Nat's belongings

Γέφυρα των Τερζήδων, Γιάκοβα, 18ος αιώνας

Πηγή: A Balkan tale

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ

«ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΥΜΕ ΚΡΙΤΙΚΑ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ»

Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Ιστορική Έρευνα, Διδακτική και Νέες Τεχνολογίες» του Ιονίου Πανεπιστημίου, η επιστημονική ένωση «Νέα Παιδεία» και η ΕΡΤ προκηρύσσουν Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό Ιστορικού Ντοκιμαντέρ με θέμα «Προσεγγίζουμε κριτικά το παρελθόν».

Ο διαγωνισμός αφορά τους μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου, της Α, Β΄ και Γ΄ Γενικού και Εσπερινού  Λυκείου και ΕΠΑΛ, καθώς και τους μαθητές των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας.

Θεματικό πεδίο του διαγωνισμού είναι η Νεότερη και Σύγχρονη Ελληνική και Ευρωπαϊκή  Ιστορία.

ΠΛΑΙΣΙΟ – ΣΤΟΧΟΙ

Το ιστορικό ντοκιμαντέρ παρουσιάζει πληροφορίες σχετικά με ένα γεγονός, πρόσωπο, τόπο ή ιδέα από το παρελθόν μέσα από μια παρουσίαση συγκεκριμένου χρόνου που παρουσιάζει έγγραφα, εικόνες, φωτογραφίες, και πραγματικές σκηνές από το προς μελέτη  θέμα.

Στο πλαίσιο της βιωματικότητας, της διαθεματικότητας και της ομαδοσυνεργατικής μάθησης, που προβλέπονται και από το ισχύον Αναλυτικό Πρόγραμμα για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, η ομαδική δημιουργία ενός ιστορικού ντοκιμαντέρ βοηθά τους μαθητές να προσεγγίσουν κριτικά το ιστορικό γεγονός και την αφήγησή του εντάσσοντάς το ταυτόχρονα στην ευρύτερη ιστορική περίοδο της Νεότερης ή Σύγχρονης Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Ιστορίας.

Με την αξιοποίηση κάποιων από τα σημαντικότερα αρχεία οπτικοακουστικού υλικού, από όπου θα αντλήσουν το υλικό της εργασίας τους, οι μαθητές θα εξοικειωθούν με την έρευνα στα ποικίλα ιστορικά (έντυπα και ηλεκτρονικά) αρχεία, θα κατανοήσουν και θα ερμηνεύσουν το ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο μιας περιόδου, με τις βασικές πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές αλλά και ατομικές- ανθρώπινες παραμέτρους του, καθώς και τις ποικίλες ιδιαιτερότητες των ιστορικών συνθηκών και της συμπεριφοράς των προσώπων.

Κατά τη διάρκεια τελικής φάσης της δημιουργίας, οι μαθητές θα έλθουν σε επαφή με την τέχνη του κινηματογράφου (σενάριο, ντεκουπάζ, πλάνα, μουσική επένδυση, αφήγηση, μοντάζ) και θα προβληματιστούν για τη σχέση της κινηματογραφικής δημιουργίας και της Ιστορίας. Επίσης, θα εκφράσουν δημιουργικά καλλιτεχνικές τάσεις και να ανακαλύψουν αντίστοιχα ενδιαφέροντα.

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

1. Το μαθητικό ντοκιμαντέρ θα έχει θέμα προσδιορισμένο με σαφήνεια και ενταγμένο σε χρονικό πλαίσιο.
2. Θα έχει διάρκεια 10’ το ανώτερο.
3. Θα σταλεί σε μορφή αρχείου avi ή mp4.
4. Στους τίτλους τέλους πρέπει να αναγράφονται όλοι οι συντελεστές, καθώς και οι πηγές από τις οποίες αντλήθηκε το σύνολο του υλικού.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι διοργανωτές του διαγωνισμού δηλώνουν ότι:

1. Θα παράσχουν επιστημονική βοήθεια με ειδική βιβλιογραφία και  βασικές πηγές άντλησης κινηματογραφικού υλικού. Η σχετική ανακοίνωση έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του περιοδικού www.neapaideia-glossa.gr και ανανεώνεται συνεχώς.
2. Δε θα παράσχουν τεχνική βοήθεια. Για το μοντάζ μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να χρησιμοποιήσουν το πρόγραμμα Movie Maker, στο οποίο έχουν δωρεάν πρόσβαση από τη σουίτα Windows Essentials.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Το υλικό θα πρέπει να σταλεί σε dvd μαζί με τη φόρμα συμμετοχής στη διεύθυνση: ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ, Χαριλάου Τρικούπη 31, 10681 Αθήνα, με ημερομηνία ταχυδρομείου το αργότερο 29 Μαρτίου 2013.

