ΠΕΙΡΑγΜΑΤΑ

«Δες την αυτή είναι!»

«Την καημένη! Πώς το έπαθε;»

«Πού θες να ξέρω; Λες να της μίλησα;»

Ανενόχλητοι συνέχισαν τα σχόλια οι καινούριοι συμμαθητές μου, λες και δεν τους άκουγα. Αλλά γι’ αυτούς επειδή ήμουν ανάπηρη, ήμουν και κουτή. Ξανάφερα τα λόγια τους στο μυαλό μου. «Την καημένη!» Ξεφύσηξα. Ζήτησα ποτέ τον οίκτο κανενός; Ή μήπως η αναπηρία μου μού στερεί κάθε δικαίωμα στην εκπαίδευση, στον αθλητισμό, στην ψυχαγωγία; Κάθε δικαίωμα στη ζωή…;

Εγώ, που μέχρι εκείνη τη μέρα, πριν τρία χρόνια, είχα τα πάντα. Μέσα στο μικρό μου κόσμο, ήμουν τα πάντα. Αρκούσε ένα ταξίδι, ένα φρενάρισμα, μια λάμψη. Για να αλλάξουν όλα. Δε φανταζόμουν πως θ’ αρκούσε μια στιγμή για να χάσω και πατέρα και φίλους και όλα όσα πίστευα ότι μου ανήκαν. Τους απομάκρυνε η αναπηρία μου. Όλους.

Και δεν ήταν μόνο αυτά. Καθημερινά ερχόμουν αντιμέτωπη με την κοινωνική απομόνωση και αναλγησία, την αδιαφορία των φορέων και την αβάσταχτη για μια άριστη, μέχρι το ατύχημα, μαθήτρια όπως εμένα, έλλειψη παιδείας. Κάθε τόσο άκουγα για ενσωμάτωση στη δραστήρια ζωή, ισότητα ευκαιριών και πλήρη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή. Δυστυχώς τα λόγια ποτέ δεν πέρασαν στις πράξεις. Ώσπου η ΕΛΕΠΑΠ φρόντισε και για μένα. Κι έτσι έφτασα εδώ να πηγαίνω σχολείο όπως τόσα άλλα παιδιά της ηλικίας μου.

«Ελένη!» Μια φωνή μ’ έβγαλε απ’ τις σκέψεις μου. Γύρισα χαμένη και κοίταξα το παιδί που με φώναζε. «Είπες τίποτα;» Τον ρώτησα. «Ελένη! Έτσι δε σε λένε;» Ήταν όμορφος από κοντά. Ψηλός με μακριά μαλλιά, που σγούραιναν στις άκρες. Έμοιαζε σαν… Σαν το μπαμπά. Πόσες φορές αργότερα θα έκανα την ίδια σκέψη και πόσες θα ήθελα να του πω… «Ναι, έτσι με λένε». Αυτόν τον έλεγαν Λουκά. Κι έγινε ο καλύτερός μου φίλος. Ο μόνος μου φίλος. Το στήριγμα, όταν όλοι μου είχαν γυρίσει την πλάτη. Ήταν ο μόνος που πίστεψε σ’ εμένα.

«Τι εννοείς, γράφεις;» Με ρώτησε, όταν του εκμυστηρεύτηκα την αγαπημένη μου ενασχόληση. «Ποίηση». Του φανέρωσα το μυστικό μου. Δεν ξέρω τι περίμενα, μια κοροϊδία, ένα ειρωνικό γελάκι -έτσι είχα συνηθίσει να μου συμπεριφέρονται. Δεν έκανε τίποτα απ’ τα δύο. «Αυτό είναι υπέροχο!» Μου είπε.  «Θα ήθελα πολύ να διαβάσω ένα».

Και διάβασε. Όχι μόνο ένα. Για βράδια ολόκληρα καθόμασταν μαζί και διαβάζαμε τα έργα μου. Για χρόνια ολόκληρα έγραφα γι’ αυτόν. Υπήρξε το πρώτο πρόσωπο που πίστεψε σ’ εμένα, πριν πιστέψω εγώ. Γι’ αυτόν ήμουν η ποιήτρια-ταλέντο, όταν για όλους τους άλλους ήμουν η ανάπηρη.

Είχα, λέει, «ειδικές ανάγκες». Ακόμη δεν έχω καταλάβει τι σημαίνει αυτό. Τι το ειδικό χρειάζομαι; Ό,τι κι όλοι οι άλλοι -αγάπη, συμπάθεια, συμπόνια για τη δυσκολία που αντιμετωπίζω^ όμως, όχι λύπηση! «Είσαι ιδιαίτερη», μου έλεγε ο Λουκάς. «Ξεχωριστή, διαφορετική απ’ αυτούς. Κι αυτό τους φοβίζει». Μπορεί να είχε δίκιο. Όμως, τι φόβο μπορεί να προκαλεί ένα κορίτσι καθισμένο σε μία καρέκλα; Καταδικασμένο να κάθεται σ’ αυτό για όλη του τη ζωή…

Δεν ήταν λίγες οι φορές που γινόμουν αντικείμενο χλευασμού. Δεν ήταν λίγες οι φορές που δοκίμαζα την απόρριψη και την προκατάληψη. Αντιμετωπιζόμουν σαν βάρος της κοινωνίας, πολίτης δεύτερης κατηγορίας. Κάθε φορά που κάνω αυτές τις σκέψεις καταλήγω στο ίδιο συμπέρασμα. Ο κόσμος μπορεί και πρέπει να γίνει καλύτερος, δικαιότερος, πιο ανθρώπινος. Εμένα, αυτό που με σκοτώνει δεν είναι η συμπεριφορά που αντιμετωπίζουν χιλιάδες άλλα παιδιά σαν εμένα. Παιδιά με ειδικές ανάγκες, παιδιά με ειδικές ικανότητες. Παιδιά με απίστευτες ψυχικές και συναισθηματικές δυνάμεις.

