Ο πρώτος μήνας της σχολικής χρονιάς πέρασε μαζί και η πρώτη φάση της προσαρμογής των παιδιών. Θα θέλαμε να τονίσουμε για τους μαθητές/τριές μας που φοιτούν για πρώτη χρονιά στο σχολείο μας, ότι η περίοδος αυτή είναι πολύ σημαντική για το παιδί, καθώς πρόκειται για την πρώτη του μετάβαση από το σπίτι στο σχολείο (ακόμα κι αν έχει παρακολουθήσει παιδικό σταθμό, τώρα γνωρίζει ένα διαφορετικό σχολικό περιβάλλον). Η μετάβαση αυτή δεν γίνεται μέσα σε λίγες ημέρες, χρειάζεται χρόνο. Για το λόγο αυτό μη σας κάνει εντύπωση αν σε κάποιες στιγμές, κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, το παιδί σας, ενδεχομένως, να παρουσιάσει σημάδια «γκρίνιας» για να έρθει στο σχολείο. Τα παιδιά σταδιακά αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι το σχολείο εκτός από παιχνίδια με τους φίλους και οργανωμένες δραστηριότητες σε διάφορους τομείς, έχουν και υποχρεώσεις. Τα παιδιά αναλαμβάνουν ευθύνες (π.χ. να μαζεύουν τα παιχνίδια τους, να κρατούν την τάξη τους καθαρή, να φροντίζουν για τα ατομικά τους είδη κα.), τις οποίες μέχρι σήμερα τις μοιράζονταν, λίγο ή πολύ με μέλη της οικογένειάς τους.
Εκπαιδευτικοί και παιδιά αρχίσαμε λοιπόν, να γνωριζόμαστε μεταξύ μας, να επικοινωνούμε, να παίζουμε παιχνίδια και να εξοικειωνόμαστε με τη λειτουργία της τάξης. Ξεκινήσαμε να συμφωνούμε για τους κανόνες λειτουργίας της τάξης μας και να επιδιώκουμε να γίνουμε μια όμορφη και δεμένη ομάδα. Μαθαίνουμε πολλά τραγούδια, διαβάζουμε πολλά παραμύθια, δραματοποιούμε κάποια από αυτά, παίζουμε πολλά παιχνίδια γνωριμίας, ζωγραφίζουμε, παίζουμε ομαδικά παιχνίδια στην αυλή, φτιάχνουμε τα πρώτα μας εικαστικά δημιουργήματα, γελάμε, χορεύουμε, μαλώνουμε, αρχίζουμε να χτίζουμε φιλίες και σχέσεις κ.α.
Παράλληλα, ξεκινήσαμε με τα παιδιά μια προσπάθεια ανακάλυψης του εαυτού μας για να συνεχίσουμε αργότερα με την ανακάλυψη όλων των άλλων που βρίσκονται κοντά μας, είτε στην οικογένεια, είτε στο σχολείο. Προσπαθούμε να απαντήσουμε στο «ποιος είμαι;», ένα ερώτημα που παραπέμπει στην έννοια της ταυτότητας. Η έννοια της ταυτότητας αναφέρεται στο σύνολο των αξιών, των ιδεών, των πεποιθήσεων που αφορούν τον εαυτό μας και η ανακάλυψη της βοηθάει το παιδί να συνειδητοποιήσει ότι είναι μοναδικό και διαφορετικό, αλλά ταυτόχρονα έχει πολλές ομοιότητες με κάποιους από τους συνομηλίκους του, ότι έχει μια προσωπική ιστορία, μια θέση στον κόσμο, μια συνέχεια και ένα μέλλον που του ανήκει. Η κατασκευή της ταυτότητας βοηθάει το παιδί να φτιάξει μια εικόνα εαυτού και να της αποδώσει αξία, να αποκτήσει αυτοεκτίμηση και εμπιστοσύνη στον εαυτό του αρχικά και μετά στους άλλους.
Με γνώμονα το παραπάνω πλαίσιο:
- Παίξαμε με τα ονόματά μας: έγραψαν τα παιδιά το όνομά τους έτσι όπως μπορούσε και ήθελε ο καθένας, φτιάξαμε καρτέλες με τα ονόματά μας για να τις χρησιμοποιούμε ως πρότυπο όταν θέλουμε να γράψουμε το όνομά μας ή για να δηλώνουμε την παρουσία μας στην τάξη, μετρήσαμε πόσα γράμματα έχει το όνομά μας, εντοπίσαμε το γράμμα από το οποίο αρχίζει, ξεχωρίσαμε τα γράμματα που υπάρχουν στο όνομά μας από αυτά που δεν υπάρχουν, συνθέσαμε το όνομά μας από τα γράμματά του, κάναμε τις πρώτες απόπειρες να το γράφουμε στις ζωγραφιές χρησιμοποιώντας ως πρότυπο την καρτέλα μας.
