Αρχείο κατηγορίας: Γεωγραφία
Ταξιδεύουμε στην Ευρώπη ….με έναν διαδραστικό χάρτη!
Πώς μπορούμε να ταξιδέψουμε σε ολόκληρη την Ευρώπη χωρίς να φύγουμε από την τάξη μας;
Με έναν διαδραστικό ψηφιακό χάρτη!
Οι μαθητές και οι μαθήτριες της τάξης μας δημιουργούν ένα Padlet με τα σημαντικότερα αξιοθέατα της Ευρώπης, τοποθετημένα πάνω σε διαδραστικό χάρτη. Κάθε «καρφίτσα» είναι ένα μικρό παράθυρο γνώσης: περιλαμβάνει πληροφορίες, εικόνες, σύντομα ιστορικά στοιχεία και ενδιαφέροντα γεγονότα για κάθε μνημείο.
Η δραστηριότητα αυτή:
-
καλλιεργεί την έρευνα και την κριτική επιλογή πληροφοριών,
-
αξιοποιεί δημιουργικά τα ψηφιακά εργαλεία,
-
και κυρίως κάνει τη μάθηση… ένα ταξίδι!
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, τα παιδιά δεν αποστηθίζουν απλώς ονόματα και χώρες, αλλά συνδέουν τόπους με ιστορίες, μνημεία με πολιτισμούς και χάρτες με εμπειρίες.
Η Ευρώπη γίνεται πιο «κοντινή», πιο ζωντανή και πιο συναρπαστική!
Βαλκανικά Κράτη
Μαθαίνω (μέχρι την άλλη Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου) τα κράτη των βαλκανικών χωρών της Ευρώπης.
Εξασκούμαι πάνω στους χάρτες με τις ακόλουθες διαδραστικές δραστηριότητες. Αν μπορέσω, μαθαίνω και τις Πρωτεύουσες των κρατών.
24. Η θέση της Ευρώπης
 |
 |
Πολιτικός χάρτης της Ευρώπης
Όπως βλέπουμε στον παγκόσμιο χάρτη, το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης βρίσκεται στη βόρεια εύκρατη ζώνη. Είναι ενωμένη με την Ασία και μαζί οι δύο ήπειροι αποτελούν την Ευρασία.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Ευρώπη είναι μία πολύ μεγάλη χερσόνησος
της Ευρασίας. Τα χερσαία σύνορά της με την Ασία είναι η οροσειρά των
Ουραλίων. Η Μεσόγειος Θάλασσα συνδέει την Ευρώπη με την Αφρική και ο πορθμός του Γιβραλτάρ είναι το πλησιέστερο σημείο των δύο ηπείρων (απέχουν μεταξύ τους μόλις λίγα χιλιόμετρα). Χάρη στη γεωγραφική θέση της, η Ευρώπη διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα. Θεωρείται το «σταυροδρόμι τριών ηπείρων».
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Ευρώπη είναι μία πολύ μεγάλη χερσόνησος
της Ευρασίας. Τα χερσαία σύνορά της με την Ασία είναι η οροσειρά των
Ουραλίων. Η Μεσόγειος Θάλασσα συνδέει την Ευρώπη με την Αφρική και ο πορθμός του Γιβραλτάρ είναι το πλησιέστερο σημείο των δύο ηπείρων (απέχουν μεταξύ τους μόλις λίγα χιλιόμετρα). Χάρη στη γεωγραφική θέση της, η Ευρώπη διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα. Θεωρείται το «σταυροδρόμι τριών ηπείρων».
Παιχνίδι: Η θέση της Ευρώπης
25. Ο οριζόντιος διαμελισμός της Ευρώπης
 |
| Γεωφυσικός χάρτης της Ευρώπης |
Η Ευρώπη βρέχεται βόρεια από το Βόρειο Παγωμένο Ωκεανό, δυτικά από τον Ατλαντικό Ωκεανό, νότια από τη Μεσόγειο Θάλασσα και νοτιοδυτικά από τη Μαύρη Θάλασσα (Εύξεινο Πόντο). Έχει εκτεταμένο μήκος ακτών. Η ακτογραμμή της είναι 77.902 χιλιόμετρα.
