Η Ελλάδα στον 20ο αιώνα

5η ενότητα

Κεφάλαιο 1

Από τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα

Κάνω κλικ στην εικόνα και μαθαίνω την παρουσίαση

1παύλος μελάς

  1. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα της ήττας στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897;
  2. Τι έγινε το Μάρτιο του 1905;
  3. Τι εκμεταλλεύθηκε τρία χρόνια αργότερα η Κρήτη;
  4. Αρχές του 20ου αιώνα ποια κατάσταση επικρατεί στη Μακεδονία;
  5. Ποια η θέση της Ελλάδας απέναντι στη βουλγαρική απειλή;
  6. Ποιοι συντόνιζαν τι δράση των ανταρτικών ομάδων στη Μακεδονία;
  7. Η θυσία του Μακεδονομάχου Παύλου Μελά πώς επηρέασε την Ελλάδα;
  8. Ποιοι ήταν οι Νεότουρκοι και τι γνωρίζεις για το κίνημά τους;
  9. Γιατί διακόπηκε η ένοπλη φάση του Μακεδονικού Αγώνα το 1908;

Παύλος Μελάς Παρουσίαση 

Παύλος Μελάς

Έλληνας αξιωματικός του Στρατού, πρωτομάρτυρας και σύμβολο του Μακεδονικού Αγώνα. Υπήρξε δραστήριο μέλος της Εθνικής Εταιρείας, μιας μυστικής οργάνωσης, που είχε ως σκοπό την αναζωπύρωση του εθνικού φρονήματος και την απελευθέρωση των υπόδουλων Ελλήνων με κάθε θυσία.

Στις αρχές του 20ου αιώνα τον απασχολεί έντονα η κατάσταση στην τουρκοκρατούμενη Μακεδονία και τον ανησυχεί η δράση των κομιτατζήδων, που επιδιώκουν την προσάρτηση της Μακεδονίας στη Βουλγαρία.

Τον Φεβρουάριο του 1904, μαζί με άλλους τρεις αξιωματικούς  συμμετέχει σε μυστική αποστολή στη Μακεδονία με το ψευδώνυμο Μίκης Ζέζας (Μίκης, από το όνομα του γιου του Μιχαήλ, που τον φωνάζουν χαϊδευτικά Μίκη και Ζέζας, από το όνομα της κόρης του Ζωής, που τη φωνάζουν χαϊδευτικά Ζέζα).

Η ομάδα του συνοδευόμενη από Μακεδόνες αγωνιστές, δραστηριοποιήθηκε στη δυτική Μακεδονία, αλλά οι κινήσεις της έγιναν αντιληπτές από τους Βούλγαρους και στη συνέχεια από τους Τούρκους.

Συγκεκριμένα στις 13 Οκτωβρίου του 1904 εισήλθε στο χωριό Στάτιστα για να αναπαυτεί αυτός και οι άνδρες του. Όμως, ο Βούλγαρος αρχικομιτατζής Μήτρος Βλάχος, προκειμένου να τον βγάλει από τη μέση, ειδοποίησε τις οθωμανικές αρχές. Επί τόπου κατέφθασε ισχυρό στρατιωτικό απόσπασμα, αποτελούμενο από 150 άνδρες και στη συμπλοκή που ακολούθησε, ο Παύλος Μελάς τραυματίστηκε σοβαρά στην οσφυϊκή χώρα και μετά από μισή ώρα άφησε την τελευταία του πνοή.

Ο θάνατος του Παύλου Μελά έγινε γνωστός στην Αθήνα και συγκλόνισε την κοινή γνώμη. Η θυσία του σηματοδότησε την ουσιαστική έναρξη του Μακεδονικού Αγώνα.

Κεφάλαιο 2

Το κίνημα στο Γουδί και η Κυβέρνηση Βενιζέλου

2βενιζέλος

  1. Τι συνέβη τη νύχτα της 14ης Αυγούστου του 1909;
  2. Τι ζητούσαν οι επαναστάτες με το κίνημά τους αυτό;
  3. Ποια τα αποτελέσματα αυτού του κινήματος;
  4. Ποιος ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος;
  5. Ποιοι ήταν οι στόχοι του Βενιζέλου για την Ελλάδα;
  6. Ποιο κόμμα ίδρυσε ο Βενιζέλος και πότε αυτό κέρδισε τις εκλογές;
  7. Ποιο το μεταρρυθμιστικό έργο του Ελευθέριου Βενιζέλου ως πρωθυπουργού;

 

Κεφάλαιο 3

Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι

3βαλκανικοί πόλεμοι

Α’ βαλκανικός πόλεμος.

