1ο Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Καλαμάτας

Της Γιαννούκου Γεωργίας, δασκάλας Ειδικής Αγωγής.

Ε. Δε θέλει να πέσει για ύπνο

    Για ποιο λόγο;

• Σας δοκιμάζει.
• Ζηλεύει το χρόνο που περνάτε μαζί με το σύντροφο σας, χωρίς την παρουσία του.
• Νιώθει άγχος στη μοναξιά του σκοταδιού ή από το πέρασμα από τη δραστηριότητα στην απραξία.
• Χρειάζεται λιγότερες ώρες ύπνου από τα  άλλα παιδιά.
• Περιμένει έναν από τους γονείς του, που επιστρέφει συνήθως αφού έχει κοιμηθεί.

 Από τη μια είναι φυσιολογικό που ένα παιδί θέλει να περάσει λίγο περισσότερο χρόνο με το γονιό του, που ίσως η επαγγελματική του δραστηριότητα δεν του το επιτρέπει σε ικανοποιητικό βαθμό, όμως η συμπεριφορά αυτή πρέπει να αλλάξει:

  Για το καλό του παιδιού. Έτσι τηρούνται οι ρυθμοί. Καταλαβαίνει πως υπάρχουν όρια και κανόνες, πως δεν επιτρέπονται τα πάντα, πράγμα καθησυχαστικό και όχι καταπιεστικό για ένα παιδί. Ακόμη, ένα παιδί όσο πιο εξαντλημένο είναι, τόσο περισσότερο δυσκολεύεται τελικά να κοιμηθεί, με αποτέλεσμα η συμπεριφορά του να γίνεται πολύ κουραστική, τόσο για το ίδιο, όσο και για τους άλλους.

Επιπλέον, το βοηθάτε να ενταχθεί στο σχολικό πλαίσιο.                  

     Για το δικό σας καλό. Για να τηρούνται οι δικοί ας ρυθμοί ζωής και για να υπάρχουν και κάποιες στιγμές ξεκούρασης και αποφόρτισης.

     Η λύση εξαρτάται από εσάς και μόνο. Μη νιώθετε ένοχοι που υποχρεώνετε το παιδί σας να ξαπλώσει την ώρα που του λέτε, ακόμη και αν δεν το βλέπετε για πολύ ώρα. Επιστήμονες συμφωνούν πως περισσότερη σημασία έχει η ποιότητα της σχέσης που έχετε με το παιδί σας και όχι η χρονική διάρκεια της επαφής σας. Αν νιώθετε, και το δείχνετε, ότι περνάτε καλά με το παιδί σας ακόμη και για λίγο, συνήθως δέχεται ευκολότερα να ξαπλώσει.

     Να είστε σταθεροί και απόλυτοι στις απαιτήσεις σας από το παιδί.

     Την ώρα του βραδινού φαγητού προετοιμάστε το παιδί λεκτικά πως μετά θα ξαπλώσει.

     Την ώρα που  πλαγιάζει δημιουργείται μια μικρή αλληλουχία ενεργειών που κάνετε καθημερινά, με σκοπό να καθησυχάσετε το παιδί, αλλά μη μακρηγορείτε γιατί αυτή η μικρή ‘ιεροτελεστία’ θα χάσει το νόημα της.

     Αν βλέπετε πως αντιδρά μην υποχωρείτε. Αφήστε το ενδεχομένως να παίξει λίγο στο κρεβάτι του. Εάν σηκώνεται για τουαλέτα, αφήστε το να πάει, οδηγείστε το, όμως, αμέσως στο δωμάτιο του χωρίς δισταγμούς.

 ΣΤ. «Πονάει η κοιλιά μου»

 Αρχικά δεν αποκλείουμε το γεγονός πως μπορεί να είναι άρρωστο. Εάν δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο αλλά πονάει, το βοηθάμε να καταλάβει τους πιθανούς λόγους της ενόχλησης του. Ακόμη αναφέρουμε τα ενδεχόμενα του να μην πάει σχολείο ή να μην πάμε στην δουλειά μας.

