Η ενότητα στον Ελληνικό Πολιτισμό εδώ.

Β. 6   Μυκηναϊκή Θρησκεία και Τέχνη

(ερωτήσεις από τον Ελληνικό Πολιτισμό, για να  βοηθήσουν στην κατανόηση του μαθήματος)

1. Ποιοι είναι οι θεοί των Μυκηναίων; Ποια είναι η σημαντικότερη θεά;
2. Τι ξέρουμε για τους θεούς των Μυκηναίων και για το ιερατείο;
3. Προσπάθησε να περιγράψεις το μυκηναϊκό ανάκτορο.
4. Προσπάθησε να περιγράψεις τους θολωτούς τάφους.
5. Τι ξέρουμε για τη μυκηναϊκή ζωγραφική και κεραμική;
6. Οι Μυκηναίοι ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με τη μεταλλοτεχνία. Μπορείς να αναφέρεις κάποιες λεπτομέρειες;
7. Ποιοι πολιτισμοί αναπτύχθηκαν στην περιοχή της Μεσογείου. Ποιος ο ρόλος του καθένα απ’ αυτούς;

Ancient Greeks Used Portable Grills at Their Picnics (πατάω πάνω..)

Β. 5   Ο ΜΥΚΗΝΑΪΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

(ερωτήσεις από τον Ελληνικό Πολιτισμό, για να σε βοηθήσουν στην κατανόηση του μαθήματος)

1. Ποιους Μυκηναίους ήρωες θυμάσαι από τον Τρωικό πόλεμο;
2. Ποια περίοδο αναπτύχθηκε ο μυκηναϊκός πολιτισμός; Γιατί ονομάζεται έτσι;
3. Πόσο διαρκεί η περίοδος των βασιλικών τάφων; Ποιος τους ανέσκαψε;
4. Ποια περίοδος ονομάζεται ανακτορική φάση και γιατί; Σε ποιες περιοχές χτίστηκαν τα σημαντικότερα ανάκτορα. (Να εντοπίσεις τις περιοχές στο χάρτη.)
5. Πού χτίζονταν τα ανάκτορα; Τι άλλο ήταν εκτός από κατοικία;
6. Από ποιο πολιτισμό επηρεάστηκε ο μυκηναϊκός; Πού φαίνεται η πρωτοτυπία των Μυκηναίων;
7. Ας μιλήσουμε και για οικονομία. Εκτός από τη γεωργία με ποιους άλλους τομείς ασχολήθηκαν οι Μυκηναίοι; Σε ποιους τομείς διακρίθηκαν;
8. Με ποιο τρόπο έγινε η εξάπλωση των Μυκηναίων;
9. Ποια στοιχεία ενώνουν τα διάφορα ελληνικά φύλλα τη μυκηναϊκή εποχή;
10. Πού οφείλει τη δημιουργία του ο ενιαίος μυκηναϊκός πολιτισμός;
11. Πώς ήταν ιεραρχημένη η μυκηναϊκή κοινωνία;
12. Ποια είναι η γραφή των Μυκηναίων; Τι ξέρουμε; (Και ξέρουμε αρκετά…)
13. Μετά την κυριαρχία στην Κρήτη μέχρι πού πήγαν οι Μυκηναίοι; Γιατί; Τι έψαχναν;
14. Πότε αρχίζει να εμφανίζεται μια αιφνίδια κάμψη της μυκηναϊκής ισχύος; Ποια στοιχεία μας το δείχνουν;
15. Ποιοι είναι οι πιθανοί λόγοι που οδήγησαν στην κατάρρευση του μυκηναϊκού πολιτισμού

Μουσείο κυκλαδικής τέχνης εδώ.

Η ενότητα στον Ελληνικό Πολιτισμό εδώ.

Εγγύς Ανατολή εδώ.

Για το Ακρωτήρι της Θήρας εδώ.

Ερωτήσεις για την κατανόηση του μαθήματος από τον Ελληνικό Πολιτισμό:

1. Πού και πότε αναπτύχθηκε ο κυκλαδικός πολιτισμός;
2.  Πού οφείλεται η ανάπτυξη του κυκλαδικού πολιτισμού;
3. Κατά την 3^η χιλιετία μέχρι πού φτάνουν με τα πλοία τους οι Κυκλαδίτες; Τι άλλο μεταφέρουν εκτός από προϊόντα;
4. Πώς ήταν οργανωμένοι οι διάφοροι οικισμοί και πού κτίζονταν μέχρι το 2.300 π.Χ.;
5. Ποιες αλλαγές διαπιστώνουμε στους οικισμούς μετά το 2300 π.Χ.;
6. Κατά τη 2^η χιλιετία με ποιους έχουν επαφή οι Κυκλαδίτες; Πώς είναι οι οικισμοί; Ανάφερε έναν σημαντικό οικισμό.
7. Τι έγινε το 1.600 π.Χ. και τι το 1.450 π.Χ.
8. Ποιο είναι το χαρακτηριστικότερο δημιούργημα της κυκλαδικής τέχνης και τι παριστάνει;
9. Πώς αποδίδονται οι μορφές; (Δες και τις λεζάντες στις φωτογραφίες του βιβλίου.)
10. Πώς ήταν τα αγγεία;

Εργασία για το σπίτι:

Αφού επισκεφθώ τις παρακάτω ιστοσελίδες:

α) https://cycladic.gr/page/kikladiki-techni?slide=1#

β) https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/istoria/a-02-02.htm

να ζωγραφίσω ένα ειδώλιο, να του δώσω ένα χαρακτηρισμό και να γράψω τις εντυπώσεις μου για τα κυκλαδικά ειδώλια.