Στη ζωή μου τίποτα δε μου προσφέρθηκε απλόχερα. Ό,τι έχω το κέρδισα μόνη μου, με την προσπάθεια και το πείσμα μου, που δεν κλονίστηκαν λόγω της σωματικής μου μειονεξίας. Με κινητήρια δύναμη το πείσμα μου αυτό συνέχιζα το σχολείο. Όχι ότι ένιωσα ποτέ τη δεκτικότητα και την αποδοχή. Για τους συμμαθητές μου, οι καλοί μου βαθμοί ήταν έκφραση οίκτου από τους καθηγητές μου. Ναι, τους ζήλευα. Γιατί αυτοί είχαν γονείς, αυτό που τόσο άδικα εγώ στερήθηκα. Εμένα η μαμά μου ήταν στον ουρανό κι ο μπαμπάς μου… ούτε που ήξερα πού ήταν. Δεν είχε επικοινωνήσει ποτέ μαζί μου μετά το ατύχημα. Δεν ήθελε να με ξέρει. Κι έτσι μόνη μου πέρασα την εφηβεία, μόνη ενηλικιώθηκα, μόνη συνεχίζω να μεγαλώνω…

Τώρα πια δε μ’ ενοχλεί. Το μόνο που μ’ ενδιαφέρει είναι η ποίηση και ο Λουκάς. Τα μόνα πράγματα που μπόρεσα ν’ αγαπήσω στη ζωή μου. Και θ’ αφοσιωθώ σ’ αυτά. Μπορώ να τους προσφέρω την αγάπη μου για πάντα.

13/07/2007

Αύριο εκδίδεται η πρώτη μου ποιητική συλλογή. Το μεγάλο μου όνειρο γίνεται πραγματικότητα. Διαβάζω για τελευταία φορά τα ποιήματα μου πριν τα παραδώσω στον εκδότη. Η ματιά μου έχει καρφωθεί στην τελευταία στροφή του έργου μου, την αγαπημένη μου. Αυτή μου έδωσε το κουράγιο και τη δύναμη ν’ αντέξω στις δυσκολίες, να υπομείνω τα σχόλια όλων και να συνεχίσω για να πραγματοποιήσω τ’ όνειρό μου. Πόσες αναμνήσεις, πόσες σκέψεις και συναισθήματα σε μία στροφή…

Κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός

κι η μοναδικότητά του

πρέπει να αντιμετωπίζεται

με σεβασμό…

Σημ. Με σεβασμό στη φίλη που μας μίλησε, θελήσαμε να κρατήσουμε την ανωνυμία της και να αλλάξουμε λίγο τα βιογραφικά της στοιχεία.

Ένα πάντοτε επίκαιρο και καυτό θέμα που απασχολεί μια μεγάλη, για να μην πω τη μεγαλύτερη, μερίδα του πληθυσμού της χώρας μας. Είναι ένα θέμα που χρειάζεται άμεση προσοχή απ’ τους αρμόδιους, γιατί κινδυνεύουμε να δώσουμε μια γενιά ημιμαθών που θα οδηγήσουν τη χώρα σε τρομερό αδιέξοδο.

Συμπέρασμα πρόσφατης έρευνας του ΟΟΣΑ έδωσε αφορμή για ένα νέο γύρο αναλύσεων για τη μοίρα της παιδείας: Φταίνε οι καθηγητές που είναι αδιάβαστοι, φταίει ο δημόσιος ΄΄χαρακτήρας΄΄, φταίει το εξεταστικό σύστημα, φταίνε τα βιβλία, φταίνε οι αρμόδιοι φορείς; Συνεχώς, ακούμε για μεταρρυθμίσεις που έχουν σκοπό να ΄΄θεραπεύσουν΄΄ την παιδεία, η οποία όλο προς την κατηφόρα οδεύει.

Εδώ και μια δεκαετία βρισκόμαστε σε μια συνεχή ανοικοδόμηση της παιδείας η οποία γίνεται με τόσο γρήγορους ρυθμούς, ώστε να αποσυντονίζει τη μαθητική κοινότητα της χώρας. Σκεφτόμουν, λοιπόν, πρόσφατα ως μαθητής της Β’ τάξης αυτό που έγινε με τις πανελλήνιες εξετάσεις. Στην αρχή μου άρεσε, με μια δεύτερη, όμως, και πιο προσεκτική ματιά κατάλαβα ότι με την κατάργηση των Πανελληνίων στη Β’ Λυκείου αυτό που κάνουν είναι να σε στέλνουν προ απροόπτου στη Γ’ Λυκείου. Να διαγωνιστείς, δηλαδή, σε κάτι που σου είναι τελείως άγνωστο σαν φόρμα και το οποίο θα καθορίσει και το μέλλον σου.. Για να λέμε, βέβαια, και του στραβού το δίκιο, θεώρησα σωστή τη μείωση των μαθημάτων που δίνονται στις Πανελλήνιες από εννέα σε έξι. Ένα άλλο θέμα που θα ήθελα να σχολιάσω είναι το θέμα της ειδίκευσης… Απ’ τη στιγμή που απ’ τη Β’ Λυκείου οι μαθητές επιλέγουν κατεύθυνση, δεν μπορώ να καταλάβω γιατί ένας μαθητής θετικών κατευθύνσεων να είναι αναγκασμένος να κάνει αρχαία ελληνική γλώσσα ακόμη και στη Γ’ Λυκείου. Το ίδιο βέβαια ισχύει και για τους μαθητές της θεωρητικής κατεύθυνσης, που είναι αναγκασμένοι να παρακολουθούν φυσική μέχρι την αποφοίτηση τους απ’ το Λύκειο.

Ας περάσουμε τώρα σ’ ένα άλλο θέμα: νομίζω ότι όλοι θα συμφωνήσουμε ότι στην Ελλάδα υπάρχουν οι φτωχοί και οι πλούσιοι, αναρωτηθήκατε, όμως, ποτέ με την ιδιωτικοποίηση της παιδείας, αν θα παρέχεται χαμηλή κουλτούρα στα παιδιά της μάζας και υψηλότερη σε εκείνα της ΄΄ελίτ΄΄; Δεν μπορώ να καταλάβω τους ανά εποχές υπουργούς Παιδείας οι οποίοι στέλνουν τα παιδιά τους για ανώτερες σπουδές στο εξωτερικό. Ίσως κάτι να ξέρουν. Κι εμείς, κύριε υπουργέ, που δε διαθέτουμε πορτοφόλι για έξω, τι θα κάνουμε; Μήπως να σας ψηφίσουμε, ελπίζοντας ότι θα μας βολέψετε σε κάποια δημόσια υπηρεσία;

Κάνουμε μήπως, τελικά, μεταρρυθμίσεις ασυλλόγιστες, παίρνοντας στην πλάτη μας την επόμενη γενιά,  για να επανεκλεγούμε και να συνεχίσουμε να τρώμε με χρυσά κουτάλια εις βάρος του λαού; Κι ύστερα αναρωτιόμαστε γιατί τα μεγάλα μυαλά της Ελλάδας μας καταφεύγουν στο εξωτερικό για αναζήτηση εργασίας.

