>
Με το δικαίωμα που μου δίνει η αυθαίρετη θεωρία μου ότι κάθε δέκτης ενός έργου τέχνης μπορεί να κάνει τη δική του ανάγνωση, επίτρεψε μου, Γιάννη, να διατυπώσω τις σκέψεις που μου δημιουργεί το υπέροχο αυτό έργο σου.
Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ είναι ο τίτλος του κι εμένα αυτό αμέσως με στέλνει στο παρελθόν και μου ξυπνά μνήμες από τα διαβάσματα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Συγκεκριμένα μου θυμίζει Ηράκλειτο, και ειδικά την αγαπημένη μου φράση του: Κάθε μέρα βγαίνει ένας καινούριος ήλιος: αυτός ο ήλιος που εσύ έχεις βάλει κάτω στο κέντρο του πίνακα σε πρώτο πλάνο. Ο ζωοδότης ήλιος που με τις ακτίνες του -την ώρα που ανατέλλει- με τους ανάλογους συνειρμικούς συμβολισμούς δημιουργεί μια αισιόδοξη προοπτική. Το γίγνεσθαι του Ηράκλειτου, η αέναη αλλαγή, μπορεί βέβαια να ερμηνευτεί και με θετικό και με αρνητικό τρόπο: μια αλλαγή μπορεί να είναι θετική ή αρνητική, πάντοτε βέβαια σχετική με όσα προηγήθηκαν.
Αυτό που ενδιαφέρει στον πίνακα είναι η στάση των προσώπων στο αντίκρισμα του ήλιου. Με την πρώτη κιόλας ματιά διαπιστώνουμε ότι πρόκειται για διαφορικές αντιδράσεις: άλλοι πεσμένοι κάτω, άλλοι με τα χέρια μαζεμένα στο σώμα και άλλοι υψώνοντάς τα ψηλά. Άλλοι μακριά και άλλοι κοντά, άλλοι μεγάλοι και άλλοι μικροί.
Ο χαιρετισμός στον ήλιο και ο συνακόλουθος πανηγυρισμός για τον ερχομό του είναι η πιο θετική υποδοχή του. Η σταύρωση των χεριών στη μέση μού θυμίζει τελετουργικές στάσεις κρητικών νεολιθικών ειδωλίων ή κυκλαδικών ειδωλίων της εποχής του χαλκού: λατρευτική υποδοχή σε στάση ένθεου σεβασμού, καθώς μάλιστα τα χέρια ενώνονται στο σημείο του σώματος που ονομάζεται ηλιακό πλέγμα.
Τα πεσμένα ή καθισμένα στο έδαφος σώματα με μια διαστολή του μήκους του σώματος είναι εκείνα που δέχονται εντονότερα την επίδραση της ηλιακής ενέργειας. Ισοπεδώνονται ή γειώνονται, πέφτουν στο έδαφος, αδύναμα να αντέξουν την ισχυρή ενέργεια, να την αξιοποιήσουν ή να την αφομοιώσουν δηλώνοντας μια έκφραση αδυναμίας ως σε μια ανώτερη δύναμη…. Περισσότερα
Η ανθρώπινη γραμμή μακραίνει αποτελούμενη από το μεγάλο ανθρώπινο πλήθος που θα δεχτεί με τη σειρά του τις ευεργετικές ακτίνες. Ήδη αυτές έχουν ζεστάνει τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας και η θερμότητά του έχει διαχυθεί κα στους ίδιους τους ανθρώπους μετατρέποντας το κρύο μπλε στο θερμότερο πράσινο, όπως προέκυψε από την ανάμειξη του θερμού κίτρινου.
Εκείνο που σίγουρα προκαλεί μεγάλη απορία είναι το χρώμα του ίδιου του ήλιου. Δεν είναι το αναμενόμενο κίτρινο ή ροζ ή κόκκινο ή πορτοκαλί. Είναι ο ιδιαίτερος χαρακτηριστικής τόνος του γαλάζιου που χρησιμοποιεί ο καλλιτέχνης, όπως αντιλαμβάνεται τα πράγματα με το δικό του ξεχωριστό τρόπο και όχι στη φυσική τους διάσταση. Ένα χρώμα που εκφράζει την προσωπική θεώρηση μέσω μιας νοητικής επεξεργασίας που υπερβαίνει τη συναισθηματική. Η αντίληψη των πραγμάτων είναι το αποτέλεσμα μιας νοητικής επεξεργασίας των πρώτων συναισθηματικών αντιδράσεων που μας προκαλούν τα πράγματα.
>ΓΑΙΝΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ:Η επόμενη μέρα
Ο Πελοποννησιακός πόλεμος κρίθηκε από … την πείνα
405 π.Χ.: τελευταία φάση του Πελοποννησιακού πολέμου. Οι αντίπαλοι στόλοι αναμετρούν τις δυνάμεις τους στο Αιγαίο. Όταν ο Λύσανδρος, επικεφαλής του στόλου των Λακεδαιμονίων και των συμμάχων τους, ανηφορίζει πλέοντας προς τον Ελλήσποντο, είναι αποφασισμένος να τελειώσει τον πόλεμο. Κι έχει συνειδητοποιήσει ότι δεν έχει τις δυνάμεις για να αναμετρηθεί μαζί τους ως ίσος προς ίσον. Γι’ αυτό οι Αθηναίοι θα πρέπει να νικηθούν ένδοθεν. Και κυριολεκτώ: από το στομάχι.
Έχει σχεδιάσει ένα πονηρό σχέδιο στο μυαλό του: βασικός του στόχος είναι ο αποκλεισμός των αθηναϊκών εμπορικών πλοίων να επιστρέψουν στην Αθήνα μεταφέροντας τρόφιμα από τον Εύξεινο Πόντο, τη μοναδική πλέον πηγή τροφοδοσίας, αφού η Αίγυπτος είχε αποκλειστεί αρκετές δεκαετίες πριν, από το 454 π.Χ., που οι Πέρσες κυριαρχούν ξανά στη χώρα μετά την αποτυχημένη συνεργασία των Αθηναίων με τους Αιγύπτιους εναντίον τους.
Επί δέκα χρόνια η πολιορκία στη Δεκέλεια που είχε συμβουλεύσει ο Αλκιβιάδης τους Σπαρτιάτες δεν επέφερε ουσιαστική ενόχληση στους Αθηναίους, εφόσον εξασφάλιζαν τον ανεφοδιασμό τους από τη θάλασσα μέσω των Μακρών Τειχών. Αυτό όμως προϋποθέτει ελεύθερη ναυσιπλοΐα, έναν σημαντικό παράγοντα, τη σημασία του οποίου οι Αθηναίοι δεν έλαβαν σοβαρά υπ’ όψιν τους, καθώς απ’ αυτόν εξαρτιόταν κυριολεκτικά η επιβίωσή τους. Συμπεριφέρονται σα να είναι οι αιώνια νικητές με την ανάμνηση της νίκης του προηγούμενου έτους στις Αργινούσες, παρ’ ό,τι τους είχε αφήσει πικρές εμπειρίες μετά την καταδίκη των στρατηγών. Έπρεπε όμως να θυμούνται ότι σ΄ έναν πόλεμο οι ήττες διαδέχονται τις νίκες και το αντίστροφο και ότι οι Σπαρτιάτες ήταν πολύ ισχυροί μετά την οικονομική τους ενίσχυση από τους Πέρσες.
Ο Λύσανδρος φροντίζει να εξασφαλίσει τροφοδοσία για το στόλο του κυριεύοντας τη συμμαχική προς τους Αθηναίους Λάμψακο. Το γεγονός ότι δε στόχευσε στον ανθρώπινο πληθυσμό, «τὰ δὲ ἐλεύθερα σώματα πάντα ἀφῆκε Λύσανδρος», επιβεβαιώνει την άποψη ότι τον ενδιέφερε αποκλειστικά η τροφοδοσία του στόλου του, που αποτελούσε πρόβλημα ζωτικής σημασίας για την παραμονή του μακριά από την πατρίδα. Δεν είναι καθόλου τυχαίο που ο Ξενοφώντας επισημαίνει τις κινήσεις των αντιπάλων σε σχέση με τη δυνατότητα εξασφάλιση τροφής. Ούτε ότι την πρώτη μέρα που οι Aθηναίοι θα έρθουν να αντιπαραταχθούν μπροστά στο λιμάνι της Λαμψάκου, παρά τις πυρετώδεις προετοιμασίες του δεν παραλείπει να φροντίσει για το στομάχι των ανδρών του: «ἐσήμανεν εἰς τὰς ναῦς ἀριστοποιησαμένους εἰσβαίνειν».
Δεν ξεχνάμε ότι στην Ιλιάδα ο Οδυσσέας σθεναρά αντιτίθεται στον Αχιλλέα που -μετά τη συμφιλίωση του με το Αγαμέμνονα- θέλει να οδηγήσει εσπευσμένα τους στρατιώτες στη μάχη χωρίς να λάβουν τροφή, και καταφέρνει να γίνει αποδεκτή η παρέμβαση του.
Ο Λύσανδρος αγκυροβολώντας στη Λάμψακο έχει επιλέξει το πιο κατάλληλο σημείο, κερδίζοντας διπλά: από τη μια επιλύει το δικό του πρόβλημα επισιτισμού και από την άλλη φέρνει τον αντίπαλο σε δύσκολη θέση στερώντας του κάθε βολικό κοντινό αγκυροβόλιο. Έχει φροντίσει με τις στρατηγικές του κινήσεις να έχουν οι Αθηναίοι να επιλέξουν ανάμεσα σε δυνατότητες που καμία δεν είναι άριστη: ή να αγκυροβολήσουν κοντά του απροστάτευτοι χωρίς τρόφιμα ή μακρύτερα στη Σηστό, όπου όμως δεν θα μπορούν να αξιοποιήσουν τις ναυτικές δυνατότητές τους.
Όταν οι Αθηναίοι πληροφορούνται την κατάληψη της Λαμψάκου από τους εχθρούς εσπευσμένα αναχωρούν προς την κατεύθυνση αυτή. Σταματούν για λίγο να ανεφοδιαστούν στη Σηστό και συνεχίζουν να φτάσουν όσο πιο κοντά γίνεται στο Λύσανδρο, ένα λάθος που εκείνη τη στιγμή δε συνειδητοποιούν. Δεν προνοούν για το διαρκή επισιτισμό τους, όπως έχει κάνει ο Λύσανδρος, κι αυτό θα αποτελέσει μοιραίο λάθος για τις επόμενες κινήσεις τους. Το λάθος αυτό οι αθηναίοι στρατηγοί με αλαζονεία το προσπερνούν αδιάφορα ακόμα κι όταν ο Αλκιβιάδης έρχεται να τους υποδείξει τα λάθη τους.
Για πέντε συνεχείς ημέρες επωφελούμενοι από τη χαλαρή πειθαρχία της ηγεσίας οι στρατιώτες αποβιβάζονται και διασκορπίζονται στη χερσόνησο της Καλλίπολης φτάνοντας ως τη Σηστό προκειμένου να εξασφαλίσουν τρόφιμα που θα επιτρέψουν την παραμονή τους στο χώρο. Βάσει των συνηθειών της εποχής, ουσιαστικά της αδυναμίας ανεφοδιασμού από τη βάση, ο επισιτισμός γινόταν κατά τη διάρκεια της εκστρατείας με λεηλασία εχθρικών πόλεων ή με υποστήριξη των συμμαχικών. Καθώς η αποικία τους, η Λάμψακος, έχει κυριευτεί από τους Σπαρτιάτες και η συμμαχική τους πόλη, η Σηστός, βρίσκεται κάπως μακριά, οι Αθηναίοι αναγκάζονται να απομακρύνονται από τα πλοία τους αφήνοντάς τα αφύλακτα σε περίοδο πολέμου, όταν ο αντίπαλος βρίσκεται μόλις 15 στάδια μακρύτερα! Αυτή η ηγεσία που επιτρέπει τέτοια ασυγχώρητα λάθη ονομάζεται στην καλύτερη περίπτωση ανίκανη, ενώ αιωρείται μια υποψία προδοσίας σε αρκετούς αρχαίους συγγραφείς.
