ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – Από την άλωση της Κωσταντινούπολης και τις ανακαλύψεις των νέων χωρών ως την συνθήκη της Βεστφαλίας (1453-1648)
- ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ
Αναγέννηση: Μία γενικότερη πνευματική κίνηση που κύριο χαρακτηριστικό ης είναι η αναβίωση των αξιών της κλασικής αρχαιότητας.
- Το πνεύμα των ανθρώπων απελευθερώνεται και γίνεται πιο φιλελεύθερο, δημιουργικό και ερευνητικό.
- Πολιτιστική άνοιξη: Ξεκίνησε από τις ακμαίες οικονομικά πόλεις της Ιταλίας, όπως η Φλωρεντία, η Βενετία και η Ρώμη, από τις οποίες επεκτάθηκε και στην υπόλοιπη Δυτική Ευρώπη.
- Στροφή προς τη βαθύτερη γνώση των ελληνικών και λατινικών γραμμάτων = Ανθρωπισμός.
- Τάση απομάκρυνσης από το μεσαιωνικό παρελθόν -> 3 προδρομικές μορφές του ανθρωπισμού: τον Δάντη, τον Πετράρχη και τον Βοκκάκιο.
Ανθρωπιστές: οραματίζονται να διαμορφώσουν ένα νέο τύπο ανθρώπου, τον καθολικό άνθρωπο, δημιουργό του πολιτισμού του και υπεύθυνο για τη μοίρα του.
Λόγιοι: Μανουήλ Χρυσολωράς στη Βενετία, Γεώργιος Σχολάριος ο μετέπειτα Πατριάρχης Γεννάδιος, ο Μάρκος ο Ευγενικός, ο επίσκοπος Νικαίας Βησσαρίων και ο Γεώργιος Γεμιστός ή Πλήθων.
– Μαρκιανή Βιβλιοθήκη της Βενετίας, Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη της Φλωρεντίας.
– Εφεύρεση Τυπογραφίας: Ιωάννης Γουτεμβέργιος.
- ΟΙ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ
-Μάρκο Πόλο: τολμηρής εξερευνητής.
– Μονοπωλιακός έλεγχος του εμπορίου των μπαχαρικών στη Μεσόγειο από τους Βενετούς και τους Άραβες.
– Έλλειψη πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη.
– Αναζήτηση καινούριων δρόμων προς τις χώρες της Ανατολής.
– Πυξίδα, αστρολάβος, πορτολάνος, ναυπήγηση καραβέλας.
– Πορτογάλοι θαλασσοπόροι: με χρηματοδότηση του πρίγκηπα Ερρίκου του Θαλασσοπόρου, εξερευνητικά ταξίδια για την ανακάλυψη του θαλάσσιου δρόμου προς τις Ινδίες.
– Βαρθολομαίος Ντιάζ: έφτασε στο ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας το 1487.
– Βάσκο ντα Γκάμα, Αλβαρές Καμπράλ, Χριστόφορος Κολόμβος, ο φλωρεντινός Αμέρικο Βεσπούτσι, ο ισπανός Φερδινάνδος Μαγγελάνος.
– Συνθήκη της Τορντεζίλα – 1494: οι Ισπανοί και οι Πορτογάλοι μοιράστηκαν μεταξύ τους τις περιοχές που ανακάλυψαν και επιδόθηκαν στην εκμετάλλευσή τους.
– Πορτογάλοι: ίδρυσαν μια σειρά οχυρωμένων εμπορικών σταθμών από τις ακτές της Αφρικής και τον Περσικό Κόλπο μέχρι την Ιαπωνία για να επιβάλουν το εμπόριό τους στον Ινδικό.
– Τα λιμάνια της Σεβίλλης, της Λισαβόνας και της Αμβέρσας απέκτησαν μεγαλύτερη οικονομική δραστηριότητα από εκείνα της Βενετίας και της Γένουας.
– Το ασήμι και το χρυσάφι που έφταναν στην Ευρώπη αύξησαν την κυκλοφορία του χρήματος.
– Βιοτεχνία: υφαντουργία, μεταξουργία, τυπογραφία.
– Συντεχνίες.
– Νέα κοινωνική τάξη: η αστική.
- ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555)
– Η πλειονότητα του κλήρου ζούσε μέσα στην αμάθεια και η Εκκλησία εξακολουθούσε να ελέγχει τους πιστούς με τη διαρκή απειλή του κακού και να εφευρίσκει τρόπους άφεσης αμαρτιών -> συγχωροχάρτια.
– Στον πληθυσμό προκαλούσε μεγάλη δυσαρέσκεια η οικονομική επιβάρυνση που υφίστατο από την Εκκλησία με σκοπό την ανέγερση μεγαλοπρεπών οικοδομημάτων στη Ρώμη.
– 1515: ο πάπας λέων Ι’ έδωσε την άδεια για μαζική έκδοση και πώληση εγγράφων άφεσης αμαρτιών= συγχωροχάρτια.
– Εμπορευματοποιημένος τρόπος διάθεσης συγχωροχαρτιών από τον μοναχό Τέτζελ στη Γερμανία -> έντονη αντίδραση του Μαρτίνου Λουθήρου.
– Λούθηρος: τον Οκτώβριο 1517 θυροκόλλησε σε εκκλησία της Βιτεμβέργης έναν κατάλογο από 95 θέσεις, δηλ. επιχειρήματα που καταδίκαζαν τα συγχωροχάρτια.
– Πάπας: αφόρησε τον Λούθηρο ως αιρετικό.
– Λούθηρος: έκαψε δημόσια το έγγραφο = βούλα του αφορισμού του.
– Ο αυτοκράτορας Κάρολος Ε’: κάλεσε τον Λούθηρο να απολογηθεί ενώπιον της Δίαιτας στην πόλη Βορμς.
– 1529: η Δίαιτα αποκήρυξε το Λουθηρανισμό -> οι οπαδοί του Λουθήρου αντιτάχθηκαν και διαμαρτυρήθηκαν= προτεστάντες ή διαμαρτυρόμενοι.
– Ομολογία της Αυγούστας – 1530: υπόμνημα με τις βασικές αρχές του λουθηρανισμού στη γερμανική πόλη Αυγούστα.
– Ειρήνη της Αυγούστας – 1555: αναγνώριζε τη νομιμότητα του Λουθηρανισμού και το δικαίωμα κάθε ηγεμόνα να επιβάλλει στην περιοχή της δικαιοδοσία του το δόγμα που επιθυμούσε.
– Καλβινισμός: Στη Γενεύη της Ελβετίας από τον Ιωάννη Καλβίνο – Οι βασιλείς της Γαλλίας στράφηκαν με ιδιαίτερη βιαιότητα εναντίον των Ουγενότων, των Γάλλων καλβινιστών, με αποκορύφωμα τη σφαγή 2 χιλιάδων ανθρώπων στο Παρίσι τη νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου.
– Αγγλία: Ιωάννης Ουίκλιφ = αιρετικός – Μια διαμάχη του βασιλιά Ερρίκου του Η’ με τον πάπα για προσωπικούς λόγους -> οριστική ρήξη της εκκλησίας της Αγγλίας με τη Ρώμη – Αγγλικανική Εκκλησία.
– Μοναχικά τάγματα: έργο τους ήταν να βοηθήσουν την πνευματική και ιδεολογική επιβολή του καθολικισμού με την άσκηση συνεχούς προπαγάνδας μέσω της ίδρυσης και διαχείρισης εκπαιδευτηρίων, νοσοκομείων και άλλων φιλανθρωπικών ιδρυμάτων και της έκδοσης βιβλίων.
– Ιερά Εξέταση: Οι ιεροεξεταστές, προκειμένου να κάμψουν το φρόνημα των μεταρρυθμιστικών ή αιρετικών, κατά την άποψη της Καθολικής Εκκλησίας, μετέρχονταν κάθε μέσο, συμπεριλαμβανομένων παντός είδους βασανιστηρίων και της καύσης πάνω στην πυρά.
– Λογοκρισία: Η Καθολική Εκκλησία ίδρυσε στη Ρώμη ένα Συμβούλιο Λογοκρισίας, με έργο να συντάσσει κατά διαστήματα έναν κατάλογο απαγορευμένων βιβλίων που κατά την άποψη της Εκκλησίας περιείχαν αιρετικές θέσεις.