Μπορώ να απαντήσω στις ερωτήσεις:

Γιατί τα κυκλαδικά ειδώλια είναι μαρμάρινα;

Πώς δημιουργούνταν;

Είχαν χρώμα;

Πώς ζούσαν οι αρχαίοι Κυκλαδίτες;

Ποιες ήταν οι ασχολίες τους;

Δείτε εδώ το Δικταίο Άντρο

Για το καμαραϊκό σπήλαιο εδώ.

Ερωτήσεις για την κατανόηση του μαθήματος από τον Ελληνικό Πολιτισμό 

1. Ποιες θεότητες λάτρευαν οι Μινωίτες και ποιοι ήταν οι χώροι λατρείας;
2. Ποια ήταν τα ιερά σύμβολα, τι περιλάμβαναν οι τελετές και ποιοι αποτελούσαν το ιερατείο;
3. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της μινωικής τέχνης;
4. Τι παριστάνουν οι τοιχογραφίες των ανακτόρων;
5. Επηρέασε η εξέλιξη του τροχού στην κατασκευή των αγγείων;
6. Τι είναι τα καμαραϊκά αγγεία;
7. Ποια άλλα έργα δημιούργησαν οι Μινωίτες;

Η ενότητα στον Ελληνικό Πολιτισμό εδώ.

Η άνοδος και η πτώση του Μινωικού Πολιτισμού εδώ.

Μινωικός πολιτισμός (πατάω πάνω)

Ο μύθος του Δαίδαλου και Ίκαρου εδώ.

Για τον λαβύρινθο εδώ.

Ποια σημασία έχει σήμερα η λέξη λαβύρινθος ;

Ερωτήσεις για να σε βοηθήσουν στην κατανόηση του μαθήματος (από τον Ελληνικό Πολιτισμό)

1. Πότε κατοικήθηκε για πρώτη φορά η Κρήτη;
2. Γιατί ο πολιτισμός της Κρήτης στην περίοδο του χαλκού ονομάστηκε «μινωικός πολιτισμός»;
3. Ποια κατάσταση επικρατεί στην Κρήτη στις αρχές της 3^ης χιλιετίας;
4. Ποια αλλαγή διαπιστώνουμε γύρω στο 2.000 π.Χ.;
5. Πότε καταστρέφονται για πρώτη φορά τα ανάκτορα;
6. Ποια είναι η περίοδος των νέων ανακτόρων και ποια είναι η θέση των Μινωιτών;
7. Πώς ήταν κτισμένα τα ανάκτορα; (προσέξτε καλά τη φωτογραφία) Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά τους;
8. Εκτός από κατοικία του άρχοντα της ευρύτερης περιοχής τι άλλο ήταν τα ανάκτορα;
9. Ποιος ήταν ο ρόλος των αγροικιών ή επαύλιων;
10. Γιατί λέμε ότι το πολιτικό, διοικητικό και οικονομικό σύστημα της μινωικής Κρήτης ήταν συγκεντρωτικό;
11. Ποια είδη γραφής υπάρχουν στην Κρήτη; (πρόσεξε καλά τη φωτογραφία στη σελ. 24 και διάβασε τη λεζάντα)
12. Ποια κατάσταση επικρατεί στην εποχή των νέων ανακτόρων (1700 – 1450 π.Χ.);
13. Τι συμβαίνει γύρω στο 1450 π.Χ.

 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΟΡΤΗΣ

28^ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

ΚΟΡΗΣΟΣ 2013

Α΄ ΜΕΡΟΣ: ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΣΗΜΑΙΑΣ

-Ανάγνωση Πρακτικού

-«Όρκος στη σημαία μας», (Αγνώστου) από τις Ελευθερία Τζάκα και Σοφία Τζιώλα

Β΄ ΜΕΡΟΣ: ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ-ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ

-Προβολή οπτικοακουστικού υλικού με ντοκουμέντα της εποχής

-Χρονικό: «Η ιταλική επίθεση στην Ελλάδα» από την Αλεξάνδρα Γκίτσιου

Γ΄ ΜΕΡΟΣ: ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ  ΄40

-«Έκτακτο ανακοινωθέν» (28  Οκτωβρίου  1940)

–«Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου» (Άλκης Ζέη) απόσπασμα

Δραματοποίηση και παράλληλη  προβολή φωτογραφικού υλικού

-«Βάζει ο Ντούτσε τη στολή του»: Τραγούδι με τη Σοφία Βέμπο

 και γελoιογραφίες της εποχής

-«Παιδιά, της Ελλάδος παιδιά»: Τραγούδι με τη Σοφία Βέμπο

 και οπτικά ντοκουμέντα

Δ’ ΜΕΡΟΣ : ΚΑΤΟΧΗ-ΠΕΙΝΑ

-Το τελευταίο ανακοινωθέν του Ραδιοσταθμού Αθηνών (Απρίλιος 1941)

-«Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση;»: Απόσπασμα από την ταινία

-«Αθηνόδωρος» (Ζωρζ  Σαρή): Η Ζωρζ  Σαρή διαβάζει, ενώ παράλληλα προβάλλεται φωτογραφικό υλικό εποχής

-Δραματοποίηση αποσπάσματος από τον «Αθηνόδωρο»

-Μουσικό φινάλε από τον «Αθηνόδωρο»

ΕΘΝΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ

Πηγές- βιβλιογραφία

1. Πανόραμα του αιώνα DVD (ντοκουμέντα ) – Παραγωγή ΕΡΤ 2006
2. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1821-1981 CD–Rom© Conceptum1998 (ντοκουμέντα)
3. HΕΛΛΑΔΑ ΣΤΟΝ Β΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ 1940-1944,