Το λογικά αναμενόμενο δεν άργησε να συμβεί: οι πληροφορίες που ο Λύσανδρος συλλέγει για τις κινήσεις των Αθηναίων καθημερινά, για να αποκλείσει κάθε περίπτωση λάθους, τον οδηγούν στη στιγμή που περίμενε για να εξαπολύσει την αιφνιδιαστική του επίθεση. Ήταν υπόθεση μιας ώρας, σύμφωνα με τον Πλούταρχο, να τερματίσει έναν πόλεμο που διήρκεσε 27 χρόνια. Κι αυτό, γιατί οι Αθηναίοι πήγαιναν να βρουν φαγητό!!!!
Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης, και κυρίως σε ό,τι έχει κάνει με την τροφή, θεωρείται η πιο ισχυρή δύναμη που κινεί τα νήματα της ιστορίας. Η ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού καταγράφει τη λογική πορεία του ανθρώπου να επιβληθεί στα ένστικτά του, να τα υπερνικήσει και να προχωρήσει πέρα απ’ αυτά. Μια Αθήνα που μετατράπηκε τον 5ο αι. π.Χ. σε μια τεράστια δύναμη, ιμπεριαλιστική -δεν το αγνοούμε, σίγουρα προϋποθέτει μια ισχυρή δόση κυριαρχίας του ισχυρού πάνω στον αδύναμο. Δε λησμονούμε εντούτοις ότι η δύναμη αυτή μεγαλούργησε στον τομέα της τέχνης και των πολιτειακών θεσμών. Αλλά να βρεθεί ηττημένη, επειδή δε φρόντισε να εξασφαλίσει τροφή, είναι κάτι που κυριολεκτικά μας αφήνει άφωνους.
Θα πρέπει να δούμε πέρα από τη ανικανότητα μερικών προσώπων που είχαν αναλάβει την ευθύνη του στρατεύματος. Θα πρέπει να ερμηνεύσουμε τη χαλάρωση και την απειθαρχία του ως σύμπτωμα της αδιαφορίας προς τα κοινά ή έστω μη ενσυνείδητης συμμετοχής σ’ αυτά.
Η ήττα τους δεν οφείλεται στην αριθμητική υπεροχή του αντιπάλου ούτε στο στρατηγικό σχέδιο που ήταν ανώτερο του δικού τους. Πρόκειται για δική τους ανυπαρξία σχεδιασμού που ουσιαστικά χαρίζει στον αντίπαλο τη νίκη.
Οι Αθηναίοι στα χρόνια που ακολούθησαν δυσκολεύτηκαν πολύ να συνηθίσουν στην ιδέα του ηττημένου όχι μόνο γιατί ήταν για ένα αιώνα περίπου οι κυρίαρχοι του ελλαδικού χώρου, αλλά γιατί ίσως η ήττα τους προέκυψε τόσο ανόητα. Από κει και πέρα οι διαδόσεις για προδοσία έδιναν και έπαιρναν. Τι θα είχαν να κερδίσουν αλήθεια 6 άνθρωποι παραδίδοντας την πόλη τους στους εχθρούς; Δεν πρόκειται όμως για μια ειρηνική παράδοση κατόπιν συμφωνίας, αλλά για μια σκληρή αιματοχυσία πάνω από 30.000 ανθρώπους. Η θεωρία της προδοσίας είναι η μόνη εξήγηση που μπορεί να καλύψει τόσα ανόητα λάθη.
Η ήττα εξαιτίας της έλλειψης τροφής δεν είναι σπάνιο φαινόμενο στην πολεμική ιστορία. Μια υπόμνηση στην παράδοση των 300 Σπαρτιατών στρατιωτών στη Σφακτηρία μετά από λίγες βδομάδες πολιορκίας (72 ημέρες) που είχαν ως αποτέλεσμα την κατανάλωση τροφίμων, είναι αρκετό για να καταδείξει τη σημασία του παράγοντα αυτού: ήταν αρκετή για την ανατροπή του της ιερής σπαρτιατικής αρχής του ή ταν ή επί τας. Όταν οι Σπαρτιάτες για πρώτη φορά στην ιστορία τους μετά τη σκληρή εκπαίδευση της αγωγής καταλήγουν να παραδοθούν από έλλειψη τροφής, δεν εκπλήσσεται κανείς αν αυτό συμβαίνει στους Αθηναίους, τη στιγμή μάλιστα που τα μέτρα πειθαρχίας είναι πολύ χαλαρά.
Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό στους Αθηναίους. Οκτώ μόλις χρόνια νωρίτερα στο λιμάνι των Συρακουσών ο αθηναϊκός στόλος ενεργώντας κινούμενος πρωτίστως από το ένστικτο της αυτοσυντήρησης και κάτω από τα ασθενή μέτρα στρατιωτικής πειθαρχίας και τότε είχε πέσει για μια ακόμη φορά στην παγίδα του Πελοποννησιακού στόλου. Τότε εμπνευστής του δόλιου σχεδίου ήταν ο Κορίνθιος Αρίστων, ο οποίος προγραμμάτισε την έξοδο των Αθηναίων από τα πλοία στέλνοντας εμπόρους στην παραλία να παρασύρουν τους Αθηναίους ναύτες έξω από τα πλοία τους, ενώ κατά την απουσία τους βρήκε την ευκαιρία να επιτεθεί.
Αν η ήττα στις Συρακούσες είχε διαγραφεί από τη μνήμη τους και με μεγάλη ομολογουμένως ψυχική δύναμη μπόρεσαν να συνεχίσουν τον πόλεμο, θα έπρεπε να θυμούνται την πιο πρόσφατη ήττα τους στο Νότιο από το Λύσανδρο 2 χρόνια νωρίτερα, καθώς και τον ύπουλο αιφνιδιαστικό τρόπο με τον οποίο εκείνος είχε ενεργήσει.
Αργότερα ο Λύσανδρος διευκολύνει την επιστροφή των Αθηναίων στην πόλη τους σκεφτόμενος με απλά μαθηματικά: λογαριάζοντας τα αντιστρόφως ανάλογα ποσά των τροφίμων με τους καταναλωτές. Αργότερα πάλι ο Θηραμένης μεθοδεύει την άνευ όρων υποταγή των συμπολιτών του ροκανίζοντας το χρόνο με ασύστατες δικαιολογίες που εκείνοι άκριτα αποδέχονται, καθώς στο μοιραίο τετράμηνο της απουσίας του τα ελάχιστα πλέον τρόφιμα οδηγούν τους Αθηναίους να του ανανεώσουν την εμπιστοσύνη να διαπραγματευτεί για λογαριασμό τους τους όρους της ειρήνης με τους Πελοποννησίους.
Όταν διαμορφώνονται οι ταπεινωτικοί όροι, που μεταφράζονται ούτε λίγο ούτε πολύ σε διαγραφή της Αθήνας από τον πολιτικό χάρτη, είναι πια αργά για ν’ αντιδράσουν: η πείνα και οι αλλεπάλληλοι θάνατοι εξαιτίας της αξιολογούν την αποδοχή ειρήνης με τους όποιους όρους ως σωτηρία. Έτσι η Αθήνα καταπονημένη από την πείνα αναγκάζεται να υπογράψει τη θανατική της καταδίκη και στη συνέχεια να το γιορτάσει κιόλας πανηγυρίζοντας κατά το γκρέμισμα των τειχών.
Δεν είναι η πρώτη ούτε η τελευταία φορά που ο εχθρός εκμεταλλεύεται την ανάγκη ικανοποίησης του ενστίκτου αυτοσυντήρησης. Οι Σπαρτιάτες εφορμούν στου Αθηναίους όταν πλησιάζουν στον Ασίναρο ποταμό για να πιουν νερό.
Μια μικρή υπενθύμιση της παροιμίας: Η καλή νοικοκυρά πριν πεινάσει μαγειρεύει.
Σπήλαιο Σκοτεινού 27 2 2010
Φόρεσα «τα καλά μου» -όπως ταίριαζε- και μπήκα στο ιερό της φύσης, στο ανεξερεύνητο της γης, στο ναό του χρόνου, που ζει στο δικό του κόσμο, τον μυστήριο και σιωπηλό, τον άγνωστο και ανεξερεύνητο, τον διαθέσιμο μόνο στους τολμηρούς…. Συνειδητά αποφασίζω να βυθιστώ στο άγνωστο, εκεί που κανείς δε θα με αναζητήσει• ούτε η τεχνολογία.
Κι όμως κι εδώ ο άνθρωπος άφησε το στίγμα του δηλώνοντας εξουσιαστής του χώρου: μια συκιά αναγκάστηκε να γίνει αψίδα για να ικανοποιήσει τα ανθρώπινα γούστα, ένας βράχος ισοπεδωμένος από την πτώση στη μια του πλευρά μετατράπηκε σε κάθισμα.
Κι όμως• πάντα η ίδια μαγεία… κι όσο περισσότερο βυθίζεσαι το δέος μεγαλώνει, η ανησυχία για το άγνωστο εντείνεται, η απορία και ο θαυμασμός γιγαντώνονται. Όσο απομακρύνεσαι από το ορατό ανοίγει η σκέψη, πλαταίνει η φαντασία, ελευθερώνεται ο νους, αποδεσμεύεται από τις έγνοιες, ξεχνά τα βάρη, ενώνεται μ΄ αυτό στο οποίο ανήκει. Η βροχή των αιώνων, αέναη, ηχεί, σχηματίζει, μορφοποιεί, ρέει «σα να σταμάτησε όλη η κακία του κόσμου». Η ηρεμία της σιωπής, η προστασία της μήτρας, το τραγούδι του νερού, η παρέα των βράχων, η συνομιλία με το χρόνο, το φως της εισόδου, το σκοτάδι του άγνωστου, ο φόβος, η ελπίδα …
Όλα τα άλλα ακούγονται πολύ μακρινά σαν τον άνεμο που εξακολουθεί να ταλαιπωρεί τους κλώνους των δέντρων έξω από την είσοδο της σπηλιάς. Οι ταπεινές γαζίες σειούνται σύγκορμες, ανυπεράσπιστες αγνές κοπέλες αφήνονται στον άνεμο της εφηβείας, στην ορμή του ώριμου αρσενικού, ριγούν στο χάδι του, τραντάζονται από το πάθος του, ταλαντεύονται, κλίνουν από την ορμή του και μένουν παθητικά ακίνητες στην απουσία του περιμένοντας ξανά τον ερχομό του.
Οι πέτρινοι γίγαντες της εισόδου κλείνουν το δρόμο προς το φως διαγράφοντας τη δική τους μορφή. Το κεφάλι, η νεκροκεφαλή, φύλακας της εισόδου… η επιθανάτια αγωνία ….κοιτάζοντας το σκότος του άγνωστου αποτυπωμένο στα χαρακτηριστικά με τα κλειστά μάτια, το στόμα ορθάνοιχτο, γδαρμένο το πρόσωπο, το σώμα κατασπαραγμένο, σπρωγμένο πίσω, ατενίζοντας ψηλά σα να δέχτηκε απρόσμενο χτύπημα … Μια πρώτη προειδοποίηση του τάφου που έμαθαν ν΄ ανοίγουν κι οι άνθρωποι, όπως η φύση, για να τυλίξουν το σώμα σε μια αιώνια ζωή.