Μήπως η παιδεία χάνει καθημερινά την τιμή της επειδή κάποιοι θέλουν να δημιουργήσουν παιδιά κατ’εικόνα και καθ’ομοίωση του αποτυχημένου εαυτού τους; Θέλω να πιστεύω πως όχι. Και τι είναι πραγματικά η μόρφωση; Είναι να ξέρουμε να λύνουμε την εκθετική και λογαριθμική συνάρτηση ή να έχουμε το υπόβαθρο ώστε να μην την μετατρέψουμε σε κάποιο καταστρεπτικό όπλο πολέμου; Τελικά ποιος είναι ο πραγματικά μορφωμένος; Είναι αυτός που έχει τις γνώσεις και που ξέρει πώς να τις χρησιμοποιεί; Είναι αυτός που έχει πάρει ηθικές αξίες; Είναι αυτός που έχει μάθει να σέβεται και να βοηθά τον συνάνθρωπό του σε ώρα ανάγκης; Είναι αυτό, το μοντέλο ανθρώπου που θα επιφέρει κοινωνική άνθηση;

Απ’όλα τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι μια γενιά αποπροσανατολισμένων και ημιμαθών νέων ξεπροβάλλει….. Ανεβάσανε, λέει, τις βάσεις για να εξαλειφθεί το φαινόμενο των αιώνιων φοιτητών: σωστό. Και τώρα που θα έχουμε περισσότερους απόφοιτους, πού θα τους βολέψουμε;

Πρόσφατα κάναμε μια συζήτηση με μια καθηγήτρια του σχολείου μου για τον επαγγελματικό προσανατολισμό μας και μας συμβούλεψε να ακολουθήσουμε αυτό που μας αρέσει, για να αισθανθούμε καλά εσωτερικά. Σωστό. Κι αν κάτι μας πάει στραβά και δε γράψουμε τον απαιτούμενο βαθμό για τη συγκεκριμένη σχολή, τότε τι; Και μια και ανέφερα τον επαγγελματικό προσανατολισμό, υπάρχει ένα μάθημα ονόματι Σ.Ε.Π (Σχολικός Επαγγελματικός Προσσανατολισμός) στο πρόγραμμα των μαθητών Λυκείου μα και στους αποφοίτους του Γυμνασίου. Μια καταπληκτική ιδέα που αντικείμενό της είναι να παρουσιάσει στα παιδιά διάφορα επαγγέλματα και να τα βοηθήσει να επιλέξουν αυτό που τους ταιριάζει. Όμως, το μάθημα αυτό κατάντησε άκρως βαρετό, πριν καν αρχίσει. Γιατί; Γιατί τις περισσότερες φορές το αναλαμβάνουν καθηγητές για συμπλήρωση του ωραρίου τους ή -για να λέμε την αλήθεια και από τις δυο πλευρές- μετά από τόσες ώρες σφυροκόπημα με συναρτήσεις και ανώμαλα ρήματα αυτό που περισσότερο θέλουμε, είναι να χαλαρώσουμε. Άλλη μια νευρική και κακομελετημένη κίνηση στην παιδεία.

Έχω να πω το εξής σε αυτούς που καθορίζουνε το μέλλον όλων μας: Όσο και αν θέλετε να κρατήσετε τους νέους σε σύγχυση, κάποια στιγμή θα καταλάβουν το παιχνίδι σας και θα σας ζητήσουν εξηγήσεις. Να δω τότε, με ποιο τρόπο θα… τα κουκουλώσετε. Αυτοί θα σας διαδεχτούν και θα σας καταδικάσουν για ανικανότητα, έλλειψη ευθύνης και αδυναμία. Και να θυμάστε, κρατάτε τα λόγια σας γλυκά και μαλακά, γιατί ποτέ δεν ξέρετε, κάποια στιγμή μπορεί να χρειαστεί να τα καταπιείτε……….

«Στη Λαϊκή

…

Το γλυκαίνει η ζάχαρη του καυτερού μεσημεριού

Και το Μογγολάκι είναι ευτυχή

Κρατάει μήλο σαν αλχημιστής

Σαν να ’ναι η Γη στο χέρι του…» (Βασίλης Αρφάνης, Απόκρεω, Αθήνα 2004)

Παλαιότερα μία ξεχωριστή ομάδα ανθρώπων με ειδικές ανάγκες, ήταν εντελώς παρείσακτα. Μην ξεχνάμε ότι στην αρχαία Σπάρτη τα πετούσαν στον Καιάδα. Σήμερα, αν και γίνονται πολλές προσπάθειες από διάφορους φορείς, δεν είναι αρκετά ικανοποιητικές για την ομαλή ένταξη των ατόμων αυτών στην κοινωνία.

Τα τελευταία σαράντα χρόνια, σε πολλές χώρες-μέλη της Unesco, ονομάζονται ως επί το πλείστον άτομα με ειδικές ικανότητες ή με μειονεκτήματα. Η έννοια του  «μειονεκτήματος» έχει υποστεί σημαντικές μεταβολές κατά τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες και διαφέρει τώρα από τις έννοιες της «ανικανότητας» και της «αναπηρίας». Το «μειονέκτημα» που παρουσιάζουν συνδέεται με τη σχέση των ατόμων αυτών με το περιβάλλον τους, όταν, δηλαδή, τα άτομα αυτά συναντούν  υλικά ή κοινωνικά εμπόδια κατά την πρόσβασή τους στους διάφορους χώρους της κοινωνίας, χώροι διαμορφωμένοι κατάλληλα για τους άλλους συμπολίτες τους.

Σήμερα, η απόσταση που χωρίζει τα άτομα με «ειδικές ικανότητες» από τα άλλα καταβάλλεται προσπάθεια να μειωθεί ή και να εξαλειφθεί, καθώς πολλοί επιχειρούν να εντάξουν τα άτομα αυτά στο φυσικό, ψυχολογικό, εκπαιδευτικό και κοινωνικό περιβάλλον μας.

Εμείς μοιράζοντας ερωτηματολόγια στους συμμαθητές μας κάναμε μια μικρή έρευνα που περιορίζεται στα πλαίσια της σχολικής μας κοινότητας για να δούμε πώς αντιμετωπίζει το κοινωνικό σύνολο τα άτομα αυτά. Η έρευνα απέδειξε ότι ο μέσος όρος των ανθρώπων έχουν θετική στάση, όμως, ένα μικρό ποσοστό ρατσισμού φαίνεται ότι ακόμη υπάρχει. Παρόλα αυτά η αλήθεια είναι ότι τα αποτελέσματα δεν ήταν τα προσδοκώμενα.