- Διαβάσαμε σχετικά βιβλία, παίξαμε σχετικά παιχνίδια και μάθαμε σχετικά τραγούδια, ζωγραφίσαμε τους εαυτούς μας και φτιάξαμε ανθρωπάκια από χειροποίητη πλαστελίνη.
- Αναφερθήκαμε στα εξωτερικά χαρακτηριστικά του σώματός μας, κοιταχτήκαμε στον καθρέπτη και ανακαλύψαμε ότι είμαστε διαφορετικοί (έχουμε διαφορετικό χρώμα ματιών, μαλλιών κ.λπ. ,αλλά έχουμε όλοι 2 μάτια, 2 χέρια, 5 δαχτυλάκια σε κάθε χέρι κ.λπ.), μετρήσαμε το ύψος μας και συμπλήρωσε ο καθένας τη δική του ταυτότητα.
- Αποκτήσαμε δυο πολλοί ξεχωριστούς φανταστικούς φίλους και συζητήσαμε πολύ για την μοναδικότητα του καθένα από εμάς, κάθε παιδί μίλησε για τον εαυτό του, για την αγαπημένη του ταινία, για τον καλύτερό του φίλο, για τα χαρακτηριστικά που τον κάνουν μοναδικό, για το αγαπημένο του χρώμα κ.λπ.
- Φτιάξαμε βραχιολάκια φιλίας και τα χαρίσαμε σε ένα συμμαθητή ή συμμαθήτριά μας, γράψαμε την ιστορία αγάπης της τάξης μας.
- Τέλος αποκτήσαμε το δικό μας σύνθημα που είναι διαφορετικό για κάθε τμήμα. Το σύνθημα αυτό μας θυμίζει ότι είμαστε ομάδα όταν το ξεχνάμε και θα αποτελέσει το συνδετικό κρίκο για να μιλήσουμε για το «ποιος είμαι σε σχέση με τον άλλο; Πως με βλέπει ο άλλος και πως βλέπω εγώ τους άλλους;»
Απώτερος στόχος μας είναι να αποκτήσουν τα παιδιά εμπιστοσύνη στον εαυτό τους, γιατί αυτό το παιδί είναι πιο ήρεμο, έχει καλύτερες σχέσεις με τους άλλους, του αρέσει η ομαδική δουλειά, επιστρατεύει όλες του τις ικανότητες μπροστά στις δυσκολίες, θεωρεί ότι οι αποτυχίες μπορούν να ξεπεραστούν και να μας καθοδηγούν.
Θα ενισχύατε τη δουλειά μας αν:
- Δημιουργούσατε ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης στο σπίτι, όπου όλοι μπορούν να εκφράσουν τις απόψεις τους χωρίς να τις απορρίπτουμε εκ των προτέρων, όπου ακούμε, σεβόμαστε και εκτιμάμε την άποψη του άλλου, όπου τα επιχειρήματα είναι τα βασικά μέσα επιβολής, όπου αναγνωρίζονται, εκτιμώνται και επαινούνται οι μικρές επιτυχίες και οι καλές προθέσεις του καθενός.
- Κάνατε τα παιδιά σας να νιώθουν ξεχωριστά: να πιστέψουν ότι τα θεωρείτε σημαντικά, να είναι ικανά να εκφράζονται με ειλικρίνεια, να μάθουν ότι έχουν ικανότητες που ίσως κάποιοι άλλοι δεν έχουν, να μάθουν να παίρνουν αποφάσεις (και εσείς να τα αφήνατε να το κάνουν), επαινώντας και δίνοντας έμφαση στις επιτυχίες τους.
- Κάνετε τα παιδιά να νιώθουν ότι δεν είναι μόνα: να νιώθουν ότι τα αγαπούν γι’ αυτό που είναι, να τους αποδείξουμε ότι τους αφιερώνουμε χρόνο και τον μοιραζόμαστε μαζί τους με χαρά.
- Τους υπενθυμίζατε να γράφουν το όνομά τους σε κάθε ζωγραφιά που κάνουν στο σπίτι.
- Παίζατε με τα παιδιά παιχνίδια με το αρχικό γράμμα του ονόματός τους: ζητήστε του να βρει σε ένα τίτλο εφημερίδας το πρώτο γράμμα του ονόματός του ή να σκεφτεί λέξεις που αρχίζουν με το ίδιο γράμμα που αρχίζει το όνομά του (Άννα-αγελάδα).
ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
Η ομάδα των εκπαιδευτικών του σχολείου