Μυρουδιά θυμιάματος που καίγεται … ψευδαίσθηση; Ο ρόλος των αισθήσεων δοκιμάζεται και κρίνεται εδώ μέσα. Δοκιμάζω τη φωνή μου στη φυσική τεχνολογία της μεγαφώνισης. Η φωνή είναι κεραυνός• αφύσικη εδώ μέσα• τα αγριοπερίστερα για λίγο τρομάζουν• έπειτα η «τάξη» αποκαθίσταται. Ένα μου λείπει: ο φωτισμός, μα ίσως τελικά να είναι βεβήλωση το τεχνητό φως• θα πρέπει να έρθεις εδώ να δεις «ιδίοις όμμασιν». Τα μάτια ανοίγουν διάπλατα να χωρέσουν την αιωνιότητα του χρόνου, μα ξέρω πως είναι μάταιο: καμία ματιά, κανένας φακός δεν μπορεί να ανιχνεύσει το μυστήριο. Συνήθως το κεφάλι στρέφεται στο φως … αναζητώντας την αλήθεια. Ποτέ δε σκέφτηκε να κάνει το αντίθετο: να κοιτάξει το …σκοτάδι …
Ο κόσμος του εκκωφαντικού θορύβου της σιωπής, αφήνει μακριά όλα τα άλλα. Η μοναδική καταιγίδα ήχου στη σιωπή είναι αυτή που κάνει ο ήχος του νερού στο σύντομο τελευταίο ταξίδι της σταγόνας από την οροφή του σπηλαίου στο δάπεδο.. Το νερό ακατάπαυστα κουβεντιάζει: σαν ποταμός, σα ρυάκι, σαν τραγούδι, σα μοιρολόγι, σα λυγμός, σαν τα τελευταία δάκρυα … Οι ομιλίες του νερού με τη πέτρα είναι η αρχή μιας αιώνιας στέρεας ζωής, που το αποτέλεσμά τους θα φανεί στο χρόνο. Περιμένω τις σταγόνες να κάνουν το ταξίδι τους, μα εκείνες αργούν• έχουν το δικό τους ρυθμό… Τ΄ αυτιά τεντώνονται ν΄ αρπάξουν και τον παραμικρό ήχο. Εδώ ο μόνος ήχος που φτάνει από το εξωτερικό περιβάλλον είναι ο θόρυβος του ανέμου στα δέντρα, κι αυτός μακρινός: συγχέεται με τον ήχο της σταγόνας• ορμητικός εκείνος, αποφασιστική εκείνη … καθένας στον κόσμο του.
Στην έξοδο η κάθαρση. Νιώθω κιόλας τη λύτρωση. «Κούφα» η ψυχή … «κούφα» τα βήματα ανηφορίζουν τα σκαλοπάτια που οδηγούν στην έξοδο. Η αναπνοή ασθμαίνουσα αγωνίζεται ν΄ ανασύρει από μέσα μου τα τελευταία ίχνη του ασήκωτου βάρους της ζωής. Το βάρος σιγά σιγά αρχίζει να ελευθερώνεται.
Να ήταν εδώ η μόνιμη κατοικία μου! «Άνθρωπος των σπηλαίων»: δεν ξέρω γιατί η φράση χρησιμοποιείται υποτιμητικά, για να δηλώσει την πρωτόγονη φάση του ανθρώπου, κι ως εκ τούτου την κατώτερη. Αφήνω το χώρο σ΄ εκείνα τα πλάσματα που το επέλεξαν ως μόνιμη κατοικία τους, που δεν έχουν ανάγκη τα φορτία εκείνα που ο άνθρωπος τα χαρακτηρίζει πολιτισμό.
Γυρνώ το κεφάλι μου σ΄ ένα χαιρετισμό• όχι αποχαιρετισμό. Τώρα το ξέρω καλά• είμαι σίγουρη: αυτός είναι ο ναός της ψυχής μου. Εδώ η ψυχή αίρεται στη λύτρωση μέσα από τη βύθιση στο χάος, στην ανάσταση μέσα από την πτώση στο βάθος, στην κάθαρση μέσα από το βάπτισμα στο χρόνο.
Ευχαριστώ για την ξενία και τη φιλότητα, τις διαχρονικές αξίες. Σαν τον κλέφτη παίρνω μερικές μόνο εικόνες να ΄χω να θυμάμαι στο ταξίδι της σκέψης στο χρόνο. Μέσα από τις αντιθέσεις η περατότητα του χώρου ανακινεί την ιδέα του χρονικά άπειρου. Στον περιορισμένο χώρο μεγεθύνεται η επιθυμία για την αλήθεια. Προσπαθώ να κρατήσω φεύγοντας λίγη από την ομορφιά της αλήθειας του..
Καθώς το σκοτάδι επέρχεται, το σπήλαιο συνεχίζει ομαλά, χωρίς οχλήσεις, τη φυσική του ζωή μέσα στην εύγλωττη σιωπή, τη λάλο σιωπή …
Ανηφορίζοντας στο Γιούχτα
Μετά από μήνες γυμνή η φύση με περίμενε στην ερημιά της κρατώντας τρυφερά στα σπλάχνα της την υπομονή. Το φως καραδοκούσε παντού, άσπριζε τις πέτρες, γυάλιζε την ψυχή μου.
Η κορυφή αστράφτει πάντα. Είναι η μόνη που ξεχωρίζει. Τα άσπρα βράχια κέρδισαν τη λάμψη τους με το σκληρό αέρα, τον ήλιο, την ομίχλη, τις ανελέητες καταιγίδες, κι ακόμα προβάλλουν πανίσχυρες προσελκύοντας το πέταγμα των ελεύθερων και εκείνων που διψούν για ελευθερία. Μόνα στη εγκατάλειψη του χειμώνα, αλλά φρεσκοπλυμένα και αστραφτερά, δυνατά, χωρίς παράπονα στέκουν στα πόδια τους και περιμένουν αδιαμαρτύρητα στη σιωπή τους να δείξουν την περήφανη ομορφιά της μοναξιάς τους.
Οι μυρωδάτοι θάμνοι περιμένουν ένα άγγιγμά για να απελευθερώσουν το θαύμα τους. Ένα σύννεφο ανάερο, άπιαστο, αόρατο που δεν μπορείς να το επιβεβαιώσεις ούτε και να το αρνηθείς. Ένα ακόμη παιχνίδι της φύσης που παίζει με τις αισθήσεις μας μαγεύοντας τις και ξεγελώντας τις. Το ακουμπώ ξανά και ξανά για να το αναγκάσω να παραδεχτεί ότι είμαι εγώ που του προκαλώ την απελευθέρωση των μυστικών του δυνάμεων, ότι με χρειάζεται για να αποδείξει τις χάρες του. Η ζωή ολοφάνερη και μυστική …
Η αγριελιά στην άκρη του γκρεμού, στα όρια της γης, του σταθερού και της αστάθειας, έχει τρελαθεί στο φύσημα του αγέρα παραδομένη στο ρυθμό του. Το ερωτικό τους φλερτάρισμα οδηγεί ελεύθερα τη σκέψη μου σε οργασμούς δημιουργίας και το συναίσθημα σε εκρηκτικούς παροξυσμούς. Ας μπορούσε να σταματήσει ο θόρυβος της μηχανικής μας ζωής για να μπορέσω να χαρώ το σιωπηλό τραγούδι σας…
Κάθε εικόνα ανασαλεύει τα έγκατά μου ψάχνοντας να βρει να συγκινήσει ό,τι πιο ευαίσθητο κρύβεται στις πτυχές της μνήμης των αποθηκευμένων εμπειριών, να ξυπνήσει την επιθυμία για νέες, να προκαλέσει νέους κραδασμούς.
Αποδέχομαι το δροσερό χάδι στο δέρμα του προσώπου μου, το κυμάτισμα των μαλλιών, το μισοκλείσιμο των βλεφάρων, το άνοιγμα των χειλιών, όταν κοντεύει να σταματήσει η αναπνοή από το φύσημα του αέρα. Εισχωρώντας κάτω από τα ρούχα, παγώνοντας τα μέλη μου, ανατριχιάζοντας το δέρμα, συσπειρώνοντας το κορμί ν΄ αντέξει τα δικά της μηνύματα αποτελεί ένα παιχνίδι δύναμης και εξουσίας, αλλά κι ένα ερωτικό και φευγαλέο κάλεσμα.
Χαίρομαι την ελευθερία του πετάγματος των πουλιών, τη ζωή χωρίς κανόνες και ζηλεύω. Αυτό που κερδίζεις είναι ανάλογο εκείνων που είσαι διατεθειμένος να θυσιάσεις για να το αποκτήσεις, σκέφτομαι…
Κλείνω ηδονικά τα μάτια στο άπλετο φως του ήλιου. Η όραση είναι ακατάλληλη αίσθηση στον έρωτα …
ΑΝΑΓΙΓΝΩΣΚΟΝΤΑΣ ΤΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΥΤΗ
Κάτασπρο γιασεμί
Και μυ- και μυ-
Και μυστικέ μου Αποσπερίτη
Πάρτε με πάρτε με στην Κρήτη
και μη και μη
Και μη ρωτάτε το γιατί
Οδ.Ελύτη, Τα ρω του έρωτα, Ελένη
Και πολλά τα λιόδεντρα
που να κρησάρουν στα χέρια τους το φως
κι ελαφρό ν’ απλώνεται στον ύπνο σου
και πολλά τα τζιτζίκια
που να μην τα νιώθεις
όπως δε νιώθεις το σφυγμό στο χέρι σου
αλλά λίγο το νερό
για να το ’χεις Θεό και να κατέχεις τι σημαίνει ο λόγος του
και το δέντρο μονάχο του
χωρίς κοπάδι
για να το κάνεις φίλο σου
και να γνωρίζεις τ’ ακριβό του τ’ όνομα
φτενό στα πόδια σου το χώμα
για να μην έχεις πού ν’ απλώσεις ρίζα
και να τραβάς του βάθους ολοένα
και πλατύς επάνου ο ουρανός
για να διαβάζεις μόνος σου την απεραντοσύνη
ΑΥΤΟΣ
ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας !
Οδ. Ελύτη, Άξιον Εστί, Γένεσις
Από το πολύ να μη σκέπτομαι τίποτα και να μη συγκινούμαι από τίποτα, ξεθάρρεψε ο χρόνος και μ’ απόλυσε καταμεσής του Κρητικού πελάγους.
Έγινα χιλιάδων ετών και ήδη χρησιμοποιώ τη μινωική γραφή με τόση άνεση που ο κόσμος απορεί και πιστεύει στο θαύμα.
Το ευτύχημα είναι ότι δεν καταφέρνει να με διαβάσει.
Οδ. Ελύτη, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου, Πέμπτη, 7Μ
http://www.facebook.com/al
Η γραμμή του ορίζοντα έλαμψε
ορατή και πυκνή και αδιαπέραστη
Οδ. ΕΛΥΤΗ, “ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ”, Η ΓΕΝΕΣΙΣ
http://www.facebook.com/ph
Πάντα η στολή σου είναι στολή νησιού είναι μύλος που γυρίζει
ανάποδα τα χρόνια
Τα χρόνια που έζησες και που τα ξαναβρίσκω να πονούν
στο στήθος μου τη ζωγραφιά τους
……
Άφηνες μια μεγάλη νύφη αφρού ανεβαίνοντας
Τίναζες το κεφάλι σου σαπουνισμένο από την πρωινή ομορφιά
Η αιθρία πλάταινε τα μάτια σου
Οδ. Ελύτης, Προσανατολισμοί, Η γέννηση της μέρας
Ναοί στο σχήμα τ’ ουρανού
Φύγανε φύγανε
και βαθιά κάτω απ’το χώμα συννέφιασε ανεβάζοντας
χαλίκι μαύρο
και βροντές, η οργή των νεκρών
και αργά στον άνεμο τρίζοντας
εγυρίσανε πάλι με το στήθος μπροστά
φοβερά των βράχων τ’αγάλματα
Οδυσσέας Ελύτης
http://www.facebook.com/ph
ΑΙ ΑΥΤΟΣ αλήθεια που ήμουνα Ο πολλούς αιώνες πριν
Ο ακόμη χλωρός μες στη φωτιά Ο Αχειροποίητος
με το δάχτυλο έσυρε τις μακρινές
γραμμές
ανεβαίνοντας κάποτε ψηλά με οξύτητα
και φορές πιο χαμηλά οι καμπύλες απαλές
μία μέσα στην άλλη
στεριές μεγάλες που ένιωσα
να μυρίζουνε χώμα όπως η νόηση
Τόσο ήταν αλήθεια
που πιστά μ’ ακολούθησε το χώμα
έγινε σε μεριές κρυφές πιο κόκκινο
και αλλού με πολλές μικρές πευκοβελόνες
Ύστερα πιο νωχελικά
οι λόφοι οι κατωφέρειες
άλλοτε και το χέρι αργό σε ανάπαυση
τα λαγκάδια οι κάμποι
κι άξαφνα πάλι βράχοι άγριοι και γυμνοί
δυνατές πολύ παρορμήσεις
Οδυσσέας Ελύτης, Άγιον Εστι, Γένεσις
http://www.facebook.com/ph
Σε χώρα μακρινή και αρυτίδωτη τώρα πορεύομαι.