– Σύνοδος του Τρέντο: Ανέλαβε το έργο της ηθικοπνευματικής ανασυγκρότησης και της αποσαφήνισης του καθολικού δόγματος.
– Μεταρρύθμιση: 1) Σήμανε το τέλος της θρησκευτικής ενότητας της Ευρώπης, 2) Ανάπτυξη του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος και του κεφαλαιοκρατικού συστήματος.
- Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ
– Αναγέννηση: ένα γενικότερο πνευματικό κίνημα που απελευθέρωσε τη σκέψη των ανθρώπων και διεύρυνε τους ορίζοντές τους.
– Σπουδαίοι συγγραφείς: Στην Ιταλία: Μακιαβέλι, Αριόστο, Τορκουάτο Τάσσο – Στη Γαλλία: Γουλιέλμος Μπυντέ, Φραγκίσκος Ραμπελαί, Μιχαήλ Μονταίνι – Στην Ισπανία: Μιχαήλ Θερβάντες, Καλντερόν, Λόπε ντε Βέγκα – Στη Πορτογαλία: Λουδοβίκος Καμόενς – Στην Αγγλία: Ουίλιαμ Σαίξπηρ – Στην Ολλανδία: Έρασμος.
– Λεονάρντο Ντα Βίντσι: ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες και ταυτόχρονα αξιόλογος επιστήμονας.
– 3 κορυφαίοι αναγεννησιακοί επιστήμονες: Νικόλαος Κοπέρνικος, Θεόφραστος Παράκελσος, Αντρέ Βεζάλ.
– Ιωάννης Κέπλερ, Φραγκίσκος Βάκων.
– Αρχιτεκτονική: Ιταλοί – Μπρουνελέσκι, Αλμπέρι.
– Γλύπτες: Λορέντσο Γκιμπέρτι, Ντονατέλλο.
– Ζωγραφική: Φρα Αντζέλικο, Μποτιτσέλι.
– Αρχιτεκτονική: Μπραμάντε, Μιχαήλ Άγγελος, Ανδρέας Παλλάντιο.
– Γλυπτική-Ζωγραφική: Λεονάρντο Ντα Βίντσι, Μιχαήλ Άγγελος, Ραφαήλ Σάντι, Τιτσιάνο.
– Ρεύμα του Μανιερισμού: Δομήνικος θεοτοκόπουλος ή EL GRECO.
– Ζωγραφική: Άλμπρεχτ Ντύρερ, Ιερώνυμος Μπος, Πήτερ Μπρέγκελ.
– Μουσική: Πρώτο μελόδραμα: λυρικό μουσικό θέατρο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – Από τη συνθήκη της Βεστφαλίας (1648) έως το συνέδριο της Βιέννης (1815)
- Ο ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ
– Αγγλία: Η αστική τάξη κατορθώνει να επικρατήσει στην πολιτική σκηνή επιβάλλοντας τη συνταγματική μοναρχία και τον κοινοβουλευτισμό με την Ένδοξη Επανάσταση.
– Γαλλία: Απόλυτη Μοναρχία.
– Διαφωτισμός ή Αιώνας των Φώτων: Η τάση για πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές, η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και της επιστήμης, η πίστη στην πρόοδο του ανθρώπου, αποτελούν μερικές από τις πιο σημαντικές εκφράσεις ενός γενικότερου ιδεολογικού κινήματος της εποχής.
– Φιλόσοφοι: Βασιζόμενοι στον ορθό λόγο προτείνουν λύσεις για τη βελτίωση του ανθρώπου και την ανάπλαση της κοινωνίας.
– Βολταίρος.
– Τζον Λοκ: Αρχή του κοινωνικού συμβολαίου, δηλ. οι κυβερνήσεις συγκροτούνται βάσει συμφωνίας με το λαό.
– Μοντεσκιέ.
– Ρουσσό: Δέχεται ως κυρίαρχη μόνο τη γενική βούληση – Διακήρυξε το σεβασμό της προσωπικότητας του παιδιού και καθόρισε τις αρχές μιας παιδαγωγικής μεθόδου που βασίζεται στη φυσική διδασκαλία.
– Μπεκαρία.
– Φωτισμένη δεσποτεία.
