Ο σχολικός κήπος είναι ένα θέμα αγαπητό στα παιδιά, γιατί προσφέρεται για βιωματική μάθηση και γιατί ενεργοποιεί τις κρυμμένες ικανότητές τους που δεν μπορούν να αναδειχτούν μέσα από τα υπόλοιπα μαθησιακά αντικείμενα. Ο σχολικός κήπος προσφέρεται για επαφή των παιδιών με το χώμα και το νερό, για πειραματισμό με τις διάφορες μορφές της ύλης, για γνωριμία με την βιοποικιλότητα και τους νόμους της ζωής, για ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, για δημιουργία και ικανοποίηση από τα αποτελέσματά της. Ταυτόχρονα όμως φέρνει τα παιδιά αντιμέτωπα με την αποτυχία και τη διαχείριση καταστάσεων λάθους και αστοχίας.

Με την έναρξη του προγράμματος ενημερώσαμε τους μαθητές ότι για τα επόμενα επτά (7) Εργαστήρια Δεξιοτήτων θα ασχοληθούμε με τη φροντίδα του περιβάλλοντος μέσα από τον σχολικό μας κήπο.

1ο Εργαστήριο”Γιατί να δημιουργήσουμε έναν κήπο στο σχολείο;”

Ιδεοθύελλα με τη λέξη «Κήπος»

Σε ολομέλεια καταγράψαμε  σε χαρτόνι τις ιδέες των μαθητών για τη λέξη «Κήπος». Στόχος ήταν να αναδειχτούν τα βιώματα των μαθητών σχετικά με την έννοια. Τους προτρέψαμε να θυμηθούν πώς έχουν βιώσει την έννοια με τις αισθήσεις τους, αλλά και τις γνώσεις που έχουν για το θέμα.

Κήπος

• Στον κήπο μου φυτέψαμε λουλούδια ήλιους
• Ο κήπος μου έχει πολλά σαλιγκάρια και τρώνε τα μαρούλια μας
• Μου αρέσει να πηγαίνω στον κήπο με τη γιαγιά και να ποτίζουμε τις ντομάτες και τα αγγούρια
• Στον κήπο μου έχω φραουλιές και τρώω τις φράουλες
• Όταν πηγαίνω στον κήπο του παππού βλέπω πολλές πασχαλίτσες
• Ο μπαμπάς νευρίασε που οι ακρίδες έφαγαν τις φράουλες μας
• Μου αρέσει πολύ να πηγαίνω στον κήπο και να παίζω με τα χώματα
• Ο κήπος μου έχει μελιτζάνες, πιπεριές, κολοκυθάκια και μεγάλα δέντρα
• Στον κήπο μου φοβάμαι τις μέλισσες και τις βρωμούσες

Δημιουργική έκφραση
Τα παιδιά αποτύπωσαν σε λευκό χαρτί εικόνες με τον εαυτό τους μέσα στον κήπο των ονείρων τους. Οι ζωγραφιές εκτέθηκαν για τις δουν όλοι.

“Γιατί” να δημιουργήσουμε έναν κήπο στο σχολείο;
Οι μαθητές εργάστηκαν σε ομάδες, συζήτησαν πάνω στο ερώτημα, κατέθεσαν τις απόψεις τους και εμείς τις καταγράψαμε.

Δημιουργία Εννοιολογικού Χάρτη

Η κάθε ομάδα ανακοίνωσε τις ιδέες της και δημιουργήσαμε  έναν Εννοιολογικό Χάρτη(Ε. Χ.) με κεντρική έννοια: «Ο κήπος μας» και υποέννοιες: Γιατί;- Τι;- Πού;- Πώς;- Ποιος;

Στο παρόν εργαστήριο απαντήθηκε το ερώτημα «Γιατί;»

(επαφή με τη φύση, χαρά και δημιουργία, αναβάθμιση αύλειου χώρου, κίνηση)

2ο Εργαστήριο “Τι θέλουμε να περιλαμβάνει ο κήπος μας;”

Σχολικοί κήποι στο διαδίκτυο 

 Στονπροτζέκτορα της τάξης προβάλαμε εικόνες από σχολικούς κήπους στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και έγινε συζήτηση με τους μαθητές για την βιοποικιλότητα του σχολικού κήπου. Εδώ εισήχθησαν οι έννοιες «δεντρόκηπος», «ανθόκηπος», «λαχανόκηπος», «βοτανόκηπος», «βραχόκηπος» και έγινε κατάταξη σε αυτές τις κατηγορίες των φυτών που γνωρίζουν οι μαθητές.