Τώρα μ΄ ακλουθούν κορίτσια κυανά
Κι αλογάκια πέτρινα… Περισσότερα
Με τον τροχίσκο του ήλιου στο πλατύ μέτωπο.
Γενεές μυρτιάς μ’ αναγνωρίζουν
Από τότε που έτρεμα στο τέμπλο του νερού
Άγιος, άγιος φωνάζοντας.
Ο νικήσαντας τον Άδη και τον Έρωτα σώσαντας
Αυτός ο Πρίγκιπας των Κρίνων είναι.
Κι από κείνες πάλι τις πνοές της Κρήτης
Μια στιγμή ζωγραφιζόμουν.
Για να λάβει ο κρόκος από τους αιθέρες δίκαιο.
Στον ασβέστη τώρα τους αληθινούς μου Νόμους
κλείνω κι εμπιστεύομαι.
Οδυσσέας Ελύτης, ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ, ΤΑ ΠΑΘΗ, ΙΗ΄
http://www.facebook.com/al
Νοητή λάμψη
Κυανό διάστημα
Κάθαρση της ψυχής!… Περισσότερα
Σαν να ‘λειψε ο επίγειος θόρυβος
Σαν να σταμάτησε η κακία της μνήμης
Καθαρό πάλλεται
Το καινούριο μας όνειρο
Μας τραβάει απ’ το χέρι αόρατο χέρι
Όπου Γαλήνη γίνεται ο αθώος ουρανός
Όπου η Ψυχή ελέγχεται αναλλοίωτη.
Οδυσσέας Ελύτης, ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ, ΩΡΙΩΝ, ζ’
http://www.facebook.com/al
Κι αφήνουν τα μαλλιά τους διθυραμβικά να πλέκονται μες στις λατάνιες φεγγερών στοών
σαν φρούτα σπάνια που γιορτάζουνε το χνούδι του πιο χλοερού των θριάμβου
Σπινθηροβολώντας στις παλάμες γυναικών που ωράισαν τη διαύγεια… Περισσότερα
Σαν μύθοι που έσπασαν τις πύλες των βουβών ανακτόρων τους βοώντας μια καινούρια αλήθεια
Οι ώρες έρχονται που αγάπησαν τις ώρες μας
Μ’ ανοιξιάτικα χείλια και χορδές πτηνών που βγαίνουν απ’ το σφρίγος τους
Οδ. Ελύτης, Προσανατολισμοί
http://www.facebook.com/al
Σαν γυναίκα που νιώθει πια τα νιάτα της
Και χαρίζει ανοίγοντας τους κόσμους των ματιών της ηδονή ανεξάντλητη
Οδ. Ελύτης, Προσανατολισμοί, Στ
http://www.facebook.com/ph
Κοίταξα μες στο μέλλον τους μήνες και τα χρόνια
που ξανά θα γυρίσουνε χωρίς εμένα
και δαγκώθηκα τόσο βαθιά
που αργά το αίμα μου ένιωσα ν’ αναβλύζει ψηλά
και να στάζει απ’ το μέλλον μου.
Οδυσσέας Ελύτης, Άξιον Εστί, Τα Πάθη, Ιστ΄
http://www.facebook.com/al
Άκουσε, ο λόγος είναι των στερνών η φρόνηση
Κι ο χρόνος γλύπτης των ανθρώπων παράφορος
Κι ο ήλιος στέκεται από πάνω του θηρίο ελπίδας… Περισσότερα
Κι εσύ πιο κοντά του σφίγγεις έναν έρωτα
Έχοντας μια πικρή γεύση τρικυμίας στα χείλη.
Οδυσσέα Ελύτη, H Μαρίνα των βράχων
http://www.facebook.com/al
και στροφή γύρω του κάνοντας μ’ ανοιχτές παλάμες έσπειρε
φλόμους κρόκους καμπανούλες
όλων των ειδών της γης τ’ αστέρια
τρυπημένα στο ένα φύλλο τους για σημείο καταγωγής
και υπεροχή και δύναμη
ΑΥΤΟΣ
ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας!
Οδυσσέας Ελύτης, Άγιον Εστί, Γένεσις
http://www.facebook.com/al
Των βοδιών η προσπάθεια που σέρνουν
τους βαριούς ελαιώνες προς τη δύση
Οδ. Ελύτη, Άξιον Εστί
http://www.facebook.com/#/
ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ
ΤΑ ΠΑΘΗ
ΙΗ΄
Σε χώρα μακρινή και αρυτίδωτη τώρα πορεύομαι.
Τώρα μ΄ ακλουθούν κορίτσια κυανά
Κι αλογάκια πέτρινα
Με τον τροχίσκο του ήλιου στο πλατύ μέτωπο.
Γενεές μυρτιάς μ’ αναγνωρίζουν
Από τότε που έτρεμα στο τέμπλο του νερού
Άγιος, άγιος φωνάζοντας.
Ο νικήσαντας τον Άδη και τον Έρωτα σώσαντας
Αυτός ο Πρίγκιπας των Κρίνων είναι.
Κι από κείνες πάλι τις πνοές της Κρήτης
Μια στιγμή ζωγραφιζόμουν.
Για να λάβει ο κρόκος από τους αιθέρες δίκαιο.
Στον ασβέστη τώρα τους αληθινούς μου Νόμους
κλείνω κι εμπιστεύομαι.
Οδυσσέας Ελύτης
http://www.facebook.com/#/
Στων ωραίων γυναικών τα χέρια
Τα δυνατά λουλούδια με τον ήλιο μέσα τους
Οδ. Ελύτη, Τα ετεροθαλή
http://www.facebook.com/#/
Σαν γυναίκα που νιώθει πια τα νιάτα της
Και χαρίζει ανοίγοντας τους κόσμους των ματιών της ηδονή ανεξάντλητη
Οδ. Ελύτης, Προσανατολισμοί, Στ
http://www.facebook.com/#/
Άνεμοι γέροντες γενειοφόροι
των παλαιών μου θαλασσών φρουροί και κλειδοκράτορες
εσείς που κατέχετε το μυστικό
σύρετέ μου στα μάτια ένα δελφίνι
Στα μάτια ένα δελφίνι συρετέ μου
να ‘ναι ταχύ, κι ελληνικό, και να ‘ναι η ώρα έντεκα!
…………
Άνεμοι γέροντες γενειοφόροι
των παλαιών μου θαλασσών φρουροί και κλειδοκράτορες
εσείς που κατέχετε το μυστικό
στην καρδιά την Τρίαινα χτυπήσετέ μου
και σταυρώσετέ μου την με το δελφίνι
Το σημείο που είμαι: αλήθεια ο ίδιος
με την πρώτη νεότητα ν’ ανεβώ
στο γλαυκό τ’ ουρανού – κι εκεί να εξουσιάσω!
Οδ. Ελύτης,Άξιον εστί, Τα πάθη, ΙΒ΄
http://www.facebook.com/#/
και στα μάτια μέσα των βυθών ανερμήνευτος έμεινε ο αστερίας
Οδ. Ελύτης,Άξιον εστί, Τα πάθη, ΙΔ΄
http://www.facebook.com/ph
Πουλιά το βάρος της καρδιάς μας ψηλά μηδενίζοντας
Και πολύ γαλάζιο που αγαπήσαμε!
Οδυσσέας Ελύτης, ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ ΤΑ ΠΑΘΗ ΙΔ΄
http://www.facebook.com/ph
Και να παίζει με τ’ άσπρο και το κυανό η ψυχή μου
Οδυσσέας Ελύτης, ΤΟ ΜΟΝΟΓΡΑΜΜΑ
http://www.facebook.com/to
Τα θεμέλιά μου στα βουνά
και τα βουνά σηκώνουν οι λαοί στον ώμο τους
και πάνω τους η μνήμη καίει
άκαυτη βάτος.
Οδ. Ελύτης, Το Άξιον εστί, «Τα πάθη», Ε΄, 1-4. 1959. Ποιήματα. Ίκαρος, 2002. 145.
http://www.facebook.com/ph
ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ
ΓΕΝΕΣΙΣ
ΙΔ΄
…………….
Τείχισε τις πλευρές του κόσμου
Και από το μέρος τ’ ουρανού σήκωσε τις εννέα επάλξεις
Και στην πλάκα επάνω του βωμού θυσίασε το σώμα
Τους φρουρούς πολλούς έστησε στις εξόδους
………………….
Οδυσσέας Ελύτης
http://www.facebook.com/pr
Να γιατί γράφω. Γιατί η Ποίηση αρχίζει από κει που την τελευταία λέξη δεν την έχει ο θάνατος.
Οδυσσέας Ελύτης
«Πρώτα-πρώτα», Ζ. Ανοιχτά Χαρτιά. Αστερίας, 1974. 142
http://www.facebook.com/pr
Το ενδόμυχο φως που ασπρογαλιάζει
κατ’ εικόνα και ομοίωση του απείρου
τα χωρίς εκμαγείο βουνά που βγάζουν
απαράλλαχτες όψεις του αιωνίου
ΤΑ ΒΟΥΝΑ με την οίηση των ερειπίων
το βουνά τα βαρύθυμα, τα μαστοφόρα
τα βουνά τα σαν ύφαλα μιας οπτασίας
τα κλεισμένα ολούθε και τα σαραντάπορα
Οδ. Ελύτης,Άξιον εστί, Δοξαστικόν
http://www.facebook.com/pr
Θέ μου Πρωτομάστορα στα βουνά με θεμέλιωσες!
Οδ. Ελύτης, Άξιον εστ, ίΤα πάθη, δ’
http://www.facebook.com/pr
Και για σένα κανείς δεν είχε ακούσει
Για σένα ούτε το δίκταμο ούτε το μανιτάρι
Στα μέρη τ’ αψηλά της Κρήτης τίποτα
Για σένα μόνο δέχτηκε ο Θεός να μου οδηγεί το χέρι
Οδ. Ελύτης, Μονόγραμμα
http://www.facebook.com/pr
Την ώρα που βραδιάζει στων βράχων το απλησίαστο
Οδ. Ελύτης, Μονόγραμμα
http://www.facebook.com/pr
Μες στο βαθύ ουρανό
Κάθε βουνό και η υπογραφή του.
Οδ. Ελύτη, Εκ του πλησίον
http://www.facebook.com/ph
Μόνος εκόλπωσα τις ευωδιές
Επάνω στον αγρό με τις αλκυονίδες
Τάισα τα λουλούδια κίτρινο βουκόλισα τους λόφους
Επυροβόλησα την ερημιά με κόκκινο
Οδ. Ελύτης, Το Άξιον εστί, Τα πάθη, Δ
http://www.facebook.com/al
Ένα σημείο Ένα σημείο
και σ’ αυτό πάνω ισορροπείς και υπάρχεις
κι απ’ αυτό πιο πέρα ταραχή και σκότος
κι απ’ αυτό πιο πίσω βρυγμός των αγγέλων
-Ένα σημείο Ένα σημείο
και σ’ αυτό μπορείς απέραντα να προχωρήσεις
ή αλλιώς τίποτε άλλο δεν υπάρχει πια
Κι ο Ζυγός που, ανοίγοντας τα χέρια μου, έμοιαζε
Να ζυγιάζει το φως και το ένστικτο ήτανε
ΑΥΤΟΣ
Ο κόσμος ο μικρός , ο μέγας!
