Το Πρόγραμμα «Το Παπάκι Πάει…» είναι ένα πρόγραμμα αγωγής υγείας με στόχο την ενίσχυση
των γνώσεων και δεξιοτήτων των παιδιών, σε περίπτωση που βρεθούν σε συνθήκες εξαφάνισης μη
προσδιοριζόμενης αλλιώς, δηλαδή σε συνθήκες που χάνουν τον προσανατολισμό τους ή για
κάποιον λόγο δεν βρίσκονται κοντά στο άτομο που νομίμως ασκεί την επιμέλειά τους.
Συνοπτικά, στόχος είναι τα παιδιά να έχουν αυξημένη επίγνωση των κινδύνων και να είναι σε ετοιμότητα (increase awareness). Το Πρόγραμμα υλοποιήθηκε από τις νηπιαγωγούς, αφού πρώτα έλαβαν σχετική επιμόρφωση από το επιστημονικό προσωπικό του Οργανισμού «Το Χαμόγελο του Παιδιού».
1η Συνάντηση: Φτιάξε τον Βοηθό Σου
Εισαγωγή στην έννοια της κούκλας και της εξαφάνισης. Η εκπαιδευτικός εξηγεί στα παιδιά
ότι θα ξεκινήσουν μία δραστηριότητα, ένα παιχνίδι με στόχο να βοηθήσουν ένα παιδί αλλά και
ένα παπάκι να βρουν τον δρόμο για το σπίτι τους. Προκειμένου να το καταφέρουν αυτό, το κάθε
παιδί θα χρειαστεί μία κούκλα – βοηθό, την οποία φτιάχνουν σε αυτή την πρώτη συνάντηση.
Η κούκλα – βοηθός, που έφτιαξαν τα παιδιά, τα συντροφεύει σε όλες τις
δραστηριότητες. Αυτή η κούκλα στην ουσία λειτουργεί ως άλλος εαυτός που
παρακολουθεί, προβληματίζεται και παρεμβαίνει. Μέσω αυτής τα παιδιά μαθαίνουν,
εκφράζουν τυχόν φόβους, προβληματισμούς και επιθυμίες για το θέμα της εξαφάνισης.
2η Συνάντηση: Ο Δρόμος για το Σπίτι
Μέσα από την αφήγηση του παραμυθιού, καλούνται τα παιδιά να κατανοήσουν
βασικά μηνύματα σε περίπτωση που κάποιο παιδί βρεθεί στη θέση να έχει χάσει τη μαμά, τον
μπαμπά του ή τον άνθρωπο που το επιβλέπει. Μέσω του παραμυθιού, θα έρθουν σε
επαφή με την εμπειρία της εξαφάνισης και θα αποκτήσουν γνώσεις, οι οποίες αν και δουλεύονται
σε έναν υποθετικό κόσμο, θα μπορέσουν να ανακληθούν και να εφαρμοστούν σε αντίστοιχες
πραγματικές περιπτώσεις (Αναγνωστόπουλος, 1997).
Το παραμύθι αναφέρεται σε ένα παιδί, τον Αλέξανδρο, ο οποίος έχασε τη μαμά του μία ημέρα που είχαν πάει για ψώνια στη λαϊκή αγορά. Το παραμύθι γίνεται πιο διαδραστικό, ρωτώντας τα παιδιά τι μπορεί να κάνει ο Αλέξανδρος, κατά τη διάρκεια της αφήγησης. Ωστόσο, απαιτείται προσοχή για να μπορέσουν το παιδιά από τη φαντασία να περάσουν στη γνώση. Ακολουθούν δύο προτεινόμενες δραστηριότητες μετά από την αφήγηση του παραμυθιού.
Η 1η Δραστηριότητα βοηθάει τα παιδιά να οπτικοποιήσουν το παραμύθι. Έχουμε ήδη
εκτυπώσει τις εικόνες και ταυτόχρονα με την αφήγηση τα παιδιά τις βλέπουν. Στη συνέχεια, ακολουθεί συζήτηση.
Η 2η Δραστηριότητα περιλαμβάνει τη δημιουργία κύβων με εικόνες. Αυτή η δραστηριότητα
ενισχύει, με τη βοήθεια της οπτικοποίησης, την αναγνώριση συναισθημάτων (χαρά, λύπη, φόβος),
τη λογική σύνδεση των πληροφοριών για τη δημιουργία μίας ιστορίας, τη δημιουργία
εναλλακτικών σεναρίων αλλά και τη φαντασία.
Βασικά μηνύματα παραμυθιού και μηνυμάτων στα παιδιά:
1. Μένουμε σταθεροί στη θέση μας.
2. Φωνάζουμε… και ζητάμε βοήθεια από πολλούς/πολλές και όχι από ένα άτομο
3. Έχουν κάθε δικαίωμα να λένε ΟΧΙ αν κάτι τα ενοχλεί και τα τρομάζει.
