Το πρόγραμμα του Συνεδρίου του Ερευνητικού έργου Παρατηρητήριο για την Ελληνική Επανάσταση με τίτλο «Παρατηρητήριο 1821, Μνήμη και Γιορτή: Δημόσια Ιστορία και η Διαμόρφωση της Ιστορικής Κουλτούρας» το οποίο θα διεξαχθεί από τις 4 – 6 Μαΐου 2023, στην Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής, Τσανάκλειος Αστική Σχολή.
Το Βλέμμα εφήβων είναι εκεί και αυτοπαρουσιάζεται την Παρασκευή, 5/5 στη Γ’ συνεδρία.
Είδα το “Γκιακ“, όπως το διάβασε ο Κ. Ντέλλας, και άκουσα όσα έκρυβε η σιωπή του παππού μου του Κώστα από το 1922 ως το 1981. Είχα διαβάσει πολλές φορές το βιβλίο, αλλά το τραύμα του στρατιώτη, που ακόμα ματώνει, όταν φθέγγεται δυνατά και σωματοποιείται σε μια επαναλαμβανόμενη κίνηση, σε πληγιάζει κι εσένα, τον άμαχο. Σου φέρνει πίσω το αίμα, μπλέκει το δικό σου με της οικογένειας. Δεν έχεις πού να δέσεις δίχτυ ασφαλείας εδώ. Ευγνωμονώ όλους τους συντελεστές, που μου έφεραν πίσω τον παππού μου και άκουσα όλα όσα δεν μου είπε ποτέ από επιλογή κι όχι μόνο γιατί ήμουν 11 χρονών όταν “έφυγε”.
Τραγουδά ο Σωκράτης Μάλαμας και συνοδεύει η Χορωδία της Ομάδας Φωνητικής Έκφρασης των Μουσικών Συνόλων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Διδασκαλία, επιμέλεια: Μαρία Θωίδου.
Κιθάρα παίζει ο Μανώλης Ανδρουλιδάκης.
Από το cd “Φέρε μαζί σου χρόνο” με τραγούδια σε στίχους Άλκη Αλκαίου, που κυκλοφόρησε το 2017 από την Ομάδα Φωνητικής Έκφρασης των Μουσικών Συνόλων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και τις εκδόσεις “Μετρονόμος”.
Όταν σβήνει ο ρυθμικός βηματισμός των παρελάσεων, βγαίνει χωλαίνοντας από κάποιο στενό στους μεγάλους δρόμους της πολιτείας ο ποιητής Γιώργος Σαραντάρης. Κουβαλά μέσα του τη μεγάλη εγκατάλειψη της ωραίας Μελισσάνθης -“αν πάψω να σε δω, θα βλέπω το τίποτε μπροστά μου…”, της γράφει- φοράει τη χλαίνη του, στη φόδρα έχει γράψει το όνομά της, στις τσέπες του έχει σκόρπια χαρτιά από ανολοκλήρωτα ποιήματα, στο χέρι βαστά το φύλλο πορείας για την πρώτη γραμμή του Μετώπου, δεν παρακάλεσε, τον φρόντισαν οι “φίλοι” του αστοί από το Κολωνάκι, κρατώντας τους δικούς τους στα γραφεία, εκείνος τελειωμένος ήταν, φθισικός, αδύναμος, τσακισμένος, δε βαριέσαι, εθνική ομοψυχία, να μπει στο τρένο τραγουδώντας, να τσακίσει το φασισμό -να’ χουμε να γιορτάζουμε.
Όταν σβήνει ο βόμβος των επιδειξιμανών μαχητικών στον αέρα, βγαίνει χωλαίνοντας μέσα από την ομίχλη της πολιτείας ο ποιητής Γιώργος Σαραντάρης. Είναι ώρα να κάνει-ως συνήθως- το σκληρό νυχτερινό νούμερο στη σκοπιά, τον στέλνουν οι “συμπολεμιστές” του στη θέση τους, αυτοί που του κλέβουν τις κάλτσες και τις φανέλες, του κρύβουν τα άρβυλα, εκείνος τελειωμένος ήταν, αδύναμος, τσακισμένος, δε βαριέσαι, εθνική ομοψυχία και έπος του ’40 και η “κάλτσα του στρατιώτη” και ήρωες στα βουνά της Αλβανίας -να ‘χουμε να γιορτάζουμε.
