12 – 13. Το ανάγλυφο της γης – Οι μεγάλες οροσειρές, οι μεγάλες πεδιάδες

Κάνω κλικ πάνω στην εικόνα

Η σημερινή μορφή της Γης είναι αποτέλεσμα της δράσης ενδογενών και εξωγενών δυνάμεων και παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία γεωμορφολογικών στοιχείων,
δηλαδή: οροσειρών, πεδιάδων, λιμνών, ποταμών, νησιών, χερσονήσων, θαλάσσιων λεκανών, τάφρων κ.λπ. Τα γεωμορφολογικά αυτά στοιχεία διαμορφώνουν το σημερινό ανάγλυφο της Γης, που διακρίνεται σε ηπειρωτικό και υποθαλάσσιο.

 

Ηπειρωτικό ανάγλυφο

Απαρτίζεται από μία μεγάλη ποικιλία γεωμορφολογικών στοιχείων, τα οποία αποτελούν δύο μεγάλες ομάδες, τον κατακόρυφο και τον οριζόντιο διαμελισμό. Κάνω κλικ στην παρακάτω εικόνα για να μάθω περισσότερα για το ηπειρωτικό ανάγλυφο.

 

Υποθαλάσσιο ανάγλυφο

Το υποθαλάσσιο ανάγλυφο αποτελείται από υποθαλάσσιες οροσειρές, βαθιές τάφρους, απότομα βυθίσματα και τεράστιες λεκάνες. Πρόκειται για μια πολυμορφία ελκυστική για κάθε ερευνητή. Κάνω κλικ στην εικόνα για … μια βουτιά στον ωκεανό.

Το ανάγλυφο της Ελλάδας

Μαθαίνω για το ανάγλυφο της Ελλάδας με την ακόλουθη διαδραστική εφαρμογή. Για κάθε μορφολογικό όρο παρέχεται ο ορισμός και ένα σχετικό βίντεο.
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/3650

 Μαθαίνω τις οροσειρές και τις πεδιάδες με τη βοήθεια των χαρτών:

 

Quiz:

Βρες τις μεγάλες οροσειρές και τις μεγάλες πεδιάδες. Κάνε κλικ στην εικόνα.
http://www.purposegames.com/game/1e24844df4

7. Η Άλωση της Τριπολιτσάς

Η μάχη της Τριπολιτσάς, πίνακας του Παναγιώτη Ζωγράφου

 

Οι Έλληνες επαναστάτες στην Πελοπόννησο με επικεφαλής τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη αποφάσισαν να πολιορκήσουν την Τριπολιτσά, που ήταν η στρατιωτική έδρα των Τούρκων στην περιοχή. Η άλωσή της, τον Σεπτέμβριο του 1821, τόνωσε το ηθικό των Ελλήνων.

 

Ερωτήσεις
1. Ποιες ενέργειες έκανε ο Χουρσίτ Πασάς;
2. Ποιο ήταν το σχέδιο του Κολοκοτρώνη;
3. Πώς εξελίχθηκε το σχέδιο του Κολοκοτρώνη;
4. Ποιοι συμμετείχαν στην Πολιορκία;
5. Πώς και πότε έγινε η Άλωση της Τριπολιτσάς;
6. Για ποιους λόγους ήταν σημαντική η Άλωση της Τριπολιτσάς από τους Έλληνες;

2. Το κύτταρο

Όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί, όλα τα έμβια, αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα.
Τα κύτταρα είναι η μικρότερη μονάδα ζωής, μοιάζουν με μικροσκοπικά «εργοστάσια» και λειτουργούν με απίστευτη ακρίβεια.
Έχουν εξαιρετικά μικρό μέγεθος (δεν είναι ορατά με γυμνό μάτι), γι’ αυτό η ύπαρξή τους έγινε αντιληπτή αφού εφευρέθηκε το μικροσκόπιο.

 

Κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από ένα μονοκύτταρος οργανισμός) ή περισσότερα κύτταρα (πολυκύτταρος οργανισμός).