Οδ. Ελύτη, Άξιον Εστί
http://www.facebook.com/ph
Και στις πέτρες μέσα τράβηξε κλωστές
κι απ’ τα σπλάχνα της γης ανέβασε σχιστόλιθο
ένα γύρο σ’ όλη την πλαγιά τα πλατιά στερέωσε σκαλοπάτια
Οδ. Ελύτη, Άξιον Εστί, Γένεσις
http://www.facebook.com/al
Για σένα σαν καρφίτσα η μυρωδιά η πικρή
Που βρίσκει μες στο σώμα και πού τρυπάει τη θύμηση
Και να το χώμα, να τα περιστέρια, να η αρχαία μας γη.
Οδυσσέας Ελύτης. Το μονόγραμμα (1971)
http://www.facebook.com/to
“Mια μέρα που ένιωθα να μ’ έχουν εγκαταλείψει όλα και μια μεγάλη θλίψη να πέφτει αργά στην ψυχή μου, τράβηξα εκεί που περπατούσα μες στα χωράφια χωρίς σωτηρία, ένα κλωνάρι άγνωστου θάμνου. Το ‘κοψα Κι το ‘φερα στο πάνω χείλι μoυ. Ευθύς αμέσως κατάλαβα ότι ο άνθρωπος είναι αθώος. Το διάβασα σ’ αυτή η στυφή από αλήθεια ευωδιά τόσο έντονα που πήρα να προχωρώ τα δρόμο της με ελαφρό βήμα και καρδιά ιεραποστόλου. Ώσπου, σε μεγάλο βάθος, μου έγινε συνείδηση πια, ότι όλες οι θρησκείες λέγανε ψέματα.
Ναι, ο Παράδεισος δεν ήτανε μια νοσταλγία. Ούτε, πολύ περισσότερο μια ανταμοιβή. Ήταν ένα δικαίωμα.”
http://www.facebook.com/al
Είδα μέσα στα σπίτια καθαρά σαν να μην ήταν τοίχοι
με το λύχνο στο χέρι να περνούν γερόντισσες
τα χαράκια στο μέτωπο και στο ταβάνι
και άλλοι νέοι με το μουστάκι που έζωναν άρματα στη μέση τους
αμίλητοι
δύο δάχτυλα πάνω στη λαβή
εδώ κι αιώνες.
Οδυσσέας Ελύτης, ‘Αξιον Εστί
http://www.facebook.com/#/
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ
ΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΗΣ ΚΝΩΣΟΥ -CNOSSOS PALACE
ΣΠΗΛΑΙΟ ΣΚΟΤΕΙΝΟΥ
Ο ΜΙΝΩΤΑΥΡΟΣ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ
ΜΙΝΩΙΚΑ ΕΡΓΑ ΣΕ ΞΕΝΑ ΜΟΥΣΕΙΑ
ΚΝΩΣΟΣ:ΝΟΤΙΑ ΟΙΚΙΑ
ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΑΥΛΗ ΑΜΝΙΣΣΟΥ
ΕΠΑΥΛΗ ΑMΝΙΣΣΟΥ: ΥΛΙΚΑ
ΜΙΝΩΙΚΑ ΚΑΡΑΒΙΑ
ΜΙΝΩΙΚΑ ΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ
ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΓΕΙΤΟΝΙΑ
ΔΙΚΤΑΙΟΝ ΑΝΔΡΟΝ – DIKTAION ANDRON
ΚΝΩΣΟΣ: ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΛΙΜΑΚΟΣΤΑΣΙΟ
Η ΠΑΛΑΙΟΑΝΑΚΤΟΡΙΚΗ ΦΑΙΣΤΟΣ
ΜΙΝΩΙΚΑ ΙΕΡΑ
ΚΝΩΣΟΣ: ΚΑΤΟΨΕΙΣ, ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ
ΚΝΩΣΟΣ: Η ΟΙΚΙΑ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΒΗΜΑΤΟΣ
ΚΝΩΣΟΣ: ΤΟ ΤΡΙΜΕΡΕΣ ΙΕΡΟ
ΤΟ ΤΡΙΜΕΡΕΣ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΦΑΙΣΤΟΥ
ΚΝΩΣΟΣ: ΒΟΡΕΙΑ ΔΕΞΑΜΕΝΗ ΚΑΘΑΡΜΩΝ
ΜΙΝΩΙΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑ
ΑΝΕΜΟΣΠΗΛΙΑ
ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
ΦΑΙΣΤΟΣ
ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ- ΣΦΡΑΓΙΣΤΙΚΑ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙΑ
ΟΙΚΙΑ ΤΩΝ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΝΩΣΟ
ΜΥΡΤΟΣ: ΦΟΥΡΝΟΥ ΚΟΡΥΦΗ
ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΑΥΛΗ ΣΤΟ ΒΑΘΥΠΕΤΡΟ
ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΑΥΛΗ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΑΣ
ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΑΥΛΗ ΣΚΛΑΒΟΚΑΜΠΟΥ
ΤΥΛΙΣΣΟΣ, ΚΤΙΡΙΟ Α
ΜΙΝΩΙΚΕΣ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ -MINOAN FRESCOS
ΜΙΝΩΙΚΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΣΤΟ ΦΟΥΡΝΙ
ΜΙΝΩΙΚΑ ΑΓΓΕΙΑ
ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΧΟΡΟΣ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ
ΜΙΝΩΙΚΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ
ΜΙΝΩΙΚΕΣ ΓΡΑΦΕΣ
ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗ
ΣΠΗΛΑΙΟ ΕΙΛΕΙΘΥΙΑΣ
ΤΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΑ ΕΡΓΑ ΣΤΗΝ ΚΝΩΣΟ
ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ ΤΑΦΟΣ ΚΑΙ ΙΕΡΟ
κΝΩΣΟΣ: ΜΙΚΡΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ
Η ΣΑΡΚΟΦΑΓΟΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΑΣ
ΜΙΝΩΙΚΕΣ ΘΕΟΤΗΤΕΣ
ΜΙΝΩΙΚΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑ
ΖΑΤΡΙΚΙΟ
Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΑΙΓΑΓΡΟΣ
ΞΕΝΩΝΑΣ – ΚΑΡΑΒΑΝΣΕΡΑΪ
ΚΟΜΜΟΣ
ΜΙΝΩΙΚΕΣ ΣΑΡΚΟΦΑΓΟΙ
ΓΙΟΥΧΤΑΣ: ΙΕΡΟ ΚΟΡΥΦΗΣ
ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΑΥΛΗ ΣΤΗ ΖΩΜΙΝΘΟ
ΚΟΦΙΝΑΣ
ΓΟΥΡΝΙΑ 2
ΣΠΗΛΑΙΟ ΧΩΣΤΟ ΝΕΡΟ
ΜΙΝΩΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑ
ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΣΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΗΣ ΚΝΩΣΟΥ
ΜΙΝΩΙΚΗ ΧΛΩΡΙΔΑ
ΜΑΡΜΑΡΟΣΠΗΛΙΟΣ Η ΧΑΪΝΟΣΠΗΛΙΟΣ
ΓΟΥΡΝΙΑ
ΣΠΗΛΑΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΑΣ
ΚΝΩΣΟΣ: VILLA ΑΡΙΑΔΝΗ
ΚΝΩΣΟΣ
ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΡΑΠΕΖΑΣ Η ΚΡΟΝΙΟΝ
ΚΝΩΣΟΣ: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΕΠΑΥΛΗ
ΤΥΛΙΣΣΟΣ, ΚΤΙΡΙΟ Β
ΤΥΛΙΣΣΟΣ, ΚΤΙΡΙΟ Γ
ΠΡΙΝΙΑΣ
ΚΝΩΣΟΣ: Η ΟΙΚΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΡΕΑ
ΜΙΝΩΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΓΑΛΑΤΑ
ΥΣΤΕΡΟΜΙΝΩΙΚΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΑΡΜΕΝΩΝ
ΥΔΡΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΥΛΙΣΣΟΥ
ΙΔΑΙΟΝ ΑΝΔΡΟΝ
ΚΑΡΦΙ: ΜΙΝΩΙΚΟ ΙΕΡΟ ΚΟΡΥΦΗΣ
ΜΙΝΩΙΚΗ ΕΠΑΥΛΗ ΝΙΡΟΥ
ΠΥΡΓΟΣ ΜΥΡΤΟΥ
ΜΑΛΙΑ
“ΕΚΤΟΣ UNESCO Η ΚΝΩΣΟΣ ΑΝ ΔΕΝ ΦΥΓΟΥΝ ΤΑ ΑΥΘΑΙΡΕΤΑ”.
ΣΟΦΙΑ ΤΣΕΝΤΕΛΙΕΡΟΥ
Εφημερίδα «ΠΑΤΡΙΣ»
Στον αρχαιολογικό χώρο της Κνωσού έχουν έρθει στο φως με τις ανασκαφές
Το ανάκτορο
Το Μικρό Ανάκτορο
Η βασιλική έπαυλη
Η οικία του αρχιερέα
Ο βασιλικός τάφος και ιερό
Το καραβάν σαράι.
Έχει κανείς την εντύπωση ότι είναι αυτά μόνα κτίσματα που υπήρχαν στην περιοχή αυτή κατά τη μινωική Κρήτη;
Στην προσπάθειά τους να χτίσουν οι κάτοικοι της Κνωσού συνεχώς σκοντάφτουν πάνω στα αρχαία. Αναρωτιέμαι αν όλα τα ευρήματα καταφέρνουν να φτάσουν στα χέρια της αρχαιολογικής υπηρεσίας, ή αυτή θα συνεχίσει να «σκεπάζει» τις αρχαιότητες δίνοντας στη συνέχεια άδεια οικοδόμησης.
Λυπάμαι, αλλά δεν μπορούμε να έχουμε και την πίτα ολόκληρη και το σκύλο χορτάτο. Θα πρέπει να αποφασίσουμε αν μας ενδιαφέρει να σώσουμε τον πολιτισμό μας, αυτόν στον οποίο στηρίζεται κατά μεγάλο μέρος η οικονομία της Κρήτης σήμερα. Κι αν δε διαθέτει κάποιος ίχνος πολιτισμικής ευαισθησίας, μόνο το οικονομικό του συμφέρον να σκεφτεί, θα πρέπει να κινητοποιηθεί για την εξομάλυνση της «αυθαιρεσίας» στο χώρο τη Κνωσού.
Λογοτεχνικές αναφορές στο μινωικό πολιτισμό
Κρήτη τις γαῖ᾽ ἔστι, μέσῳ ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,
καλὴ καὶ πίειρα, περίρρυτος: ἐν δ᾽ ἄνθρωποι
πολλοί, ἀπειρέσιοι, καὶ ἐννήκοντα πόληες.
175ἄλλη δ᾽ ἄλλων γλῶσσα μεμιγμένη: ἐν μὲν Ἀχαιοί,
ἐν δ᾽ Ἐτεόκρητες μεγαλήτορες, ἐν δὲ Κύδωνες,
Δωριέες τε τριχάϊκες δῖοί τε Πελασγοί.
τῇσι δ᾽ ἐνὶ Κνωσός, μεγάλη πόλις, ἔνθα τε Μίνως
ἐννέωρος βασίλευε Διὸς μεγάλου ὀαριστής,
180πατρὸς ἐμοῖο πατήρ, μεγαθύμου Δευκαλίωνος
Δευκαλίων δ᾽ ἐμὲ τίκτε καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα:
Ομήρου, Οδύσσεια, τ
Κρητῶν δ᾽ Ἰδομενεὺς δουρὶ κλυτὸς ἡγεμόνευεν,
οἳ Κνωσόν τ᾽ εἶχον Γόρτυνά τε τειχιόεσσαν,
Λύκτον Μίλητόν τε καὶ ἀργινόεντα Λύκαστον
Φαιστόν τε Ῥύτιόν τε, πόλεις εὖ ναιετοώσας,
ἄλλοι θ᾽ οἳ Κρήτην ἑκατόμπολιν ἀμφενέμοντο.