Ελληνική Ραδιοφωνία mp3 (ηχητικά ντοκουμέντα) – Παραγωγή ΕΡΑ

4. Oμεγάλος περίπατος του Πέτρου της Άλκης Ζέη, Εκδόσεις Κέδρος (αποσπάσματα), Αθήνα 2005
5. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (φωτογραφίες), τόμ. ΙΕ . Εκδοτική Αθηνών, 1978
6. ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ 40-41,  Εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 1982 (γελοιογραφίες εποχής)
7. «Η Σοφία Βέμπο στα τραγούδια του ΄40» CD ©  2000 MINOS– EMIα.ε.
8. Όταν οι ήρωες… DVD Γ.Γ. Νέας Γενιάς (ντοκουμέντα)
9. Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση (1971) Ντίνου Κατσουρίδη DVD
10.  Ζωρζ  Σαρή, Ο Αθηνόδωρος, διαβάζει η συγγραφέας, Βιβλία που Μιλούν, KAΣETA
11. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Σάββατο 28 Οκτωβρίου 1995 (φωτογραφίες)
12. Ο Αθηνόδωρος και άλλα…, Ζωρζ Σαρή, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 1997

               (Διασκευή για τη δραματοποίηση)

Στο πρόγραμμα επίσης συμμετείχαν:

«Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου» της Άλκης Ζέη:

Γεωργία Βόλτση, Χρήστος Βόλτσης, Παντελής Ηλιάδης, Νικολέτα Κιοσέ,   Θεοφάνης Μποντζίδης

«Αθηνόδωρος» Ζωρζ Σαρή:

Ελευθερία Γιαγκούλα,  Ειρήνη Κετσεμενίδου, Αλέξανδρος Κοκκινίδης, Ελευθερία Μελλίδου,

Κωνστανίνα Ριστάτση

Τεχνική Υποστήριξη: Άννα Τσαχτσίρα

Κάμερα: Μάριος Βόλτσης

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΟΡΤΗΣ: Αρετή Κάρκου

 ΚΕΙΜΕΝΑ:

Όρκος στη σημαία μας   

Σ΄ εσένα, που μες στις πτυχές σου

 κλείνεις τα όνειρά μας,

τις λαχτάρες μας, τους πόθους,

 την Ελλάδα ακέρια κι ένδοξη.

 Σ΄ εσένα, που σε λούζει

της γαλάζιας θάλασσας ο αφρός

και σε χαϊδεύει τ΄ ομορφότερο ηλιόφως.

Σ΄ εσένα, που σκιρτάει η καρδιά μας

 στο κυμάτισμά σου τ΄ ασπρογάλαζο.

Σ΄ εσένα, που μες στη θωριά σου βλέπουμε,

 σα σε καθρέφτη, την ελληνική ψυχή

κι ακούμε την ελληνική  φωνή,

 και νιώθουμε την προσταγή

κι ορμούμε, χύνοντας ιδρώτα κι αίμα

 στο βωμό της λευτεριάς και του πολιτισμού.

Σ΄ εσένα  τούτη τη στιγμή ορκιζόμαστε.

Ορκιζόμαστε να μη σ΄ εγκαταλείψουμε ποτέ

και ξένα χέρια τ΄ άσπιλά σου χρώματα

ποτές να μη σπιλώσουν. 

Ορκιζόμαστε να μείνουμε κοντά σου

και ν΄ αγωνιστούμε κάτω από την άγια σκέπη σου,

να κάνουμε κορμιά γερά, καρδιές αγγελικές,

ψυχές αγνές και πνεύμα καθαρό, ελληνικό.

                                           Αγνώστου   

Η Ιταλική Εισβολή στην Ελλάδα

28 Οκτωβρίου 1940

Το 1940 ο κόσμος ζούσε την τραγωδία ενός μεγάλου πολέμου. Η Γερμανία, με ηγέτη το Χίτλερ, μαζί με τη σύμμαχό της Ιταλία, με ηγέτη τον  Μπενίτο Μουσολίνι, κατάφερε να κατακτήσει τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Ο Ιταλός δικτάτορας αποφάσισε να κατακτήσει τη μικρή και όπως φαινόταν αδύνατη να αντισταθεί Ελλάδα. Έτσι άρχισε τις προκλήσεις. Στις 15 Αυγούστου 1940 ένα ιταλικό υποβρύχιο βύθισε το ελληνικό πολεμικό πλοίο “Έλλη”.

Τα χαράματα της 28ης Οκτωβρίου 1940 ο Ιταλός πρεσβευτής στην Αθήνα ξυπνά τον πρωθυπουργό της Ελλάδας Ιωάννη Μεταξά. Η ιταλική κυβέρνηση απαιτεί να παραχωρηθούν στο στρατό της λιμάνια, δρόμοι, σιδηρόδρομοι και χώροι για στρατόπεδα. Απαιτεί με λίγα λόγια την παράδοση της Ελλάδας. Η απάντηση δε θα μπορούσε να ήταν διαφορετική: ΟΧΙ.

Το πρωί οι Ιταλοί άρχισαν να βομβαρδίζουν τα ελληνικά φυλάκια που βρίσκονταν στις κορυφές της οροσειράς της Πίνδου. Μετά το βομβαρδισμό οι Ιταλοί στρατιώτες άρχισαν να περνούν τα σύνορα. Η εισβολή άρχισε. Στην Αθήνα και στις άλλες πόλεις ο κόσμος ξυπνούσε με τον ήχο των σειρήνων. Κηρύχτηκε επιστράτευση. Τα πανηγύρια στους δρόμους θύμιζαν μάλλον στιγμές ευτυχίας και όχι πολέμου. Όλος ο κόσμος έτρεχε να καταταγεί και να πολεμήσει.