Όταν σβήνει ο ήχος από τα εθνικά εμβατήρια, εγώ βλέπω τον ποιητή Γιώργο Σαραντάρη, λίγους μήνες μετά, Φλεβάρη του ’41, σε ένα δωμάτιο νοσοκομείου, στα Γιάννινα, κατάκοιτο, να σβήνει από τον τύφο. Στο πλάι του, η ωραία Μελισσάνθη, πολύ πριν γίνει “εποχή“, πολύ πριν αφεθεί ως “Γυναίκα με τα Μαύρα” στο δικό της πένθος και τη δική της αγωνιώδη μοναξιά, εκείνος θα πεθάνει, τελειωμένος ήταν, αδύναμος, τσακισμένος, ένας “τεμπέλης του σπιτιού”, δε βαριέσαι, άλλοι πήραν τα παράσημα, η Πατρίς εθριάμβευσε ξανά, απλώνονται οι σημαίες στα μπαλκόνια, οι Έλληνες ενωμένοι κάνουν θαύματα κι “Αέρα!”- να ‘χουμε να γιορτάζουμε.
Όταν σβήνει η φωνή από τα στρατιωτικά παραγγέλματα, παίρνω αγκαζέ τον ποιητή Γιώργο Σαραντάρη και τη Στέλλα-Μελίνα και βγαίνουμε στα Προπύλαια μια βροχερή πάντα 28η Οκτώβρη, μάλλον του 1955, να θαυμάσουμε τον Στράτο σημαιοφόρο και ωραία κορμιά. Κυρίως, να γιορτάσουμε τον έρωτα και τη ζωή πριν από το φονικό, να ακυρώσουμε την ομοιομορφία των παρελάσεων και τα παρόμοια που δίνουν ένα στρατιωτικό βάδισμα στη ζωή. Για το κέφι μας. Γιατί “οξειδώνονται στη νοτιά των ανθρώπων” μόνον όσοι κουβαλούν μέταλλο ψυχής. Για να μην αλλάξουμε, κατά πως οι εξουσίες θέλουν. Και να φωνάξουμε: “Και τι είμαι εγώ για να μ’ αλλάζουν, βρε αδερφέ; Γραμμόφωνο;”(στη 1h 14′ κ.ε) Έστω κι αν αυτό πληρώνεται με αίμα.
Η τελευταία σχολική γιορτή του Πολυτεχνείου στην οποία είχα πάρει μέρος ήταν το 1986. Μαθήτρια της Γ’ Λυκείου. Το σχολείο μου με ξανάφερε στη “φωλιά” μου 36 χρόνια μετά. Αναπαραστήσαμε με το τμήμα μου τη δίκη των πρωταιτίων της δικτατορίας. Ό,τι ακούστηκε ήταν μαρτυρίες, και δική μου μαρτυρία μαζί.
Έβλεπα τους εφήβους, που πάλευαν να μπουν στους ρόλους των μαρτύρων κατηγορίας, και σάλευε η ελπίδα ότι θα έχουν επιχειρήματα να στηρίξουν τη δημοκρατία σε κάθε γωνιά της ζωής τους.
Δεν το ξέρει, αλλά τη γιορτή την έστησα με τον νου στον φίλο μου τον Γιάννη και με το τραγούδι που λέγαμε τότε στ’ αυτιά μου.
Για όλα τα χρόνια που περάσαμε μαζί και μας άλλαξαν, μας έκαναν ό,τι είμαστε τώρα, Γιάννη μου. “Τίποτα δεν πάει χαμένο”.
Αφίσα κατά της στρατιωτικής δικτατορίας, 1967-1974 (Γ. Αργυράκης). Καραχρήστος Σ., Ελληνικές αφίσες, Κέδρος, Αθήνα 1984, σ. 254.
Η μαθητική θεατρική ομάδα του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης «Βλέμμα εφήβων» συνεχίζει τη λειτουργία της και το 2022-2023 με μία ακόμα παράσταση θεάτρου-ντοκουμέντο (η αρχή έγινε το 2017-2018).
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει έρευνα, εργαστήρια Θεάτρου, παράσταση θεάτρου ντοκουμέντο και συζήτηση – συμπόσιο γύρω από τον προβληματισμό που αναδεικνύεται από την υπό επεξεργασία θεματική. Κατά τη διάρκεια του έτους, εμπλουτίζεται από παράλληλες δράσεις, όπως ομιλίες, εκπαιδευτικές επισκέψεις και εκδηλώσεις.
Το θέμα για το σχολικό έτος 2022-2023 είναι: Μαθήματα Δημοκρατίας
Το «Βλέμμα εφήβων» φέτος, παραμονές των 50 χρόνων από την αποκατάσταση της δημοκρατίας, συζητώντας με φίλους, αποφάσισε τη δημιουργία παράστασης θεάτρου-ντοκουμέντο για μια περίοδο, την οποία οι μαθητές αντιμετωπίζουν μόνο επετειακά, αλλά δεν μελετούν σχεδόν ποτέ στο σχολείο: τη δικτατορία και τη Μεταπολίτευση.
