ίδιοι. Είμαστε όλοι διαφορετικοί.
• Ιδέες και προτάσεις για την ημέρα Σχολικού Αθλητισμού.

Δείτε στην ιστοσελίδα μας τις παρακάτω προτάσεις σχετικά με τη διαφορετικότητα…

• Zero/Μια ταινία κατά του κοινωνικού αποκλεισμού των Christopher & Christine Kezelos.
• Το όνομά μου είναι Μπααμπούρ/Χάρης Β. Μικελόπουλος.
• Το πρόβλημα…
• Μια τάξη φυλετικά διαχωρισμένη.
• «Το κόκκινο μπαλόνι»/The Red Balloon (Le Ballon rouge)-1956.
• Είμαστε όλοι ίδιοι. Είμαστε όλοι διαφορετικοί.
• «Sisoudo: ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα».
• «Stand By Me»… όταν η μουσική ενώνει.
• «Chromophobia»/Raoul Servais.