  1. Ποια βαλκανικά κράτη συμμάχησαν εναντίον των Τούρκων και τι διεκδικούσαν;
  2. Πότε ξέσπασε ο Α’ βαλκανικός Πόλεμος;
  3. Η Ελλάδα ήταν κατάλληλα προετοιμασμένη για τον πόλεμο αυτό;
  4. Ο αρχιστράτηγος Κωνσταντίνος σε ποιες δυο κατευθύνσεις κινήθηκε;
  5. Ποια ήταν η εντολή του πρωθυπουργού Βενιζέλου;
  6. Πότε και πώς απελευθερώθηκε η Θεσσαλονίκη;
  7. Ποιες άλλες περιοχές απελευθερώθηκαν;

Β’ Βαλκανικός πόλεμος

  1. Πότε και πώς τερματίστηκε ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος;
  2. Ποιες συνέπειες είχε για την Τουρκία ο πόλεμος αυτός;
  3. Γιατί και πότε έγινε ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος και πώς έληξε;
  4. Τι γνωρίζεις για τη συνθήκη του Βουκουρεστίου;
  5. Ποια ήταν τα αποτελέσματα των Βαλκανικών Πολέμων για την Ελλάδα;

 

Κεφάλαιο 4

Η Ελλάδα στον Α’ παγκόσμιο Πόλεμο

4η ελλάδα στον α παγκόσμιο πόλεμο

  1. Το 1913 η Ελλάδα με ποια προβλήματα ήταν αντιμέτωπη;
  2. Ποια τα αίτια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου που ξέσπασε το 1914 στην Ευρώπη;
  3. Ποια ήταν τα αντίπαλα στρατόπεδα στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο;
  4. Με ποιους συμμάχησαν τα βαλκανικά κράτη;
  5. Ποιες απόψεις διαμορφώθηκαν στην Ελλάδα;
  6. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα αυτής της διαφωνίας μεταξύ Βενιζέλου και βασιλιά Κωνσταντίνου;
  7. Πώς και πότε μπήκε η Ελλάδα στον πόλεμο και στο πλευρό ποιας συμμαχίας;
  8. Πότε τελείωσε ο Α’ παγκόσμιος Πόλεμος και πώς;
  9. Ποια τα οφέλη της Ελλάδας από τη συμμετοχή της στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο;

 

Κεφάλαιο 5

Η Μικρασιατική Εκστρατεία και η Καταστροφή

5Η μικρασιατική εκστρατεία και η καταστροφή

  1. Ποιες περιοχές της Τουρκίας διεκδικήθηκαν από τις δυνάμεις της Αντάντ;
  2. Ποια προβλήματα αντιμετώπισε ο ελληνικός στρατός όταν έφτασε στη Σμύρνη;
  3. Τι αποφασίστηκε από το ελληνικό Στρατηγείο για την προστασία των ελληνικών πληθυσμών;
  4. Ποιες δυσκολίες προκύπτανε από ένα τέτοιο μέτωπο;
  5. Ποια η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα το φθινόπωρο του 1920;
  6. Τι ξέσπασε στο εσωτερικό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας;
  7. Γιατί άλλαζε η κατάσταση στη Μικρά Ασία;
  8. Ποια η πορεία του ελληνικού στρατού στη διάρκεια του 1921;
  9. Ποια η τακτική των Τούρκων του Κεμάλ στη διάρκεια του 1921;
  10. Τι συνέβη τον Αύγουστο του 1922;
  11. Τι γνωρίζεις για την καταστροφή της Σμύρνης;

Μακεδονικός Αγώνας

images

Για τη Μακεδονία θα μιλήσουμε σήμερα. Όχι όμως για τη σημερινή Μακεδονία που είναι ελεύθερη και ζούμε σ’ αυτήν και είμαστε περήφανοι για το όνομά της, μα για τη Μακεδονία των αρχών του 1900, που ήταν σκλαβωμένη ακόμα στους Τούρκους.

Δυστυχώς η Μακεδονία δεν απελευθερώθηκε με την επανάσταση του 1821, όχι γιατί δεν αγωνίστηκαν οι κάτοικοι της, ίσα ίσα που οι αγώνες και οι θυσίες τους έμειναν στην ιστορία, κι όχι μόνο το 1821. Έγιναν κι άλλες προσπάθειες, το 1854 και το 1878. Ωστόσο παρά τους αγώνες αυτούς η Μακεδονία παρέμενε υπόδουλη.

slide 1

Ο Αγώνας για την Μακεδονία

Και δεν είχε να αντιμετωπίσει μόνο τους κατακτητές Τούρκους μα και τους Βουλγάρους που τότε είχαν ένα και μοναδικό σκοπό. Την προσάρτηση της Μακεδονίας στο βουλγαρικό κράτος. Τι έκαναν οι Βούλγαροι; Έστελναν στη Μακεδονία τους φοβερούς κομιτατζήδες, οι οποίοι τρομοκρατούσαν τα ελληνικά χωριά πιέζοντας τους κατοίκους τους να δηλώσουν ότι είναι Βούλγαροι.