4. Οι αστυνόμοι βοηθάνε τα παιδιά, δεν τα πάνε φυλακή.
Τέλος, τα παιδιά ζωγράφισαν ό,τι τους έκανε εντύπωση από την ιστορία του Αλέξανδρου.
3η Συνάντηση: Το Παπάκι Πάει
Στη δραστηριότητα αυτή, τα παιδιά βοηθούν τον Πάκο να βρει τη μαμά του. Στην πραγματικότητα, αυτά που έμαθαν στην προηγούμενη συνάντηση, τα χρησιμοποιούν για να βοηθήσουν τον Πάκο να βρει τη μαμά του. Με τις κούκλες που φτιάξαμε με τα παιδιά γίνεται το θεατρικό παιχνίδι στην τάξη. Συμμετέχουν οι: Πάκο (παπάκι), Μαμά Πάπια, Ξένη Κυρία, Αστυνομικός. Κατά τη διάρκεια του θεατρικού παιχνιδιού, ο Πάκο, σε κάποια σημεία, απευθύνεται στις κούκλες των παιδιών προκειμένου να του δώσουν τη σωστή κατεύθυνση. Στόχος αυτής της διαδικασίας είναι η αναπαραγωγή της γνώσης που έχει αποκτηθεί μέχρι στιγμής από τα παιδιά καθώς και η διαδραστική επικοινωνία και μάθηση.
Στη συνέχεια, τα παιδιά ζωγράφισαν τις συμβουλές τους προς τον Πάκο.
4η Συνάντηση: Τι Θα Έκανες Αν…
Στη συνάντηση αυτή, τα παιδιά βιωματικά, μέσω της δραματοποίησης, εφαρμόζουν την προηγούμενη γνώση με διάφορα προτεινόμενα σενάρια. Ο στόχος είναι η επανάληψη των «βασικών μηνυμάτων» πρόληψης της εξαφάνισης.
Υποθετικά Σενάρια προς προβληματισμό και κινητοποίηση:
1. «Τι θα έκανες εάν στο λούνα πάρκ κατέβαινες από το παιχνίδι και δεν έβλεπες τη μαμά
σου;»
Επιθυμητή αντίδραση προς μάθηση: Μένω σταθερός/ή, δεν μετακινούμαι.
2. «Τι θα έκανες εάν τότε ερχόταν μία κυρία και σου έλεγε ότι ξέρει τη μαμά σου και να πας
μαζί της;»
Επιθυμητή αντίδραση προς μάθηση: Λέω δυνατά ΟΧΙ
3. «Τι θα έκανες εάν η μαμά δεν σε έβρισκε, τι θα έκανες μετά; Σε ποιόν θα ζητούσες
βοήθεια; Τι θα έκανες;»
Επιθυμητή αντίδραση προς μάθηση: Φωνάζω για να μαζευτεί πολύς κόσμος, όχι μόνο ένα άτομο.
4. «Τι θα έκανες εάν περνούσε ένας αστυνόμος;»
Επιθυμητή αντίδραση προς μάθηση: Θα του ζητούσα βοήθεια.
Τα παιδιά ζωγραφίζουν τις απαντήσεις τους.
5η Συνάντηση: Ας Μάθει και Η Μαμά με τον Μπαμπά
Τα παιδιά ενημερώνουν τους γονείς τους για τις νέες γνώσεις που κατέκτησαν. Μαθαίνουν σε μορφή ποιήματος απαντήσεις σε κάποιες ερωτήσεις.
1. Ένα παιδάκι έκανε κούνια στην παιδική χαρά και όταν σταματάει δεν βλέπει την μαμά του. Τι θα το συμβούλευες;
Να μείνει σταθερό
Να μην κουνηθεί
Ούτε και να φοβηθεί
Η μαμά του θα το βρει
2. Ένα παιδάκι περπατάει και το πλησιάζει ένας κύριος για να του δώσει παγωτό. Το παιδί τον κοιτάει αλλά δεν τον ξέρει. Τι να κάνει;
Ένα ΟΧΙ θα του πει
Τόσο δυνατά, να κουφαθεί
ΟΧΙ ΟΧΙ δυνατά
Λένε στους ξένους τα παιδιά
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ
Στα πλαίσια της αξιολόγησης των γνώσεων που οικοδόμησαν τα παιδιά αναφορικά με μία πιθανή εξαφάνιση, συμπλήρωσαν σχετικά φύλλα εργασίας.
Και δημιούργησαν ομαδικά μία αφίσα, με στόχο τη διάχυση της αποκτημένης γνώσης.
Τέλος, προσκαλέσαμε στο σχολείο εκπροσώπους της Ελληνικής Αστυνομίας, προκειμένου τα παιδιά να εξοικειωθούν μαζί τους και να νιώθουν ασφάλεια και εμπιστοσύνη σε περίπτωση που χρειαστούν τη βοήθειά τους.