– Ντιντερό: συμβολή των λεξικών.
– Ο Διαφωτισμός μεταδόθηκε μέσω των παροικιών και στον υπόδουλο Ελληνισμό με κάποια όμως καθυστέρηση.
– Νεοελληνικός Διαφωτισμός: Η μεταβολή των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών επέτρεψε τη δημιουργία στον ελληνικό χώρο, την περίοδο 1750-1821, ενός πνευματικού κινήματος ανάλογου του Ευρωπαϊκού.
– Σημαντικοί εκπρόσωποι του Νεοελληνικού Διαφωτισμού: Ευγένιος Βούλγαρις, Ιώσηπος Μοισιόδακας, Δημήτριος Καταρτζής, Δανιήλ Φιλιππίδης, Γρηγόριος Κωνσταντάς, Ρήγας Βελεστινλής, Αδαμάντιος Κοραής.
– Ρήγας Βελεστινλής ή Φεραίος: Επιδιώκει να καταστήσει τους Έλληνες κοινωνούς της δυτικής σκέψης και να τους προετοιμάσει για τη διεκδίκηση της ελευθερίας τους.
– Ίδρυση μιας παμβαλκανικής Ελληνικής Δημοκρατίας.
– Αδαμάντιος Κοραής: Υπέρμαχος της εξέλιξης και της προόδου – Υποστηρίζει τη μετακένωση, δηλ. τη μετάδοση στους Έλληνες των αξιών και γενικότερα της παιδείας την οποία οι δυτικοευρωπαίοι δέχθηκαν από την ελληνική κλασική Αρχαιότητα.
- ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ: ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ, ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ
– Ριζικές μεταβολές με κύρια χαρακτηριστικά την αύξηση της νομισματικής κυκλοφορίας, την αλματώδη ανάπτυξη του τραπεζικού συστήματος, του εμπορίου και της βιοτεχνίας.
– Δημογραφική έκρηξη και αυξημένη ζήτηση αγαθών λόγω της βελτίωσης.
– Τελειοποίηση της ατμομηχανής από τον Βατ -> ο ρυθμός και η ποσότητα της παραγωγής αυξήθηκε κατακόρυφα.
– Βιομηχανική επανάσταση.
– Βιομηχανική επανάσταση στην ηπειρωτική Ευρώπη: άρχισε λίγο αργότερα σε σχέση με την Αγγλία, τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αι., με την ανάπτυξη βιομηχανικών υφαντουργίας στη Γαλλία, στο Βέλγιο και στη Γερμανία.
– Διαφωτισμός: αποδέσμευση της οικονομικής ζωής από τον μερκαντιλισμό= τον κρατικό παρεμβατισμό που περιόριζε την ελεύθερη οικονομική δραστηριότητα.
– Φυσιοκράτες = οικονομολόγοι: έπρεπε να εφαρμοστούν και στην οικονομία οι νόμοι της φύσης.
– Σπουδαιότεροι φυσιοκράτες: Κεναί, Γουρναί, Τυργκό.
– Άνταμ Σμιθ: θεμελιωτής του οικονομικού φιλελευθερισμού.
– Κεφαλαιοκρατικό ή καπιταλιστικό σύστημα: συνέβαλε στην οικονομική ανάπτυξη, αλλά προκάλεσε κοινωνικά αδιέξοδα και νέες ιδεολογικές αναζητήσεις.
– Συνέπειες της βιομηχανικής επανάστασης και της εφαρμογής του οικονομικού φιλελευθερισμού: η ανάπτυξη των χερσαίων συγκοινωνιών και η δημιουργία νέων οικονομικών δραστηριοτήτων.
- Η ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
– Αγγλία – 18ος αι.: κατείχε 14 αποικίες στη βόρεια Αμερική.
– 1763: Μετά τη λήξη του Επταετούς Πολέμου μεταξύ Γαλλίας και Αγγλίας, ο Καναδάς και η Λουιζιάνα που ανήκαν στη Γαλλία και την Ισπανία, περιήλθαν στην Αγγλία.
– Η μητρόπολη, για την κάλυψη των δαπανών του πολέμου, επέβαλε στις αποικίες αφενός πρόσθετη φορολογία σε μια σειρά από προϊόντα, αφετέρου ειδικό φόρο χαρτοσήμου στις εφημερίδες και στα εμπορικά έγγραφα.