Από τους ερωτηθέντες που γνωρίζουν τέτοια άτομα ως απλούς γνώριμους είναι περισσότεροι οι ενήλικες (42-58 ετών) σε σύγκριση με τους ανήλικες (15-18 ετών). Μικρότερο είναι το ποσοστό αυτών που  έχουν συγγένεια με τέτοια άτομα. Οι σχέσεις τους είναι τυπικές έως πολύ καλές. Το 100% των ενηλίκων απάντησαν ότι θα συναναστρέφονταν με άτομα με «ειδικές ικανότητες», ενώ μόλις το 12,5% των ανηλίκων δε θα πλησίαζαν ένα τέτοιο άτομο, αν τύχαινε να το γνωρίσουν ή να το συναντήσουν στο σχολείο.

Ακόμη οι περισσότεροι βλέπουν τα άτομα αυτά με συμπάθεια. Λιγότεροι είναι εκείνοι που νιώθουν συμπόνια. Αμελητέο είναι το ποσοστό αυτών που αισθάνονται λύπηση ή απέχθεια για αυτά τα άτομα. Όπως απεικονίζεται και στα διαγράμματα οι περισσότεροι ενήλικες πιστεύουν ότι το κοινωνικό σύνολο βλέπει αυτά τα άτομα με συμπάθεια. Αντίθετα το μεγαλύτερο ποσοστό των ανηλίκων πιστεύουν ότι τα άτομα αυτά αντιμετωπίζονται ρατσιστικά απ’ το κοινωνικό σύνολο.

Στην ερώτηση αν πιστεύουν ότι τα άτομα με «ειδικές ικανότητες» μπορούν να αποτελέσουν ανεξάρτητους, ενεργούς πολίτες, το 70% απαντά ΝΑΙ και το 30% ΟΧΙ. Αυτοί που απαντούν ΝΑΙ υποστηρίζουν ότι τα άτομα αυτά ως ένα βαθμό μπορούν να συμμετάσχουν στις κοινωνικές δραστηριότητες και να αυτοεξυπηρετηθούν -ακόμη περισσότερο με τη βοήθεια της πολιτείας. Είναι κι αυτοί άνθρωποι και έχουν ίσα δικαιώματα, ικανότητες και ευκαιρίες στη ζωή για εργασία, οικογένεια κ.ά. Όσοι απαντούν ΟΧΙ πιστεύουν ότι υπάρχουν δυσκολίες στην αυτοεξυπηρέτησή τους και στην ομαλή ένταξή τους στην κοινωνία, εξαιτίας της έλλειψης υποδομών και κάποιας

λανθασμένης αντίληψης. Παράλληλα, όλοι οι ενήλικες συμφωνούν στην προώθηση/υποστήριξη των ατόμων αυτών από το κράτος. Αντιθέτως, ένα μόνο 3,3% των ανηλίκων θεωρούν ότι το κράτος δεν οφείλει να προωθήσει/υποστηρίξει αυτά τα άτομα. Επίσης ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι η κοινωνική πολιτική που εφαρμόζεται στις μέρες μας δεν είναι επαρκής. Μάλιστα υποστηρίζουν ότι πρέπει να αλλάξει άμεσα. Για παράδειγμα μία μαθήτρια της Β’ Λυκείου υποστηρίζει ότι πρέπει να εξασφαλιστούν οι κατάλληλες υποδομές για την μετακίνηση και την αυτοεξυπηρέτησή τους (π.χ. μπάρες, ράμπες στους δρόμους, πεζοδρόμια κ.ά.), περισσότερα ειδικά διαμορφωμένα σχολεία με εξειδικευμένους εκπαιδευτικούς και επιδόματα, τα οποία πρέπει να παρέχονται για καλύτερες συνθήκες ζωής. Ακόμη ότι είναι αναγκαίο να γίνουν προσπάθειες ενημέρωσης σ’ όλους τους πολίτες απέναντι στα άτομα με «ειδικές ικανότητες», ώστε να αλλάξει η ρατσιστική συμπεριφορά που αντιμετωπίζουν.

Επιπλέον, το 69,3% των ενηλίκων και το 75,9% των ανηλίκων συμφωνούν με το να πηγαίνουν τα παιδιά με «ειδικές ικανότητες» σε διαφορετικά σχολεία. Πρώτον για να μην αισθάνονται μειονεκτικά αλλά να αισθάνονται ασφάλεια όντας ανάμεσα σε παιδιά με όμοια προβλήματα. Δεύτερον διότι ένα εξειδικευμένο σύστημα εκπαίδευσης προσαρμοσμένο στις ανάγκες τους δεν μπορεί να συνυπάρξει και να συλλειτουργήσει με το κοινό σύστημα εκπαίδευσης, καθώς οι απαιτήσεις διαφέρουν σε κάθε περίπτωση. Απεναντίας το 30,7% των ενηλίκων και το 24,1% των ανηλίκων διαφωνούν με το να πηγαίνουν σε διαφορετικά σχολεία, αφού υπάρχει η άποψη ότι μ’ αυτόν τον τρόπο είναι σαν να τους αποκλείουμε απ’ την κοινωνία, αφήνοντάς τους στο περιθώριο και διαφοροποιώντας τους απ’ τους υπόλοιπους ανθρώπους.

Μπορούμε, επομένως, να συμπεράνουμε κάποια πράγματα από τις απαντήσεις που δόθηκαν στις μικρής ανάπτυξης ερωτήσεις. Οι ενήλικες φαίνεται ότι κατέχουν βαθύτερη γνώση απέναντι στα προβλήματα που ταλαιπωρούν τα άτομα με «ειδικές ικανότητες» και είναι επαρκώς πληροφορημένοι για την πολιτική που εφαρμόζεται. Αντιθέτως, οι ανήλικες, ηλικίας 15-18 ετών, αποδεικνύεται ότι δεν είναι γνώστες. Πράγμα ανησυχητικό, αφού δεν θεωρούνται καθόλου μικροί, κι όμως η έλλειψη παιδείας και ενημέρωσης είναι φανερή. Επομένως, σχολείο και ανάλογοι φορείς πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους στο θέμα αυτό, ώστε οι μαθητές, μελλοντικοί πολίτες του τόπου μας, να ευαισθητοποιηθούν.

Τέλος, από την πλευρά μου θα ήθελα να επισημάνω ότι τα άτομα με «ειδικές ικανότητες» και κυρίως οι οικογένειές τους αναδεικνύονται ήρωες της καθημερινότητάς τους. Αξίζουν το χειροκρότημά μας, αφού αποδεικνύονται τόσο υπομονετικοί και ανεχτικοί με την κοινωνία μας και την επιβράβευσή μας, ώστε να μην σταματήσουν ποτέ να ελπίζουν.

