Σχεδόν μέσα σε κάθε σπίτι υπάρχει -σε περίοπτη θέση- τουλάχιστον μία συσκευή τηλεόρασης, η οποία λειτουργεί ανάλογα με το καθημερινό πρόγραμμα της οικογένειας, τις συνήθειες και τα γούστα της, για κάποιο μικρό ή μεγάλο χρονικό διάστημα. Tα παιδιά συμμετέχουν στην τηλεθέαση με το δικό τους ρυθμό και τις δικές τους προτιμήσεις. H τηλεόραση αποτελεί γι’ αυτά, από τις πολύ μικρές ηλικίες, πόλο έλξης. Tα παιδιά ξέρουν ότι σχεδόν πάντα, αν ανοίξουν την τηλεόραση, θα βρουν ένταση, δράση, συγκίνηση, διασκέδαση, συντροφιά. Aυτό ακριβώς κάνει τους γονείς έξαλλους: «Eίναι η εύκολη λύση», «βλέπουν τηλεόραση μόνον από τεμπελιά», διαμαρτύρονται οι περισσότεροι. Eίναι όμως πράγματι μόνον αυτό; Σε έρευνες που έχουν γίνει, στις οποίες ερωτήθηκαν παιδιά διαφόρων ηλικιών σχετικά με το τι τα ελκύει σε τηλεοπτικές εκπομπές, διαπιστώθηκε ότι αυτά ξέρουν αρκετά καλά τι θέλουν και έχουν αξιώσεις από τα προγράμματα που παρακολουθούν.

Tι τραβάει τα παιδιά στη μικρή οθόνη
Tα παιδιά θέλουν ήρωες, φιγούρες-πρότυπα που μπορούν να υπερνικούν όρια τόπου και χρόνου, λογική και τάξη, να αναποδογυρίζουν την πραγματικότητα, να χρησιμοποιούν το θάρρος, τη δύναμη, την ευστροφία και τη φαντασία τους και να τα βάζουν με μεγαλύτερους και δυνατότερους. Αγαπητές στα παιδιά είναι και οι φιγούρες που έχουν παιδικές αδυναμίες, ενώ είναι ταυτόχρονα συμπαθητικές και χαριτωμένες. Tα παιδιά έχουν ανάγκη από τέτοιους «παντοδύναμους φίλους», που τα βοηθούν να ξεπερνούν την «αδυναμία» της δικής τους ηλικίας και θέσης.

Σε έρευνες που έχουν γίνει σε παιδιά από 3 έως 13 ετών έχει αποδειχτεί ότι το 80% των παιδιών που υπέστησαν χειροδικία από τους γονείς τους (στο επιτρεπτό όριο και όχι σε ακραίο σημείο) παρουσίασαν ανασφάλειες, φόβους και παραβατική συμπεριφορά σε μικρότερο βαθμό από εκείνα τα παιδιά που ήταν δέκτες φωνών, υστερικών συμπεριφορών και διαρκών επιπλήξεων. Όπως μας λέει η παιδοψυχολόγος Λίνα Μητσάκου PhD, «η παιδική ψυχή στιγματίζεται, τραυματίζεται και αντιδρά ανησυχητικά και επικίνδυνα μπροστά σε τέτοιες συμπεριφορές».

Αφορμή να ψάξουμε λίγο περισσότερο τις επιπτώσεις που προξενούν οι φωνές των γονιών στην ευαίσθητη παιδική ψυχή μάς έδωσε το άρθρο που δημοσιεύτηκε στους New York Times, με τον πολύ εύγλωττο τίτλο «Οι φωνές των γονιών είναι το νέο ξύλο», υπογεγραμμένο από την Ηilary Stout. Εκεί λοιπόν διαβάζουμε ότι σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, οι περισσότερες οικογένειες σήμερα μοιράζονται ένα «μυστικό». Τις υστερικές φωνές και τα ουρλιαχτά, που έχουν αντικαταστήσει σε ένα σημαντικό ποσοστό το παραδοσιακό «ξύλο, που βγήκε από τον παράδεισο». 