– Σεπτέμβριος 1774: συνήλθαν στη Φιλαδέλφεια για πρώτη φορά οι αντιπρόσωποι των δεκατριών αποικιών.
– Διακήρυξη της Ανεξαρτησία που ψήφισε η Συνέλευση της Φιλαδέλφειας στις 4 Ιουλίου 1776: αποτελεί την πρώτη πρακτική εφαρμογή των πολιτικών ιδεών του Διαφωτισμού.
– Γεώργιος Ουάσινγκτον.
– Γαλλία: πόλεμο εναντίον της Αγγλίας.
– Η Αγγλία μετά τη διπλωματική της απομόνωση και την ήττα στο Γιορκτάουν, αναγνώρισε την ανεξαρτησία των 13 αποικιών -> Συνθήκη των Βερσαλλιών 1783.
– Συντακτικό Κογκρέσο – 1787 Φιλαδέλφεια: κατόρθωσε να συγκεράσει τις δυο επικρατούσες αντίθετες τάσεις, τη μια που επιθυμούσε ισχυρή κεντρική εξουσία και την άλλη που επιδίωκε διατήρηση της αυτονομίας κάθε πολιτείας, και να ψηφιστεί το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών.
– Το Σύνταγμα αυτό στηρίζεται στην αρχή της διάκρισης των εξουσιών και προβλέπει μια ομοσπονδιακή κεντρική κυβέρνηση. Κάθε Πολιτεία όμως διατηρεί τη νομοθετική και την εκτελεστική εξουσία σε θέματα της τοπικής αυτοδιοίκησης, της αστυνομίας, της δικαιοσύνης και της εκπαίδευσης.
– Νομοθετικής εξουσία: ανήκει στο Κογκρέσο που αποτελείται από τη Βουλή και τη Γερουσία.
– Εκτελεστική εξουσία: ασκείται από τον Πρόεδρο που εκλέγεται από εκλέκτορες για 4 χρόνια.
– Δικαστική εξουσία: Ανώτατο Δικαστήριο. Πρώτος πρόεδρος= Γεώργιος Ουάσιγκτον.
– Θεσμός ομοσπονδίας και αβασίλευτης δημοκρατίας.
– Συνθήκη Γάνδης – 1814: οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν στην Αγγλία την οριστική απομάκρυνσή της από την Αμερική.
– Δόγμα Μονρόε – 1823: εγκαταλείφθηκαν οριστικά οι αποικιακές βλέψεις των Ευρωπαίων στην ήπειρο αυτή.
- Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΑΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ (1789- 1815)
– Γαλλική κοινωνία: αριστοκρατική και φεουδαρχική – Χωρισμένη σε 3 τάξεις: τον Κλήρο, τους Ευγενείς και την Τρίτη Τάξη.
– Κύριο χαρακτηριστικό της γαλλικής κοινωνίας – 18ος αι.: ύπαρξη σοβαρών αντινομιών.
– Γαλλία: αγροτική χώρα, ενώ στο δευτερογενή τομέα καθηλώθηκε στη βιοτεχνική δραστηριότητα χωρίς να προχωρήσει στην εκβιομηχάνισή της.
– Η οικονομική κρίση υποχρέωσε τον βασιλιά Λουδοβίκο να επαναφέρει ως υπουργό οικονομικών το Νεκέρ, ο οποίο πρότεινε τη συνέλευση των αντιπροσωπειών και των τριών τάξεων για να εγκρίνουν νέους φόρους.
– Εθνική Συνέλευση.
– 20 Ιουνίου – Όρκος του Σφαιριστηρίου: δεσμεύτηκαν να μην αποχωρήσουν αν δεν δώσουν σύνταγμα στη Γαλλία.
– Η Συνέλευση μετατράπηκε σε Συντακτική.
– Προσπάθεια Συντακτικής Συνέλευσης να ψηφίσει Σύνταγμα συνάντησε την αντίδραση του βασιλιά.
– 14 Ιουλίου: με το σύνθημα ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη ο λαός κατέλαβε τη Βαστίλη, σύμβολο της απολυταρχικής καταπίεσης, αφού χρησίμευε ως φυλακή για τους αντιφρονούντες.