Οι ακτές της Ευρώπης παρουσιάζουν έντονο διαμελισμό, τον εντονότερο από όλες τις άλλες ηπείρους. Οι κόλποι, οι χερσόνησοι, τα ακρωτήρια και τα νησιά προσδίδουν στην Ευρώπη ξεχωριστή ομορφιά.
Η Βόρεια Σκανδιναβία σκεπάζεται από πάγους, οι οποίοι στο πέρασμα των χιλιάδων ετών έχουν διαβρώσει τις ακτές της και έχουν δημιουργήσει πολύπλοκους δαντελωτούς κόλπους, τα «φιόρδ». Τα πιο χαρακτηριστικά φιόρδ είναι αυτά της Νορβηγίας.
Στη Βαλκανική χερσόνησο οι γεωλογικές διεργασίες (σεισμοί, ηφαίστεια), που συνέβησαν πριν από εκατομμύρια και δισεκατομμύρια χρόνια, δημιούργησαν όχι μόνο έντονο οριζόντιο διαμελισμό, αλλά και πολύ μεγάλο αριθμό νησιών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν η Ελλάδα και η Κροατία.
Στους κόλπους της Ευρώπης έχουν δημιουργηθεί μεγάλα λιμάνια, για να εξυπηρετούν τις συγκοινωνίες, τις μεταφορές και το εμπόριο.
Ο οριζόντιος διαμελισμός της Ευρώπης
Η ζωή στη Γη
Η ζωή στην Έρημο
| α/α | Ονομασία | Έκταση (km2) |
|---|---|---|
| 1 | Ανταρκτική | 13.829.430 |
| 2 | Αρκτική | 13.700.000 |
| 3 | Σαχάρα – Αφρική | 9.100.000 |
| 4 | Αραβική Έρημος – Μέση Ανατολή | 2.330.000 |
| 5 | Έρημος Γκόμπι – Ασία | 1.300.000 |
| 6 | Έρημος Καλαχάρι – Αφρική | 900.000 |
| 7 | Έρημος Παταγονίας – Νότια Αμερική | 670.000 |
| 8 | Μεγάλη Έρημος της Βικτόρια – Αυστραλία | 647.000 |
| 9 | ‘Ερημος της Συρίας – Μέση Ανατολή | 520.000 |
| 10 | ‘Ερημος της Μεγάλης Λεκάνης – Βόρεια Αμερική | 492.000 |
 |
H χουρμαδιά (φοίνικας) είναι πολύ σημαντικό δέντρο για τη ζωή των κατοίκων της ερήμου. Οι κάτοικοι χρησιμοποιούν τους καρπούς, τα φύλλα αλλά και τον κορμό από τα γέρικα δέντρα (τροφή, χτίσιμο σπιτιών κλπ). |
| Χαρακτηριστικά φυτά των ερήμων είναι τα κακτοειδή, τα οποία διατηρούν σημαντικές ποσότητες υγρασίας στον κορμό τους λόγω της σκληρής επιδερμίδας τους. |  |
 |
Οι σουρικάτες είναι μικρά θηλαστικά που ζουν στην έρημο Καλαχάρι σε ομάδες των είκοσι μελών. Το κυριότερο χαρακτηριστικό τους είναι ότι στέκονται όρθια στα πίσω πόδια χρησιμοποιώντας την ουρά ως στήριγμα. |
| Ο λυκάων, άγριος αφρικανικός σκύλος, ζει στην έρημο Καλαχάρι και κυνηγά αντιλόπες και άλλα χορτοφάγα ζώα. |  |
 |
Η αλεπού της ερήμου. Ζει στη Σαχάρα. |
| Η γάτα της ερήμου. Ζει στη Σαχάρα και στις ερήμους της Ασίας. Είναι είδος υπό εξαφάνιση. |  |
 |
 |
| Τρωκτικά | Σκορπιός της ερήμου |
 |
 |
| Ερπετά | Μαρσιποφόρα |
 |
 |
| Αντιλόπες | Καμήλες |
Στις ερήμους μπορούμε να συναντήσουμε μικρές εκτάσεις με νερό και βλάστηση, τις γνωστές οάσεις, οι οποίες δημιουργούνται από υπόγεια νερά και αποτελούν πραγματικά “νησιά” βλάστησης μέσα στις ερήμους.