 

Ανεξάρτητα από το σχήμα και τη μορφή τους, που διαφέρουν πολύ, σε κάθε κύτταρο ζωικό ή φυτικό, διακρίνουμε τρία μέρη:

 

 

1. την κυτταρική μεμβράνη, που μοιάζει σαν σακούλα και χωρίζει το κύτταρο από το περιβάλλον του και επιτρέπει την πρόσληψη και αποβολή ουσιών από αυτό.

2. το κυτταρόπλασμα, που είναι ο χώρος ανάμεσα στην κυτταρική μεμβράνη και τον πυρήνα και εκεί υπάρχουν οργανίδια με διαφορετικές λειτουργίες. Το πιο σημαντικό από αυτά είναι το μιτοχόνδριο, όπου γίνεται η παραγωγή της ενέργειας που χρειάζεται το κύτταρο.

3. τον πυρήνα, που είναι το κέντρο ελέγχου του κυττάρου και εκεί βρίσκεται το γενετικό του υλικό (DNA ή δεσοξυριβονουκλεϊνικό οξύ) με μορφή σπειροειδούς ανεμόσκαλας. Στο DNA υπάρχουν οι γενετικές πληροφορίες (γενετικό υλικό) με τη μορφή ενός κώδικα πολύτιμου για την αναπαραγωγή και τη διαιώνιση του είδους.

 

Σχηματική απεικόνιση του DNA

 

Τα φυτικά κύτταρα διαθέτουν τρία επιπλέον μέρη:

1. το κυτταρικό τοίχωμα. Είναι ένα παχύ και ανθεκτικό περίβλημα έξω από την κυτταρική μεμβράνη. Καθώς είναι συμπαγές και ικανό να αντέχει σε μεγάλες πιέσεις, λειτουργεί ως σκελετός που υποστηρίζει το κύτταρο και κατ’ επέκταση ολόκληρο το φυτό.

2. τα χυμοτόπια. Είναι αποθήκες θρεπτικών ουσιών (π.χ. άμυλου) και καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος του φυτικού κυττάρου.

3. οι χλωροπλάστες. Βρίσκονται μόνο στα κύτταρα των πράσινων τμημάτων του φυτού και είναι γεμάτοι με μια πράσινη χρωστική ουσία, τη χλωροφύλλη (σ’ αυτήν οφείλεται το χαρακτηριστικό πράσινο χρώμα των φύλλων). Στους χλωροπλάστες γίνεται η φωτοσύνθεση, δηλαδή η δέσμευση της ηλιακής ενέργειας και η μετατροπή της σε χημική.

kyttara

10 -11. Οι κλιματικές ζώνες της γης – Ζώνες βλάστησης

Τι είναι καιρός; Τι είναι κλίμα;

ΚΑΙΡΟΣ

ΚΛΙΜΑ

Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε έναν τόπο σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο (λίγες ημέρες) καθορίζουν τον καιρό του τόπου αυτού. Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες (θερμοκρασία, βροχή, υγρασία, άνεμοι, χιόνι κτλ.) που παρατηρούνται στις διάφορες περιοχές της γης και επαναλαμβάνονται με τον ίδιο ρυθμό και ένταση κάθε χρόνο στις περιοχές

 

Καιρός ή κλίμα; Εξασκούμαι με το παρακάτω παιχνίδι.

http://users.sch.gr/divan/kairos/story.html

 