Στατιστικά στοιχεία έρευνας

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ

Ο λόγος που μας ώθησε στο να κάνουμε αυτή την έρευνα ήταν, γιατί αναρωτιόμασταν:

1. 1. Εάν οι συμμαθητές μας καπνίζουν.
2. 2. Σε ποια ηλικία δοκιμάζουν το τσιγάρο.
3. 3. Οι λόγοι για να αρχίσει κανείς το κάπνισμα.
4. 4. Για το βαθμό ενημέρωσης ως προς την επικινδυνότητα του καπνίσματος.

Ξεκινήσαμε την έρευνά μας πιστεύοντας ότι οι περισσότεροι μάλλον καπνίζουν, ότι  όσοι καπνίζουν, το έχουν δοκιμάσει στην ηλικία των 12 ετών, ότι η περιέργεια της γεύσης και οι παρέες  επηρεάζουν και παρασύρουν τους νέους στο να αρχίσουν το κάπνισμα. Υποθέταμε επίσης ότι σίγουρα όλοι σε αυτή την ηλικία των 16 -18 ετών θα γνωρίζουν για την επικινδυνότητα του καπνίσματος. Ως εκ τούτου διακινήσαμε το παρακάτω ερωτηματολόγιο για να ελέγξουμε τις υποθέσεις μας..

Συμπεράσματα (που αξίζει να σημειωθούν):

1. 1. Το 24,3% των συμμαθητών μας καπνίζουν.
2. 2. Το 16,2% των παιδιών έχει απαντήσει ότι δοκίμασε το πρώτο του τσιγάρο σε ηλικία <12 ετών, ενώ το 83,8% σε ηλικία >12 ετών.
3. 3. Αηδία ένιωσε το 32,5% των νέων, παράξενα το 27%, ήρεμος το 27% και μεγάλος το 13,5%
4. 4. Το 70,3% το δοκίμασε από απλή περιέργεια.
5. 5. Υπάρχει ένα 15% των παιδιών που δεν έχουν κάποια ενημέρωση για τη επικινδυνότητα του καπνίσματος.
6. 6. Ενώ οι νέοι γνωρίζουν τις  επιπτώσεις που έχει το κάπνισμα στην υγεία και την “εξάρτηση” που δημιουργεί, το 60% των μαθητών του Πειραματικού Λυκείου Ηρακλείου πιστεύει ότι δεν πρέπει να υπάρχουν ποινές για το κάπνισμα των μαθητών στο σχολείο.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΣΟΒΑΡΗ. Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΟΣ. Ο ΚΑΘΕΝΑΣ ΝΑ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙ ΤΗ ΖΗΜΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙ Ο ΥΠΟΥΛΟΣ ΑΥΤΟΣ «ΦΙΛΟΣ».