 |
| Όαση στη Σαχάρα |
 |
| Όαση στο Περού |
Η ζωή στις πολικές περιοχές
 |
 |
Η φύση και οι κάτοικοι των αρκτικών περιοχών
Τα ιγκλού (igloo)
 |
| Ξενοδοχείο ιγκλού στην Ελβετία |
 |
| Χωριό των Εσκιμώων από ιγκλού (απεικόνιση από τον Charles Hall, 1865) |
Πως μπορείτε να χτίσετε ένα ιγκλού…πού ξέρετε, μπορεί να σας χρειαστεί!!
Γιατί δεν λιώνουν τα ιγκλού;
Το ιγκλού είναι η προσωρινή κατοικία των Εσκιμώων το χειμώνα (ιγκλού στη γλώσσα των Ινουίτ σημαίνει σπίτι).Παρ’ όλο που οι περισσότεροι Εσκιμώοι μένουν πλέον σε σπίτια από πέτρες ή ξύλα, συνηθίζουν ακόμη να κατασκευάζουν ιγκλού, ειδικά όταν ταξιδεύουν. Ορθογώνια κομμάτια παγωμένου χιονιού τοποθετούνται κυκλικά, ώστε η κατασκευή να συγκλίνει και να σχηματίζεται τελικά ένας τέλειος θόλος. Οι σχισμές και τα όποια σημεία επαφής γεμίζονται με χιόνι. Τότε οι Εσκιμώοι ανάβουν μια λάμπα που καίει λίπος φάλαινας, ώστε να αναδίδει πολλή θερμότητα.
Άλλωστε πρέπει να ληφθεί υπόψιν ότι για να ζεσταθεί ο περιορισμένος εσωτερικός χώρος και για να δημιουργηθεί ένα άνετο κλίμα, είναι αρκετή ακόμα και η ελάχιστη ποσότητα ζέστης: αρκεί, δηλ., η παρουσία δύο ατόμων που μπορούν να κλείσουν την πόρτα με ένα κομμάτι πάγου και να κάνουν το ιγκλού αεροστεγές. Το χιόνι αρχίζει να λιώνει, όμως επειδή η οροφή του θόλου είναι καμπύλη δεν στάζει. Αντιθέτως τα κομμάτια του χιονιού εμποτίζονται με υγρασία.
Τότε οι Εσκιμώοι ανοίγουν την πόρτα και ο ψυχρός αέρας μεταμορφώνει το ιγκλού σε ένα συμπαγές και ανθεκτικό καταφύγιο, που λιώνει μόνο με το τέλος του χειμώνα. Άλλωστε να επισημάνουμε , ότι οι πολικοί άνεμοι πνέουν με θερμοκρασία -50 βαθμούς κελσίου και έτσι το εξωτερικό τοίχωμα του πάγου παραμένει παγωμένο.
Αυτό που οι περισσότεροι δε γνωρίζουν είναι ότι επειδή ο πάγος είναι όντως καλός αγωγός της θερμότητας και του κρύου, το ίδιο συνεπώς πρέπει να συμβαίνει και με το χιόνι. Αντίθετα όμως επειδή το χιόνι είναι κακός αγωγός της θερμότητας και του κρύου, αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μεταφέρεται μέσα στα ιγκλού το κρύο που επικρατεί έξω και για αυτό έχουν τη δυνατότητα να θερμαίνονται εύκολα. Βέβαια μετά από κάποιο χρονικό διάστημα το χιόνι, από το οποίο είναι κατασκευασμένα τα ιγκλού, μετατρέπεται σε πάγο και μόλις συμβεί αυτό οι Εσκιμώοι εγκαταλείπουν τα ιγκλού τους.
Το πολικό σέλας (aurora borealis)
Ο ήλιος του μεσονυχτίου
Η πολική νύχτα ή μήπως δεν είναι νύχτα;
Η ζωή στα τροπικά δάση
 |
| Χάρτης με τα τροπικά δάση του κόσμου |
 |
| Τροπικό δάσος στη Νότια Αμερική |
 |
| Σεγκόια |
Τα τροπικά δάση αναλογούν στο 50% όλων των δασών του κόσμου και αναπτύσσεται σε αυτά μαζί με την πλούσια χλωρίδα και πλούσια πανίδα.