Κλιματικές ζώνες

Παράγοντες που επηρεάζουν το κλίμα

Οι ηλιακές ακτίνες θερμαίνουν την επιφάνεια της Γης. Τα ποσά θερμότητας, όμως, που απορροφά ένας τόπος εξαρτώνται από τη διεύθυνση, με την οποία φθάνουν οι ακτίνες του ήλιου στην επιφάνειά του. Αν οι ακτίνες προσπίπτουν στον τόπο κάθετα, τότε η επιφάνεια της Γης απορροφά μεγάλα ποσά θερμότητας με αποτέλεσμα η θερμοκρασία του τόπου να είναι υψηλή. Αν οι ακτίνες προσπίπτουν πλάγια, τότε απορροφώνται μικρά ποσά θερμότητας με αποτέλεσμα η θερμοκρασία του τόπου να είναι χαμηλή. Άρα η θερμοκρασία ενός τόπου εξαρτάται από το ποσό της θερμότητας που απορροφά από τον Ήλιο.
Επομένως ο βασικός παράγοντας που διαμορφώνει το κλίμα ενός τόπου είναι η απόστασή του από τον Ισημερινό, δηλαδή το γεωγραφικό του πλάτος.
Το υψόμετρο, δηλαδή το ύψος ενός τόπου από την επιφάνεια της θάλασσας, καθορίζει σημαντικά τη θερμοκρασία του, αφού όσο υψηλότερα βρίσκεται ο τόπος τόσο χαμηλότερη είναι η
θερμοκρασία του.
Άλλος βασικός παράγοντας που διαμορφώνει το κλίμα ενός τόπου είναι η απόστασή του από τη θάλασσα . Οι παραθαλάσσιες περιοχές έχουν πάντα ηπιότερο κλίμα.
Επίσης οι τοπικές συνθήκες επηρεάζουν το κλίμα ενός τόπου.
Μαθαίνω περισσότερα για τις κλιματικές ζώνες και για το πως ο ήλιος επηρεάζει το κλίμα, κάνοντας κλικ στις ακόλουθες εικόνες.
Θερμικές ζώνες της Γης Πρόσπτωση ηλιακών ακτίνων στη Γη

 

 

ζώνες

Πολικές ζώνες, που περιλαμβάνουν τις περιοχές που βρίσκονται στους πόλους.

Το κλίμα χαρακτηρίζεται από χαμηλές θερμοκρασίες σε όλη τη διάρκεια του έτους
(-10 βαθμοί κατά μέσο όρο)

Ελάχιστες βροχές.

Το καλοκαίρι είναι σύντομο και ψυχρό.

Η μέρα διαρκεί 6 μήνες όσο και η νύχτα.

.png
.png

Eύκρατες ζώνες, που περιλαμβάνουν τις περιοχές που βρίσκονται ανάμεσα στον Ισημερινό και τους πόλους.

Χαρακτηρίζονται από αυξομειώσεις της θερμοκρασίας ανάλογα με τις εποχές.

Ο χειμώνας συνήθως είναι βαρύς και το καλοκαίρι θερμό.

Η μέρα είναι μεγαλύτερη από τη νύχτα το καλοκαίρι και μικρότερη το χειμώνα.

Tροπική ζώνη, που περιλαμβάνει τις περιοχές γύρω από τον Ισημερινό.

Το κλίμα σε αυτές τις περιοχές είναι θερμό και υγρό.

Η θερμοκρασία είναι συνήθως πάνω από 20 βαθμούς Κελσίου.

Έχουμε δύο εποχές: μία περίοδο πολλών βροχών και μία περίοδο ξηρασίας.

Ίση διάρκεια ημέρας και νύχτας

.png

wp22c8dd34 01

Βλάστηση – Χλωρίδα – Πανίδα

 

ΒΛΑΣΤΗΣΗ

ΧΛΩΡΙΔΑ

ΠΑΝΙΔΑ

Ο τρόπος ανάπτυξης των φυτών μιας περιοχής. Το σύνολο των φυτικών ειδών μιας περιοχής. Η βλάστηση μαζί με τη χλωρίδα καθορίζουν την πανίδα μιας περιοχής δηλαδή τα ζώα που ζουν σε μια συγκεκριμένη περιοχή.

 

2

1

Screenshot 20251211 222612

6. Η Επανάσταση στην Ήπειρο, στη Θεσσαλία και τη Μακεδονία

Γυναίκες της Νάουσας ρίχνονται στην Αράπιτσα

 

Ταυτόχρονα με την επανάσταση στη Νότια Ελλάδα εξεγέρθηκαν και οι Σουλιώτες στην Ήπειρο καθώς και οι Θεσσαλοί και οι Μακεδόνες. Ωστόσο, η έλλειψη οργάνωσης και η παρουσία ισχυρών οθωμανικών δυνάμεων στις περιοχές αυτές οδήγησε τις επαναστατικές κινήσεις σε αποτυχία.