«Τι» θέλουμε να περιλαμβάνει ο δικός μας κήπος και γιατί;

Η εργασία έγινε σε ομάδες όπου κάθε ομάδα ζωγράφισε τα είδη των φυτών που πρότεινε να καλλιεργηθούν στον κήπο μας.  Οι ομάδες παρουσίασαν τις μακέτες τους και οι μαθητές ψήφισαν. Η μακέτα/οι ιδέες που συγκέντωσε τις περισσότερες προτιμήσεις προχώρησε στο επόμενο στάδιο για την υλοποίησή της
Σε αυτή τη φάση συμπληρώθηκε στον εννοιολογικό χάρτη η ερώτηση “Τι;”.

((αγγουριές, ντομάτες, λουλούδια, πιπεριές, μαρούλια, φράουλες)

3ο Εργαστήριο “Πού” & “πώς” θα κατασκευάσουμε τον κήπο μας; “Ποιος” θα μας βοηθήσει;”

“Πού” θα κατασκευάσουμε τον κήπο μας;- Μελέτη πεδίου

Οργανωμένα περιηγηθήκαμε στον σχολικό χώρο με την αποστολή να εξετάσουμε και να συγκεντρώσουμε όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την επιλογή του σημείου, στο οποίο θα κατασκευαστεί ο κήπος μας.

Κριτική επεξεργασία των προτάσεων 
Οι ομάδες ανακοίνωσαν τα στοιχεία που συνέλεξαν και πρότειναν τον χώρο που θεωρούν πιο κατάλληλο. Μετά από  συζήτηση η τάξη ήταν έτοιμη να αποφασίσει σε ποιο χώρο θα κατασκευάσει τον κήπο της έχοντας λάβει υπόψη όλα τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά του.

Σε αυτή τη φάση συμπληρώθηκε  ο Ε.Χ. στην ερώτηση “Πού;”.

(Στην αυλή του σχολείου)

“Πώς” θα κατασκευάσουμε τον κήπο μας;- Έρευνα στο διαδίκτυο

Προβάλαμε και πάλι εικόνες από τους σχολικούς κήπους και  μελετήσαμε τους τρόπους που προσφέρονται για την κατασκευή παρτεριών. Αποφασίσαμε να χρησιμοποιήσουμε παλιά ελαστικά αυτοκινήτων και γλάστρες.

Σε αυτή τη φάση συμπληρώθηκε ο Ε.Χ. στην ερώτηση «”Πώς;”.

(ελαστικά αυτοκινήτων και γλάστρες)

“Ποιος” θα μας βοηθήσει στην επιλογή μας;

Στον Ε.Χ. καταγράφηκαν οι απόψεις των παιδιών για το “Ποιος” θα μπορούσε να μας προμηθεύσει τα υλικά Επιλέχθηκε να απευθυνθούμε σε εθελοντές γονείς , στον Δήμο Αιγιαλείας  και στον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων της σχολικής μονάδας.

Συγκεκριμένα στείλαμε  μία αφίσα  στον αντιδήμαρχο Παιδείας του Δήμου μας  ζητώντας του να μας βοηθήσει να φτιάξουμε πιο όμορφη και ασφαλή την αυλή του σχολείου μας.

4ο Εργαστήριο “Πώς θα ενεργοποιήσουμε τη δημιουργικότητά μας; “

Τι υποδομές χρειάζονται στον κήπο μας;

Με στόχο να ενεργοποιηθεί η δημιουργικότητα των μαθητών, οι δεξιότητες οργανωσιακής σκέψης και οι κοινωνικές δεξιότητες, ολόκληρο το εργαστήριο αφιερώθηκε σε δημιουργικές δραστηριότητες στον κήπο. Κατασκευάσαμε και διακοσμήσαμε παρτέρια από ελαστικά αυτοκινήτων και γλάστρες που μας προμήθευσε ένας εθελοντής γονέας. Επίσης δημιουργήσαμε ταμπέλες για τα φυτά μας.