650τῶν μὲν ἄρ᾽ Ἰδομενεὺς δουρὶ κλυτὸς ἡγεμόνευε
Μηριόνης τ᾽ ἀτάλαντος Ἐνυαλίῳ ἀνδρειφόντῃ:
τοῖσι δ᾽ ἅμ᾽ ὀγδώκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Ομήρου Ιλιάδα Β
Μίνως γὰρ παλαίτατος ὧν ἀκοῇ ἴσμεν ναυτικὸν ἐκτήσατο καὶ τῆς νῦν Ἑλληνικῆς θαλάσσης ἐπὶ πλεῖστον ἐκράτησε καὶ τῶν Κυκλάδων νήσων ἦρξέ τε καὶ οἰκιστὴς πρῶτος τῶν πλείστων ἐγένετο, Κᾶρας ἐξελάσας καὶ τοὺς ἑαυτοῦ παῖδας ἡγεμόνας ἐγκαταστήσας· τό τε λῃστικόν, ὡς εἰκός, καθῄρει ἐκ τῆς θαλάσσης ἐφ’ ὅσον ἐδύνατο, τοῦ τὰς προσόδους μᾶλλον ἰέναι αὐτῷ.
Θουκυδίδης,Ιστοριών Α,4
[12] ὅτι Μίνως, αἰσθόμενος τοῦ φεύγειν τοὺς μετὰ Θησέως, Δαίδαλον αἴτιον ἐν τῷ λαβυρίνθῳ μετὰ τοῦ παιδὸς Ἰκάρου καθεῖρξεν, ὃς ἐγεγέννητο αὐτῷ ἐκ δούλης Μίνωος Ναυκράτης. ὁ δὲ πτερὰ κατασκευάσας ἑαυτῷ καὶ τῷ παιδὶ ἀναπτάντι ἐνετείλατο μήτε εἰς ὕψος πέτεσθαι, μὴ τακείσης τῆς κόλλης ὑπὸ τοῦ ἡλίου αἱ πτέρυγες λυθῶσι, μήτε ἐγγὺς θαλάσσης, ἵνα μὴ τὰ πτερὰ ὑπὸ τῆς νοτίδος λυθῇ.
[13] Ἴκαρος δὲ ἀμελήσας τῶν τοῦ πατρὸς ἐντολῶν ψυχαγωγούμενος ἀεὶ μετέωρος ἐφέρετο: τακείσης δὲ τῆς κόλλης πεσὼν εἰς τὴν ἀπ᾽ ἐκείνου κληθεῖσαν Ἰκαρίαν θάλασσαν ἀπέθανε. <Δαίδαλος δὲ διασώζεται εἰς Κάμικον τῆς Σικελίας>.
Απολλόδωρος . E. E.1.12
• Μίνω δέ φασιν ἐπινείῳ χρήσασθαι τῷ Ἀμνισῷ, ὅπου τὸ τῆς Εἰλειθυίας ἱερόν. ἐκαλεῖτο δ᾽ ἡ Κνωσσὸς Καίρατος πρότερον ὁμώνυμος τῷ παραρρέοντι ποταμῷ. ἱστόρηται δ᾽ ὁ Μίνως νομοθέτης γενέσθαι σπουδαῖος θαλαττοκρατῆσαί τε πρῶτος, τριχῆ δὲ διελὼν τὴν νῆσον ἐν ἑκάστῳ τῷ μέρει κτίσαι πόλιν, τὴν μὲν Κνωσσὸν ἐν τῷ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . καταντικρὺ τῆς Πελοποννήσου:
• Strabo, Geography [8]
• [5] πλησίον δὲ ᾠκοδόμητο ναὸς Εἰλειθυίας, ἣν ἐλθοῦσαν ἐξ Ὑπερβορέων ἐς Δῆλον γενέσθαι βοηθὸν ταῖς Λητοῦς ὠδῖσι, τοὺς δὲ ἄλλους παρ᾽ αὐτῶν φασι τῆς Εἰλειθυίας μαθεῖν τὸ ὄνομα: καὶ θύουσί τε Εἰλειθυίᾳ Δήλιοι καὶ ὕμνον ᾁδουσιν Ὠλῆνος. Κρῆτες δὲ χώρας τῆς Κνωσσίας ἐν Ἀμνισῷ γενέσθαι νομίζουσιν Εἰλείθυιαν καὶ παῖδα Ἥρας εἶναι: μόνοις δὲ Ἀθηναίοις τῆς Εἰλειθυίας κεκάλυπται τὰ ξόανα ἐς ἄκρους τοὺς πόδας. τὰ μὲν δὴ δύο εἶναι Κρητικὰ καὶ Φαίδρας ἀναθήματα ἔλεγον αἱ γυναῖκες, τὸ δὲ ἀρχαιότατον Ἐρυσίχθονα ἐκ Δήλου κομίσαι.
• Pausanias, Description of Greece
185ἔνθ᾽ Ὀδυσῆα ἐγὼν ἰδόμην καὶ ξείνια δῶκα.
καὶ γὰρ τὸν Κρήτηνδε κατήγαγεν ἲς ἀνέμοιο,
ἱέμενον Τροίηνδε παραπλάγξασα Μαλειῶν:
στῆσε δ᾽ ἐν Ἀμνισῷ, ὅθι τε σπέος Εἰλειθυίης,
ἐν λιμέσιν χαλεποῖσι, μόγις δ᾽ ὑπάλυξεν ἀέλλας.
• Ομήρου, Οδύσσεια 19
Το Παλάτι της Κνωσού δεν πρέπει να το φανταστούμε σαν ένα μεγάλο κανονικό χτίριο, παρά σαν μια μικρή πολιτεία. Είχε κι αυτό τους δρόμους του, τις πλατείες, τους ναούς, το θέατρο και τα πάρκα, με πλήθος παράξενα λουλούδια και δέντρα –φοινικιές, κυδωνιές, δαμασκηνιές- και με παγώνια, μαϊμούδες, καναρίνια και πέρδικες.
Είχε ακόμα το Παλάτι τα αργαστήρια του, όπου δούλευαν κάθε λογής καλλιτέχνες, άλλοι ζωγράφοι, άλλοι γλύπτες, χαράκτες, ξυλουργοί, τυπογράφοι. Περίφημα σε όλο τον τότε κόσμο ήταν τα αργαστήρια της αγγειοπλαστικής. Από το Παλάτι της Κνωσού έβγαιναν και διαδίδουνταν στα πέρατα της Μεσογείου τα λαμπρότατα αγγεία με τις εξαίσιες ζωγραφιές: λουλούδια, κοχύλια, σουπιές, χταπόδια ή με αναγλυφικές παραστάσεις ταύρων και γυμναστικών αγώνων.
Το Παλάτι είχε ακόμα τα πατητήρια του, τα λιοτριβειά, τα υφαντουργεία, τα βαφεία, τα χρυσοχοεία, τα χαλκουργειά. Κάθε εργοστάσιο είχε και τη δική του σφραγίδα και σφράγιζε ό,τι έφκιαχνε τα υφαντουργεία είχαν στη σφραγίδα τους μιαν αράχνη, τα λιοτριβειά ένα φύλλο ελιάς, τα τυπογραφεία ένα κρίνο.
Το Παλάτι είχε και το σκολειό του μια κάμαρα βορειανατολικά του παλατιού, με πέτρινους πάγκους τριγύρω. Στο βάθος υψωνόταν η έδρα του δασκάλου και μπροστά της χαμηλότερα, μια άλλη έδρα. Στη χαμηλότερη τούτη έδρα ανέβαινε ο μαθητής, κρατούσε μαλακό πηλό κι απάνω του μάθαινε να χαράζει τα παράξενα σημάδια της κρητικής γραφής. Αν έκανε λάθος, τα ‘σβηνε μαλάζοντας τον πηλό και χάραζε άλλα.
N. Kαζαντζάκης, Στα παλάτια της Κνωσού
Ο θρόνος ήταν από καθαρό αλάβαστρο , σκαλισμένος με τέχνη κι ίσια ίσια που χωρούσε το σώμα ενούς ανθρώπου. Δεξιά κι αριστερά στον τοίχο απλώνουνταν δυο μεγάλες τοιχογραφίες: Υψηλά κρίνα και σύννεφα ήταν ζωγραφισμένα κι ανάμεσα στα κρίνα ήταν ξαπλωμένο ένα θεριό παράξενο, μεγάλο σα λιοντάρι, με χαίτη από φτερά παγωνιού. Είχε σηκωμένη τη στρουφηχτή ουρά του και με όρθιο το μυτερό κεφάλι κοίταζε το βασιλικό θρόνο.
Νίκος Καζαντζάκης, Στα παλάτια της Κνωσού
Ψαλμωδίες ακούστηκαν και ήχος από μεταλλικά σείστρα που ζύγωναν.
…
Είναι η δοξολογία για το θέρος που τέλειωσε.
…
Κάθε χρόνο έβλεπαν την τελετή αυτή, μα ποτέ δεν μπορούσαν να την ποχορτάσουν. Η μουσική, οι ψαλμωδίες, οι εργάτες και χωριάτες, που τραγουδούσαν κι αυτοί και κρατούσαν το ίσο, τους μεθούσαν πάντα από χαρά.
…
Η πομπή με γρήγορα βήματα ζυγώνει, θαρρείς και τρέχουν. Ο ιερέας ντυμένος με μαλλιαρή προβιά προβάτου, τρέχει μπροστά και κρατά στα χέρια το σείστρο, ένα τριγωνικό σίδερο, και το χτυπά ρυθμικά μ’ ένα σιδερένιο ραβδί∙ έχει το στόμα ολάνοιχτο και ψέλνει με δυνατή φωνή τον ευχαριστήριο ύμνο στη Μεγάλη Θεά, που έδωκε το σιτάρι στους ανθρώπους:
Μάνα Μεγάλη του σταριού
Με τα’ άσπρο περιστέρι,
Έμπα στα σπίτια μας Κυρά
Με το ψωμί στο χέρι!
Και πίσω οι θεριστάδες ακλουθούν τρεχάτοι, και καθένας κρατούσε στους ώμους του το ξύλινο τρικράνι που λίχνιζε. Ένας από την πολλή βιάση του έχει μπερδευτεί στα πόδια των άλλων κι έχει κυλιστεί χάμω. Μερικοί στρέφουνται, τον κοιτάζουν και γελούν. Μα τόσο είναι συνεπαρμένοι από τον ύμνο στη Θεά, που κανένας δε σκύβει να τον ανασηκώσει.
Ο ιερέας έχει σηκώσει τώρα το χέρι και φωνάζει:
_Εμπρός! Εμπρός! Μη σταματάτε!
…
Η πομπή χάθηκε στην άκρα του δρόμου, προς το Παλάτι
Ν. Καζαντζάκης, Στα παλάτια της Κνωσού
Η Αριάδνη άπλωσε το γυμνό της πόδι απάνω στις μεγάλες πλάκες της αυλής. Σαν να ‘ψαχνε τη γης, που να πατήσει, σαν να ‘ταν γκρεμός και ψαχούλευε με προσοχή μην πέσει. Έσκυψε το κεφάλι, σα ταύρος που ετοιμάζεται να κερατίσει, και μ’ ένα γοργό κούνημα του κορμιού της άρχισε να χορεύει.
…..
Οι πλεξούδες της Αριάδνης τινάζουνταν βίαια, το σώμα της στροβιλιζόταν συνεπαρμένο από το χορό∙ πότε πάλι στεκόταν, μια στιγμή ακίνητο, τεντωμένο στ’ ακροδάχτυλα του ποδιού, έτοιμο λες να τιναχτεί σαν κοντάρι.