Έτσι εκτιμά την κατανόηση που δείχνουμε, νιώθοντας όμως ότι δεν είμαστε αφελής, πράγμα που θα επιχειρήσει να ελέγξει.

Αν κατά τη γνώμη μας δεν είναι κάτι σοβαρό του λέμε πως θα βρει τον τρόπο να διώξει τον πόνο και πως ίσως τελικά να θέλει να αναλάβει τις σχολικές του υποχρεώσεις και το στέλνουμε σχολείο.

Εάν από την άλλη το παιδί φαίνεται να έχει άγχος και να νιώθει άσχημα, το κρατάμε σπίτι, συζητώντας όμως μαζί του την αυριανή του επιστροφή.

Εάν οι ‘πονόκοιλοι’ συνεχίζονται προσπαθούμε να δούμε τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια της ημέρας που προκαλεί άγχος στο παιδί και είναι το αίτιο αυτής της συμπεριφοράς ενός ευαίσθητου παιδιού. Το αίτιο μπορεί να μην είναι απαραίτητα στο σχολείο, αλλά και στο σπίτι ή σε κάποιες περιστάσεις (αλλαγή σχολείου, γέννηση ενός αδελφού, προβλήματα στη σχέση των γονέων του).

 Οι κυριότερες αιτίες για την εμφάνιση άγχους και φόβου στα παιδιά είναι:

• Γενετικοί παράγοντες:Γενετική προδιάθεση προς το άγχος πριν από τη γέννηση. Οι παράγοντες αυτοί συνδέονται με τη λειτουργία του εγκεφάλου και νευροβιολογικές διεργασίες. Αυτό σημαίνει πως τα παιδιά έχουν εκ φύσεως προδιάθεση στο άγχος μέσα από τον τρόπο που επεξεργαζόμαστε τα περιβαλλοντικά ερεθίσματα.
• Οικογενειακοί παράγοντες: Ο τρόπος με τον οποίο η οικογένεια αντιδρά στο στρες, φτωχή δομή και οργάνωση, μη προσδιοριστικοί οικογενειακοί ρόλοι, υπερβολική εμπλοκή ή προστασία γονείς με άγχος και φόβους.
• Κοινωνικοί παράγοντες: Χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο της οικογένειας, πολιτισμικές συνθήκες.
• Γεγονότα της ζωής μικρά ή σημαντικά συμβάντα, όπως ασθένεια, αποχωρισμούς, θανάτους, απώλεια.
• Ατομικοί παράγοντες: Ιδιοσυγκρασία του παιδιού, εσωστρέφεια, εξάρτηση από ενηλίκους. 

 Βιβλιογραφία

Μπρυνέ Κριστίν: « Μικρά προβλήματα, μεγάλα βάσανα. Για γονείς παιδιών έως 7 ετών», Εκδόσεις Πατάκη, Απρίλιος 2006.

Καλαντζή – Αζίζι Ζαφειρόπουλου: «Προσαρμογή στο σχολείο. Πρόληψη και αντιμετώπιση δυσκολιών», Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2004.

Της Γιαννούκου Γεωργίας, δασκάλας Ειδικής Αγωγής.

Γ. Πρέπει να το υποχρεώνω να τακτοποιεί το δωμάτιό του;

Ένα δωμάτιο υπερβολικά τακτοποιημένο δεν είναι κάτι που πρέπει να εύχεστε. Ο γονέας δεν πρέπει να επεμβαίνει στον τρόπο χρήσης των παιχνιδιών. Πρέπει τα παιδιά να αποφασίζουν αν, για  παράδειγμα, θα πετάξουν τα αυτοκινητάκια πάνω από το γκαράζ αντί να τα αφήνουν να τσουλήσουν στο διάδρομο.