Είμαστε πια πρωταθλητές. Όντως αυτό είναι γεγονός, φέτος ζήσαμε καταπληκτικές στιγμές με την ομάδα βόλεϊ του σχολείου, καθώς καταφέραμε να κατακτήσουμε το κύπελλο Ηρακλείου και τα παιδιά στοχεύουν πλέον για πολύ ψηλότερα, διότι μπροστά μας έχουμε τον αγώνα με το 3ο Λύκειο Ρεθύμνου για τα ημιτελικά των κυπελλούχων σε κάθε νομό της Κρήτης. Το άλλο ζευγάρι είναι ανάμεσα στους κυπελλούχους Χανίων και Λασιθίου. Οι νικητές των δύο αυτών ζευγαριών θα αναμετρηθούν στον μεγάλο τελικό της Κρήτης, όπου η νικήτρια ομάδα θα μας αντιπροσωπεύσει μετέπειτα στο Πανελλήνιο επίπεδο. Όπως καταλαβαίνετε οι βλέψεις για την ομάδα είναι πολύ μεγάλες, προέχει όμως ο αγώνας με το Ρέθυμνο, που ολοένα και πλησιάζει, ώστε να κάνουμε τη μεγάλη υπέρβαση και να φτάσουμε στον κρητικό τελικό. Για να φτάσουμε όμως σε αυτό το σημείο, τα παιδιά είχαν μια συγκλονιστική πορεία με συνεχόμενες νίκες, επικρατώντας με επιβλητικό τρόπο απέναντι σε όποια ομάδα αντιμετώπιζαν. Η αρχή έγινε αντιμετωπίζοντας το 3ο Λύκειο όπου αν και δυσκολευτήκαμε στην αρχή επικρατήσαμε με 2-0 σετ και προχωρήσαμε στην επόμενη φάση, ποιος θα το περίμενε εκείνη την περίοδο ότι θα καταφέρναμε να φτάσουμε εκεί που τελικά φτάσαμε; Η συνέχεια ήταν ακόμα πιο εντυπωσιακή, στον επόμενο αγώνα επικρατήσαμε 2-0 απέναντι στο Καπετανάκειο. Στα προημιτελικά αντιμετωπίσαμε το 7ο Αθλητικό Λύκειο και καταφέραμε πολύ εύκολα να ξεπεράσουμε και αυτό το εμπόδιο νικώντας με 2-0 σετ και ενώ σε καμία περίπτωση δεν μπόρεσαν να μας κοντράρουν στη διάρκεια του παιχνιδιού. Σε αυτό το παιχνίδι είχαμε και αρκετούς φιλάθλους ,περίπου 100 παιδιά από το 7ο που περίμεναν κάτι από την ομάδα τους , όμως στο τέλος έφυγαν με σκυμμένο το κεφάλι και 20 φίλαθλοι του Πειραματικού που συνεχώς εμψύχωναν με φωνές την ομάδα μας. Στα ημιτελικά το έργο της ομάδας μάλλον ήταν εύκολο, επικρατώντας του Λυκείου Μοιρών 2-0. Πλέον είχαμε φτάσει στον τελικό, όλο το σχολείο αγωνιούσε για το τι θα κάνει η ομάδα και περιμέναμε τη μέρα του αγώνα ώστε να πάμε να φωνάξουμε και να υποστηρίξουμε το σχολείο μας. Το κλίμα στο γήπεδο ήταν φανταστικό, το πάθος και η ένταση που είχαμε όλοι εμείς οι μικροί φίλαθλοι ήταν απερίγραπτο. Πιστεύω ότι δεν είναι υπερβολή να πω, ότι ακόμα και ομάδες Α’ Εθνικής θα ζήλευαν τέτοια ατμόσφαιρα. Αντίπαλός μας ήταν το Λύκειο Αρχανών το οποίο είχαμε αντιμετωπίσει και πέρυσι στα ημιτελικά όπου σε ένα συγκλονιστικό αγώνα είχαμε χάσει δύσκολα με 2-0. Φέτος έγινε επίσης ένας συναρπαστικός αγώνας που μας προσέφερε θέαμα υψηλής ποιότητας, καθώς όπως έχει αποδειχθεί αγωνίζονταν οι κορυφαίες ομάδες του Ηρακλείου τα τελευταία χρόνια. Το πρώτο σετ κατέληξε στις Αρχάνες με 25-22 παρ’ότι είχαμε πάρει το προβάδισμα από νωρίς, όμως δεν καταφέραμε να το κρατήσουμε. Στο δεύτερο σετ ξεκινήσαμε και πάλι εντυπωσιακά με μοναδικό στόχο να το κερδίσουμε διότι αν χάναμε χανόταν και ο αγώνας. Αυτή τη φορά το πάθος των παιδιών να κερδίσουν αυτό το σετ επικράτησε και έτσι πήραμε από νωρίς διαφορά που συνεχώς αυξανόταν και τελικά ισοφαρίσαμε 1-1., κερδίζοντας το σετ με 25-17. Όπως καταλαβαίνετε τα πάντα θα κρίνονταν στο τελευταίο σετ, η ένταση στον αγωνιστικό χώρο και στις κερκίδες ήταν πολύ μεγάλη. Από τη μια οι προπονητές που έδιναν τις τελευταίες οδηγίες στα παιδιά, και από την άλλη εμείς και οι φίλαθλοι των Αρχανών που συνεχώς φωνάζαμε προσπαθώντας να εμψυχώσουμε τις ομάδες μας. Το σετ ξεκίνησε, οι ομάδες ήταν ισόπαλες και το ματς πήγαινε πόντο-πόντο. Σιγά σιγά αρχίσαμε να παίρνουμε διαφορά και λίγο πριν το τέλος του τάϊ μπρέϊκ πήραμε ακόμα και διαφορά 5 πόντων(13-8). Οι Αρχάνες πολύ γρήγορα ισοφάρισαν σε 13-13 και εξανέμισαν τις ελπίδες μας για ένα εύκολο τέλος που επιθυμούσαμε. Παρόλα αυτά τα παιδιά είχαν το ψυχικό σθένος να πάρουν, το παιχνίδι αυτό που έσπαγε καρδιές, με 17-15 ύστερα από εκπληκτικές επιθέσεις και άμυνες και κατάφεραν να μας κάνουν υπερήφανους και να πανηγυρίσουμε για την κατάκτηση του κυπέλλου. Στη συνέχεια μέχρι να γίνει η στέψη οι πανηγυρισμοί μας ήταν απερίγραπτοι, αυτό που νιώθαμε ήταν φοβερό και γι’αυτό πανηγυρίσαμε τη νίκη αυτή με όλη μας την ψυχή. Ήταν μια δικαίωση για εμάς ,για το σχολείο, αλλά κυρίως για τα παιδιά που αγωνίζονταν διότι απέδειξαν ότι το Πειραματικό δεν διακρίνεται μόνο για τις μαθητικές επιδόσεις των μαθητών του ,αλλά και για τις αθλητικές τους επιδόσεις. Η υποδοχή των παιδιών στο σχολείο ήταν ανάλογη της επιτυχίας τους και της μεγάλης τους νίκης, το σχολείο μας πλέον θα έχει ένα ακόμη λόγο να υπερηφανεύεται για το τι μπορεί να καταφέρει. Αξιοσημείωτο ακόμη είναι ότι η ομάδα μας ήταν μια από τις ελάχιστες που έπαιξαν πέντε αγώνες και αυτό κάνει ακόμη μεγαλύτερο το επίτευγμά τους, παραδείγματος χάρη οι Αρχάνες που αντιμετωπίσαμε στον τελικό, έπαιξαν μόλις 2 αγώνες!! Τα παιδιά διακρίθηκαν για το ομαδικό τους πνεύμα και τη συλλογικότητα που τους διακατείχε και γι’ αυτό κατάφεραν να κατακτήσουν το κύπελλο, σημαντική βέβαια ήταν και η καθοδήγηση της γυμνάστριας μας η κ. Ρινακάκη, που κατάφερε με τον καλύτερο τρόπο να αναδείξει τα ταλέντα των παιδιών και να τους περάσει το ομαδικό πνεύμα και το ευ αγωνίζεσθαι. Παιδιά, καλή επιτυχία!

Η ομάδα
Βασική εξάδα: Τερζάκης, Καρουζάκης, Κασαπάκης, Πρέκας, Λάις, Μπούμπας
Αναπληρωματικοί: Ντούλης, Πλαϊτης, Πασπαλάκης, Τερζής, Δουλγεράκης, Φραγκούλης

Προπονήρια: Ρινακάκη Ουρανία

Μια ξεχωριστή μέρα για τους μαθητές του Πειραματικού Λυκείου Ηρακλείου και όχι μόνο ήταν η Τρίτη 5.2.2008 ΄Ολοι οι μαθητές του Π.Λ.Η επιβιβάστηκαν στα λεωφορεία και μεταφέρθηκαν στο κλειστό Γυμναστήριο του «Λίντο». Εκεί η ομάδα του βόλεϊ έπρεπε να αντιμετωπίσει το 3ο Λύκειο Ρεθύμνου .Ο αγώνας ήταν αμφίρροπος με την ομάδα του Ρεθύμνου να νικάει δύσκολα στο πρώτο σετ με 21-25 και να κάνει όλο το σχολείο του Πειραματικού να δυσανασχετεί αλλά να μην απογοητεύεται.
Αυτό φάνηκε και στο 2ο σετ όπου οι μαθητές-φίλαθλοι προσπαθούσαν να εμψυχώσουν τους παίχτες με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Όμως η ομάδα του Ρεθύμνου νίκησε και στο δεύτερο σετ με 22-25. Στο γήπεδο επικρατούσε στενοχώρια στους φίλαθλους του Πειραματικού για το κακό αποτέλεσμα.
Με έκπληξή μας ενημερωθήκαμε από τη γυμνάστριά μας και τους υπεύθυνους του αγώνα ότι το παιχνίδι το είχαμε κερδίσει με 2-0 σετ, επειδή η άλλη ομάδα δεν προσκόμισε τα απαραίτητα δικαιολογητικά. Ο αγώνας που τόση ώρα και με τόση αγωνία παρακολουθούσαμε ήταν φιλικός!!!
Κάπως έτσι φτάσαμε και στον τελικό Κρήτης, όπου η ομάδα μας θα αντιμετωπίσει την ομάδα του 3ου Λυκείου Χανίων και όλοι ελπίζουμε ότι θα καταφέρουμε μια νίκη.

