2. Πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών

Ιπποκράτης, ο πατέρας της Ιατρικής Επιστήμης

Ο Ιπποκράτης (Κως, 460 π.Χ. – Λάρισα, 377 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας ιατρός και θεωρείται μία από τις πιο εξέχουσες προσωπικότητες στην ιστορία της ιατρικής. Αναφέρεται ως ο πατέρας της σύγχρονης ιατρικής σε αναγνώριση της συνεισφοράς του στο πεδίο της ιατρικής επιστήμης ως ο ιδρυτής της Ιπποκρατικής Ιατρικής Σχολής. Ο Ιπποκράτης είναι ο θεμελιωτής της ορθολογικής ιατρικής που κατόρθωσε να την απαλλάξει από τα μεταφυσικά στοιχεία, τις προλήψεις, τις προκαταλήψεις, τις δαιμονολογίες και τις δεισιδαιμονίες της εποχής.

Οι μεταδοτικές ασθένειες εξακολουθούν να αποτελούν και στις μέρες μας κίνδυνο για την
υγεία μας. Ο πιο αποτελεσματικός  τρόπος αντιμετώπισής τους είναι η πρόληψη.

Πώς αντιμετωπίζουμε τις ασθένειες ;

Οι ασθένειες αντιμετωπίζονται με επίσκεψη στο γιατρό μας για διάγνωση της ασθένειας και  συγκεκριμένες οδηγίες για τη θεραπεία τους.
Η θεραπεία γίνεται με τα φάρμακα που θα μας υποδείξει ο γιατρός.

Η εξέλιξη της ασθένειας

1. Είσοδος του μικροοργανισμού σώμα μας : Μόλυνση.
2. Ο χρόνος που περνά από την είσοδο του μικροβίου στο σώμα μας μέχρι την εμφάνιση των συμπτωμάτων : Φάση Επώασης.
3. Εμφάνιση των συμπτωμάτων : Λοίμωξη.
4. Όταν εμφανιστεί η ασθένεια παίρνουμε μετά τη διάγνωση του γιατρού μας τα φάρμακα που θα μας υποδείξει. Τέτοια φάρμακα είναι τα αντιβιοτικά. Η συχνή χρήση των αντιβιοτικών μειώνει την αποτελεσματικότητά τους.

Μέτρα προστασίας απ΄ τις ασθένειες

Η υιοθέτηση κανόνων ατομικής και δημόσιας υγιεινής και ο εμβολιασμός αποτελούν τα πιο αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης της μετάδοσης των ασθενειών.
Αν, παρά τα μέτρα, εκδηλωθεί κάποια ασθένεια, αυτή αντιμετωπίζεται με τα αντιβιοτικά, χημικές ουσίες που εμποδίζουν την εξάπλωσή της.

Η υπερκατανάλωση των φαρμάκων είναι ένα σοβαρό πρόβλημα!

Σε κάποιες περιπτώσεις, όμως, τα φάρμακα μπορούν να μας προστατεύσουν από διάφορα μικρόβια και να μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε τις ασθένειες που αυτά προκαλούν.

Αντιβιοτικά

Τα αντιβιοτικά είναι χημικές ουσίες που εμποδίζουν την  εξάπλωση των μικροοργανισμών.
Η δράση τους δεν ενεργοποιεί τη φυσική άμυνα του  οργανισμού.
Αντίθετα με τα εμβόλια που χορηγούνται προληπτικά, τα  αντιβιοτικά χορηγούνται για την αντιμετώπιση των  μικροοργανισμών  μετά από την εκδήλωση κάποιας ασθένειας.
Κάθε αντιβιοτικό είναι κατάλληλο για ορισμένα  μόνο είδη  μικροβίων.
Είναι σημαντικό η χορήγησή του να γίνεται μόνο όταν είναι  απολύτως απαραίτητο και μόνο μετά από τη σύσταση του  γιατρού, ο οποίος γνωρίζει τα κατάλληλο κάθε φορά είδος  αντιβίωσης.
ΔΕΝ υπάρχουν αντιβιοτικά για την αντιμετώπιση των ιών.  ΆΡΑ και η χορήγηση τους στις ιώσεις δεν έχει κανένα νόημα.

Τα εμβόλια

Στον οργανισμό μας εισέρχονται διαρκώς διάφοροι μικροοργανισμοί, οι οποίοι αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά με την παραγωγή κατάλληλων αντισωμάτων από το ανοσοποιητικό σύστημα, την άμυνα του οργανισμού.
Παράλληλα, στον οργανισμό μας δημιουργούνται ειδικά κύτταρα, που λέγονται κύτταρα μνήμης, έτσι ώστε, αν έρθουμε ξανά αντιμέτωποι με το ίδιο μικρόβιο, να είναι άμεση η ανάπτυξη αντισωμάτων.

Τα εμβόλια δεν είναι παρά φυσικές ουσίες που περιέχουν εξασθενημένες μορφές του μικροβίου.

