Στις 9 Φεβρουαρίου 2026, οι μαθητές και οι μαθήτριες του σχολείου μας είχαν την ευκαιρία να αφήσουν για λίγο τα θρανία και να εξερευνήσουν έναν από τους πιο μαγευτικούς προορισμούς της Νάξου: Το χωριό Μέλανες , με σκοπό να γνωρίσουν και να θαυμάσουν από κοντά τα σπουδαία ιστορικά μνημεία της περιοχής.
Η πρώτη στάση μας ήταν στον Ιερό Ναό της Παναγίας της Φλεριώτισσας, έναν ήσυχο και κατανυκτικό χώρο, μέσα στη φύση των Μελάνων, που κουβαλά τη δική του ιστορία και πνευματικότητα. Πρόκειται πιθανότατα για μεταβυζαντινό ναό που είναι αφιερωμένος στην Υπαπαντή του Κυρίου (2 Φεβρουαρίου).
Έπειτα, η επόμενη στάση μας ήταν στο Αρχαίο Υδραγωγείο.
Όταν αντικρίσαμε το υδραγωγείο, συζητήσαμε για τον τρόπο με τον οποίο οι αρχαίοι κατάφερναν να μεταφέρουν το νερό και να καλύπτουν τις ανάγκες των κατοίκων. Ήταν μια στάση που μας βοήθησε να κατανοήσουμε πως ο πολιτισμός δεν αποτυπώνεται μόνο σε ναούς και αγάλματα, αλλά και σε έργα υποδομής που εξυπηρετούσαν την καθημερινή ζωή.
Το Αρχαίο Υδραγωγείο ήταν ένα σημαντικό τεχνικό έργο με τεράστια ιστορική και αρχαιολογική αξία. Είχε μήκος 11 χιλιόμετρα και μετέφερε το νερό από το Φλεριό στη Χώρα. Λειτούργησε από τον 6ο αι. π.Χ. έως τον 8ο αι. μ. Χ. και εξασφάλισε την ύδρευση της αρχαίας πόλης και την άρδευση όλων των καλλιεργήσιμων εκτάσεων στη διαδρομή του. Για τη δημιουργία και τη λειτουργία του έγινε διάτρηση του βουνού και κατασκευάστηκε σήραγγα μήκους 220 μ. ώστε να διανέμεται σωστά το νερό.
Στη συνέχεια, ακολουθώντας το φυσικό μονοπάτι ,κατευθυνθήκαμε προς έναν ακόμη σημαντικό υπαίθριο αρχαιολογικό χώρο: Το Ιερό των Πηγών στο Φλεριό.
Το Ιερό των Πηγών στο Φλεριό ήταν χώρος λατρείας που λειτούργησε από τον 8ο αι. π.Χ. Εκεί πιθανότατα λατρευόταν μια θεότητα της ευφορίας της γης αλλά και οι τοπικοί ήρωες Ώτος και Εφιάλτης, προστάτες των λατόμων. Στις ανασκαφές αποκαλύφθηκαν θεμέλια ναών, υπαίθριοι χώροι θυσιών και ημιτελή μαρμάρινα έργα που άφηναν οι λατόμοι. Ευρήματα επίσης υποδεικνύουν εργαστήριο κατασκευής αγγείων και ειδωλίων. Στην περιοχή σώζεται παραδοσιακό αλώνι και μελίσσια που μαρτυρούν μέχρι σήμερα μαζί με τις αιωνόβιες ελιές τον αγροτικό χαρακτήρα του χώρου.
Η τελευταία στάση της εκπαιδευτικής μας διαδρομής ήταν στον Κούρο των Μελάνων, όπου οι μαθητές και οι μαθήτριες είχαν την ευκαιρία να θαυμάσουν από κοντά ένα σπουδαίο έργο της αρχαίας τέχνης.
Ο Κούρος είναι μαρμάρινο άγαλμα αρχαϊκής εποχής (570 π.Χ.). Έχει υπερφυσικό μέγεθος 5.5 μ. και είναι ημιτελές. Μετά την ολοκλήρωση της αδρής κατεργασίας του ξεκίνησε η μεταφορά του και πιθανότατα έσπασε στη διαδρομή. Βρίσκεται στο σημείο αυτό για 2.600 χρόνια περίπου.
Σε όλο αυτό το ταξίδι γνώσης και ανακάλυψης είχαμε τη χαρά και την τιμή να έχουμε μαζί μας ως ξεναγό την αρχαιολόγο κυρία Ειρήνη Βασιλάκη, η οποία με επιστημονική γνώση, αγάπη για τον τόπο και μεταδοτικότητα μάς καθοδήγησε σε κάθε στάση της διαδρομής μας.
Θα θέλαμε να εκφράσουμε τις θερμές μας ευχαριστίες, καθώς η παρουσία και η ξενάγησή της προσφέρθηκαν αφιλοκερδώς, με μοναδικό στόχο να μεταδώσει τις γνώσεις της και να φέρει τα παιδιά πιο κοντά στην ιστορία και τον πολιτισμό του τόπου μας.