Έτσι, το παιδί μέσα από το φανταστικό παιχνίδι που επινόησε το ίδιο θα ανακαλύψει τον κόσμο χρησιμοποιώντας τη δική του φαντασία και θα γίνει περισσότερο δημιουργικό. Απ’ την άλλη πλευρά, ο γονέας μπορεί να μην επιτρέπει στο παιδί να παίζει σε όλα τα δωμάτια του σπιτιού.

•  Στο δωμάτιο δεν πρέπει να επιβάλλουμε μανιακή τάξη.Ίσως το παιδί να έχει ανάγκη όταν αποκοιμιέται να έχει κοντά του ένα μέρος των παιχνιδιών του, ένα μικρό μέρος του «φανταστικού του κόσμου».
• Εξηγούμε στο παιδί τα πλεονεκτήματα ενός τακτοποιημένου δωματίου. Σεβόμαστε τον τρόπο με τον οποίο θέλει να τακτοποιεί το δωμάτιό του, ενώ αν χρειαστεί μπορούμε να το βοηθήσουμε στα βασικά.
• Μην τακτοποιείτε ή ξεδιαλέγετε τα παιχνίδια του όταν το παιδί λείπει, αλλά μόνο εάν είναι παρόν. Πριν πετάξετε ένα παιχνίδι, ρωτήστε το, και σεβαστείτε τη γνώμη του.

 Δ. Του αρέσουν ελάχιστα φαγητά

• Είναι φυσιολογικό. Συμβαίνει σε όλα τα παιδιά λίγο πολύ, από 18 μηνών μέχρι 2 ετών, όπου περνούν το «στάδιο του όχι» και ύστερα, από 3 έως 6 ετών, όπου συνήθως έχουν μικρή ποικιλία στις γεύσεις που προτιμούν. Συνήθως με την έναρξη του σχολείου, οι γευστικές τους προτιμήσεις γίνονται πιο πλούσιες.
• Μη νιώθετε ενοχές. Πολλές φορές οι μητέρες νιώθουν πως είναι οι ίδιες υπαίτιες για τη συμπεριφορά του παιδιού τους. Απορρίπτουμε τα ξεπερασμένα στερεότυπα όταν οι μητέρες, μη έχοντας επάγγελμα, δραστηριότητες μαγειρεύουν δυο φαγητά την ημέρα.Αντιθέτως, προσέχουμε τα διατροφικά πρότυπα που περνάμε στα παιδιά μας π.χ τρώμε σταθερή ώρα, ποικιλία φαγητών, κάνουμε αυστηρή δίαιτα κ.α.
•  Μην επιτρέπεται σε γιαγιάδες να σας ενοχοποιούν και μην ακούτε τις φίλες σας που υποστηρίζουν πως τα δικά τους παιδιά τρώνε τα πάντα.

 Εάν παρ’ όλα αυτά το παιδί επιμένει να τρώει μια- δυο τροφές μόνο (π.χ μακαρόνια) επιτρέψτε το του υπό όρους:

1. Να τρώει πάντα ένα ισορροπημένο γεύμα
2. Μην το αφήνετε να τσιμπολογάει
3. Μάθετε του ότι υπάρχουν και άλλες ωραίες τροφές, καταναλώνοντας μπροστά του ή μαζί με τα μακαρόνια βάλτε του και μια κουταλιά ρύζι ή λαχανικά στα πιάτο του.

  Χρησιμοποιήστε τη φαντασία σας. Δημιουργήστε συνταγές με βάση τα μακαρόνια για να διευρύνετε το διατροφικό του ορίζοντα.

 Σημείωση:

Εάν μαγειρέψατε ένα φαγητό και δεν θέλει καν να το δοκιμάσει μην αντιδράσετε, αλλά αντίθετα μιλήστε του για τις δικές σας προτιμήσεις στα παιδικά σας χρόνια και πέστε του «θα χαιρόμουν να το δοκιμάσεις». Όχι «κάνε μου τη χάρη να το δοκιμάσεις» διότι έτσι τοποθετείται η σχέση σε επίπεδο εκβιασμού, τη βάση μιας χειριστικής συμπεριφοράς.