 Μέχρι τις αρχές Νοεμβρίου οι Ιταλοί έκαναν συνεχώς επιθέσεις. Όμως δεν τα κατάφεραν να σπάσουν τις ελληνικές γραμμές. Ο ελληνικός στρατός ξεκίνησε αντεπίθεση που τον έφερε ελευθερωτή στις πόλεις της Αλβανίας όπου ζούσαν Έλληνες: Στην Κορυτσά, στους Αγίους Σαράντα, στην Πρεμετή, στο Αργυρόκαστρο. Ο μικρός στρατός που ο Μουσολίνι λογάριαζε για εύκολο αντίπαλο όχι μόνο άντεξε αλλά κυνηγούσε τους Ιταλούς μέσα στην Αλβανία.

Ο βαρύς χειμώνας, η παγωνιά και το χιόνι που σκέπαζε τα βουνά της Πίνδου, ταλαιπωρούσε αφάνταστα τους στρατιώτες των δύο αντιπάλων. Τα κρυοπαγήματα και οι θάνατοι από το κρύο ήταν πολύ συχνά. Παρ’ όλες τις κακουχίες, οι Έλληνες στρατιώτες πολέμησαν ηρωϊκά και κατάφεραν το θαύμα.

Την άνοιξη του 1941 οι Ιταλοί προσπάθησαν πάλι να επιτεθούν. Το αποτέλεσμα ήταν πάλι το ίδιο: Αποτυχία. Τη λύση έδωσαν οι σύμμαχοι της Ιταλίας, Γερμανοί. Στις 6 Απριλίου 1941 επιτέθηκαν στα βόρεια σύνορα της Ελλάδας. Η αποτελεσματικότερη πολεμική μηχανή της εποχής έπεσε πάνω στον εξαντλημένο από τον πόλεμο ελληνικό στρατό.

Μέχρι το τέλος Απριλίου οι Γερμανοί μπήκαν στην Αθήνα. Άρχιζε τώρα για την Ελλάδα η μαύρη περίοδος της κατοχής. Οι Έλληνες σε όλη τη διάρκεια της σκλαβιάς, δε σταμάτησαν να αγωνίζονται. Οργανώθηκε γρήγορα ένοπλη αντίσταση. Ο λαός υπέφερε από την πείνα και χιλιάδες πέθαναν αβοήθητοι στους δρόμους. Τα συσσίτια που οργανώθηκαν από τον Ερυθρό Σταυρό έκαναν κάπως πιο υποφερτή την κατάσταση. Η ευλογημένη ώρα της απελευθέρωσης έφτασε στις 12 Οκτωβρίου του 1944.

Ο επικός αγώνας των Ελλήνων στα βουνά της Πίνδου παραμένει στην ιστορία ως σημείο αναφοράς και τιμής. Είναι χαρακτηριστικό το δημοσίευμα μιας αγγλικής εφημερίδας στις 4.4.1941:

“Από τώρα και στο εξής δε θα λέμε ότι οι Έλληνες πολεμούν σαν ήρωες αλλά ότι οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες.”

Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου.(απόσπασμα) Άλκη Ζέη

          – Σήκω, να είσαι ντυμένος, έγινε πόλεμος. Δεν ακούς τις σειρήνες;

          Κάτω στο δρόμο ακούγονταν τραγούδια και εμβατήρια. Περνούσανε φορτηγά γεμάτα στρατιώτες που πετούσανε τα δίκοχά τους στον αέρα και φώναζαν: « ΌΧΙ. Όχι στους Ιταλούς που ρίχτηκαν στα καλά καθούμενα να φάνε την Ελλάδα».

          Ο Πέτρος φανταζότανε τον πόλεμο σαν κάτι φριχτό. Να όμως που δεν ήταν έτσι. Έμοιαζε σαν γιορτή, σαν πανηγύρι. Κι αν δεν ήτανε οι σειρήνες που ούρλιαζαν κάθε τόσο, θα μπορούσε να χαρεί που δεν είχε σχολείο δευτεριάτικα.

          – Μαμά, πήρανε το Τεπελένι.

          – Το άκουσα, μη τσιρίζεις.

          Ο Πέτρος δεν καταλαβαίνει, γιατί δε χαίρεται η μαμά. Θαρρείς και δεν είναι Ελληνίδα. Τόσες νίκες, τόση δόξα! Αχ, πότε πια θα γυρίσει αυτός ο θείος Άγγελος να τα διηγηθεί όλα. Η Ρίτα και η Αντιγόνη πλέκουνε συνέχεια κάλτσες για το στρατό, κι όταν μιλάνε για τους στρατιώτες, λένε: « Οι ήρωές μας». Ο παππούς τους λέει: « Οι λεβέντες μας».

          Μόνο η μαμά έχει παραξενέψει και δεν τη νοιάζει για τις νίκες. Όλα τα βλέπει στενάχωρα, ακόμα και τα δελτάρια που στέλνει ο θειος Άγγελος εκείνη τα ερμηνεύει αλλιώτικα απ΄ όλους τους άλλους. Στο τελευταίο που τους έστειλε από «κάπου στο μέτωπο», έγραφε: « Μου γράφετε πως στην Αθήνα έχει λιακάδα, εδώ έχει κρύο και χιόνια… μ΄ ενοχλεί το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού μου…»

          Αυτό το μεγάλο δάχτυλο ξεσήκωσε πολλές συζητήσεις, γύρω από το τραπέζι.

