Η ΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΜΗ

Ο ελληνιστικός πολιτισμός προήλθε από την σύνθεση ελληνικών και ανατολικών πολιτιστικών στοιχείων. Αυτός ο πολιτισμός ξεπέρασε τα όρια των ελληνιστικών βασιλείων και απέκτησε χαρακτήρα οικουμενικό. Αυτό οφείλεται:

• στη συνεχή μετακίνηση ανθρώπων και αγαθών στα όρια του ελληνιστικού κόσμου
• στη δημιουργία μεγαλουπόλεων που εξελίχθηκαν σε πνευματικά κέντρα, όπως:

    • η Αλεξάνδρεια     • η Αντιόχεια    • η Πέργαμος

Η οικουμενικότητα γίνεται φανερή σε όλες τις εκφράσεις της καθημερινής ζωής, όπως:

• στη γλώσσα
• στις θρησκευτικές πεποιθήσεις
• στα γράμματα
• στις επιστήμες
• στις τέχνες

Συνέχεια →

Τα ελληνιστικά βασίλεια το 303 π.Χ.

Από τον Μέγα Αλέξανδρο και μετά η βασιλεία έγινε προσωπική. Οι βασιλείς κυβέρνησαν ως απόλυτοι μονάρχες και οι υπήκοοι τους απέδιδαν θεϊκές τιμές, όπως π.χ. στην Αίγυπτο. Το επίκεντρο του Ελληνισμού μετατοπίσθηκε στην Ανατολή σε μεγαλουπόλεις, οι οποίες έγιναν διοικητικά, οικονομικά και πνευματικά κέντρα του Ελληνισμού, όπως:

• η Αλεξάνδρεια
•   η Αντιόχεια
•   η Πέργαμος

Ψηφιακή αναπαράσταση του φάρου της Αλεξάνδρειας

Συνέχεια →

Λεπτομέρεια από την σαρκοφάγο του Μ. Αλεξάνδρου

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Όλος ο ελληνιστικός κόσμος λειτούργησε με:

• ενιαίο οικονομικό σύστημα
• κοινό νομισματικό σύστημα
• κοινή δημοσιονομική πολιτική
• κοινό τρόπο συναλλαγών

Οι βασιλείς είναι οι κάτοχοι της όλης της γης και του μεγαλύτερου μέρους της παραγωγής.

Συνέχεια →

Χρυσό στεφάνι μυρτιάς, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Η ελληνιστική εποχή αρχίζει από τον θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου (323 π.Χ.) και τελειώνει με την κατάκτηση της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους και τον θάνατο της Κλεοπάτρας (30 π.Χ.). Ονομάζεται ελληνιστική από το ρήμα «ελληνίζω» που σημαίνει: συμπεριφέρομαι σαν Έλληνας.

Συνέχεια →

ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Ο πρώτος βασιλιάς της Μακεδονίας μετά τον Μέγα Αλέξανδρο ήταν ο Κάσσανδρος, ο οποίος νυμφεύτηκε την ετεροθαλή αδερφή του μεγάλου στρατηλάτη, τη Θεσσαλονίκη, προς τιμήν της οποίας ίδρυσε το 315 π.Χ. την ομώνυμη πόλη στον Θερμαϊκό κόλπο. Για να μπορέσει όμως να ανέβει στον θρόνο διέταξε τον φόνο της Ρωξάνης και του νόμιμου διαδόχου, του μικρού Αλεξάνδρου Δ΄ καθώς και της Ολυμπιάδας.

Χρυσό διάδημα από την Σταυρούπολη της Θεσσαλονίκης

Το βασίλειο της Μακεδονίας συνέχιζε να αναπτύσσεται παρόλο που ο πληθυσμός του είχε μειωθεί, λόγω της μετανάστευσης προς την Ανατολή. Μεγάλη ώθηση στο εμπόριο έδωσε η Θεσσαλονίκη με το λιμάνι της.

Συνέχεια →

Χρυσό στεφάνι μυρτιάς, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

Ο Αλέξανδρος πέθανε το 323 π.Χ. και δεν άφησε νόμιμο και ικανό διάδοχο. Έτσι εκδηλώθηκαν αμέσως εξεγέρσεις στον ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ και συγκρούσεις για τη διαδοχή στην ΑΝΑΤΟΛΗ. Σε αυτές, που ονομάστηκαν «συγκρούσεις των διαδόχων»  οι στρατηγοί του Μ. Αλεξάνδρου πολεμούσαν μεταξύ τους περίπου 20 χρόνια, μέχρι που η αυτοκρατορία χωρίστηκε το 301 π.Χ. οριστικά σε 4 επιμέρους βασίλεια.

ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΤΩΝ ΔΙΑΔΟΧΩΝ

Το 301 π.Χ. δόθηκε στην Ιψό της Φρυγίας η τελική μάχη μεταξύ των διαδόχων και έτσι δημιουργήθηκαν 4 βασίλεια:

• το βασίλειο της Αιγύπτου (Πτολεμαίος)
• το βασίλειο της Συρίας (Σέλευκος)
• το βασίλειο της Θράκης (Λυσίμαχος)
• το βασίλειο της Μακεδονίας (Κάσσανδρος)

Συνέχεια →

Μετά το τέλος των ελληνοπερσικών πολέμων η τέχνη βρίσκεται στο επίκεντρο της ανθρώπινης δραστηριότητας. Ανεγείρονται μεγαλοπρεπείς ναοί, και δημιουργούνται μοναδικής ομορφιάς αγάλματα. Κέντρα αυτής της δημιουργίας είναι:

• η Αθήνα
• η Ολυμπία
• οι Δελφοί

ΑΓΑΛΜΑΤΑ

Τις στατικές μορφές των μαρμάρινων αρχαϊκών κούρων αντικαθιστούν περίτεχνα αγάλματα από μάρμαρο ή ορείχαλκο. Τα αγάλματα παριστάνουν αθλητές, πολεμιστές ή ήρωες σε κίνηση, ακόμη και θεούς, άλλοτε ντυμένους, άλλοτε γυμνούς. Οι αρχαϊκές κόρες με τα λεπτά ενδύματα αντικαθίστανται από ηρωίδες με βαρύ πέπλο.

Στο εθνικό μουσείο της Μεγάλης Ελλάδας (Museo Nazionale di Magna Grecia) εκτίθενται δύο υπερμεγέθη χάλκινα αγάλματα απαράμιλλης ομορφιάς, «οι πολεμιστές του Ριάτσε», που βρέθηκαν στα ανοιχτά του Ρηγίου το 1972. Θεωρούνται εφάμιλλα του Ποσειδώνα ή του Διός του Αρτεμισίου και του Ηνίοχου των Δελφών. Είναι του 5ου π.Χ. αιώνα και εικάζεται ότι κατασκευάστηκαν πιθανόν στο εργαστήριο του Φειδία στην Αθήνα.

Οι πολεμιστές του Ριάτσε

Συνέχεια →

Η θόλος του Ασκληπιείου της Επιδαύρου αριστερά και το «άβατον» δεξιά – Αναπαράσταση

Κατά τη διάρκεια του 5ου και 4ου αιώνα π.Χ. χτίζονται σε όλη την Ελλάδα σε δωρικό και ιωνικό ρυθμό, οι οποίοι τελειοποιούνται:

• λαμπροί και μεγαλοπρεπείς ναοί
• δημόσια κτήρια – θόλοι
• στοές
• γυμνάσια
• παλαίστρες
• θέατρα

Ο ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΣ ΡΥΘΜΟΣ

Την ίδια περίοδο εμφανίζεται ο κορινθιακός ρυθμός με το χαρακτηριστικό κιονόκρανο που θεωρείται εφεύρεση του γλύπτη Καλλίμαχου.

Συνέχεια →

ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ο Ηρόδοτος (484-425 π.Χ.) θεωρείται ο θεμελιωτής της επιστήμης της Ιστορίας και για αυτό ονομάζεται και «πατέρας» της Ιστορίας. Μας αφηγείται τους ελληνοπερσικούς πολέμους και εξιστορεί με χρονολογική σειρά την Ιστορία των λαών της Ανατολής. Προσθέτει, όμως, στα ιστορικά και πολλά μυθολογικά στοιχεία και αυτό αλλοιώνει κάπως την πραγματική εικόνα.

Ο Θουκυδίδης (460 – 400 π.Χ.) διορθώνει αυτή την ασάφεια του Ηροδότου, παραθέτοντας μόνο ιστορικά στοιχεία, και μας περιγράφει στο έργο του τον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Προσπαθεί να βρει τις αιτίες που γεννούν τα ιστορικά γεγονότα και εξιστορεί τα γεγονότα όσο πιο αντικειμενικά γίνεται. Ο Θουκυδίδης θεωρείται ο θεμελιωτής της ιστορικής έρευνας.

Ο Ξενοφώντας (430 – 355 π.Χ.) είναι ο τρίτος μεγάλος ιστοριογράφος της κλασσικής εποχής. Από το έργο του ξεχωρίζει η περιγραφή της εκστρατείας του Κύρου εναντίον του αδερφού του Αρταξέρξη Β΄, «Κύρου Ανάβασις», στην οποία συμμετείχε ο ίδιος, καθώς και η επιστροφή των Ελλήνων μισθοφόρων που είναι γνωστή ως «Κάθοδος των Μυρίων».

Συνέχεια →

Ο Παρθενώνας στην Ακρόπολη των Αθηνών – Ανέγερση 447 έως 438 π.Χ.

Το επίθετο «κλασικός-η-ο» είναι στα ελληνικά αυτό, «που ανήκει ή που αναφέρεται σε συγγραφείς ή καλλιτέχνες, καθώς και στα αντίστοιχα λογοτεχνικά ή καλλιτεχνικά δημιουργήματα, των οποίων η αξία υπερβαίνει τα σύνορα του ιστορικού χρόνου και του κοινωνικού χώρου». Επίσης, «κλασικό» είναι αυτό «που χαρακτηρίζεται από απλότητα, ισορροπία, τήρηση των κανόνων του είδους, τελειότητα και αρμονία».

Ορισμός από: Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, Α.Π.Θ., Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη, 2003, σελ. 717 

Αυτές οι έννοιες του «κλασικού» πέρασαν από τα ελληνικά και σε πάρα πολλές ξένες γλώσσες. Τα βασικά χαρακτηριστικά της κλασικής τέχνης είναι:

• το μέτρο
• η αρμονία
• το κάλος

Συνέχεια →