N. Kαζαντζάκης, Στα παλάτια της Κνωσού
…Ν’ ανοίξουμε αργαστήρι, να κάμουμε φτερά, να τα μοιράζουμε στους ανθρώπους…
….Θα ΄ρθει ημέρα, σου ορκίζουμαι, που οι άνθρωποι θα πετούνε σα πουλιά… Δε θα περπατούν πια με τα πόδια κούτσα κούτσα, δε θα πηγαίνουν πια σιγά σιγά με γαϊδουράκια ή με βοδάμαξα…Θα ‘χουν φτερά, σου λέω, και θα πετούν σαν αϊτοί από βουνό σε βουνό κι απάνω από τις θάλασσες…
….
Τώρα είναι όνειρα… Μα θα ‘ρθει μέρα αν γίνουν τα όνειρα αλήθεια…Θα δεις…
…
Να ταξιδεύεις, να βλέπεις νέους τόπους και νέους ανθρώπους, να μη δεθείς πουθενά αυτό θα πει ευτυχία! Η ψυχή του ανθρώπου δεν είναι πεταλίδα, να κολλά σ’ ένα βράχο∙ είναι πουλί και θέλει να πετά…
Νίκος Καζαντζάκης, Στα παλάτια της Κνωσού
Άνδρες και γυναίκες της Αθήνας, γιορτάσετε σήμερα τη νίκη του ανθρώπου απάνω στο ζώο. Καθένας από σας ας νιώσει μέσα στην καρδιά του πως είναι ένας Θησέας και σκοτώνει μέσα του το ζώο, που τον τυραννούσε. Έτσι μονάχα η νίκη μου θα μπορέσει ν’ αποκτήσει αξία και θα μπορείτε να πείτε πως γίνατε ελεύθεροι άνθρωποι.
Ν. Καζαντζάκης , Στα παλάτια της Κνωσού
Θαρρώ πως δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά παρά να παίζεις και να παλεύεις με ταύρους.
…Γιατί έτσι νιώθεις πως το ανθρώπινο μυαλό μπορεί να υποτάξει τις φοβερές δυνάμεις. Βλέπεις έναν άνθρωπο, άοπλο, αδύνατο, και μπροστά του ένα θεριό με φοβερά κέρατα και παντοδύναμο κι ο αδύνατος αυτός άνθρωπος νικά το θεριό. Γιατί; Γιατί ο άνθρωπος έχει μυαλό!
Ν. Καζαντζάκης, Στα παλάτια της Κνωσού
Ο ταύρος μόλις την είδε μούγκρισε κι έσκυψε το κεφάλι σα να ‘θελε να την τρυπήσει με τα κέρατά του. Μα η Κρινό χίμηξε, του φούχτωσε με δύναμη τα κέρατα και ζυγιάστηκε μια στιγμή, πατώντας στ’ ακροδάχτυλά της∙ ο ταύρος τότε τίναξε με δύναμη το κεφάλι προς τ’ απάνω, για να ξεφύγει από τα χέρια που τον έσφιγγαν.
Ο Ίκαρος κρατούσε την ανάσα του. Τούτη ήταν η δυσκολότερη στιγμή∙ πρώτη φορά κατέβαινε η Κρινό στην παλαίστρα∙ θα ‘χανε άραγε την ψυχραιμία της; Ή θα την έριχνε ο ταύρος χάμω;
Σαν αστραπή πέρασε από το νου του η σκέψη αυτή∙ μα μονομιάς ανάσανε. Η Κρινό, με το τίναγμα αυτό που έκαμε ο ταύρος, πήρε φόρα και πήδηξε αλαφριά, σαν πούπουλο στη ράχη του ταύρου∙ στηρίχτηκε στερεά στα χέρια της και χτύπησε δυο φορές τα πόδια στον αγέρα κι άξαφνα έβαλε όλη της τη δύναμη, έκαμε ανάερα μια τούμπα κι έπεσε πίσω από τον ταύρο∙ εκεί ένας άντρας στεκόταν με ανοιχτά τα χέρια και την άρπαξε στην αγκαλιά του.
Ν. Καζαντζάκης, Στα παλάτια της Κνωσού
Στη μέση του αλωνιού έμεινε μόνη εκείνη που θα αφηγηθεί τη δημιουργία του Λαβύρινθου και την αναζήτηση του ιερού λάβρυ. H μουσική σώπασε. Εκείνη, μένοντας ακίνητη για μια μεγάλη στιγμή, μας κοίταξε με μάτια που δεν έβλεπαν κανέναν. Το νήμα του μύθου άρχισε τώρα να ξετυλίγεται από τα χέρια της χορεύτριας. Έκανε το πρώτο βήμα. Άγγιξε το χώμα σα σταγόνα της βροχής που χάνεται στην άβυσσο. Τα πόδια της κινήθηκαν γοργά, όλο και πιο γοργά, το ένα πίσω απ’ τ’ άλλο, φτιάχνοντας νοητές γραμμές που γώνιαζαν η μια με την άλλη σε μια ατέλειωτη σπασμένη ευθεία ή τη συνεχή σπείρα των κυμάτων. Ο κορμός της γύρισε σε μια συνεχιζόμενη συστροφή και τα χέρια ελεύθερα φτερούγισαν γύρω του. Μέσα στον ατέρμονο στροβιλισμό το λεπτό πέπλο που την τύλιγε εξαφανίστηκε από τα μάτια μας, ο ρυθμός απελευθέρωσε τα κεντημένα ανθάκια του που έμοιαζαν να τη λούζουν κάνοντας το σώμα της έναστρο ουρανό. Τα κύμβαλα μπήκαν στη μουσική. Ο βαθύς του ήχος τράνταζε τη γη, όπου τα πόδια της δεν ακουμπούσαν πια. Είχε κλείσει τα μάτια. Οι κοτσίδες της λυμένες, δεν πρόφταιναν να κυλήσουν στους ώμους της, αλλά τινάζουνταν γύρω από το κεφάλι της, σα μαύρα φίδια που φοβέριζαν τα σκοτάδια.
Στέλλα Χρυσουλάκη, Εγώ ο Ίκαρος
Έζησα με το παιδικό μου σώμα παγιδευμένο αλλά το πνεύμα ελεύθερο, γενναίο και δυνατό, να ταξιδεύει στον απέραντο ωκεανό του ουρανού για να εξερευνήσει τις μυστηριώδεις περιοχές του χρόνου και του χώρου.
Δεν ονειρεύτηκα άλλο παρά ν’ ανοίξω τα φτερά μου για τη χώρα των ανέμων όπου οι μεταμορφώσεις του Γαλαξία περιφρονούν τους νόμους της βαρύτητας.
Στέλλα Δ. Χρυσουλάκη, Εγώ ο Ίκαρος
Πώς θα με ζωγραφίσουν άραγε εμένα που
Ένιωσα μέσα μου βαθιά, τα φτερά ενός μυστικού αετού
Να ανυψώνονται από την παιδικότητα στην εφηβεία;
Όμως εγώ, που έζησα το τέλος του παλαιού κόσμου,
Είδα το Λαβύρινθο να ανατέλλει σαν άστρο της αυγής
Για να φωτίσει τη νέα εποχή.
Είδα τη δύναμη της νόησης,
Το θησαυροφυλάκιο της γνώσης,
Την άκρα προσπάθεια να καθοδηγούν
Τον ανθρώπινο μόχθο για να γεννήσουν θαύματα.
Στη χώρα αυτή, που οι θεοί έπλασαν σαν το καράβι
Ου πάμφωτο αρμενίζει στο κέντρο της θάλασσας,
Εγώ, ο Ίκαρος από την Κνωσό, είδα και έζησα
Το θαύμα της δημιουργίας.
Στέλλα Δ. Χρυσουλάκη, Εγώ ο Ίκαρος
Θα ήθελα να έβλεπα αυτούς τους μικρούς που θα ‘ρθουν στον κόσμο μετά από μένα. Όμως ο μόνος τόπος που κανείς ταξιδιώτης δεν μπόρεσε να επισκεφτεί είναι ο χρόνος. Κι αφού το παρελθόν αφήνει μόνο ίχνη, κάποιοι ίσως στο μέλλον αναγνωρίσουν τα πατήματα που κι εγώ θα αφήσω πάνω στη γη.
Στέλλα Χρυσουλάκη, Εγώ, ο Ίκαρος
Θα φτιάξω τις αίθουσες των αρχόντων έτσι ώστε να μπορούν να μεγαλώνουν και να μικραίνουν ανάλογα με τη μέρα και την τελετή που θα γίνεται εκεί, να κλείνουν και να ανοίγουν στο φως και τον αέρα, αίθουσες σν ζωντανές, σαν μεγάλα ωραία ζώα που πότε τεντώνονται στον ήλιο και πότε κουλουριάζονται δίπλα στη φωτιά της εστίας.
Στέλλα Χρυσουλάκη, Εγώ ο Ίκαρος
Οι σκιές έτρεχαν να τυλίξουν τον πέτρινο όγκο, αφήνοντας φωτεινή μόνο τη γραμμή της κορυφής που έμοιαζε με το κεφάλι ενός άνδρα ξαπλωμένου με το πρόσωπο στραμμένο προς τα πάνω. Μέσα στο βαθύ μενεξελί του ουρανού, διαγραφόταν σκοτεινή η μορφή του θεού που κοίταζε τα αστέρια.
Στέλλα Χρυσουλάκη, Εγώ ο Ίκαρος
(για το Γιούχτα)
«Γυναίκες με πολύχρωμες, κολλητές φούστες κάθονταν και λίκνιζαν το σώμα τους. Οι μαστοί τους πετάγονταν από τους στενούς στηθόδεσμους, τα μαλλιά τους κατσάρωναν καθώς πρόβαλλαν από τις κορδέλες στα μέτωπα και σχημάτιζαν μακριές πλεξίδες που έπεφταν στους ώμους τους. Λίγο πιο πέρα ακροβάτες έκαναν τούμπες στον αέρα πάνω από τις ράχες αγριεμένων ταύρων διασκεδάζοντας τις κυρίες και τους κυρίους που τους παρακολουθούσαν από τα παράθυρα και τις βεράντες».
Τόμας Μαν Ο Ιωσήφ στην Αίγυπτο (1936)
Η ΑΛΛΗ ΓΗ
«ιδού ποιώ τα έσχατα ως τα πρώτα»
Θα δεις τις νύχτες ξαναγυρίζουν
τις ημέρες να ξαναγυρίζουν
θα ψαύσεις τις ξένες αναμνήσεις χαραγμένες στην πέτρα
ανεβαίνοντας τα σκαλιά κατεβαίνοντας τα σκαλιά
μέσα στα σκοτάδια που αναπολούν τις χαμένες ζωές
που σήμερα ζουν με χρώματα ξεφτισμένα με όγκους σπασμένους
ερείπια παιχνίδια της φαντασίας
Παριζιάνες και Πρίγκιπες και θεές των όφεων
αρμονίες θαμμένες.
….
Και θα δεις τις φωτιές τους σεισμούς την καταστροφή
Και θα μείνεις χιλιάδες χρόνια κάτω απ’ το χώμα
Και θα ζήσεις την αναμονή
Περιμένοντας τα χέρια που θα σε ξεθάψουν.
Με την ανάμνηση των Ίκαρων και των Δαιδάλων
και με τη γνώση της καταστροφής
…..
Μηνά Δημάκη, Ανθολόγιο στην ποίησή του
(επιμέλεια Αντώνης Σανουδάκης –Σανούδος)
Ελεονόρα, Η Μινωική Παριζιάνα
……….
Και περισσότερο εκείνη η κοπελίτσα
Με τα γαλάζια μάτια
Το διάφανο πρόσωπο
Κολνούσε στον τοίχο ένα προφίλ
Ασχημάτιστο ακόμη
Και ήθελε έτσι να μείνει
Παντοτινά
Αργότερα σα μεγάλωσε
Την ανακάλυψαν από τα πέρατα της Οικουμένης
Και τη θρόνιασαν στο μεγαλύτερο εικονογραφημένο
περιοδικό του κόσμου
Να παριστάνει την Παριζιάνα της Κνωσού
……..