Αυτοί που μαρτύρησαν περισσότερο ήταν οι παπάδες που τους πίεζαν να τελούν τη λειτουργία στα βουλγαρικά και οι δάσκαλοι και οι δασκάλες που όταν δίδασκαν την ελληνική γλώσσα γνώριζαν την εκδίκηση των κομιτατζήδων.

Τώρα θα αναρωτηθεί κάποιος και το ελληνικό κράτος τι έκανε; Δεν ήθελε να βοηθήσει τους σκλαβωμένους Μακεδόνες; Δυστυχώς εκείνη την εποχή η Ελλάδα βρισκόταν σε άσχημη οικονομική και στρατιωτική κατάσταση. Μόλις είχε τελειώσει ένας άτυχος πόλεμος (του 1897) και κανείς στην ελληνική κυβέρνηση δεν τολμούσε έστω και να μιλήσει για την απελευθέρωση της Μακεδονίας.

Όμως το θαύμα έγινε. Όχι από την κυβέρνηση μα από τον απλό λαό της Μακεδονίας ξεκίνησαν τα πρώτα ανταρτικά σώματα. Πρωτοπόροι στον Αγώνα στάθηκαν ο Ίων Δραγούμης που υπηρετούσε εδώ στη Μακεδονία ως διπλωμάτης, και ο Μητροπολίτης Καστοριάς Γερμανός Καραβαγγέλης.

Ίωνας Δραγούμης

imagααes

Γερμανός Καραβαγγέλης

imaκκges

Ήταν αυτοί που συγκρότησαν τα πρώτα ανταρτικά σώματα ενόπλων, με αρχηγούς τον καπετάν Κώττα, τον καπετάν Άγρα και το Βαγγέλη Στρεμπενιώτη.

Τέλος Άγρας

imagχχes

Καπετάν Κώττας

kotaschristou1 1

Βαγγέλης Στρεμπενιώτης

imζζages

Και τότε έγινε ένα δεύτερο θαύμα. Αξιωματικοί, στρατιώτες και απλοί πολίτες από όλη την υπόλοιπη Ελλάδα, ακόμα κι από την Κρήτη που ήταν κι αυτή σκλαβωμένη, άρχισαν να περνούν κρυφά στη Μακεδονία και να πολεμούν με τους Βουλγάρους δίνοντας έτσι κουράγιο στους σκλαβωμένους Έλληνες της Μακεδονίας.

Ένας απ’ αυτούς τους Έλληνες ήταν και ο Παύλος Μελάς, ανθυπολοχαγός του ελληνικού στρατού, νεότατος, 24 χρονών, παντρεμένος με δυο παιδιά, από πλούσια οικογένεια. Δεν άντεξε άλλο η συνείδησή του, πέταξε τη στολή του, γιατί άμα τον έπιαναν οι Τούρκοι με στολή θα είχε μεγάλο πρόβλημα η ελληνική κυβέρνηση, και μ’ ένα τουφέκι στο χέρι και λίγα παλικάρια να τον συντροφεύουν πέρασε κρυφά τα ελληνικά σύνορα -που τότε ήταν στη Θεσσαλία- και μπήκε στο έδαφος της βασανισμένης Μακεδονίας. Απ’ όπου περνούσε, σ’ όποιο ελληνικό χωριό βρισκόταν έδινε κουράγιο στους ντόπιους κατοίκους, αντιμετωπίζοντας με θάρρος και αυταπάρνηση τους βούλγαρους επιδρομείς.

imagσσes ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΠΑΥΛΟΥ ΜΕΛΑ 775x1024 1 imςςages

Γρήγορα η φήμη του εξαπλώθηκε σ’ όλη τη Μακεδονία. Όμως δεν τον ήξεραν ως Παύλο Μελά. Το ψευδώνυμό του ήταν καπετάν Μίκης Ζέζας. Απ’ το όνομα των δύο παιδιών του, του Μίκη και της Ζέζας. Έπρεπε να κρύψει το πραγματικό του όνομα για να μη καταλάβουν οι Τούρκοι ότι Έλληνες περνούν τα σύνορα και βοηθούν τους Μακεδόνες αδελφούς τους.

