Κεφάλαιο 6ο
6. 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ
Αναγέννηση: γενικότερη πνευματική κίνηση, κύριο χαρακτηριστικό της η αναβίωση των αξιών της κλασικής αρχαιότητας, που είχαν παραμεριστεί το Μεσαίωνα
Χαρακτηριστικά
• Το πνεύμα των ανθρώπων απελευθερώνεται, γίνεται φιλελεύθερο, ερευνητικό.
• Ο αναγεννησιακός άνθρωπος εμπνέεται από τον αρχαίο κόσμο, θέτει ως στόχο το μέλλον.
• Πραγματοποιούνται επαναστατικές ανακαλύψεις σε όλους τους τομείς της επιστήμης, της τέχνης και της λογοτεχνίας.
Κοιτίδες αναγέννησης: οι ακμαίες οικονομικά πόλεις της Ιταλίας (Φλωρεντία, Βενετία, Ρώμη), αργότερα επεκτάθηκε στη Δυτ. Ευρώπη.
Συνθήκες:
• οικονομική άνθηση
• υποστήριξη φιλόδοξων εκπροσώπων της αστικής τάξης και φιλόμουσων ηγεμόνων
• πανεπιστήμια:φιλοσοφικές αναζητήσεις, προσέγγιση στην οικονομική, κοινωνική και πνευματική ζωή
• νέα αντίληψη για τον άνθρωπο, απελευθέρωση από τον μεσαιωνικό σκοταδισμό
Το κίνημα του ανθρωπισμού
Ανθρωπισμός = στροφή προς τη βαθύτερη γνώση των ελληνικών και λατινικών Γραμμάτων, αλλά και της αρχαιότητας γενικότερα. Η μελέτη δε γίνεται σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά με στόχο να θεμελιωθεί ο σύγχρονος κόσμος στις αξίες του αρχαίου.
(Είχε προηγηθεί το ενδιαφέρον των Βυζαντινών κατά τον 10ο έως το 15ο αι. και η μελέτη αρχαίων συγγραμμάτων στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια του 12ου αι.)
Προδρομικές μορφές ανθρωπισμού: Δάντης – Πετράρχης – Βοκκάκιος
Καθολικός άνθρωπος (homo universalis)
Οι φορείς του ανθρωπισμού οραματίζονται να διαμορφώσουν έναν νέο τύπο ανθρώπου, δημιουργό του πολιτισμού και υπεύθυνο για τη μοίρα του.
Χαρακτηριστικά:
• Πολύπλευρη προσωπικότητα με ποικίλα ενδιαφέροντα
• Αγάπη για τη δημιουργική και δραστήρια ζωή
• Πίστη στις δυνάμεις του ανθρώπου, πνευματικές και σωματικές
Η συμβολή των Ελλήνων Λογίων στο κίνημα του Ανθρωπισμού
Καθοριστική η συμβολή τους για την ανανέωση των ελληνικών Γραμμάτων στη Δύση.
Κατέφυγαν στην Ιταλική χερσόνηση πριν και μετά την Άλωση
• Μανουήλ Χρυσολωράς: τέλος 14ου αι. απεσταλμένος στη Βενετία
• Γεώργιος Σχολάριος, Μάρκος Ευγενικός, Βησσαρίων (επίσκοπος Νικαίας),
• Γεώργιος Γεμιστός ή Πλήθων: εξέχοντες λόγιοι, συνοδεία του αυτοκράτορα Ιωάννη Η΄ Παλαιολόγου στη Σύνοδο της Φλωρεντίας
Έμμεσα αποτελέσματα της επιρροής τους
Εκδηλώθηκε έντονο ενδιαφέρον για την έκδοση αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων
Συλλογή αρχαίων χειρογράφων από βιβλιοθήκες και ηγεμόνες
Πολλά ελληνικά χειρόγραφα μεταφέρθηκαν στη Μαρκιανή Βιβλιοθήκη της Βενετίας και τη Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη της Φλωρεντίας
Νέα αντίληψη για την αγωγή και την επιστήμη
Έρασμος: «Οι άνθρωποι δε γεννιούνται, αλλά γίνονται»
Η επιστήμη εξελίσσεται με την παρατήρηση, την εμπειρία και το πείραμα
Η εφεύρεση της τυπογραφίας και η διάδοσή της
1450: Ο Ιωάννης Γουτεμβέργιος από τη Μαγεντία της Γερμανίας χρησιμοποίησε κινητά μεταλλικά στοιχεία για την εκτύπωση βιβλίων.
16ος αι. : έκδοση 150-200.000 βιβλίων. Όμως η φιλομάθεια περιορίστηκε στις πόλεις. Σημαντικά εκδοτικά κέντρα: Αμβέρσα, Παρίσι, Στρασβούργο, Μιλάνο, Βενετία
6.3. Οι ανακαλύψεις
Αίτια
1. Οι ευρωπαίοι έμποροι ακολουθουν ήδη από το Μεσαίωνα το δρόμο του μεταξιού προς την Κίνα, θεωρώντας την Ασία μυστηριώδη και πλουσιότατη περιοχή
2. Μάρκο Πόλο, «Βιβλίο των θαυμάτων»:ο τολμηρός εξερευνητής αφηγείται τις εντυπώσεις του από το εικοσαετές ταξίδι σε χώρες της Ανατολής – εξάπτει τη φαντασία των Ευρωπαίων
3. Η κυριαρχία των Οθωμανών στη Δ.Ασία και την Ανατ. Μεσόγειο απέκλεισε τους εμπορικούς δρόμους προς και από την Ασία
4. Μονοπωλιακός έλεγχος του εμπορίου στη Μεσόγειο από Βενετούς και Άραβες
5. Έλλειψη πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη
6. Έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των Ευρωπαίων μοναρχών για την ενίσχυση του εμπορίου και της οικονομικής τους δύναμης στην πορεία διαμόρφωσης εθνικών κρατών (κυρίως Ισπανία & Πορτογαλία, εκμεταλλευόμενες την πλεονεκτική γεωγραφική τους θέση)
Παράγοντες που συνέβαλαν:
Τελειοποίηση των τεχνικών μέσων πλεύσης και προσανατολισμού (πυξίδα, αστρολάβος, πορτολάνοι)
Ναυπήγηση ενός νέου τύπου πλοίου, της καραβέλας: μεγαλύτερη χωρητικότητας και ταχύτητας, κατάλληλο για ανοικτές θάλασσες και ωκεανούς
Η πορεία των Ευρωπαίων προς τις Ανακαλύψεις
Πορτογάλοι και Ισπανοί ακολούθησαν διαφορετικούς δρόμους για να φτάσουν στην Ανατολική Ασία.
Προς τις Ινδίες
Πορτογάλοι θαλασσοπόροι: χρηματοδότηση του πρίγκηπα Ερρίκου του Θαλασσοπόρου, εξευρευνητικά ταξίδια παραπλέοντας την Αφρική
Βαρθολομαίος Ντιάζ – 1487: ακρωτήριο Καλής Ελπίδας
Βάσκο ντε Γκάμα – 1498: Καλικούτ Ινδιών, νέος εμπορικός δρόμος προς Ινδία
Αλβαρέζ Καμπράλ – 1500: πλέοντας προς τις Ινδίες, παρασύρθηκε ως τη Βραζιλία, την κατέλαβε
Προς την Αμερική
Χριστόφορος Κολόμβος (γενουάτης θαλασσοπόρος στην υπηρεσία του βασιλιά της Ισπανίας) : ακολούθησε δυτικ
Αυτή η εργασία έχει άδεια χρήσης Creative Commons -Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή4.0.