Υλικό που θα ταχυδρομηθεί μετά από την παραπάνω ημερομηνία δε θα γίνει δεκτό στο διαγωνισμό.

ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ

Τα μαθητικά ντοκιμαντέρ θα κριθούν από κριτική επιτροπή ειδικών, που θα εποπτεύεται από ειδική επιστημονική επιτροπή, η οποία θα αποτελείται από:

1. την κ. Χριστίνα Κουλούρη, Καθηγήτρια Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

2. τον κ. Νίκο Καραπιδάκη, Καθηγητή του Ιονίου Πανεπιστημίου, Πρόεδρο της Εφορείας των Γενικών Αρχείων του Κράτους

3. τον κ. Γιώργο Κόκκινο, Καθηγητή Ιστορίας και Διδακτικής της Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου

4. τον κ. Φώτο Λαμπρινό, σκηνοθέτη ιστορικών ντοκιμαντέρ, συγγραφέα

Την Επιστημονική Επιτροπή θα συντονίζει ο κ. Κώστας Αγγελάκος, Επίκουρος Καθηγητής Παιδαγωγικών στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Διευθυντής του περιοδικού ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ.

Την ειδική κριτική επιτροπή που θα αποτελείται από ιστορικούς, ανθρώπους του κινηματογράφου και εκπαιδευτικούς, θα συντονίζει η κ. Νατάσα Μερκούρη, φιλόλογος, μέλος του ΔΣ  και επιστημονική συνεργάτις της ΝΕΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ.

Η ΕΡΤ θα δημιουργήσει τηλεοπτικό και ραδιοφωνικό τρέιλερ, το οποίο θα προβάλλει το διαγωνισμό μέχρι και την 29^η Μαρτίου 2013 και θα αναρτήσει τα βραβευμένα ντοκιμαντέρ στον ιστότοπό της για διάστημα έξι μηνών.

ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΝΟΜΗΣ

Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων και η τελετή απονομής των βραβείων θα γίνει στην Αθήνα το Σάββατο, 11 Μαΐου 2013, στο Ίδρυμα “Μιχάλης Κακογιάννης”, Πειραιώς 206, Ταύρος.

Θα δοθούν τρία βραβεία και δύο έπαινοι, τα οποία θα συνοδεύονται από ειδικό δίπλωμα και αναμνηστικά δώρα των χορηγών/δωροθετών του διαγωνισμού.

Το πρόγραμμα της εκδήλωσης θα περιλαμβάνει χαιρετισμούς από τους διοργανωτές, την απονομή των βραβείων και των επαίνων, και την προβολή των βραβευμένων ντοκιμαντέρ.

Mε την ευγενική χορηγία του Ιδρύματος “Μιχάλης Κακογιάννης”, των εκδόσεων Μεταίχμιο και του Studio Wayfarer.

Στις 18 Μαΐου 2012 βρέθηκα στο χώρο τέχνης Βρυσάκι, στην Πλάκα, για να παρακολουθήσω την παρουσίαση ενός ευρωπαϊκού προγράμματος για την προφορική αφήγηση της ιστορίας και την εκπαίδευση από την Ελληνική Τράπεζα Αναμνήσεων. Η ερώτηση στο έντυπο της αίτησης «Ποιο είναι το κίνητρό σας για τη συμμετοχή στο σεμινάριο;», η εξασθένιση της συλλογικής μνήμης και η στροφή της κοινωνίας προς τα ακροδεξιά, εντός και εκτός θεσμών, με προέτρεπαν κατά κάποιο τρόπο να μάθω πώς μπορεί κανείς να συμβάλει στην ενεργό καταγραφή της ανεπίσημης ιστορίας. Έπειτα, ήταν και η επωνυμία του φορέα: Memoro-Ελληνική Τράπεζα Αναμνήσεων, μια τράπεζα που διασώζει ό,τι πολυτιμότερο, τα ατομικά βιώματα μιας γενιάς, ενός λαού, και κυρίως, δεν καταρρακώνει η ανακεφαλαιοποίησή της.

Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα είχε τίτλο «Οι αναμνήσεις μου – Η ιστορία μας: ενεργός ευρωπαϊκή μνήμη». Το 2012 έχει χαρακτηριστεί ως Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης των Γενεών. Σε αυτό το πλαίσιο ζητούμενο του προγράμματος είναι η διατήρηση της μνήμης της Ευρώπης ενάντια στο φασισμό, το ναζισμό και το σταλινισμό, υπέρ της δημοκρατίας και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μέσα από τις προσωπικές μαρτυρίες των ανθρώπων. Με έκπληξη είδα ότι στην καταγραφή προφορικών αφηγήσεων μπορούσαν να συμμετάσχουν και μαθητές με τρόπο απλό: συνέντευξη με μια κάμερα ή ένα κινητό. Η παρουσία των ανθρώπων του Memoro σε κάθε βήμα της διαδικασίας καταγραφής διασφάλιζε ότι θα τηρούνταν οι προδιαγραφές που έπρεπε να πληρεί μια επιτυχημένη συνέντευξη (ολοκληρωμένες και σαφείς ερωτήσεις, κλίμα αμεσότητας και οικειότητας κ.α.). Έτσι, η «συνομιλία» ανάμεσα σε δύο γενιές γινόταν σε ιστορική βάση.

Ομολογώ ότι δε γνώριζα πως το πρόγραμμα είχε ήδη υλοποιηθεί με μαθητές, άρα θα είχα άμεση ανατροφοδότηση. Η Χρυσή Βιδαλάκη, εκπαιδευτικός στο 2^ο ΓΕΛ Ηλιούπολης, έφερε το Memoro στο σχολείο της στο μάθημα των Ερευνητικών Εργασιών. Συγκέντρωσε με τους μαθητές της Α’ Λυκείου προφορικές μαρτυρίες με θέματα τον πόλεμο, τη μετανάστευση, τη διαφορετικότητα, την παρουσία δυναμικών γυναικών και τον εθελοντισμό. Η επίμονη προσπάθεια από μέρους της βρήκε ανταπόκριση από τους μαθητές παρά τους αρχικούς δισταγμούς. Οι ηλικιωμένοι των ΚΑΠΗ απέκτησαν νέο ακροατήριο, γεγονός που έδινε άλλη αξία στις αναμνήσεις τους. Το ζεύγος Γκολέμα μίλησε για τα «πέτρινα» χρόνια. Ο παππούς και η γιαγιά έγιναν η ματιά των νέων προς το παρελθόν. Το σχολείο ανοίχτηκε στην κοινότητα, ανέδειξε με τη δράση του την τοπική μνήμη και ενδυνάμωσε τις σχέσεις ανάμεσα στις γενιές.

Η ενθουσιώδης και συγκινητική παρουσίαση της κ. Βιδαλάκη και οι εντυπώσεις των μαθητών, έτσι όπως προβλήθηκαν σε βίντεο εκείνο το απόγευμα στο Βρυσάκι, θύμισαν σε όλους εμάς που παρακολουθήσαμε την εκδήλωση ότι η βιωματική προσέγγιση, το συναίσθημα και ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας της ιστορίας δεν αποπροσανατολίζουν από το ιστορικό γεγονός. Αντίθετα, εμβαθύνοντας σε αυτό το συμπληρώνουν, το εμπλουτίζουν με την ανθρώπινη πλευρά της ιστορίας. Η Ιστορία είναι επιστήμη. Η ιστορία του καθενός, όμως, είναι ζωή. Και στη ζωή χρειάζεται κανείς οδηγό. Η φράση ενός από τους μαθητές που συμμετείχαν νομίζω πως συνοψίζει την ουσία και την αξία της δράσης: «Σήμερα, λοιπόν, μπορούμε να πούμε πως μάθαμε αρκετά πράγματα τα οποία θα μας βοηθούν πλέον να αντιμετωπίζουμε τη ζωή…».

Είναι αφόρητα στερεοτυπικό να κλείνει ένα κείμενο με ευχολόγια, γι’ αυτό και θα τελειώσω με μια προτροπή: Όχι μόνο να συνεχιστεί και φέτος το πρόγραμμα στο ίδιο σχολείο, με άλλες θεματικές, αλλά και να υλοποιηθεί σε άλλα σχολεία αν θέλουμε να διασωθεί με κάποιο τρόπο η ιστορική μνήμη και να ενισχυθεί η ιστορική γνώση, απαραίτητο «εργαλείο» για να επιβιώσει συνειδησιακά κανείς σε ένα περιβάλλον όπου η μνήμη διαστρεβλώνεται στον άξονα του πολιτικώς ορθού.

Πλήρη παρουσίαση του προγράμματος μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα της Νέας Παιδείας http://www.neapaideia-glossa.gr/143.htm