Αγαπητοί συνάδελφοι, οι υπογραφόμενοι Σχολικοί Σύμβουλοι Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Κέρκυρας, με αφορμή το κάλεσμα για συζήτηση, στις 17 Απριλίου, σχετικά με το θέμα της αξιολόγησης, σας κοινοποιούν τις θέσεις τους επί του θέματος. Αναστασία Λίβερη, Φωτεινή Κουρή, Σοφία Μπρισένιου, Μαρία Ζερβού, Δημήτριος Τζανετής.
ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΔ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
Σχετικά με το Σχέδιο Π.Δ. για την αξιολόγηση, οι σχολικοί σύμβουλοι Α΄θμιας εκπαίδευσης Κέρκυρας, με απόλυτο αίσθημα ευθύνης απέναντι στους συναδέλφους τους, αφού μελέτησαν λεπτομερώς το σχέδιο Π.Δ., έχουν να επισημάνουν τα εξής:
Eίναι επί της αρχής υπέρ της αξιολόγησης στην εκπαίδευση και δηλώνουν ότι είναι έτοιμοι να συνεισφέρουν ουσιαστικά στη βελτίωσή του σχεδίου ΠΔ. ώστε να θεσμοθετηθεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα Αξιολόγησης του Εκπαιδευτικού Έργου και των Εκπαιδευτικών, το οποίο, απαλλαγμένο από στεγνές δημοσιοϋπαλληλικού και γραφειοκρατικού χαρακτήρα διαδικασίες, θα συμβάλει στη βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης, προς όφελος της ελληνικής κοινωνίας, στηρίζοντας ταυτόχρονα τους εκπαιδευτικούς στο δύσκολο και ευαίσθητο έργο τους.
Το σχέδιο ΠΔ δεν κινείται στο πλαίσιο αρχών που η Πανελλήνια Ένωση Σχολικών Συμβούλων (ΠΕΣΣ) είχε δημοσιοποιήσει και αποστείλει στο ΥΠΑΙΘΠΑ, ενώ η εφαρμογή του αναδεικνύει ως κυρίαρχη την γραφειοκρατική – διοικητική διάσταση των στελεχών εκπαίδευσης και υποβαθμίζει τον καθοδηγητικό, επιμορφωτικό και παιδαγωγικό – επιστημονικό ρόλο των Σχολικών Συμβούλων.
Το συγκεκριμένο σχέδιο ΠΔ κρίνεται πρόχειρο, περιέχει αποσπασματικές, ακόμη και άδικες διατάξεις, χαρακτηρίζεται από ουσιώδεις ελλείψεις και ασάφειες και δεν αντιμετωπίζει ουσιαστικά ένα σύνθετο, εξαιρετικά σημαντικό και ευαίσθητο θέμα, όπως είναι η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου, ώστε και μέσω αυτής να επιδιωχθεί η βελτίωση της Εκπαίδευσης.
Εφόσον οι αξιολογικές διαδικασίες στο χώρο της Εκπαίδευσης δεν αποδεσμεύονται από τις διατάξεις του Ν.4024/2011 και κυρίως από τις διατάξεις περί ποσοστώσεων κατά τις προαγωγές, η εφαρμογή του ΠΔ θα οδηγηθεί σε αδιέξοδο για ουσιαστικούς και λειτουργικούς λόγους.
Το σχέδιο ΠΔ δεν έλαβε υπόψη του θετικές προτάσεις του πορίσματος της Επιστημονικής Επιτροπής, την οποία το ίδιο το ΥΠΑΙΘΠΑ είχε συστήσει, κινείται δε περισσότερο σε διοικητικό άξονα και λιγότερο σε εκπαιδευτικό-παιδαγωγικό.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στο σχέδιο Π.Δ δεν υπάρχει ούτε μια απλή αναφορά στην ανάγκη σύνδεσης της αξιολόγησης με ένα σταθερό και διευρυμένο σύστημα επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών, το οποίο μπορεί να αποτελέσει βασικό μοχλό βελτίωσης τόσο των εκπαιδευτικών όσο και του παραγόμενου εκπαιδευτικού έργου. Ούτε επίσης υπάρχει η παραμικρή αναφορά σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα αξιολόγησης, που θα περιλαμβάνει αξιολόγηση του συστήματος αξιολόγησης, αξιολόγηση δομών, πολιτικών, προγραμμάτων σπουδών, διδακτικών βιβλίων.