 

Εμμανουήλ Παππάς Άνθιμος Γαζής

 

Ερωτήσεις

  1. Ποιοι επαναστάτησαν στην Ήπειρο;
  2. Ποιοι σύμμαχοι τους εγκατέλειψαν;
  3. Ποιος Πασάς αναλαμβάνει να καταστείλει την Επανάσταση στην Πελοπόννησο;
  4. Τι γνωρίζεις για τη μάχη στο Πέτα;
  5. Πώς εξελίχθηκε η επαναστατική δραστηριότητα στη Θεσσαλία;
  6. Ποιος ορίστηκε αρχηγός του Αγώνα στη Χαλκιδική;
  7. Ποιες ενέργειες έκανε ο Εμμανουήλ Παπάς;
  8. Πώς αντέδρασαν οι Τούρκοι;
  9. Τι γνωρίζεις για την καταστροφή της Νάουσας;

5. Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου

Η ναυμαχία των Σπετσών, Σεπτέμβριος 1822

Chios MassacreΣφαγή Χίου, Ντελακρουά

Γύζης

Καταστροφή των Ψαρών, Γύζης

Η επανάσταση διαδόθηκε γρήγορα στα νησιά του Αιγαίου. Σπουδαίοι ναυτικοί, όπως ο Ανδρέας Μιαούλης και ο Δημήτριος Παπανικολής, προσέφεραν σημαντικές υπηρεσίες, είτε μεταφέροντας τρόφιμα και πολεμοφόδια στην Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα είτε προστατεύοντας τις παραπάνω περιοχές από τις επιθέσεις του τουρκικού στόλου.

 

Δημήτριος Παπανικολής Κωνσταντίνος Κανάρης Ανδρέας Μιαούλης

Σχεδιάγραμμα κεφάλαιο 5

Ερωτήσεις

  1. Ποια νησιά επαναστάτησαν;
  2. Γιατί τα ελληνικά πλοία κυριαρχούσαν στο Αιγαίο;
  3. Σε τι είδους επιχειρήσεις συμμετείχαν τα ελληνικά πλοία;
  4. Ποιοι ανέπτυξαν σημαντική δράση στη θάλασσα;
  5. Τι έγινε τον Απρίλη του 1822 στη Χίο;
  6. Ποια άλλα νησιά καταστράφηκαν από τους Τούρκους και πότε;
  7. Τι γνωρίζεις για τη ναυμαχία του Γέροντα;

1. Τα χαρακτηριστικά της ζωής

Αν ρίξουμε μια ματιά γύρω μας, όπου και αν βρισκόμαστε, παρατηρούμε ένα πλήθος ζωντανών οργανισμών αλλά και πολλά άψυχα αντικείμενα.
Για τους ζωντανούς οργανισμούς χρησιμοποιούμε και την ονομασία
«έμβια»,  από τη λέξη «βίος», που σημαίνει ζωή.
Τα υπόλοιπα αντικείμενα ονομάζονται «άβια», ονομασία που προκύπτει από τη λέξη «βίος» και το στερητικό «α».
Άβιο, λοιπόν, ονομάζεται αυτό που δεν έχει ζωή.
Έμβια = εν + βίος

Κάτι που έχει ζωή, είναι ζωντανός οργανισμός

Άβια = α + βίος

Κάτι που δεν έχει ζωή

Χαρακτηριστικές λειτουργίες των εμβίων

Αναπαραγωγή: η δημιουργία απογόνων

Ανάπτυξη: η διαδικασία εξέλιξης και ωρίμανσης ενός οργανισμού μέχρι την ολοκλήρωση του κύκλου ζωής του. Τα ζώα αναπτύσσονται μέχρι να πάρουν την τελική μορφή τους ενώ τα φυτά σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους.