Ποιο χώμα είναι κατάλληλο για τα φυτά μας;

Όταν ολοκληρώθηκαν τα παρτέρια έγινε συζήτηση για το κατάλληλο χώμα. Σε αυτή τη φάση  μας βοήθησε ο γεωπόνος από τον οποίο προμηθεύτηκε το χώμα ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων.

Επίσης χρησιμοποιήσαμε το οργανικό χώμα από τον  κομποστοποιητή μας που τον “ταΐζαμε” όλο τον χρόνο.

Φυτεύουμε τα φυτά στον κήπο μας

Οι μαθητές  φύτεψαν τα φυτά που μας προσέφερε ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων και ανέλαβαν με υπευθυνότητα το τακτικό πότισμα τους.

Στη συνέχεια τοποθέτησαν  τις ταμπέλες

5ο Εργαστήριο “Πώς θα προβάλουμε τον κήπο μας;”

Οι μαθητές κατέθεσαν τις ιδέες τους για το κοινό, στο οποίο επιθυμούσαν να απευθυνθούν για να προβάλλουν τον κήπο τους. Επιλέχθηκε να ξεναγήσουν στο κήπο τους μαθητές του Δημοτικού σχολείου και τους γονείς τους. Επίσης θα μπορούσαν να τον δουν  οι επισκέπτες της ιστοσελίδας του σχολείου.

Ωστόσο η εξέλιξη της δράσης ανακόπηκε βίαια δύο (2) φορές λόγω επανειλημμένων κρουσμάτων βανδαλισμού και καταστροφών στον εξωτερικό χώρο του νηπιαγωγείου από εξωσχολικά άτομα κατά τις ώρες μη λειτουργίας της σχολικής μονάδας. Οι διαδοχικές αυτές καταστροφές των υποδομών και των φυτεύσεων εκμηδένισαν το διαθέσιμο χρονικό περιθώριο για εκ νέου ανακατασκευή του κήπου πριν τη λήξη του διδακτικού έτους.

1ο Εργαστήριο: Μέθοδοι πληρωμής

Ζητήσαμε από τους μαθητές να αναφέρουν τις μεθόδους πληρωμής που έχουν παρατηρήσει ότι χρησιμοποιούν τα πρόσωπα του στενού οικογενειακού περιβάλλοντός τους και καταγράψαμε στον πίνακα  τις απαντήσεις τους.

Για να τους βοηθήσουμε θέσαμε τις ακόλουθες ερωτήσεις:
– Με ποιον τρόπο πληρώνουν οι γονείς σας όταν πηγαίνετε στο σούπερ μάρκετ / στο φούρνο, να αγοράσετε παιχνίδια κλπ;
– Γνωρίζετε άλλους τρόπους πληρωμής που δεν χρησιμοποιούν οι γονείς σας / τα πρόσωπα της οικογένειάς σας, αλλά τους έχετε δει σε ταινίες, σειρές, διαφημίσεις στην τηλεόραση, στο διαδίκτυο;

Έπειτα ζωγράφισαν αυτές τις μεθόδους πληρωμής

Αξιοποιώντας τις απαντήσεις των μαθητών προχωρήσαμε στη δημιουργία ενός εννοιολογικού χάρτη όπου οι μαθητές  κατηγοριοποίησαν τις μεθόδους πληρωμής που ανέφεραν σε δύο μεγάλες κατηγορίες: πληρωμή με μετρητά και ψηφιακές μέθοδοι πληρωμής.

2ο Εργαστήριο: Εισόδημα

Ζητήσαμε από τους μαθητές να αναφέρουν και να ζωγραφίσουν τους τρόπους με τους οποίους κερδίζουν το εισόδημά τους, δηλαδή το χαρτζιλίκι τους (γιορτές, γενέθλια, δουλειές στο σπίτι κλπ.).