          -Θα του είναι κοντές οι αρβύλες, αυτό είναι, έλεγε ο παππούς.

          -Εγώ σας λέω πως έχει πάθει κρυοπάγημα, έλεγε η μαμά.

-Άκου, κρυοπάγημα! θύμωσε ο παππούς. Αυτοί είναι οπλισμένοι με μάλλινα ως το λαιμό. Δε βλέπεις τις φωτογραφίες στις εφημερίδες; Η πριγκίπισσα διαδόχου με τα ίδια της τα χέρια τα μοιράζει.

Η μαμά, όμως, επέμενε πως ο θείος δεν είναι κανένας μυγιάγγιχτος να παραπονιέται πως του πονάει το δάχτυλο, γιατί  είναι μικρή η αρβύλα. Κι ακόμα συνεχίζει νευριασμένη η μαμά, οι γυναίκες που στέκονται στην ουρά στον μπακάλη λέγανε πως φτάνουνε κάθε μέρα από το μέτωπο πλήθος τραυματίες με κρυοπαγήματα.

Ο Πέτρος κι ο παππούς δεν προφταίναν να φτιάχνουνε, με γαλάζιο και άσπρο χαρτί, σημαιούλες και να τις κρεμάνε στο μπαλκόνι σε κάθε καινούρια νίκη. Κι ο Πέτρος μάθαινε στον παππού όλα τα καινούρια τραγούδια, που σατιρίζανε τον Ντούτσε και τους Ιταλούς.

Σαν έπεσε το Αργυρόκαστρο, ο παππούς, η Αντιγόνη και ο Πέτρος άρχισαν να τραγουδάνε το « Κορόιδο, Μουσολίνι», ίσαμε που βράχνιασαν. 

Ο Αθηνόδωρος  Ζωρζ Σαρή  (Διασκευή) (Καστοριά, 15-9-2006)

Ζωή ( στο κοινό): Τον Αθηνόδωρο μου τον χάρισε η Αθηνά. Φυσικά, εγώ τον βάφτισα Αθηνόδωρο, δηλαδή: δώρο της Αθηνάς.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Πατέρας: Σπουδαίο παιδί, σπουδαίο παιδί, σου λέω Έμμα.

Ζωή: Μα τι είναι πατέρα;

Πατέρας: Λάδι, παιδί μου, λάδι, ακούς; Ένας τενεκές από την Καλαμάτα.

Ζωή: Και πόσο τον πλήρωσες;

Πατέρας: Ούτε δραχμή. Μου τον χάρισε το σπουδαίο αυτό παιδί που του έμαθα γαλλικά. Φτάνει να προσέξουμε να μας κρατήσει μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος, γιατί όπου να ΄ναι τελειώνει ο πόλεμος, Έμμα. Οι Ρώσοι μπήκανε στο χορό, θα τους πετσοκόψουνε…

Μητέρα: Εσύ τι κρατάς;

Ζωή: Ένα κουνέλι, μου το έδωσε η Αθηνά.

Μητέρα: Ένα κουνέλι;

Πατέρας: Έλα τώρα Έμμα, ας πάμε τον τενεκέ στην κουζίνα.

……………………………………………………………………………………………………………………………………

Ζωή (στο κοινό): Έτσι μπήκε ο Αθηνόδωρος στο σπίτι μας.

Πατέρας: Και που θα τον βάλεις;

Ζωή: Στο δωμάτιό μου, φυσικά.

Ειρήνη: Τρελάθηκες; Έχουμε κοτζάμ βεράντα και θα του φτιάξουμε μ΄ένα κασόνι ένα σπιτάκι.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Ζωή (στο κοινό): Ο Αθηνόδωρος στην αρχή ήταν πολύ φοβισμένος. Σιγά σιγά όμως ξεθάρρεψε και άρχισε να κυκλοφορά ανάμεσά μας.

          Tον ταΐζαμε καλά. Ο Αθηνόδωρος δε θα πήρε χαμπάρι πως έχουμε πόλεμο και πως στέκεσαι στην ουρά με τις ώρες, για να βρεις κάτι να ψωνίσεις. Ζούσε ευτυχισμένος. Η Αθηνά, όταν ερχόταν σπίτι, πάντα κάτι του έφερνε. Ένα πράσινο φύλλο ή ένα χοντρό μαρουλόφυλλο.Ο Αθηνόδωρος πάχαινε κι ομόρφαινε…

Ένα πρωί ο πατέρας έβαλε κάτι φωνές, που τον άκουσε όλη η γειτονιά. Βρήκε την άκρια της κουβέρτας του και τα κορδόνια των παπουτσιών του φαγωμένα.

Πατέρας: Ποιος άλλος; Ο Αθηνόδωρος τα ΄φαγε. Ακονίζει τα δόντια του. Κλείστε τον, διώχτε τον! Πού θα βρω άλλα κορδόνια, για να πάω στο σχολείο;

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Ζωή (στο κοινό): Μια μέρα ο Αθηνόδωρος μπήκε στο σπίτι –είχε ξεθαρρέψει εντελώς- και μασούλησε την άκρη του παντελονιού του πατέρα. Έγινε μεγάλο κακό.

Πατέρας: ΄Η θα φύγει ο Αθηνόδωρος ή θα φύγω εγώ. Διαλέξτε!

Ζωή (στο κοινό): Έκλαψα όσο δεν είχα κλάψει σ΄όλη μου τη ζωή.

Μητέρα: Σωκράτη, ηρέμησε, θα βρούμε κάποια λύση.