Ανάμεσα στις αδυναμίες του σχεδίου Π.Δ. επισημαίνουμε ενδεικτικά τις ακόλουθες:
• Το ΠΔ περιλαμβάνει μη έγκυρα αξιολογικά σχήματα, όπου στελέχη αξιολογούνται για ανύπαρκτο ή δευτερεύοντα αλλά όχι για κύριο ρόλο ή περιγράφεται αξιολόγηση χωρίς λογική σχέση αξιολογητή-αξιολογούμενου. Για παράδειγμα: Οι Διευθυντές Σχολικών Μονάδων προβλέπεται να αξιολογούνται από τους Σχολικούς Συμβούλους για διδακτικά καθήκοντα και όχι για τον παιδαγωγικό καθοδηγητικό τους ρόλο στη σχολική μονάδα.
Προβλέπεται αξιολογικό σχήμα, στο οποίο δεν υπάρχει άμεση υπηρεσιακή σχέση αξιολογητή-αξιολογούμενου, με τον αξιολογητή να μη γνωρίζει καν τον αξιολογούμενο (π.χ. οι υπεύθυνοι σχολικών δραστηριοτήτων, αντί να αξιολογούνται σε επίπεδο Διεύθυνσης Εκπαίδευσης από Σχολικό Σύμβουλο και το Διευθυντή Διεύθυνσης, προβλέπεται να αξιολογούνται σε επίπεδο Περιφέρειας από τον Προϊστάμενο ΕΠΚ).
Η περιγραφική κλίμακα αξιολόγησης συγκεκριμένων κριτηρίων είναι ασύμβατη με την πραγματικότητα, το ουσιαστικό έργο και τις δυνατότητες των εκπαιδευτικών. Για παράδειγμα, οι απαιτήσεις που αναφέρονται στον τομέα της επιστημονικής επάρκειας και επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών, είναι τουλάχιστον υπερβολικές και έξω από την τρέχουσα εκπαιδευτική πραγματικότητα.
Υπάρχουν ασαφείς διατυπώσεις, οι οποίες πρέπει να τροποποιηθούν, ώστε να αποφευχθούν παρερμηνείες. Στα τεκμήρια της αξιολογικής διαδικασίας δεν περιλαμβάνονται όσα προκύπτουν κατά τις διαδικασίες αυτοαξιολόγησης της σχολικής μονάδας.
Οι προβλεπόμενες στο σχέδιο ΠΔ χρονικές περίοδοι για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, ιδιαίτερα στις εκτεταμένες γεωγραφικά περιοχές ευθύνης Σχολικών Συμβούλων, είναι προδήλως ασφυκτικές, μη ρεαλιστικές και ουσιαστικά μη αποτελεσματικές.
Η διαδικασία των ενστάσεων είναι αόριστη. Ενώ αναφέρεται ότι οι ενστάσεις ανατίθενται στην Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε. και τις Ε.Α.Ε.Ε., δεν έχουν νομοθετηθεί τα σχετικά όργανα, δεν καθορίζονται η σύνθεση και οι αρμοδιότητές τους, ούτε γίνεται αναφορά σε μελλοντικά νομοθετήματα που θα τα καθορίζουν. Επίσης, δεν περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο τα όργανα εκδίκασης ενστάσεων θα αποφαίνονται ως προς τις υποβαλλόμενες ενστάσεις. Επιπρόσθετα, η πρόβλεψη ότι οι ενστάσεις των διευθυντών σχολικών μονάδων θα εκδικάζονται σε επίπεδο Διεύθυνσης, παραβαίνει βασική αρχή, σύμφωνα με την οποία το δευτεροβάθμιο όργανο εκδίκασης οφείλει να βρίσκεται σε υπερκείμενο επίπεδο και να μη συμμετέχει ο αρχικός κριτής.