Λοιπόν
Η Παριζιάνα βρίσκεται πάντα στο Μουσείο Ηρακλείου
Μηνά Δημάκη, Ανθολόγιο στην ποίησή του
(επιμέλεια Αντώνης Σανουδάκης –Σανούδος)
Γράφω σημαίνει συναρμολογώ τα όνειρα. Σημαίνει ζω
την ουτοπία να πλευρίσω το απρόσιτο.
Με παράλογο πάθος να χαρτογραφήσω την άβυσσο.
Σημαίνει εκτίω την ειρκτή μου.
Σημαίνει κατεβαίνω χωρίς απελπισία
στο δικό μου Μινώταυρο
που με ονειρεύεται.
Και πριν με καταπιεί
με εικονίζει
που τον εικονίζω.
Μανόλης Πρατικάκης, Ο μεγάλος ξενώνας
Ο Μινώταυρος μετακομίζει
Χάνδαξ
……
Μ΄ εναγκαλίζεται ο μινώταυρος
Μας είδανε μαζί πολλές φορές
Με κυνηγά
Τον κυνηγώ
Ποικίλλουν οι φήμες
…….
Μετακομίζει ο μινώταυρος
μαζί μου στην Αθήνα
Το χάσμα κλείνει,
στο άλλο χάσμα.
Χριστόφορος Λιοντάκης
καίω τα νιάτα μου
που είναι κιθάρα
που είναι κινάρα
που είναι κινύρα
λέω το άθροισμα
που είναι Μερόπη
που είναι μετόπη
που είναι με τόπι
κλαίω τις θύμησες
σαν το κοράκι
σαν το Κοράνι
σαν το κοράλλι
κι είμ’ ο Μινώταυρος
μες στο σεντούκι
μες στο σεντόνι
μες στο σεντέφι
Εγγονόπουλος Νίκος, «Ζει ο Μέγας Αλέξανδρος;». Τα κλειδοκύμβαλα της σιωπής, 1939. Ποιήματα, Α΄. Ίκαρος, 1977. 77-78.
Τρως τρως Μινώταυρε
Είναι σάρκες αυτές δεν είναι αέρας
Έτσι που πας δε θ’ απομείνει τίποτε
Οδ. Ελύτη, Μαρία Νεφέλη, Καλημέρα θλίψη
Άδικα των αδίκων
Το αμύγδαλο του κόσμου
Πάλλει μες στα φυλλώματα
Του παραδείσου ερήμην
Πάλλω κι εγώ μέσα στα λόγια που εν αγνοία μου αφαιρώ
Από κάποιο τέλειο επίτευγμα
Ώσπου τέλος μου απομένουν
Δυο τρεις ορθές κολόνες και στους τοίχους μια νωπογραφία
θα ‘λεγες Κρητομινωική (εάν στο μεταξύ
Δεν μου είχαν απαλείψει
Τις θάλασσες και τις ωραίες εκείνες γυμνόστηθες γυναίκες)
Σώζονται ακόμη κάτι κρίνοι
Ασύλληπτοι από τους συγχρόνους μου
Οδ. Ελύτη, Τρία Ποιήματα, το αμύγδαλο του κόσμου
Από το πολύ να μη σκέπτομαι τίποτα και να μη συγκινούμαι από τίποτα, ξεθάρρεψε ο χρόνος και μ’ απόλυσε καταμεσής του Κρητικού πελάγους.
Έγινα χιλιάδων ετών και ήδη χρησιμοποιώ τη μινωική γραφή με τόση άνεση που ο κόσμος απορεί και πιστεύει στο θαύμα.
Το ευτύχημα είναι ότι δεν καταφέρνει να με διαβάσει.
Οδυσσέας Ελύτης – Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου, Πέμπτη 7Μ
Σε χώρα μακρινή και αρυτίδωτη τώρα πορεύομαι.
Τώρα μ΄ ακλουθούν κορίτσια κυανά
Κι αλογάκια πέτρινα
Με τον τροχίσκο του ήλιου στο πλατύ μέτωπο.
Γενεές μυρτιάς μ’ αναγνωρίζουν
Από τότε που έτρεμα στο τέμπλο του νερού
Άγιος, άγιος φωνάζοντας.
Ο νικήσαντας τον Άδη και τον Έρωτα σώσαντας
Αυτός ο Πρίγκιπας των Κρίνων είναι.
Κι από κείνες πάλι τις πνοές της Κρήτης
Μια στιγμή ζωγραφιζόμουν.
Για να λάβει ο κρόκος από τους αιθέρες δίκαιο.
Στον ασβέστη τώρα τους αληθινούς μου Νόμους
κλείνω κι εμπιστεύομαι.
Οδυσσέας Ελύτης, ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ, ΤΑ ΠΑΘΗ , ΙΗ΄
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΥ
Απ’ όταν ο Θησέας σκότωσε τον Μινώταυρο
ο λαβύρινθος εγκαταλείφτηκε, απολύθηκαν οι φύλακες
με τον καιρό γκρεμίστηκε η οροφή του
βγήκαν στο φως οι τρομεροί διάδρομοι
οι αίθουσες για τα βασανιστήρια, την ανθρωποφαγία
οι στοές με τις κρυμμένες εφευρέσεις
τους καταχωνιασμένους θησαυρούς
πέσανε οι τοίχοι, μείναν μόνο τα χνάρια
από περίπλοκα χαράγματα πάνω στη γη.
Όμως προσομοιώσεις λαβυρίνθων, σκοτεινές κατασκευές
δεν έπαψαν να χτίζονται με νέα υλικά
με καινούργια τέρατα, θύματα, ήρωες, ηγεμόνες,
φτιάχνονται προπαντός λαβύρινθοι με λέξεις
κάθε χρονιά μπαίνουν μέσα τους νέες φουρνιές
αγόρια και κορίτσια, με φόβο μαζί κι αψηφισιά
για τις παγίδες, τις καταπακτές, τ’ αδιέξοδα
φιλοδοξώντας να ξαναπλάσουν και να παίξουν
το παλιό δράμα προσαρμοσμένο στα νέα δεδομένα
δίνοντας στους κύριους ρόλους τα ίδια ονόματα
Μίνωας, Πασιφάη, Μινώταυρος, Αριάδνη,
Δαίδαλος, Ίκαρος, Θησέας.
Tίτος Πατρίκιος
O KATAΠONTIΣMOΣ TOY IKAΡOY
Όταν βγήκανε την επομένη
οι πτέρυγες στην άμμο,
βρέθηκαν προ απροόπτου οι ερευνητές.
Τέτοιο θεόρατο πουλί-
μυστήριο είπαν,
Φάρσα! Κι οι οιωνοί δεν είναι
της επιστήμης αντικείμενο.
Μορφάζουν οι δύσπιστοι,
σπάζοντας το στενό κλοιό.
Μες στων ψιθύρων τους τις δεισιδαιμονίες
ήτανε σίγουροι αυτοί
Και τράβηξαν για τα ρηχά.
Ήσανε σίγουροι και ξέραν
πώς να διαβάσουν τον καιρό
και τις απρόοπτες θεομηνίες.
Ήσανε σίγουροι αυτοί
πως οι σοδειές θα παν καλά.
Αρκούν για φέτος οι θυσίες.
Τα πόδια ως τον αστράγαλο,
Και τα μαντήλια σκύβοντας
μούσκευαν στο κύμα
κι αγνάντευαν:
πότε τους γλάρους
να κλωσούν στα βραχονήσια,
πότε μακριά, κατά την Πάτμο,
τη σκοτεινή όψη του πελάγους.
Δημήτρης Παϊβανάς
2,1,28-29
2,1,29
1. Να τοποθετηθούν στον παρακάτω πίνακα οι μετοχές
φεύγων, κατασχών, ἀπαγγελοῦσα, διεφθαρμένα, γεγονότα
|
Επιθετική |
Κατηγορηματική |
Επιρρηματική |
|
|
|
|
Χρονική |
|
|
|
|
Τροπική |
|
|
|
|
Τελική |
|
|
|
|
Αιτιολογική |
|
|
|
|
Εναντιωματική |
|
|
|
|
Υποθετική |
|
2. ἀπέπλευσαν: να γίνει χρονική αντικατάσταση στο πρόσωπο, αριθμό, έγκλιση, χρόνο και φωνή που βρίσκεται
Χρόνος
|
|
|
Ενεστώτας |
|
|
Παρατατικός |
|
|
Μέλλων |
|
|
Αόριστος |
|
|
Παρακείμενος |
|
|
Υπερσυντέλικος |
|
3. ἔφυγον:
· να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση στο πρόσωπο, αριθμό, χρόνο και φωνή που βρίσκεται
· να γραφεί το απαρέμφατο, και η μετοχή στα τρία γένη στην Ονομαστική Ενικού
|
Οριστική |
Υποτακτική
|
Ευκτική |
Προστακτική |
|
|
|
|
|
Απαρέμφατο:
Μετοχή:
4. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τις λέξεις – φράσεις του κειμένου
αὐτόθεν
εἰς τὰς Ἀθήνας
εἰς Κύπρον
ἰστία
Κόνων
5. «Κόνων δὲ… ἔλαβεν αὐτόθεν τὰ μεγάλα τῶν Λυσάνδρου νεῶν ἰστία.»
Ποια ενέργεια του Κόνωνα αναφέρεται εδώ; Πιστεύετε ότι είναι σημαντική; Να δικαιολογήσετε την άποψή σας.
6. Πού πήγε ο Κόνων μετά τη συντριβή του στόλου στους Αιγός Ποταμούς; Γιατί;
7. ἡ δὲ Πάραλος (ἀπέπλευσεν) εἰς τὰς Ἀθήνας ἀπαγγελοῦσα τὰ γεγονότα:
Ποια είναι η αναμενόμενη αντίδραση των Αθηναίων;
8. Να εκθέσετε τα γεγονότα της παραγράφου 29 μέσω μιας δημοσιογραφικής παρουσίασης.
- Ασκήσεις στη γλωσσική διδασκαλία
- Γενικά
- Διαγωνίσματα Ξενοφώντα
- Διαγωνίσματα στα λατινικά
- εικόνες
- Θουκυδίδη Ασκήσεις
- ιστορικά
- καλλι-τεχνικά
- κείμενο Ξενοφώντα με συντακτική αναγνώριση
- κριτικά
- Λατινικά ασκήσεις
- Λατινικά εργασίες
- Λατινικά κείμενο
- λογοτεχνικά
- μινωικός πολιτισμός
- Νεοελληνική Λογοτεχνία
- νο-ήματα
- Ξενοφώντα Ασκήσεις
- Ξενοφώντας
- ομηρικά
- Ομήρου Ιλιάδα
- Ομήρου Οδύσσεια
- σπήλαια
- Ταξιδιωτικές εντυπώσεις
- Τεστ στα Λατινικά
- φιλο-σοφικά
- φιλοσοφία
- blogs.sch.gr
- PANORAMIO
- video
- Ασύγχρονη τηλεκπαίδευση
- Βιβλιοθήκη Εκπ.Λογισμικού ΕΛ/ΛΑΚ
- Δικτυακή πύλη sch.gr
- Εκπ/κό υποστηρικτικό υλικό
- Ηλ. περιοδικό e-Emphasis
- Ηλεκτρονικές κάρτες
- Ηλεκτρονική Διαχείριση Τάξης η-τ@ξη
- Ιστολόγιο Ομάδας ανάπτυξης blogs.sch.gr
- ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
- Μαθητική πύλη students.sch.gr
- ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΝΩΣΣΟΣ / MINOAN CIVILIZATION KNOSSOS KING MINOS
- ΝΟΜΟΣ ΧΑΝΙΩΝ: ΦΥΣΙΚΕΣ ΟΜΟΡΦΙΕΣ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
- ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ
- Υπηρεσία video ΠΣΔ