Η Ελλάδα της δεκαετίας του ’60, τεντιμπόηδες, Λαμπράκηδες, συνταγματάρχες και φοιτητές, ο φοίνικας και η Επανάστασις, πολεμική αρετή και ανοιχτά παράθυρα, κοσμιότης, ευπρέπεια και ο στρατός του Μίμη-να-ένα-μήλο, ο γύψος του Παπαδόπουλου και το μυστρί του Παττακού, τσάμικος και μαύρα γυαλιά στο στρατόπεδο, το μεγάλο μας τσίρκο, οι ανθρωποφύλακες, «Αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία πρέπει νὰ σταματήσει», «Εδώ Πολυτεχνείο», «Δεν ξεχνώ», απόδοση δικαιοσύνης.
Ποιες προσδοκίες είχαμε από την Γ’ Ελληνική Δημοκρατία; Δικαιώθηκαν, διαψεύστηκαν, αγνοήθηκαν;
Με ιστορικές πηγές, οπτικοακουστικό υλικό, προφορικές μαρτυρίες θα προσπαθήσουμε να ενώσουμε σήμερα τις ψηφίδες μιας εποχής τόσο κοντινής και μακρινής όσο και ο 20ος αιώνας.
«When we’re afraid, we lose all sense of analysis and reflection. Our fear paralyzes us. Besides, fear has always been the driving force behind all dictators’ repression.»
MarjaneSatrapi, Persepolis
Το πρόγραμμα υποστηρίζει επιστημονικά και καλλιτεχνικά Συμβουλευτική Επιτροπή που απαρτίζεται από καθηγητές έγκριτων πανεπιστημίων των Η.Π.Α., συνεργάτες του ΙΜΚ και μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας.
Συντονισμός και υλοποίηση: Νατάσα Μερκούρη
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ
Οι συναντήσεις περιλαμβάνουν εργαστήρια έρευνας και Θεάτρου. Είναι εβδομαδιαίες και θα γίνονται είτε διαδικτυακά είτε εκ του σύνεγγυς κάθε Σάββατο, στις 11.00-12.30.
Διάρκεια εργαστηρίων: 1,5 ώρα
Έναρξη εργαστηρίων: 5 Νοεμβρίου 2022
Παράσταση: Ιούνιος 2023
Αριθμός συμμετεχόντων: (max) 15 άτομα
Χώρος: Τα εργαστήρια θα γίνονται διαδικτυακά (μέσω πλατφόρμας googlemeetή zoom) αλλά και στον χώρο του ΙΜΚ, Πειραιώς 206, στον Ταύρο.
Ευχαριστούμε πολύ την κα Μαίρη Τσίνου για τη φιλοξενία στο ethnos.gr. Χαιρόμαστε κάθε φορά που βρισκόμαστε με ανθρώπους που μας ακούν και μας καταλαβαίνουν. Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο.
«Περπατούσα μια μέρα,
συννεφιασμένο απόγευμα θυμάμαι ήταν,
σε δάσος καμένο.
Κοιτούσα έκπληκτος τα αποκαΐδια.
Δεν ήταν συνηθισμένα,
όχι από φωτιά δημιουργημένα.
Στράφηκε η ματιά μου εντελώς τυχαία προς την άλλη κατεύθυνση.
Και τότε είδα εσένα.
Μια αλεπού με φωτιά στα μάτια της.
Την φωτιά που είχαν χάσει αυτά τα δέντρα.
Είχες ένα χαμόγελο σαν να ήθελες κάτι να μου δείξεις.
Άρχισες να περπατάς αργά προς την αντίθετη κατεύθυνση από αυτή που κοιτούσες.
Και όμως εγώ σε έχασα γρήγορα.
Σκέφτηκα, σίγουρα κάποιο λάθος έχω κάνει.
Άρχισα να τρέχω προς την ίδια κατεύθυνση με εσένα.
Ακολούθησα μόνο τα ίχνη σου, μόνο αυτά μπορούσα να δω.
Κάποια στιγμή μια όψη μου έκοψε την φόρα
Ήσουν εσύ, έξω από αυτό το δάσος και κοιτούσες μια μαύρη θάλασσα.
Και τότε κατάλαβα τι ακριβώς κατέστρεψε τα δέντρα»
Ποίημα του μαθητή Στέλιου Γιαννακουλόπουλου για την παράσταση PLAN(et) B: Περιβάλλον και κοινωνική δικαιοσύνη
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.