Έτσι, από τους 991 γονείς που συμμετείχαν στην έρευνα, ένα 88% παραδέχτηκε ότι τουλάχιστον μία φορά τον προηγούμενο χρόνο είχε φωνάξει στα παιδιά του. Κι όμως, σύμφωνα με μαρτυρίες των ίδιων των γονιών, η πρόθεσή τους δεν είναι να γίνονται οι «φωνακλάδες» του σπιτιού. Κι ενώ προσπαθούν για το αντίθετο, υπάρχουν αρκετές φορές που απλώς «δεν τους βγαίνει». Διαφωτιστικό παράδειγμα πάνω στην αγωνία που βιώνουν σήμερα οι γονείς στην προσπάθειά τους να είναι όσο πιο σωστοί γίνεται, είναι η Τζάκι Κλάιν, μια αφοσιωμένη μητέρα δυο μικρών αγοριών. Η Τζάκι ξοδεύει πολλές ώρες για να πηγαινοφέρνει τα παιδιά σε διάφορες δραστηριότητες, ενώ διαβάζει αρκετά βιβλία για τη σωστή διαπαιδαγώγησή τους. Μπορεί να εξηγήσει με ήρεμη και αποφασιστική φωνή ότι το να μην πλένουμε τα δόντια μας «είναι λάθος». Όλα αυτά, όμως, στο 90% του χρόνου. Γιατί στο υπόλοιπο 10% του χρόνου, παραδέχεται ότι «χάνω τον έλεγχο και βγαίνω εκτός εαυτού».

Η τηλεόραση είναι ένα μέσο που έχει κατηγορηθεί πολλάκις για κακή επιρροή στα παιδιά, ενώ έχει διεθνώς διευκρινιστεί ότι τα μωρά κάτω των 2 ετών, καλό θα είναι να μην παρακολουθούν καθόλου….
                                                   
Η αλήθεια ωστόσο είναι ότι, όπως και στη ζωή, δεν υπάρχει μόνο η μία όψη του νομίσματος. Υπάρχουν και καλά προγράμματα στην τηλεόραση, που έχουν θετική 
επίδραση στα παιδιά.                                                                                                

Τα παιδικά προγράμματα διασκεδάζουν και εξάπτουν την φαντασία τους, ενώ τα ντοκιμαντέρ για την φύση και το περιβάλλον διευρύνουν τις γνώσεις τους. Οι γονείς οφείλουν να «κυνηγάνε» τέτοιου είδους προγράμματα, που μόνο θετική επίδραση μπορούν να έχουν στα παιδιά τους. Σημαντικό είναι επίσης, μέσα από την τηλεόραση το παιδί να έρχεται με κάθε μορφή τέχνης, όπως ο χορός, η ηθοποιία, το τραγούδι, η ζωγραφική, η μουσική και άλλα, ώστε να έχει το κίνητρο να ασχοληθεί και να αναπτύξει το δικό του κριτήριο.

Τα τελευταία χρόνια έχει μελετηθεί ευρέως η επίδραση που ασκούν στα παιδιά διάφορες σειρές στην τηλεόραση αλλά και η ίδια η τηλεόραση. Η ανάπτυξη συμπεριφοράς με επιθετικά και βίαια στοιχεία σε πολλές έρευνες έχει συνδεθεί με την τηλεόραση. Πολλά από τα προγράμματα που παρακολουθούν τα παιδιά έχει διαπιστωθεί ότι εκπέμπουν μηνύματα βίας.

 Για παράδειγμα σύμφωνα με έρευνα Ισπανικού Πανεπιστημίου η παιδική σειρά «ΤΟΜ και ΤΖΕΡΥ» είναι ένα από τα πιο βίαια παιδικά προγράμματα της τηλεόρασης. Συγκεκριμένα η κόντρα του γάτου Τομ με τον ποντικό Τζέρι περιέχει τις περισσότερες σκηνές βίας σε σύγκριση με 19 παιδικά προγράμματα, σύμφωνα πάντα με τα αποτελέσματα της έρευνας. Κι ενώ η σειρά «ΤΟΜ και ΤΖΕΡΥ» εκτιμάται ως βίαιο παιδικό πρόγραμμα η σειρά «ΝΤΟΡΑ Η ΜΙΚΡΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΤΡΙΑ» εκτιμήθηκε ως το πλέον εκπαιδευτικό πρόγραμμα για παιδιά.

