Αρχείο ημέρας 28 Απριλίου 2026

«Ναρκισσιστικά στοιχεία στην παιδική ηλικία: ρόλος οικογένειας και σχολείου»

Σήμερα, όλο και περισσότερο συναντάμε παιδιά που δυσκολεύονται να αντέξουν την απογοήτευση, να συνεργαστούν, να σεβαστούν όρια και να αποδεχτούν ότι δεν είναι πάντα στο κέντρο της προσοχής. Δεν μιλάμε για «διάγνωση ναρκισσιστικής διαταραχής» στην παιδική ηλικία, αλλά για ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά που διαμορφώνονται μέσα από την ανατροφή και το περιβάλλον.

Ο ναρκισσισμός, σε απλή γλώσσα, είναι η υπερβολική εστίαση στο «εγώ», η ανάγκη για θαυμασμό χωρίς αντίστοιχη ανάπτυξη ενσυναίσθησης. Αυτό ήταν το θέμα της εισήγησης της Σ.Ε., κας Σκόνδρα Ασήμως, η οποία επισκέφθηκε το Σχολείο μας την Τρίτη 28 Απριλίου 2026.

Πώς διαμορφώνονται ναρκισσιστικά στοιχεία στα παιδιά:

Τα παιδιά δεν «γεννιούνται ναρκισσιστικά». Διαμορφώνουν στάσεις μέσα από σχέσεις.

α. Υπερβολική εξιδανίκευση από τους γονείς

• «Το παιδί μου είναι το πιο έξυπνο, το πιο ικανό»
• Συνεχής αποφυγή κριτικής
• Το παιδί δεν μαθαίνει να αντέχει το «όχι» ή το «δεν τα κατάφερες ακόμα»
• Μήνυμα που περνάει: «Είμαι πάντα ανώτερος από τους άλλους»

β. Απουσία ορίων

• Όλα επιτρέπονται για να μην «στενοχωρηθεί»
• Αποφυγή σύγκρουσης με το παιδί
• Το παιδί δεν μαθαίνει την έννοια της ευθύνης
• Μήνυμα: «Ο κόσμος προσαρμόζεται σε μένα»

γ. Ανταμοιβή χωρίς προσπάθεια

• Υπερβολικοί έπαινοι χωρίς αντίστοιχο κόπο
• «Μπράβο για τα πάντα, χωρίς διαφοροποίηση»
• Μήνυμα: «Αξίζω επιβράβευση ανεξάρτητα από την προσπάθεια»

δ. Συναισθηματική υπερπροστασία

• Το παιδί δεν εκτίθεται σε αποτυχίες
• Οι γονείς «λύνουν όλα τα προβλήματα»
• Μήνυμα: «Δεν αντέχω δυσκολίες μόνος μου»

Πώς φαίνεται στο σχολείο

Στο δημοτικό, αυτά τα παιδιά μπορεί να εμφανίσουν:

• Δυσκολία στη συνεργασία
• Έντονη ανάγκη να είναι «τα καλύτερα»
• Ευαισθησία στην κριτική και εύκολη απογοήτευση
• Συγκρούσεις με συνομηλίκους
• Έλλειψη ενσυναίσθησης («δεν με νοιάζει ο άλλος»)

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού

Ο εκπαιδευτικός δεν «διορθώνει τον χαρακτήρα», αλλά δημιουργεί πλαίσιο ανάπτυξης.

α. Σαφή και σταθερά όρια

• Ίδιοι κανόνες για όλους
• Συνέπεια χωρίς υπερβολές
• Το παιδί μαθαίνει: ο κόσμος έχει κανόνες

β. Ρεαλιστική ενίσχυση αυτοεκτίμησης

• Έπαινος για προσπάθεια, όχι μόνο αποτέλεσμα
• «Βλέπω ότι δούλεψες πολύ γι’ αυτό»
• Μετατόπιση από το «είμαι ο καλύτερος» στο «προσπαθώ και εξελίσσομαι»

γ. Καλλιέργεια ενσυναίσθησης

• Συζητήσεις για το πώς νιώθει ο άλλος
• Ομαδικές δραστηριότητες συνεργασίας
• Ρόλοι και εναλλαγή θέσεων

δ. Διαχείριση αποτυχίας

• Η αποτυχία ως φυσικό μέρος της μάθησης
• «Τι έμαθες από αυτό;»

ε. Σταθερή αλλά μη τιμωρητική στάση

• Όχι ταπείνωση
• Όχι ειρωνεία
• Αλλά ξεκάθαρο πλαίσιο

Ο ρόλος της οικογένειας – συνεργασία με σχολείο

Το σχολείο δεν μπορεί μόνο του. Χρειάζεται:

• Συνεπής επικοινωνία με γονείς
• Ενημέρωση για τη σημασία των ορίων
• Αποδόμηση της υπερπροστατευτικότητας
• Καλλιέργεια κοινής γλώσσας: «προσπάθεια – ευθύνη – συνεργασία»

 

Συμπέρασμα

Ο στόχος δεν είναι να «αφαιρέσουμε τον εγωισμό», αλλά να βοηθήσουμε το παιδί να αναπτύξει: υγιή αυτοεκτίμηση, σεβασμό προς τους άλλους, ανθεκτικότητα στη δυσκολία, και ρεαλιστική εικόνα του εαυτού του.

Ένα παιδί δεν χρειάζεται να νιώθει ότι είναι το κέντρο του κόσμου.

Χρειάζεται να μάθει ότι είναι σημαντικό μέσα σε έναν κόσμο που αποτελείται από πολλούς σημαντικούς ανθρώπους.