Οι Βούλγαροι πρώτη φορά συναντούσαν τόση αντίσταση από τους Έλληνες. Μη μπορώντας όμως να σκοτώσουν οι ίδιοι τον Παύλο Μελά του έστησαν ενέδρα στο χωριό Στάτιστα κι εκεί ειδοποίησαν τον ισχυρό τουρκικό στρατό να τον πιάσει. Στη μάχη που ακολούθησε μια σφαίρα χτύπησε στη μέση τον Παύλο Μελά που λίγες ώρες αργότερα ξεψύχησε. Ήταν 13 Οκτωβρίου του 1904. Ο Παύλος Μελάς ήταν νεκρός…

Pavlos Melas Museum External View

Όμως κάτι περίεργο συνέβη μετά. Ένα ακόμα θαύμα. Ο θάνατός του αντί να αποθαρρύνει τους Έλληνες, αντί να τους φοβίσει, αντί να τους κάνει να χάσουν το κουράγιο τους έφερε το αντίθετο αποτέλεσμα. Από κάθε μεριά της Ελλάδας άρχισαν να καταφτάνουν μακεδονομάχοι, έτοιμοι να θυσιάσουν τη ζωή τους, έτοιμοι να πολεμήσουν τους Βουλγάρους και τους Τούρκους, έχοντας ως παράδειγμα τον αθάνατο ήρωα… τον Παύλο Μελά…

Τελικά ο Μακεδονικός Αγώνας που κράτησε από το 1904 ως το 1908 δεν απελευθέρωσε τη Μακεδονία. Κράτησε όμως τη φλόγα της ελευθερίας άσβεστη στα δύσκολα εκείνα χρόνια. Έδειξε στους υπόλοιπους Έλληνες ότι οι σκλαβωμένοι Έλληνες αδελφοί τους χρειάζονταν τη βοήθεια και συμπαράστασή τους.

4 χρόνια αργότερα με τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912 – 13 και κάτω από την καθοδήγηση του Ελευθέριου Βενιζέλου η Μακεδονία και η Ήπειρος γίνονταν ελληνικές. Το όνειρο του Παύλου Μελά γινόταν επιτέλους πραγματικότητα. Η ελληνική σημαία κυμάτιζε στον Λευκό Πύργο.

Πηγή: ιστολόγιο “όταν ήμουν δάσκαλος”, https://otanimoundaskalos.wordpress.com/

7. Το Αλβανικό Έπος – 8. Η γερμανική επίθεση και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος

Σχεδιάγραμμα κεφάλαιο 7

Σχεδιάγραμμα κεφάλαιο 8

Κεφάλαιο7ο «Το Αλβανικό Έπος»

  1. Ποιο ήταν το πολίτευμα που κυριαρχούσε εκείνη την εποχή;
  2. Ποιοι ήταν οι αρχηγοί της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ελλάδας;
  3. Ποια συμμαχία δημιουργήθηκε και ποιος ήταν ο στόχος της;
  4. Ποια μέτρα πήρε ο Ιωάννης Μεταξάς;
  5. Πότε ξέσπασε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος;
  6. Ποιες χώρες κήρυξαν πόλεμο εναντίον του Άξονα;
  7. Ποια νέα συμμαχία δημιουργήθηκε;
  8. Με τη συμμετοχή ποιων χωρών ο πόλεμος έγινε παγκόσμιος;
  9. Πότε μπήκε η Ελλάδα στον πόλεμο;
  10. Ποιες εχθρικές ενέργειες έκανα οι ιταλικές δυνάμεις;
  11. Τι γνωρίζω για το τελεσίγραφο;
  12. Πού εισέβαλαν τα ιταλικά στρατεύματα;
  13. Πώς αμύνθηκαν οι Έλληνες;
  14. Ποιες δυσκολίες αντιμετώπισαν;

 

Κεφάλαιο8ο «Η γερμανική επίθεση και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος»

  1. Τι έκανα οι Γερμανοί την άνοιξη του 1940;
  2. Με ποιους συμμάχησε η Γερμανία και τι αποφάσισε να κάνει η Ελλάδα;
  3. Πότε έγινε η πρώτη επίθεση των Γερμανών στα ελληνικά εδάφη;
  4. Τι γνωρίζω για το οχυρό Ρούπελ;
  5. Πότε έγινε η κατάληψη της Θεσσαλονίκης;
  6. Πότε η Ελλάδα έπεσε στα χέρια των κατακτητών;
  7. Τι γνωρίζω για τη μάχη της Κρήτης;
  8. Μέχρι πότε κράτησε η Κατοχή;
  9. Πότε τερματίστηκε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος;
  10. Ποιες είναι οι τραγικότερες στιγμές αυτού του πολέμου;