Καθώς εισέρχονται στο σώμα μας, προκαλούν ενεργοποίηση του αμυντικού μηχανισμού, την ανάπτυξη αντισωμάτων και τη δημιουργία των κυττάρων μνήμης, χωρίς όμως να εκδηλώνονται τα συμπτώματα της ασθένειας, αφού τα μικρόβια είναι εξασθενημένα.
Η ενεργοποίηση όμως του ανοσοποιητικού συστήματος και η παραγωγή  αντισωμάτων θωρακίζουν τον οργανισμό μας, αφού, αν στο μέλλον έρθουμε αντιμέτωποι με το μικρόβιο, έχουμε ήδη αναπτύξει τα κύτταρα μνήμης για την αντιμετώπισή του.

1. Προστασία από τα μικρόβια

Γύρω μας, υπάρχουν εκατομμύρια διαφορετικοί  μικροοργανισμοί με διάμετρο μικρότερη από 0,1  χιλιοστά του μέτρου.
Υπάρχουν τρεις κύριες ομάδες  μικροοργανισμών:   οι ιοί οι μύκητες και τα βακτήρια.

Είναι τόσο μικροί που χρειαζόμαστε μικροσκόπιο για να τους δούμε


· Υπάρχουν σε διάφορα σχήματα και μεγέθη.
· Βρίσκονται ΠΑΝΤΟΥ ! Στον αέρα, στο νερό στο έδαφος ακόμα και στο σώμα μας.

 

Μερικοί μικροοργανισμοί είναι χρήσιμοι ή ακόμα και ωφέλιμοι για μας.
· Μερικοί μικροοργανισμοί μπορούν να μας αρρωστήσουν.

Ιοί

Οι ιοί είναι οι μικρότεροι από τους  μικροοργανισμούς και είναι γενικά βλαβεροί   στον άνθρωπο. Οι ιοί δεν μπορούν να  επιβιώσουν από μόνοι τους. Χρειάζονται ένα  κύτταρο να τους «φιλοξενήσει» για να  επιβιώσουν και να αναπαραχθούν. Αφού μπουν  μέσα στο κύτταρο «οικοδεσπότη» («ξενιστή»),  πολλαπλασιάζονται ραγδαία σε εκατομμύρια και  σταδιακά καταστρέφουν το κύτταρο!

Μύκητες

Οι μύκητες είναι πολυκύτταροι οργανισμοί που μπορεί να είναι και ωφέλιμοι και βλαβεροί για τον άνθρωπο. Οι μύκητες βρίσκουν την τροφή τους  αποσυνθέτοντας νεκρή οργανική ύλη ή ζώντας σαν παράσιτα σε έναν ξενιστή. Οι μύκητες μπορεί να γίνουν βλαβεροί προκαλώντας λοίμωξη ή να είναι δηλητηριώδεις, αν τους φάει κάποιος. Άλλοι μύκητες μπορεί να είναι ωφέλιμοι ή βλαβεροί, π.χ. το πενικίλλιο που παράγει το αντιβιοτικό πενικιλλίνη και  το agaricus, κοινώς γνωστό ως λευκό μανιτάρι, που μπορεί να φαγωθεί.

 

Βακτήρια

Τα βακτήρια είναι μονοκύτταροι οργανισμοί που μπορούν να πολλαπλασιάζονται ραγδαία μια φορά κάθε 20 λεπτά. Κατά τη διάρκεια της φυσιολογικής ανάπτυξής τους, μερικά παράγουν ουσίες (τοξίνες) που είναι εξαιρετικά βλαβερές για τους ανθρώπους και μας προκαλούν ασθένειες (π.χ. ο σταφυλόκοκκος). Άλλα βακτήρια είναι εντελώς αβλαβή ενώ άλλα είναι εξαιρετικά ωφέλιμα για μας (π.χ. ο γαλακτοβάκιλλος στη βιομηχανία τροφίμων). Άλλα βακτήρια είναι απαραίτητα για τη ζωή όπως αυτά που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των φυτών (π.χ. το ριζοβακτηρίδιο). Τα αβλαβή βακτήρια λέγονται μη παθογόνα,  ενώ τα βλαβερά βακτήρια είναι γνωστά σαν  παθογόνα. Πάνω από το 70% των βακτηρίων είναι αβλαβή μη παθογόνα.

 

Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί  πολλαπλασιάζονται και προκαλούν ασθένειες που μπορούν μάλιστα και να μεταδοθούν πολλές φορές από άνθρωπο σε άνθρωπο. Αυτές είναι οι μεταδοτικές ασθένειες.

Πώς μεταδίδονται οι ασθένειες ;

 
· με μολυσμένα τρόφιμα ή νερό,
· όταν ερχόμαστε σε επαφή με άτομα που ήδη έχουν μολυνθεί,
· όταν χρησιμοποιούμε μολυσμένα αντικείμενα
· όταν μας τσιμπήσουν ή δαγκώσουν μολυσμένα έντομα ή ζώα.

Μόλυνση λέγεται η είσοδος ενός παθογόνου μικροοργανισμού στο σώμα μας και  λοίμωξη η εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός  του στο σώμα μας.
Γι’ αυτό και οι ασθένειες που προκαλούνται από  παθογόνους μικροοργανισμούς λέγονται και  λοιμώξεις.