Πατέρας: Ποια λύση, Έμμα; Αυτό το ζώο θα μας φάει όλους. Ποια λύση;

 Να φύγει, να φύγει…

Μητέρα: Κι αν τον δίναμε προσωρινά στην κυρα- Καλλιόπη;

Ζωή: Στο Μαύρο Χταπόδι;

Μητέρα: Στον κήπο της έχει κουνέλια. Ας την παρακαλέσουμε να τον κρατήσει για λίγο, μέχρι να μεγαλώσουν τα δόντια του και βλέπουμε…

Ειρήνη: Έχει δίκιο η μητέρα, μπορεί να μας κάνει τη χάρη. Τόσα μας έχει φάει για μια μπουκιά ψωμί. Τι θα της κοστίσει να μας φυλάξει λίγο τον Αθηνόδωρό μας;

Πατέρας: Καλή ιδέα. Να της τον δώσετε. Όταν θα γυρίσω από το σχολείο να μην τον βρω εδώ, γιατί θα τον πιάσω από τ’ αυτιά και θα τον τινάξω χάμω στην αυλή από την ταράτσα.

……………………………………………………………………………………………………………………………………

Ζωή ( στο κοινό): Άλλη λύση δεν υπήρχε, θα την παρακαλούσαμε την κυρα- Καλλιόπη.

Ειρήνη: Της το λες εσύ, μητέρα, που σ΄έχει με το σεις και με το σας;

Μητέρα: Όχι, Ειρήνη μου, όχι, μου κάνει κακό να τη βλέπω. Προχτές ο πατέρας σας της έδωσε ένα χρυσό βραχιόλι για το κρέας. Αυτή η γυναίκα το παρακάνει κι ας λέει πως κι εκείνη τ΄ αγοράζει στη μαύρη αγορά.

Ειρήνη: Σαχλαμάρες, φως φανάρι πως ο χοντρο- Μήτσος,  ο γιος της συνεργάζεται με τους Γερμανούς, από κει τα βρίσκει όλα…

Ζωή: Καλά μητέρα, θα της μιλήσουμε οι δυο μας.

……………………………………………………………………………………………………………………………………

Ειρήνη (στο κοινό): Η κυρα- Καλλιόπη, το Μαύρο Χταπόδι, μένει στο πλαϊνό σπίτι. Οι βεράντες μας έχουνε ένα τοίχο.

Ζωή: Κυρία, Καλλιόπη.

Κ. Καλλιόπη: Καλημέρα σας, χρυσά μου κορίτσια. Κάθε μέρα και μου ομορφαίνετε… Φτου να μη μου βασκαθείτε…

Ειρήνη: Κυρία Καλλιόπη, μας κάνετε μια μεγάλη χάρη;

Κ. Καλλιόπη: Για σας κοπέλες μου ό,τι περνάει από το χέρι μου.

Ειρήνη: Να… Έχουμε ένα κουνέλι και θα θέλαμε…

Κ. Καλλιόπη: Μα το ξέρω, το βλέπω να σουλατσέρνει στη βεράντα σας…

Ειρήνη: Μήπως μπορείτε να το βάλετε για λίγες μέρες μαζί με τα δικά σας κουνέλια;

Κ. Καλλιόπη: Αυτό είναι όλο κι όλο; Και βέβαια να το πάρω.

Ζωή: Να σας τον δώσουμε τώρα;

Κ. Καλλιόπη: Μετά χαράς, μετά χαράς, κορίτσια μου.

………………………………………………………………………………………………………………………………………Ζωή: Αθηνόδωρε, άκουσε καλά τι θα σου πω, κουνελάκι μου. Πρέπει για λίγες μέρες να πας στο σπίτι της κυρα- Καλλιόπης. Θα ΄ρχομαι να σε βλέπω κι όταν μακρύνουν τα δοντάκια σου θα σε ξαναπάρουμε στο σπίτι, σ΄τ΄ορκίζομαι… 

Ζωή: Ειρήνη, πιάσε τον εσύ, εγώ δεν μπορώ.

……………………………………………………………………………………………………………………………………

Ζωή(προς το κοινό): Είχα υποσχεθεί στον Αθηνόδωρο πως θα πήγαινα να τον βλέπω. Αυτό όμως ήταν αδύνατο. Στο σπίτι της κυρα- Καλλιόπης δε μπαίνουμε ποτέ. Κανένας εντάξει άνθρωπος της γειτονιάς δεν μπαίνει. Έσκυβα λοιπόν απ΄τη βεράντα μας, κοιτούσα στον κήπο της κυρα- Καλλιόπης και προσπαθούσα να διακρίνω τον Αθηνόδωρό μας. Δεν τα κατάφερνα.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Πατέρας: Έλα λοιπόν, Ζωή, άργησες. Έχουμε σπουδαίο φαΐ σήμερα.

Ζωή: Τι είναι αυτό;

Πατέρας: Λαγός στιφάδο.

Ζωή: Και πού τον βρήκατε;

Μητέρα: Η κυρα- Καλλιόπη μας τον έστειλε με το γιο της, Μπήκε μέσα, άφησε την κατσαρόλα κι έφυγε.

Πατέρας: Καλά καλά, ας φάμε, πεινάω…………………………………………………………………

Πατέρας: Ο πόλεμος όπου να΄ναι θα τελειώσει, Έμμα, θα το δεις.

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Ζωή (προς το κοινό): Ύστερα από λίγες μέρες το στιφάδο είχε ξεχαστεί, όμως εγώ είχα ξεθαρρέψει. Θα πήγαινα να δω τον Αθηνόδωρο. Άλλωστε, έπρεπε να επιστρέψουμε την κατσαρόλα……………………………………………………………

Κ. Καλλιόπη: Τι θέλεις;

Ζωή: Ξέρετε, κυρία Καλλιόπη, θα ήθελα να δω τον Αθηνόδωρο.