Με αφορμή μια συζήτηση που έγινε στο μάθημα της Φυσικής με τον κ, Παπαδομανωλάκη για την ραδιενέργεια και τις επιπτώσεις της, αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με το θέμα και με γεγονότα σχετικά που έχουν επηρεάσει τη ζωή μας.
Η ραδιενέργεια είναι ακτινοβολία που δημιουργείται από τη σχάση των πυρήνων. Η ενέργεια των φωτονίων της ακτινοβολίας αυτής είναι τεράστια με αποτέλεσμα να προκαλεί σημαντικές επιπτώσεις στον ανθρώπινο μηχανισμό. Οι συνέπειες της έκθεσης ενός ανθρώπου σε ραδιενέργεια μπορεί να αρχίζει είναι από μια βλάβη του κυττάρου χωρίς άλλες συνέπειες, καταστροφή του κυττάρου ή βλάβη του κυττάρου που μπορεί να εξελιχθεί σε καρκινογέννεση. Αν τα κύτταρα που προσβάλλονται είναι γενετικά (ωάρια ή σπερματοζωάρια ) τότε η βλάβη έχουμε τερατογεννέσεις. Η πολύ μεγάλη έκθεση σε ραδιενεργή ακτινοβολία μπορεί να επιφέρει το θάνατο σε μερικές ώρες.
Ένα από τα σημαντικότερα ατυχήματα που έχουν συμβεί είναι αυτό του Τσέρνομπιλ, που είναι γνωστό σε όλους και έχει αλλάξει την αντίληψη μας για τα πυρηνικά εργοστάσια και την χρησιμοποίηση της πυρηνικής ενέργειας.
Στις 26 Απριλίου 1986 στο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας κοντά στο Pripyat της Ουκρανίας συντελέστηκε μια από τις μεγαλύτερες καταστροφές του 20ού αιώνα, όταν ο αντιδραστήρας No. 4 στο εργοστάσιο Τσέρνομπιλ του σταθμού πυρηνικής ενέργειας «Βλαντίμιρ Ιλιτς Λένιν» εξερράγη.
Τη στιγμή του ατυχήματος διεξαγόταν ένα πείραμα που σκοπό είχε να δείξει ότι οι στρόβιλοι του αντιδραστήρα θα συνέχιζαν την παροχή κρύου νερού στο σύστημα ψύξης -ακόμα και στην περίπτωση που θα υπήρχε ολική απώλεια ενέργειας – μέχρι να μπει σε λειτουργία το σύστημα έκτακτης ανάγκης. Για να επιτευχθεί το πείραμα οι τεχνικοί απενεργοποίησαν τα συστήματα ασφαλείας. Λόγω όμως των αλλεπάλληλων λαθών και των αντιφατικών ενδείξεων των οργάνων μέτρησης, αποφασίστηκε ο τερματισμός έκτακτης ανάγκης του αντιδραστήρα No. 4. Στους αντιδραστήρες όμως του τύπου RBMK όπως αυτούς του Τσέρνομπιλ, μπορεί να εμφανιστεί υπό κατάλληλες συνθήκες θετικός συντελεστής της ικανότητας αντιδράσεως, ο οποίος δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο με την αύξηση της θερμοκρασίας: οδηγεί σε αύξηση της ανεργίας και αντίστροφα. Μόλις πατήθηκε το κουμπί τερματισμού εμφανίστηκε ακριβώς αυτό το φαινόμενο, με αποτέλεσμα το νερό στο σύστημα ψύξης να υπερθερμανθεί τόσο ώστε να ακολουθήσουν διαδοχικές εκρήξεις ατμού που τίναξαν το κάλυμμα του αντιδραστήρα στον αέρα, σκοτώνοντας τους τεχνικούς. Ο ακάλυπτος αντιδραστήρας άρχισε να απελευθερώνει ραδιενεργό ουράνιο στην ατμόσφαιρα μολύνοντας μια μεγάλη περιοχή γύρω του, η οποία διευρύνθηκε ακόμα περισσότερο μέσα στις επόμενες μέρες.
Αν και η αντίδραση των αρχών ήταν άμεση, η σοβιετική κυβέρνηση αποπειράθηκε να συγκαλύψει το δυστύχημα. Όταν όμως στις 28 Απριλίου σουηδικοί σταθμοί παρατήρησης άρχισαν να καταγράφουν υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας και απαίτησαν μια εξήγηση, παραδέχθηκε ότι υπήρξε ένα «μικρό ατύχημα». Πέντε ημέρες μετά την καταστροφή οι ανώτατοι αξιωματούχοι στο Κίεβο διαβεβαίωναν τους κατοίκους ότι δεν βρίσκονταν σε κίνδυνο. Ακόμα όμως και έναν μήνα μετά το Τσερνομπίλ απελευθέρωνε καθημερινά τεράστια ποσά ραδιενέργειας. Τελικά, χρειάστηκαν 7.000 τόνοι μετάλλου και 400.000 κυβικά μέτρα σιδηροπαγούς σκυροδέματος ώστε να θαφτούν οι εκατοντάδες τόνοι πυρηνικών καυσίμων και ραδιενεργών συντριμμιών μέσα σε μια «σαρκοφάγο».
Το συμβάν στο Τσερνομπίλ άλλαξε δραματικά το ρου της ιστορίας. Τα αποτελέσματα της καταστροφής διακρίνονται ακόμα στις πληγείσες περιοχές, στις οποίες παρατηρούνται μέχρι και στις μέρες μας τερατογενέσεις. Παράλληλα, πολλές γειτονικές στο Τσέρνομπιλ περιοχές εκκενώθηκαν. Το ραδιενεργό νέφος προκάλεσε βροχές σχεδόν σε όλη την Ευρώπη, δηλητηριάζοντας φυτά και ζώα. Η κρίση κράτησε πολλούς μήνες, καθώς πολλά τρόφιμα κρίθηκαν ακατάλληλα για κατανάλωση, ενώ πολλές χώρες αναγκάστηκαν να δεχθούν βοήθεια, μια και δεν μπορούσαν να διαχειριστούν την κατάσταση.
Δυστυχώς το ατύχημα θα μπορούσε να αποτραπεί αν οι τεχνικοί δεν βρίσκονταν σε τρομερή πίεση χρόνου να ολοκληρώσουν το πείραμα και δεν αγνοούσαν κάποιες δυσλειτουργίες κατά την εκκίνησή του. Επίσης, η όλη διαδικασία δεν είχε σχεδιαστεί από πυρηνικούς φυσικούς αλλά από ηλεκτρολόγους οι οποίοι παρέκαμψαν κάποιες πάγιες διαδικασίες ασφαλείας. Ακόμα, το Τσερνομπίλ αποτέλεσε την πρώτη ένδειξη αδυναμίας του κομουνιστικού συστήματος. Τέλος ήταν ο παράγοντας που οδήγησε στην αναθεώρηση των μέτρων ασφαλείας στους πυρηνικούς αντιδραστήρες, καθώς και στην απόσυρση των παλιών τεχνολογιών που υπήρχαν και την αντικατάστασή τους με πιο προηγμένες, αποτρέποντας έτσι πιθανές καταστροφές παρόμοιου μεγέθους.