Καλύπτουν λιγότερο από το 2% της επιφάνειας της Γης φιλοξενούν όμως πάνω από το 50% των φυτών και των ζώων της Γης.
– στα δάση βροχής ζουν τα 170.000 από τα 250.000 γνωστά είδη φυτών του κόσμου
– η Ευρώπη έχει 321 είδη πεταλούδων, ενώ ένα πάρκο στο δάσος βροχής του Περού (Εθνικό Πάρκο Μανού) έχει 1.300 είδη.
Καλύπτουν λιγότερο από το 2% της επιφάνειας της Γης φιλοξενούν όμως πάνω από το 50% των φυτών και των ζώων της Γης.
– στα δάση βροχής ζουν τα 170.000 από τα 250.000 γνωστά είδη φυτών του κόσμου
– η Ευρώπη έχει 321 είδη πεταλούδων, ενώ ένα πάρκο στο δάσος βροχής του Περού (Εθνικό Πάρκο Μανού) έχει 1.300 είδη.
 |
| Μουσώνας στην Ινδία |
Κλιματικές συνθήκες. Το κλίμα στα τροπικά δάση χωρίζεται σε περιόδους ξηρασίας και στην περίοδο των μουσώνων, δηλαδή συνεχών βροχοπτώσεων.Οι μουσώνες είναι ισχυροί εποχικοί άνεμοι. Διακρίνονται σε χειμερινούς και σε θερινούς. Οι χειμερινοί πνέουν από τις ηπείρους προς τους ωκεανούς και οι θερινοί από τους ωκεανούς προς τις ηπείρους.
 |
| Οι μουσώνες το καλοκαίρι και το χειμώνα |
Πυγμαίοι και Μπαντού
Είναι δύο φυλές που ζούν στην Αφρική. Χαρακτηριστικό των Πυγμαίων είναι το μικρό τους ύψος, μόλις 1,45 εκ. Οι Μπαντού είναι γεωργοί.
 |
| Πυγμαίοι |
 |
| Χωριό των Μπαντού |
Η ζωή στις εύκρατες περιοχές
Στις εύκρατες περιοχές ζει το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού της Γης, αφού σε αυτές υπάρχουν οι κατάλληλες, για τον άνθρωπο, κλιματικές συνθήκες. Οι καιρικές συνθήκες που επικρατούν στις εύκρατες περιοχές διευκολύνουν τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Οι άνθρωποι στις εύκρατες περιοχές ασχολούνται με:
- τη γεωργία
- την κτηνοτροφία
- το εμπόριο
- τον τουρισμό
- τις επιστήμες
- την τεχνολογία
- τον πολιτισμό κ.ά.
Ταυτόχρονα όμως η εντατική εκμετάλλευση των φυσικών πρώτων υλών μετέβαλε το φυσικό περιβάλλον. Η εκχέρσωση των δασών, η επέκταση των πόλεων, η ανάπτυξη της βιομηχανίας και τα μεγάλα τεχνικά έργα αλλάζουν το γήινο ανάγλυφο. Έτσι δημιουργούνται μεγάλα προβλήματα που έχουν σχέση με τη ρύπανση θαλασσών και λιμνών, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, την τρύπα του όζοντος, το λιώσιμο των πάγων, τη λειψυδρία, την κατασκευή χωματερών,τη μείωση των φυσικών πόρων, την εξαφάνιση ζωικών και φυτικών ειδών.
16. Οι φυσικές καταστροφές και οι συνέπειές τους στη ζωή των ανθρώπων
Ηφαίστεια και Σεισμοί
 |
 |
| Εξώφυλλο εφημερίδας από τον σεισμό στην Αθήνα τον Φεβρουάριο 1981 | Σεισμός Αθήνας 7 Σεπτεμβρίου 1999 |
 |
 |
| Σεισμός στην κεντρική Ιταλία, 2016 | Έκρηξη ηφαιστείου στην Ιαπωνία. Προσέξτε την αντίθεση των ρούχων των διασωστών με το γκρίζο τοπίο από την ηφαιστειακή στάχτη |
Κατασκευή της Γης
Η Γη αποτελείται από τρία διαφορετικά στρώματα το φλοιό, το μανδύα και τον πυρήνα, συνολικού πάχους 6.370km περίπου.