– Συντακτική Συνέλευση – 4 Αυγούστου 1789: κατάργηση των προνομίων.
– 26 Αυγούστου: Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη.
– 3 ιδεολογικές τάσεις: η δεξιά, η αριστερά και το κέντρο.
– Λέσχες: ασκούσαν πιέσεις για ριζοσπαστικότερες λύσεις, οι οποίες δεν δόθηκαν με το Σύνταγμα του 1791.
– Σύνταγμα 1791: Καθιερωνόταν η συνταγματική μοναρχία, η οποία στηρίζεται στη διάκριση των εξουσιών.
– Νομοθετική: είχε αριστερότερη σύνθεση με κυρίαρχη ομάδα τους Ζιρονδίνους.
– Αβράκωτοι: ζητούσαν την καθαίρεση του βασιλιά.
– Εξέγερση του λαού του Παρισιού που ανάγκασε τη Νομοθετική να λάβει δραστικά μέτρα: 1) έθεσε σε αργία και κήρυξε έκπτωτο τον βασιλιά, 2) ανέθεσε στον Δαντόν την εκτελεστική εξουσία, 3) θέσπισε την καθολική ψηφοφορία για τις εκλογές και κήρυξε την πατρίδα σε κίνδυνο.
– Η Συμβατική: κατάργησε τη μοναρχία και εγκαθίδρυσε τη δημοκρατία.
– Συγκρότηση Επιτροπών και τη λήψη οικονομικών μέτρων προς όφελος των λαϊκών τάξεων.
– Ορεινοί: με αρχηγό το Ροβεσπιέρο= επικεφαλής της Επιτροπής Δημόσιας Σωτηρίας, σχημάτισαν Επαναστατική Κυβέρνηση με σκοπό να επιβάλουν τη ριζοσπαστική επανάσταση.
– Περίοδος Τρομοκρατίας.
– Κατάργηση χριστιανικής θρησκείας και καθιέρωση της λατρείας του Ανωτάτου Όντος.
– 1794 – Συμβατική Συνέλευση: ψήφησε τη σύλληψη του Ροβεσπιέρου και οδηγήθηκε στη λαιμητόμο.
– 1789: Επιστροφή του φιλελευθερισμού.
– Νομοθετική εξουσία: 1) Βουλή -> 500 άτομα, 2) η Γερουσία -> 250 μέλη.
– Εκτελεστική εξουσία: 5μελές Διευθυντήριο.
– Συνθήκη του Καμποφόρμιο – 1797: οι Αυστριακοί αναγνώρισαν στη Γαλλία την κυριαρχία των περισσότερων εδαφών που κατέλαβαν τα γαλλικά στρατεύματα.
– Ναπολέων Βοναπάρτης: εκστρατεία στην Αίγυπτο – συγκρότησε τριμελή Υπατεία με Πρώτο Ύπατο τον ίδιο και διακήρυξε το τέλος της Επανάστασης – στην αρχή ως ύπατος και μετά ως αυτοκράτορας κατέλαβε μεγάλο μέρος της Ευρώπης από την Ιταλία μέχρι την Ισπανία και την Πορτογαλία, ενώ ετοίμαζε απόβαση και στην Αγγλία.
– Μάχες στη Λειψία και στο Βατερλό: ο Ναπολέων ηττήθηκε και εξορίστηκε από τους συμμάχους σε ένα νησί του Ατλαντικού, την Αγία Ελένη.
– Δίνεται στην έννοια πολίτης η σημασία του υπεύθυνου ατόμου με συνείδηση των υποχρεώσεων και των δικαιωμάτων του.
– Σημασία της κοινής γνώμης στις εξελίξεις.
– Δημιουργείται στρατός εθνικός.
– Καθιερώνεται η δωρεάν και υποχρεωτική παιδεία και ιδρύονται ανώτερα πνευματικά ιδρύματα και επιστημονικά ινστιτούτα.
– Λαμβάνεται μέριμνα για τη συγκέντρωση και διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς σε μουσεία.
– Ρωσοτουρκικοί πόλεμοι.
Αυτή η εργασία έχει άδεια χρήσης Creative Commons -Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή4.0.