Κ. Καλλιόπη: Ποιον Αθηνόδωρο, καλέ;

Ζωή: Το κουνέλι μας.

Κ. Καλλιόπη: Ακούς εκεί το κουνέλι σου! Ούτε ένα ευχαριστώ δε μου είπατε.

Ζωή: Μας σας ευχαριστούμε, σας ευχαριστούμε, κυρία Καλλιόπη, και η Ειρήνη κι ο πατέρας κι η μητέρα έλεγε…

Κ. Καλλιόπη: Πολλά λέει η μητέρα σου. Ένα πρωινό έχασα να καθαρίζω κρομμύδια, μια οκά παρακαλώ. Κι αν έβαλα λάδι, για να σας ευχαριστήσω. Λες και ήμουν υποχρεωμένη. Αχάριστοι είσαστε, αχάριστοι, ακούς; Ούτε ένα ευχαριστώ!

Ζωή: Μα, να, μας συγχωρείτε …, δηλαδή, αν είναι τέτοιο βάρος για σας… να τον πάρω τώρα αμέσως και πολύ σας ευχαριστούμε…

Κ. Καλλιόπη: Ποιον να πάρεις, καλέ;

Ζωή: Τον Αθηνόδωρο.

Κ. Καλλιόπη: Και τι νομίζεις ήταν το στιφάδο; Γάτα; Δε φτάνει που σας τον πάχυνα, που σας τον μαγείρεψα, ζητάς και ρέστα;

Ζωή: Μαύρο Χταπόδι, Μαύρο Χταπόδι, να πεθάνεις, να πεθάνεις…

………………………………………………………………………………………………………………………………………

Ζωή: Μανούλα, ο Αθηνόδωρος, μανούλα, ο Αθηνόδωρος.

Μητέρα: Ησύχασε, κουνελάκι μου, ησύχασε, κουνελάκι μου._

Άντον Τσέχωφ

Ένας αριθμός

Το ηλεκτρονικό  βιβλίο

Η ανάρτηση στον Ελληνικό Πολιτισμό εδώ. 

Αφηγηματικά στοιχεία του αφηγήματος:

Αφηγητής: δραματοποιημένος (ομοδιηγητικός), συμμετέχει στα δρώμενα και αφηγείται σε α΄ γραμματικό πρόσωπο.

Χώρος: το σπίτι του αφηγητή

Χρόνος: δεν προσδιορίζεται

Στην αφήγηση κυριαρχεί ο διάλογος και ο αφηγητής είναι το κύριο πρόσωπο του διαλόγου. Πολύ λίγα είναι τα σημεία στα οποία αφηγείται τα γεγονότα. Έτσι το κείμενο μοιάζει με ένα μικρό μονόπρακτο θεατρικό έργο.

Ερωτήσεις βιβλίου:

1. Ποιο πρόσωπο αφηγείται το περιστατικό και ποια εντύπωση σχηματίζετε για το χαρακτήρα και το ήθος του;

Αφηγητής του περιστατικού είναι ο εργοδότης της δασκάλας και πατέρας των παιδιών που αυτή παρακολουθεί. Στην αρχή δίνει την εντύπωση του συμφεροντολόγου, φιλάργυρου, ανάλγητου και αντιπαθέστατου ανθρώπου που παίζει με το φόβο του άλλου και δε δείχνει ευαισθησία και συμπόνια. Έτσι προξενεί την αντιπάθεια του αναγνώστη. Στη συνέχεια όμως δείχνει το πραγματικό του πρόσωπο και αποκαλύπτει ότι η προηγούμενη συμπεριφορά του ήταν προσποιητή, μια φάρσα που την είχε προσχεδιάσει, για να νουθετήσει την κοπέλα. Εκδηλώνει την οργή του για την παθητική της στάση και την προτρέπει να διεκδικεί δυναμικά τα δικαιώματά της. Τελικά ο σκληρός και παραδόπιστος εργοδότης αποδεικνύεται μεγαλόψυχος, γενναιόδωρος και δίκαιος άνθρωπος και συμπαθής στον αναγνώστη.

2. Ο αφηγητής χαρακτηρίζει την Ιουλία “άβουλη”. Ποιες ενέργειές της δικαιολογούν αυτό τον χαρακτηρισμό;

Ο αφηγητής-εργοδότης της δασκάλας χαρακτηρίζει την Ιουλία άβουλη, δηλαδή άτομο που δε διαθέτει ισχυρή βούληση, για να διεκδικήσει μαχητικά και με αποφασιστικότητα τα δικαιώματά της. Πραγματικά σε όλη τη συνομιλία της με τον εργοδότη η δασκάλα έδειχνε παθητική και άβουλη. Στις κατάφωρες αδικές του αντιδρούσε υποτονικά, δειλά κι αμήχανα. Κατέπνιγε την αγανάκτησή της για την αδικία, αλλά δεν μπορούσε να κρύψει τις σιωπηρές εκδηλώσεις των συναισθημάτων της (βρείτε στο κείμενο τα χωρία….). Ούτε για μια στιγμή δεν έδειξε άτομο που μπορεί να διεκδικήσει τα δικαιώματά του με δυναμισμό.

Λέξεις που μπορεί να σας δυσκόλεψαν…………..

• ανάλγητος, -η, -ο < αρχαία ελληνική ἀνάλγητος από το στερητικό ἀ (+ ευφωνικό ν) + ἄλγος(:πόνος)  : Αυτός που δεν συμπονά, δεν δείχνει οίκτο, ο σκληρός, ο ανελέητος

π.χ. Η ανάλγητη πολιτική της κυβέρνησης πλήττει τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα.