 Ωστόσο το 68% των κινούμενων σχεδίων περιέχουν σκηνές βίας και τα στοιχεία δείχνουν πως ανά 55 λεπτά προβάλλεται και μία βίαιη σκηνή. Στην πρώτη θέση βρίσκεται η σωματική βία και ακολουθούν  η χρήση όπλων ή άλλων αντικειμένων, οι απειλές και η λεκτική βία, ενώ σε ποσοστό 84% δεν παρουσιάζονται οι συνέπειες των βίαιων πράξεων.

Ηλίας Παπαδόπουλος,
χειρουργός σπονδυλικής στήλης-σκολίωσης

Η σχολική τσάντα δεν προκαλεί σκολίωση. Επίσης, δεν επιδεινώνει τη σκολίωση. Δεν υπάρχει καμία σοβαρή έρευνα που να δείχνει ότι η βαριά σχολική τσάντα μπορεί να στραβώσει τη σπονδυλική στήλη ενός παιδιού. Άλλωστε, αν αυτό ήταν αλήθεια, τότε θα τη βάζαμε στον άλλο ώμο και θα… ίσιωνε το παιδί!

Είναι απελπιστικό το πώς ο μύθος αυτός εξακολουθεί να συντηρείται σήμερα στην Ελλάδα και αυτό φαίνεται εύκολα στην αναζήτηση στο Google των λέξεων «σχολική τσάντα» και «σκολίωση». Το φαιδρό είναι ότι αναζητώντας αντίστοιχα τις λέξεις «backpackandscoliosis», όλα τα άρθρα λένε ότι η σχολική τσάντα δεν προκαλεί σκολίωση.

Φυσικά, η βαριά τσάντα μπορεί να είναι πηγή συνεχούς «τραυματισμού» και είναι δυνατόν να προκαλέσει πόνο στον ώμο, στον αυχένα ή και στη μέση του παιδιού, ακόμα και μουδιάσματα στο χέρι, ειδικά αν το παιδί έχει να περπατήσει μεγάλες αποστάσεις για το σχολείο ή αν την κρεμά μόνο στον έναν ώμο.

Τιγγινάγκας Γ. Χαράλαμπος,
MT, CST, ΜΝΤ Φυσικοθεραπευτής

Οι πόνοι στην πλάτη των παιδιών και εφήβων δεν είναι σπάνιοι. Υπολογίζεται ότι 37% των παιδιών σχολικής ηλικίας παραπονιούνται για πόνους στην πλάτη τους. Το πρόβλημα αυτό απασχολεί τους γονείς τους παιδίατρους και τους φυσικοθεραπευτές που βλέπουν με ανησυχία τα παιδιά να μεταφέρουν καθημερινά ένα βαρύ φορτίο μέσα στη σχολική τους τσάντα.

Οι κίνδυνοι της μεταφοράς ενός φορτίου που είναι δυσανάλογο για το σώμα και την ηλικία του παιδιού, αφορούν μεταξύ άλλων τη σπονδυλική στήλη του παιδιού.

Εκτός από τους πόνους που μπορεί να προκληθούν, υπάρχει η πιθανότητα δημιουργίας σκολίωσης. Η σκολίωση είναι πάθηση της σπονδυλικής στήλης που χαρακτηρίζεται από δυσμορφία με κλίση προς τα πλάγια.

Η κλίση της σπονδυλικής στήλης στη σκολίωση, τις περισσότερες φορές είναι μόνιμη και μπορεί να είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη ανάλογα με τη σοβαρότητα της περίπτωσης.