Το όζον είναι ένα είδος τριατομικού μορίου που αποτελείται από τρία άτομα οξυγόνου (Ο3). Το στοιχείο σχηματίζει ένα επιμέρους στρώμα στην Στρατόσφαιρα (μεταξύ 19.000 και 30.000 μέτρων) το οποίο είναι πιο λεπτό πάνω από τις τροπικές περιοχές και πιο παχύ πάνω από τις πολικές περιοχές. Το όζον δημιουργείται με την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας (UV) σε μόρια οξυγόνου οπότε και λαμβάνει χώρα μία σειρά αντιδράσεων.
Το παράδοξο είναι ότι ενώ το όζον κοντά στο έδαφος είναι επιβλαβές για την υγεία μας, όταν βρίσκεται ψηλότερα, στη Στρατόσφαιρα, συμβάλλει στη προστασία της υγείας καθώς απορροφά κάποιες από τις εξαιρετικά επικίνδυνες υπεριώδεις ακτίνες.

ΤΙ ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΟ “ΤΡΥΠΑ”;
Η μείωση της περιεκτικότητας του όζοντος δίνει την αίσθηση της τρύπας στην Οζονόσφαιρα. Όταν λοιπόν λέμε τρύπα του όζοντος εννοούμε τη περιοχή της Στρατόσφαιρας με λιγότερη από την επαρκή περιεκτικότητα σ’ αυτό το στοιχείο λόγω ανθρωπίνων δραστηριοτήτων που παράγουν ρύπους καταστρεπτικούς γι’αυτό. Οι κυριότεροι καταστρεπτικοί, για το όζον, ρύποι είναι οι χλωροφθοράνθρακες (CFC) οι οποίοι χρησιμοποιούνται στα ψυγεία και στους κλιματισμούς. Αυτές οι ενώσεις ανεβαίνουν με πολύ αργό ρυθμό στη Στρατόσφαιρα όπου με τη συνδρομή της ηλιακής ακτινοβολίας ελευθερώνουν άτομα χλωρίου που επιτίθενται κατά των μορίων του όζοντος αποσπώντας τους άτομα οξυγόνου και διαλύοντας τα. Ενώ βέβαια η δράση αυτών των ενώσεων είναι καταλητική για τα μόρια του όζοντος οι ίδιες δεν καταστρέφονται και το όζον ενώ αναπαράγεται μόνο του με αργούς όμως ρυθμούς δεν μπορεί να αποφύγει τη καταστροφή του.

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΥΠΑΣ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ
Με τη εξασθένιση της στιβάδας του όζοντος προκύπτουν πολλές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ενδεικτικά αναφέρονται οι κυριότερες:
• Ζοφερές επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή με αποτέλεσμα τον περιορισμό της κατα 10%.
• Μείωση της αρχικής ποσότητας του πλανκτόν.
• Ανεξέλεγκτη αύξηση των λοιμώξεων, αλλά και των διάφορων νεοπλασματικών νόσων.
• Τέλος με την εξασθένιση της στιβάδας να φθάνει περίπου το 20% έχουμε επίσης την εμφάνιση 600.000 επιπρόσθετων περιπτώσεων καρκίνου του δέρματος.

ΧΩΡΕΣ ΑΥΞΗΜΕΝΗΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ
Είναι πάντως άδικο ενώ οι μεγαλύτερες ποσότητες χλωροφθορανθράκων παράγονται στις ανεπτυγμένες χώρες του Β. Ημισφαιρίου εν τούτοις πλήττονται απ’ την μείωση του όζοντος περιοχές του Ν. Ημισφαιρίου. Βεβαίως υπάρχει επέκταση της καταστροφής σε μικρότερο βαθμό όμως και σε περιοχές του Β. Ημισφαιρίου. Η Μεσόγειος, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας ανήκουν στην ζώνη υψηλού κινδύνου και είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην μείωση του όζοντος λόγω της μεγάλης ηλιοφάνειας.

ΜΙΑ ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΑ ΠΡΑΞΗ
Κυβερνήσεις και επιστήμονες έχοντας συνείδηση του κινδύνου της ΄΄τρύπας΄΄ του όζοντος, οδηγήθηκαν στην ενθαρρυντική συμφωνία του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ το 1987, σύμφωνα με το οποίο θεσπίστηκαν περιορισμοί στην παραγωγή χλωροφθορανθράκων και άλλων επικίνδυνων ρύπων. Έτσι το 1994 διαπιστώθηκε και η πρώτη ελπιδοφόρα μείωση των χλωροφθορανθράκων χαμηλά στην τροπόσφαιρα. Πάντως οι ρύποι, που είχαν παραχθεί εξακολουθούν να ανεβαίνουν με βραδύτατο ρυθμό.

ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ
Παρ’ όλα αυτά όμως η τρύπα του όζοντος συνεχίζει να υπάρχει και να προκαλεί προβλήματα γι’ αυτό θα πρέπει να λάβουμε και εμείς τα κατάλληλά μέτρα προφύλαξης όπως:
• Όσο λιγότερη έκθεση στον ήλιο τόσο το καλύτερο. Το δέρμα μας κάνει ότι μπορεί για να προφυλαχθεί από τη καταστροφική ενέργεια των υπεριωδών ακτινών με την παραγωγή μελανίνης. Το ίδιο κάνει και η οζονόσφαιρα. Αλλά βέβαια η προστασία που παρέχει η μελανίνη και το όζον στο δέρμα εχει και τα όριά της.
• Εαν είναι απόλυτη ανάγκη να εκτεθούμε στον ήλιο έστω και για λίγο προτιμότερο είναι αυτό να γίνεται με αντηλιακή προστασια.
• Καλή είναι η συνήθεια να φοράμε γυαλιά ηλίου απο γυαλί και όχι απο πλαστικό για την προστασία των ματιών.
• Η ευσυνείδητη συμμετοχή στην κινητοποιήσει ή τον αγώνα για την κατάργηση της χρησιμοποιήσης των χλωροφθορανθράκων, τόσο από εμάς τους ίδιους, όσο και από τις μεγάλες βιομηχανίες σε όσο το δυνατό συντομότερο χρονικό διάστημα.