Έθιμο: “Αρχιχρονιά”
Πλάτανος
Στην Κω κρεμούσαν στον πλάτανο του ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ μια αρμαθιά από ρόδι, σταφύλι, κυδώνια, σκόρδα και φύλλα από τον πλάτανο και όλα αυτά τα ονόμαζαν “αρχιχρονιά”. Το πρωί, πριν βγει ο ήλιος, κατέβαιναν στη θάλασσα, πέταγαν την περσινή “αρχιχρονιά” και βουτούσαν την καινούργια στο νερό. Ύστερα έπαιρνα νερό από 40 κύματα και έβαζαν 40 βότσαλα σε ένα δοχείο. Γυρίζοντας περνούσαν από τον πλάτανο του…
Πολυχρόνης Λεμπέσης “Κοριτσάκι στην Κούλουρη”
♥ΕΘΙΜΟ: Ράβουν το στόμα του Λύκου
♥Με τα μαγικά υλικά των εθίμων και της τέχνης ειρηνεύουν οι καταπονημένες καρδιές των ανθρώπων
Ο Άγιος Μηνάς (11 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ) «μηνάει» δηλαδή φανερώνει τα χαμένα ζώα. Τον παρακαλούσαν να τα φυλάξει από το στόμα του λύκου. Οι γυναίκες εκείνη την ημέρα δεν πιάνουν ψαλίδι (το δένουν με κλωστή) και οι άνδρες δεν ανοίγουν σουγιά για…
ΕΘΙΜΟ: Της Τζαμάλας
ΘΕΟΦΙΛΟΣ: Λίμνιος κεχαγιάς
Παραμονή του Αγίου Δημητρίου ένας άντρας ντύνεται γυναίκα (Τζαμάλα). Το φθινόπωρο προχωρεί για τα καλά. Η έγνοια του γεωργού για το πως θα πάει η σοδειά είναι μεγάλη. Ο λαός μας μετέτρεψε την αγωνία του αυτή σε χιουμοριστική παράσταση . Χορεύουν και τραγουδούν.
Μυθολογία: Δήμητρα και Περσεφόνη
Από το βιβλίο “Έθιμα παιχνιδίσματα του χρόνου τα γυρίσματα”, Σοφία Γιαλουράκη, Φθινόπωρο-Χειμώνας, τόμος Β’
Του Άη Λουκά, σπείρε τα κουκιά.
Οκτώβρη και δεν έσπειρες, οκτώ σακιά δε γέμισες.
Οκτώβρη και δεν έσπειρες, τρία καλά δεν έκαμες.
Ο Νοέμβρης όταν έρθει, τα γομάρια μέσα κλείνει.
Νοέμβρη οργώματα κι ελιές, δεν απολείπουν οι δουλειές.
Ο Νοέμβρης έκλεισε; Τα ζευγάρια είναι στο στάβλο.
Ψιλή βροχούλα έπιασε
κρύφτηκαν τα πουλάκια
και τρέξανε στο σπίτι τους
μούσκεμα τα παιδάκια.
Αμέσως εμφανίστηκαν
ένα σωρό ομπρέλες
μποτάκια και αδιάβροχα
βγήκαν από τις κασέλες.
Μα οι βροχή δυνάμωσε
έγινε μπόρα τώρα
μας ήρθε του φθινόπωρου
η μαγεμένη ώρα.
Άγνωστος δημιουργός. Από την προσωπική μας συλλογή. Μόνο για εκπαιδευτική χρήση.
Είπε το δέντρο στο παιδί:
“Φθινόπωρο με δέρνει.
Μου έδωσε φύλλα η μάνα γη
και πίσω μου τα παίρνει ”
“Κι όταν της Άνοιξης θα ρθει
το πρώτο χελιδόνι,
θα’ναι το ντύμα μου οι ανθοί,
και ζωγραφιά μου οι κλώνοι “.
Γιώργης Κρόκος
Με το χάραμα γοργοί
ξεκινούν οι γεωργοί
να μαζέψουν τις ελιές
τις μικρές και στρογγυλές.
Λάδι κίτρινο θα βγάλουν
στο φαΐ για να το βάλουν.
Έφτασαν και αρχινούν
τα κλωνάρια να χτυπούν,
πέφτουν, πέφτουν οι καρποί
και σκορπίζονται στη γη.
Λάδι κίτρινο θα βγάλουν
το κίτρινο θα βγάλουν
το καντήλι για ν’ ανάβουν.
Σκύβουν όλοι με χαρά
και μαζεύουν στη σειρά
και γεμίζουν την ποδιά,
τα καλάθια, τα σακιά.
Λάδι κίτρινο θα βγάλουν
και σαπούνι θα το κάνουν.
Φορτωμένοι τον καρπό
θα γυρίσουν στο χωριό,
το λιοτρίβι τον…
Φθινοπώρου εποχή,
έπεσε ψιλή βροχή,
ξύπνησαν τα σαλιγκάρια
και φύτρωσαν μανιτάρια.
Στην αυλή μας βγήκαν, λες,
ομπρελίτσες παρδαλές
και σαλιάρικα ζωάκια
σέρνουν τουρλωτά σπιτάκια.
Μες στη γέρικη φτελιά,
βρήκαν στέγη τα πουλιά.
Δύο χελώνες μας ξαφνιάσαν
και στη ρίζα τους κουρνιάσαν.
“Ω, τι χρώμα και ζωή
ξάφνου χάρισαν στη γη !”
έλεγαν οι μία στην άλλη
με καμαρωτό κεφάλι.
Και ένας κόκορας μελής
-ο σουλτάνος της αυλής –
τις χαιρέτησε ως ιππότης
και καλός οικοδεσπότης.
‘Αγνωστος δημιουργός. Από την προσωπική μας συλλογή. Μόνο για εκπαιδευτική χρήση
Τα ρόδια σου βαρύνανε
Θα σπάσουν τα κλαδιά
Λιγάκι ακόμα κράτα τα
Μικρούλα μου Ροδιά.
Ν’ανοίξουνε, να σπάσουνε
Σαν κόκκινη καρδιά
Να τα μαζέψω ανοίγοντας
Απλόχωρη ποδιά