Ως λιθόσφαιρα χαρακτηρίζεται ένα δύσκαμπτο στρώμα, μέσου πάχους 80km περίπου, που αποτελείται από το φλοιό και μέρος του στερεού ανώτερου μανδύα.
 |
| Λιθοσφαιρικές πλάκες |
Όταν δύο πλάκες πλησιάζουν μεταξύ τους, η μία βυθίζεται κάτω από την άλλη, λιώνει και μετατρέπεται σε μάγμα.
Το μάγμα μέσα από ρωγμές που δημιουργούνται ανεβαίνει προς την επιφάνεια της Γης με τη μορφή λάβας. Έτσι δημιουργείται το ηφαίστειο.
Τα ηφαίστεια τα διακρίνουμε σε:
Ενεργά – αυτά που δρουν και σήμερα ή έδρασαν κατά τους ιστορικούς χρόνους, δηλ τα τελευταία 5.000χρόνια.
Ανενεργά ή σβησμένα – εκείνα που δεν έδρασαν ποτέ κατά τους ιστορικούς χρόνους.
Στον ελληνικό χώρο υπάρχουν τουλάχιστον 40 ηφαίστεια που εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται «ενεργά».
Επιπλέον η κίνηση των λιθοσφαιρικών πλακών προκαλεί συγκρούσεις στις άκρες τους, με αποτέλεσμα οι περιοχές που βρίσκονται πάνω από τις πλάκες αυτές να υποφέρουν από σεισμούς.
|
Τσουνάμι (Τsu Nami) Tα τσουνάμι είναι μεγάλα παλιρροϊκά κύματα. Στον ανοιχτό ωκεανό κινούνται με πάρα πολύ μεγάλη ταχύτητα. Στα βαθιά νερά των ωκεανών (μέσο βάθος 4.500 μέτρα) κινούνται με μέση ταχύτητα 210 μέτρων/δευτερόλεπτο ή 756 χιλιομέτρων/ώρα (παραπάνω από το μισό της ταχύτητας του ήχου). Οφείλονται:
|
 |
 |
 |
|
Η Γη έχει ηλικία 4.600.000.000 ετών περίπου. Στο διάστημα αυτό η επιφάνειά της έχει αλλάξει πολλές φορές. Γίνονται όμως πολύ αργά, διαρκούν χιλιάδες ή εκατομμύρια χρόνια, γι’ αυτό και δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές.
|
|
Οι αλλαγές στην επιφάνεια της Γης οφείλονται σε:
|
|
|
Η βροχή, το χιόνι, το νερό του ποταμού, η θάλασσα κατατρώγουν σιγά-σιγά το έδαφος και τα βράχια. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται διάβρωση και ειδικότερα επειδή οφείλεται στο νερό ονομάζεται υδάτινη διάβρωση. Με αυτήν μικρά ή μεγάλα κομμάτια αποσπώνται από την επιφάνεια της Γης και με τη δράση του ανέμου μεταφέρονται μακριά. Έτσι, αλλάζει η μορφή της επιφάνειας αλλά αλλάζει και εκεί που μεταφέρονται τα διάφορα υλικά. |
|
|
Η διάβρωση που προκαλεί ο άνεμος στην επιφάνεια της Γης ονομάζεται αιολική διάβρωση. Ο άνεμος μαζί του κουβαλάει σκόνη και άλλα υλικά. Αυτά όταν πέσουν πάνω στα βράχια τα λειαίνουν και τους αλλάζουν σχήμα. |
|
 |
| Οι ποταμοί με την κίνηση των νερών τους μεταφέρουν υλικά από ψηλότερα σημεία σε χαμηλότερα, δηλαδή σε πεδιάδες ή στις εκβολές τους. Σχηματίζουν έτσι νέα εδάφη το οποία είναι πολύ εύφορα για καλλιέργειες. Τα εδάφη αυτά ονομάζονται προσχωσιγενή. |
|