Διατροφή: είναι η διαδικασία πρόσληψης τροφής. Έτσι ο ζωντανός οργανισμός εξασφαλίζει την ενέργεια που του χρειάζεται. 

Αναπνοή: οι περισσότεροι οργανισμοί προσλαμβάνουν οξυγόνο για να γίνει η καύση των τροφών και να απελευθερωθεί η ενέργεια που υπάρχει σε αυτές. 

Ερεθιστικότητα: για να επιβιώσουν οι ζωντανοί οργανισμοί αντιδρούν στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. 

Κίνηση: είναι η μετακίνηση ενός οργανισμού από τόπο σε τόπο για διάφορους λόγους (αναζήτηση τροφής, προφύλαξη από κίνδυνο). Τα ζώα μπορούν και μετακινούνται από τόπο σε τόπο ενώ και τα φυτά κινούν τα φύλλα τους προς το φως. 

 

Έμβια και άβια. Τα χαρακτηριστικά των έμβιων και των άβιων.

4. Η επανάσταση στη Στερεά Ελλάδα

 

Η επανάσταση στη Στερεά Ελλάδα ξεκίνησε τον Μάρτιο του 1821. Από τις συγκρούσεις με τον οθωμανικό στρατό ξεχωρίζουν η μάχη στην Αλαμάνα, όπου βρήκε φρικτό θάνατο ο Αθανάσιος Διάκος και η μάχη στο χάνι της Γραβιάς, στην οποία διακρίθηκε ο Οδυσσέας Ανδρούτσος.

 

Ο Θάνατος του Διάκου

Πολλή μαυρίλα πλάκωσε, μαύρη σαν καλιακούδα,
καν ο Καλύβας έρχεται, καν ο Λεβεντογιάννης.
-Ουδ’ ο Καλύβας έρχεται, ουδ’ ο Λεβεντογιάννης,
Ομέρ-Βρυώνης πλάκωσε με δεκοχτώ χιλιάδες.

Ο Διάκος σαν τ’αγρίκησε, πολύ του κακοφάνη,
ψιλή φωνή ν’ εσήκωσε, τον πρώτο του φωνάζει:
– Το στράτευμά μου σύναξε, μάσε τα παληκάρια,
δωσ’ τους μπαρούτη περισσή και βόλια με τις φούχτες
γλήγορα και να πιάσωμε κάτω στην Αλαμάνα,
όπου ταμπούρια δυνατά έχει και μετερίζια.

Επήραν τ’ αλαφρά σπαθιά και τα βαριά τουφέκια,
στην Αλαμάναν’ έφτασαν κι’ έπιασαν τα ταμπούρια.
-Καρδιά, παιδιά μου, φώναξε, παιδιά μη φοβηθήτε,
ανδρεία ωσάν Έλληνες, ωσάν Γραικοί σταθήτε!

Εκείνοι εφοβήθηκαν κι’ εσκόρπισαν στους λόγγους.
Έμειν’ ο Διάκος στη φωτιά με δεκοχτώ λεβέντες,
τρεις ώρες επολέμαε με δεκοχτώ χιλιάδες.

Σκίστηκε το τουφέκι του κι’ εγίνηκε κομμάτια,
και το σπαθί του έσυρε και στη φωτιά ν’ εμπήκε,
έκοψε Τούρκους άπειρους κι’ εφτά μπουλουκμπασάδες.
Πλην το σπαθί του έσπασε ν’απάν’ από τη χούφτα
κι’ έπεσ’ ο Διάκος ζωντανός εις των εχθρών τα χέρια.
Χίλιοι τον πήραν απ’ εμπρός και δυο χιλιάδες πίσω.