Στην ολομέλεια της τάξης συζητήσαμε  αναφορικά με την έννοια της χρήσης των χρημάτων ως αντάλλαγμα για μια δουλειά που προσφέρεται και διατύπωσαν παραδείγματα όπου μια εργασία / δουλειά μπορεί να έχει διαφορετικό αντάλλαγμα από τα χρήματα π.χ. ηθική ικανοποίηση όταν βοηθάω κάποιον, αυτοκόλλητο / σφραγίδα , αγκαλιά κ. ά.

3ο Εργαστήριο: Έχω ανάγκη – Χρειάζομαι

Είχαμε ήδη εκτυπώσει σχετικές εικόνες και χωρίσαμε τους μαθητές σε ομάδες. Μοιράσαμε τις εικόνες στους μαθητές  και τις ταξινόμησαν ανάλογα με το αν θεωρούσαν ότι τα εικονιζόμενα αντικείμενα είναι ανάγκες ή επιθυμίες. Για να βοηθήσουμε τους μαθητές μας, διατυπώσαμε στην ολομέλεια έναν ορισμό για το ρήμα «έχω ανάγκη», το οποίο χρησιμοποιούμε για αγαθά / αντικείμενα ή υπηρεσίες οι οποίες είναι απαραίτητες και αναγκαίες για την επιβίωσή μας όπως το φαγητό, το νερό, ο ήλιος, τα ρούχα, η εκπαίδευση, η ιατρική περίθαλψη, σε αντίθεση με το ρήμα «επιθυμώ» το οποίο χρησιμοποιούμε για να αναφερθούμε σε αγαθά/ αντικείμενα τα οποία επιθυμούμε, θα θέλαμε να τα έχουμε αλλά δεν παίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιβίωσή μας π.χ. γλυκά. Ενημερώσαμε τους μαθητές ότι μόλις ολοκλήρωναν τη δραστηριότητα, ο εκπρόσωπος της κάθε ομάδας θα καλούνταν να τοποθετήσει τις επιλογές της ομάδας του στον πίνακα της τάξης και να τις αιτιολογήσει.
Στη συνέχεια είχαμε κολλήσει στον πίνακα της τάξης τις ετικέτες «έχω ανάγκη» «επιθυμώ» και καλέσαμε τον εκπρόσωπο της κάθε ομάδας να τοποθετήσει την κάθε κάρτα κάτω από την κατάλληλη ετικέτα.

Παίξαμε και ένα αντίστοιχο ψηφιακό παιχνίδι

Έπειτα μοιράσαμε σε κάθε μαθητή  φύλλα εργασίας και ζητήσαμε να συμπληρώσουν τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους. Όταν τελείωσαν, ο κάθε μαθητής παρουσίασε και να αιτιολόγησε τις επιλογές του στην ολομέλεια της τάξης.

4ο Εργαστήριο: Δανείζομαι – Επιστρέφω
Είχαμε ετοιμάσει κάρτες  που αφορούν μελέτες περίπτωσης δανεισμού. Τις τοποθετήσαμε ανάποδα και ζητήσαμε από ένα μαθητή να διαλέξει μια κάρτα και εμείς διαβάσαμε τη μελέτη περίπτωσης στην ολομέλεια της τάξης. Ζητήσαμε από τους μαθητές να εξηγήσουν πώς θα ένιωθαν / αντιδρούσαν στην κάθε μελέτη περίπτωσης.

Συζητήσαμε  στην τάξη τις «σωστές συμπεριφορές» π.χ. όταν βρίσκω κάτι που δεν μου ανήκει το δίνω σε κάποιον μεγάλο ή αν ξέρω σε ποιον ανήκει το επιστρέφω στον κάτοχό του επειδή μπορεί να στενοχωριέται που το έχασε.

Στόχος του εργαστηρίου ήταν να κατανοήσουν οι μαθητές την έννοια της υπευθυνότητας γενικά και ειδικότερα την έννοια της υπεύθυνης διαχείρισης του εισοδήματός τους.