Ως προς διατάξεις του άρθρου 8: «Ποιοτικός αξιολογικός χαρακτηρισμός των σχολικών συμβούλων», επισημαίνουμε ενδεικτικά τα εξής:
1. Στην κατηγορία ΙΙ – Άσκηση του έργου της αξιολόγησης και της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών:
Α) Κριτήριο της ανάλυσης των επιμορφωτικών αναγκών και των διαδικασιών αξιολόγησης.
Δημιουργούνται ερωτηματικά για το τι ακριβώς σημαίνει:
– Ο Σχολικός Σύμβουλος αξιολογεί πλημμελώς τους εκπαιδευτικούς;
– Προβλέπει και προλαβαίνει τυχόν δυσλειτουργίες του συστήματος της αξιολόγησης και διαμεσολαβεί με οξύνοια;
– Εισηγείται στους ανωτέρους του πιο αποτελεσματικές ή καινοτόμες μεθόδους για την καλύτερη υλοποίησή της;
Β) Κριτήριο της διαδικασίας υποστήριξης και επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών, που συνδέεται με την αξιολόγηση.
Δημιουργούνται ερωτηματικά για το τι ακριβώς σημαίνει:
– Ο Σ.Σ. προβλέπει και προλαμβάνει τυχόν δυσλειτουργίες του συστήματος της επιμόρφωσης;
– εφαρμόζει καινοτόμες ή πιο αποτελεσματικές μεθόδους επιμόρφωσης και καθοδήγησης των εκπαιδευτικών;
2. Στην κατηγορία ΙΙΙ – Επιστημονική και επαγγελματική ανάπτυξη:
— Ο Σχολικός Σύμβουλος κρίνεται επαρκής, εφόσον κατέχει τα προβλεπόμενα από τον νόμο τυπικά και επιστημονικά προσόντα για τον διορισμό εκπαιδευτικού της ειδικότητάς του.
— Ο Σ.Σ. κρίνεται πολύ καλός, εφόσον συντρέχουν στο πρόσωπό του δύο (2), τουλάχιστον, από τις κάτωθι προϋποθέσεις:
α) Είναι κάτοχος δεύτερου ή και τρίτου βασικού πτυχίου ή έχει μετεκπαιδευτεί σε Διδασκαλείο ή διαθέτει βεβαίωση σπουδών σε αντικείμενα που αφορούν στην τέχνη και τον πολιτισμό από αναγνωρισμένο δημόσιο φορέα.
β) Διαθέτει πιστοποίηση στις Τ.Π.Ε. επιπέδου Ι ή ΙΙ.
γ) Γνωρίζει μία, τουλάχιστον, ξένη γλώσσα σε επίπεδο Β2, σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 1 του ν. 2740/1999.
δ) Έχει παρακολουθήσει πρόγραμμα επιμόρφωσης στις Σ.Ε.Λ.Μ.Ε. ή στις Σ.ΕΛ.Δ.Ε.
ε) Υπήρξε ή είναι υπότροφος του Ι.Κ. Υ.
Οι προϋποθέσεις (α), (δ) και (ε) είναι φανερά φωτογραφικές διότι:
α. Είναι γνωστό ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Σχολικών Συμβούλων δεν είχε την δυνατότητα να παρακολουθήσει πρόγραμμα επιμόρφωσης στις Σ.Ε.Λ.Μ.Ε. ή στις Σ.Ε.Λ.Δ.Ε. γιατί η είσοδος στο πρόγραμμα γίνονταν με κλήρωση και αφορούσε σε ένα πολύ μικρό αριθμό ετησίως. Οι Σχολές αυτές έχουν παύσει να λειτουργούν εδώ και χρόνια, οπότε το προσόν αυτό δεν μπορεί κανείς πλέον να το αποκτήσει και όσοι το κατέχουν είναι ελάχιστοι.