Κι’ Ομέρ Βριώνης μυστικά στο δρόμο τον ερώτα:
– Γένεσαι Τούρκος, Διάκο μου, την πίστη σου ν’ αλλάξης,
να προσκυνάς εις το τζαμί, την εκκλησιά ν’ αφήσης;
Κι’ εκείνος τ’ απεκρίθηκε και με θυμό του λέει:
-Πάτε κι’ εσείς και’ η πίστη σας, μουρτάτες να χαθήτε,
εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός θελ’ απεθάνω.
Αν θέλετε χίλια φλωριά και χίλιους μαχμουτιέδες,
μόνο πέντ’ έξι ημερών ζωή να μου χαρίστε,
όσο να φτάσ’ ο Οδυσσεύς και ο Θανάσης Βάγιας.

Σαν τ’ άκουσ’ ο Χαλίλμπεης με δάκρυα φωνάζει:
-Χίλια πουγγιά σας δίνω ‘γω κι’ ακόμα πεντακόσια,
το Διάκο να χαλάσετε, το φοβερό τον κλέφτη,
ότι θα σβήση την Τουρκιά και όλο το Δοβλέτι.

Το Διάκο τον επήρανε και στο σουβλί τον βάλαν,
Ολόρθο τον εστήσανε, κι’ αυτός χαμογελούσε.
Την πίστη τους τους έβριζε, τους έλεγε μουρτάτες.
– Εμέν’ αν εσουβλίσετε , ένας Γραικός εχάθη
ας είν’ καλά ο Οδυσσεύς κι’ ο καπιτάν Νικήτας,
αυτοί θα κάψουν την Τουρκιά κι’ όλο σας το Δοβλέτι.

Ζωγραφική απεικόνιση της Μάχης της Αλαμάνας (Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα)

 

Σχεδιάγραμμα κεφάλαιο 4

Ερωτήσεις
1. Γιατί στη Στερεά Ελλάδα οι συνθήκες για εξέγερση ήταν    δύσκολες;
2. Γιατί, παρ’ όλες τις δυσκολίες, οι επαναστάτες κινήθηκαν συντονισμένα;
3. Πού και πότε έγινε η πρώτη σύσκεψη των οπλαρχηγών και τι αποφάσισαν;
4. Πού και από ποιους εκδηλώθηκαν οι πρώτες επαναστατικές ενέργειες στην Ανατολική Στερεά;
5. Πώς ξεκίνησε η Επανάσταση στη Δυτική Στερεά;
6. Πώς αντέδρασαν οι Τούρκοι στις εξεγέρσεις των Ελλήνων;
7. Πού έγινε η πρώτη σύγκρουση Ελλήνων και Τούρκων;
8. Τι έγινε στην ιστορική μάχη της Αλαμάνας;
9. Ποια ήταν η συμβολή της θυσίας του Διάκου στον Αγώνα;
10. Τι γνωρίζεις για τη μάχη στο Χάνι της Γραβιάς;
11. Ποια η σημασία της επιτυχίας των Ελλήνων στο Χάνι της Γραβιάς;

3. Η επανάσταση στην Πελοπόννησο

 

Τον Μάρτιο του 1821 ξεκίνησε η επανάσταση στην Πελοπόννησο. Η αριθμητική υπεροχή των Ελλήνων στην περιοχή και η ύπαρξη πολλών στελεχών της Φιλικής Εταιρείας ήταν δύο από τους βασικούς λόγους που βοήθησαν τους επαναστατημένους Έλληνες να σημειώσουν τις πρώτες τους επιτυχίες.

 

 

Ερωτήσεις

  1. Για ποιο λόγο η Πελοπόννησος ήταν ο κατάλληλος τόπος;
  2. Πώς έδρασαν οι Φιλικοί Παπαφλέσσας και Κολοκοτρώνης παραμονές του μεγάλου Αγώνα;
  3. Πότε και από πού ξεκίνησε η Επανάσταση και πώς κλιμακώθηκε;
  4. Τι κρίθηκε αναγκαίο για την επιτυχή εξάπλωση της Επανάστασης;
  5. Τι έγινε τον Ιούνιο του 1821;
  6. Ποια κάστρα κατέλαβαν οι εξεγερμένοι Έλληνες;