• νουθετώ < αρχαία ελληνική (νουθετῶ) : συμβουλεύω, προτείνω τα δέοντα (: αυτά που πρέπει)
• παραδόπιστος, -η, -ο  < παραδο- (παράς) + πιστός)   : που λατρεύει το χρήμα, ο φιλοχρήματος, ο φιλάργυρος, ο τσιγκούνης
• κατάφωρος, -η, -ο < ελληνιστική κοινή κατάφωρος< κατά+φωρ (:ληστής) : ολοφάνερος (:για αξιόποινες πράξεις), προφανής, εξόφθαλμος

π.χ. Οι ενέργειές του συνιστούν κατάφωρη παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Η Πολιτεία διέπραξε εις βάρος του κατάφωρη αδικία που οφείλει να την επανορθώσει. 

 Ένα διαφορετικό τέλος στο διήγημα του Τσέχωφ εδώ

Θεατρικά κείμενα μαθητών του 2ου Γυμνασίου Άργους Ορεστικού Καστοριάς επηρεασμένα από το κείμενο του Τσέχωφ εδώ 

Στο πλαίσιο της Εβδομάδας Περιβάλλοντος την Παρασκευή, 11 Οκτώβρη προβάλαμε στο σχολείο μας το Ντοκυμαντέρ του ΒΒC

“Πλανήτης σε κίνδυνο (Ο αιώνας των λαών 1900-1999)

Από το Blog http://www.econews.gr/ αλίευσα το παρακάτω σχετικό άρθρο. Από της Μιναμάτα της Ιαπωνίας το 1950 ξεκίνησε η μόλυνση των υδάτων…

Διαβάστε το άρθρο παρακάτω !!

Συνθήκη ορόσημο για τη ρύπανση από υδράργυρο υπεγράφη στην Ιαπωνία

Εκπρόσωποι από 140 χώρες υπέγραψαν την Πέμπτη στη Μιναμάτα της Ιαπωνίας τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τη ρύπανση από υδράργυρο και τη μείωση της χρήσης τοξικών μετάλλων στα προϊόντα παγκοσμίως.

Η Σσύμβαση της Μιναμάτα πήρε το όνομά της από την ομώνυμη πόλη, η οποία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της «ανάπτυξης με κάθε κόστος», μια πολιτική που υιοθετήθηκε στην Ιαπωνία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το 1950 δεκάδες χιλιάδες κάτοικοι της πόλης δηλητηριάστηκαν από την κατανάλωση ψαριών και οστρακοειδών που αλιεύτηκαν από νερά μολυσμένα με υδράργυρο από απόβλητα εργοστασίου της περιοχής.

Στα μέσα της δεκαετίας ένας γιατρός με ασθενείς οι οποίοι παρουσίαζαν προβλήματα στο νευρικό και ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς επίσης και στον εγκέφαλο, υπέδειξε ως πιθανή αιτία των προβλημάτων τη βιομηχανική ρύπανση.

Ωστόσο, το εργοστάσιο συνέχισε να απορρίπτει τα απόβλητά του στη θάλασσα ως το 1968, δηλητηριάζοντας τη θαλάσσια ζωή και τους ανθρώπους.

Ο υδράργυρος απελευθερώνεται στο περιβάλλον μέσω μιας σειράς βιομηχανικών διαδικασιών, όπως για παράδειγμα οι εξορύξεις, η παραγωγή τσιμέντου και μετάλλων, καθώς επίσης και η καύση ορυκτών καυσίμων.

Μόλις απελευθερωθεί, ο υδράργυρος παραμένει στο περιβάλλον για μεγάλο χρονικό διάστημα, κυκλοφορώντας μέσω του αέρα, του νερού, του εδάφους και των ζωντανών οργανισμών.

Όπως επισημαίνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, ο υδράργυρος είναι εξαιρετικά τοξικός για την ανθρώπινη υγεία και απειλεί σοβαρά την ανάπτυξη των εμβρύων αλλά και των παιδιών τα πρώτα χρόνια της ζωής τους.

Σύμφωνα με το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), οι συγκεντρώσεις υδραργύρου σε στρώμα ως και 100 μέτρα κάτω από την επιφάνεια των ωκεανών διπλασιάστηκαν παγκοσμίως την τελευταία δεκαετία.

Εκτιμάται μάλιστα ότι 260 τόνοι του τοξικού μετάλλου μεταφέρθηκαν από το έδαφος σε θάλασσες και λίμνες. Επίσης, τα τελευταία χρόνια ο υδράργυρος μετακινείται ανοδικά στην τροφική αλυσίδα, αυξάνοντας τις συγκεντρώσεις του στα ψάρια θηρευτές, τα οποία αλιεύουν και καταναλώνουν οι άνθρωποι.

Οι κυριότερες ρυθμίσεις της Σύμβασης της Μιναμάτα αφορούν:

-Στην προμήθεια και την εμπορία υδράργυρου
-Στη χρήση του υδράργυρου σε προϊόντα και βιομηχανικές διαδικασίες
-Στα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τη μείωση των εκπομπών υδραργύρου κατά τις εξορύξεις
-Στα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τη μείωση των εκπομπών από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και τα εργοστάσια παραγωγής μετάλλων
–
Μεταξύ άλλων η σύμβαση προβλέπει την κατάργηση μιας σειράς προϊόντων, μεταξύ των οποίων και τα θερμόμετρα υδραργύρου, ως το 2020, ενώ δίνει στις κυβερνήσεις περιθώριο 15 ετών για να σταματήσουν τις εξορύξεις υδραργύρου.