β. Υποτροφίες του Ι.Κ.Υ. έχουν ελάχιστοι και επί πλέον είναι απορίας άξιο γιατί είναι προσόν και μάλιστα δυνητικά καθοριστικό.
γ. Είναι απαξιωτικό για τις σπουδές της συντριπτικής πλειοψηφίας των Σ.Σ. να θεωρείται προσόν ακόμα και μια βεβαίωση σε αντικείμενα που αφορούν στην τέχνη και τον πολιτισμό από αναγνωρισμένο δημόσιο φορέα, αλλά όχι για παράδειγμα στη γλώσσα, στην ιστορία, στα μαθηματικά ή στη φυσική.
δ. Είναι πρωτάκουστο βεβαιώσεις και δεύτερο πτυχίο, να υπερκαλύπτουν Μεταπτυχιακά και Διδακτορικά !
Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι:
– Δεν λαμβάνεται υπόψη η διδασκαλία σε ΑΕΙ και ΠΕΚ.
– Δεν λαμβάνονται υπόψη προγράμματα εκατοντάδων ωρών, όπως τα Πανεπιστημιακά Κέντρα Επιμόρφωσης (ΠΑΚΕ), Μαθησιακές Δυσκολίες, εκτεταμένα επιμορφωτικά προγράμματα Πανεπιστημίων σε συγκεκριμένα επιστημονικά αντικείμενα κτλ.
– Άσκηση καθηκόντων σε θέσεις ευθύνης.
— Ο Σ.Σ. κρίνεται εξαιρετικός, εφόσον, συντρέχουν στο πρόσωπό του τρεις (3), τουλάχιστον, από τις προϋποθέσεις της προηγούμενης κλίμακας και επιπλέον είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου ή διδακτορικού διπλώματος.
Είναι πρωτοφανές και αναξιοκρατικό:
– Η εξομοίωση ενός Μεταπτυχιακού με ένα Διδακτορικό!
– Ο επί της ουσίας αποκλεισμός από την βαθμίδα του «εξαιρετικού» συνάδελφων Σ.Σ. που διαθέτουν περισσότερους από ένα μεταπτυχιακούς τίτλους και διδακτορικά και μάλιστα της ειδικότητάς τους, αλλά δεν είχαν την πρόνοια να πάρουν βεβαιώσεις στην τέχνη και τον πολιτισμό ή δεύτερο πτυχίο!
Επιπρόσθετα υπάρχουν παράπλευρα ζητήματα της αξιολόγησης, που αφορούν στην κάλυψη αναγκών διοικητικής υποστήριξης, οικονομικής κάλυψης που απαιτούν οι μετακινήσεις αξιολογητών, καθώς και θεσμικής θωράκισης κατά την άσκηση των αξιολογικών τους καθηκόντων.
Από όσα παραπάνω ενδεικτικά παρατέθηκαν, είναι φανερό ότι η χωρίς σημαντικές τροποποιήσεις εφαρμογή του ΠΔ, αντί να συμβάλει στην αναβάθμιση της ποιότητας στην εκπαίδευση, θα προωθήσει ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό εργασιακό περιβάλλον, που θα επιδράσει αρνητικά στο όποιο παιδαγωγικό κλίμα επικρατεί σήμερα στα σχολεία της χώρας.
Για το λόγο αυτό απαιτούνται ουσιώδεις βελτιώσεις ώστε να καταστήσουν την αξιολόγηση λειτουργική και αποτελεσματική, καθώς και βοηθό και σύμμαχο του εκπαιδευτικού και όχι απειλή της υπόστασής του.