ΠΕΙΡΑγΜΑΤΑ

Δελιδάκης Γιώργος
Κοντάκης Μιχάλης
Ντούλης Γιώργος
Σκαλίδης Γιάννης
Τσιρώνη Μιρέγια
Σαματάς Μιχάλης

Πέμπτη πρωί 16 Οκτωβρίου. Επικρατεί χάος στο Ηράκλειο λόγω της επισκέψεως του Οικουμενικού Πατριάρχη. Με μεγάλη δυσκολία και με ελαφρά καθυστέρηση βρίσκουμε λεωφορείο να μας μεταφέρει στο τμήμα βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης όπου μας περιμένει ο κ. Ν. Πανόπουλος. Κατά την άφιξή μας στο γραφείο του περιμέναμε μερικά λεπτά, στα οποία παρακολουθούσαμε φοιτητές να πηγαινοέρχονται φουριόζοι περνώντας τα αποτελέσματα από κάποια πειράματα σε έναν υπολογιστή.

Όταν τελικά καταφέραμε να τον δούμε, μας υποδέχτηκε εγκάρδια και μας ξενάγησε στα εργαστήρια και στους χώρους του τμήματος βιολογίας, εξηγώντας μας παράλληλα της βασικές λειτουργίες τους. Μετά από μια αρκετά εκτενή εισαγωγή, στην οποία αισθανθήκαμε σαν κανονικοί φοιτητές, είχε έρθει η ώρα για τις δικές μας ερωτήσεις.

Ξεκινώντας, μιλήσαμε για τα νιάτα του: «Οι δικοί μου οι καθηγητές δεν ήξεραν τι σημαίνει δημοσίευση σε διεθνές έντυπο, γιατί για να γίνει μια δημοσίευση χρειάζεται έρευνα, και για να γίνει η έρευνα χρειάζεται χρηματοδότηση, άγνωστη λέξη για την εποχή. Όταν έφυγα για σπουδές στην Αμερική, κάπου είχε πάρει το αυτί μου για μοριακή βιολογία. Φτάνοντας εκεί με εξέπληξε το γεγονός ότι βρήκα 25 μέλη ακαδημαϊκού προσωπικού του εκεί πανεπιστημίου να ασχολούνται με το αντικείμενο. Σήμερα, βέβαια, τα πράγματα είναι διαφορετικά: την τελευταία εικοσαετία έχουν αλλάξει τα πράγματα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση χειρίζεται κεντρικά τις χρηματοδοτήσεις για την έρευνα και το ύψος τους είναι σημαντικό.

Μετά μας μίλησε για την έρευνα. «Τα προβλήματα της έρευνας σήμερα είναι δύο: Υπάρχει μια ασυνέχεια ως προς τις χρηματοδοτήσεις, χρήματα υπάρχουν αλλά είσαι υποχρεωμένος να ψάχνεις για νέους πόρους σχεδόν κάθε χρόνο, είσαι στον αέρα διαρκώς. Ακόμα η γραφειοκρατία είναι τεράστια, αν με πληρώνουν για ένα χρόνο, 45 εργάσιμες αυτού του χρόνου αναλώνονται σε καθαρή γραφειοκρατία. Για λόγους διαφάνειας αναγκαίος είναι κάποιος έλεγχος άλλα ο πρωταρχικός στόχος πρέπει να είναι η έρευνα».

Ο κ Πανόπουλος μας μίλησε και για το μέλλον: « Η λέξη-κλειδί της έρευνας σήμερα είναι η διεπιστημονικότητα. Ένα πτυχίο χημείας δεν σε κάνει πια καλό τεχνολόγο τροφίμων, τουλάχιστον όχι τόσο καλό από όσο αν συνοδευόταν από ένα μεταπτυχιακό στη βιολογία. Η διεπιστημονικότητα είναι αυτή που γεννά της εφαρμογές μιας επιστήμης. Η βιολογία είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη επιστήμη στις μέρες μας και το μέλλον πηγάζει από τις εφαρμογές της. Όλοι φανταζόμαστε πράγματα, κάποιος όμως τα φαντάζεται διαφορετικά και τα υλοποιεί. Υλοποιεί νέους τομείς όπως η Μοριακή και η Χημική Βιολογία ή εξελίξεις πάνω στους υπάρχοντες τομείς. Αυτή είναι η μαγεία της έρευνας, όταν παίρνεις τα αποτελέσματα των πειραμάτων σου. Το μέλλον φτιάχνεται από τους ανθρώπους που φαντάζονται και εμείς αυτό προσπαθούμε».

Κατά πόσο θα ενθάρρυνε όμως κάποιον ο κ Πανόπουλος να ακολουθήσει σταδιοδρομία στην έρευνα ; «Το χειρότερο που βλέπω είναι όλοι αυτοί που φτάνουν να γίνουν φοιτητές μου επειδή το ήθελαν οι γονείς τους ή δεν μπήκαν πουθενά αλλού. Όταν αποφασίζεις για την σταδιοδρομία σου καλό είναι να έχεις στο μυαλό τρία πράγματα: Τι σου αρέσει να κάνεις, τι είσαι διατεθειμένος να κάνεις και τι όχι, και πόσα χρήματα θες να βγάλεις. Η έρευνα θέλει μεράκι, δεν είναι όλοι φτιαγμένοι για ερευνητές».

Για το επίπεδο και τον τρόπο διδασκαλίας της βιολογίας σήμερα, μας είπε: «Παγκοσμίως η βιολογία προσεγγίζεται ακαδημαϊκά με αμέτρητους, πραγματικά, τρόπους. Υπάρχουν τόσα διαφορετικά πανεπιστήμια που ασχολούνται με διαφορετικούς τομείς της βιολογίας και με διαφορετικές διδακτικές προσεγγίσεις. Το κοινό που έχουν όλα αυτά είναι η έμφαση που δίνουν στο να κατανοήσουν οι φοιτητές τον επιστημονικό τρόπο σκέψης και να μάθουν να εργάζονται με υποθέσεις εργασίας. Στην έρευνα, η ύπαρξη είναι αυταπόδεικτη, μόνο η μη-ύπαρξη μπορεί να αποδειχθεί, οπότε η θεωρία για το αν και τι υπάρχει σε κάθε περίπτωση είναι μια υπόθεση εργασίας. Αξιολόγηση, λόγω της ποικιλομορφίας που προανέφερα, δεν υπάρχει αλλά για να είναι ένα τμήμα καλό στην εκπαίδευση που παρέχει, πρέπει να είναι προσανατολισμένο σε αυτούς τους δύο πυλώνες».

(συζήτηση με τον κ. Στέφανο Τραχανά,
Διευθυντή Παν/κών Εκδόσεων Κρήτης, και τους μαθητές: Γιάννη Σκαλίδη, Τριαντάφυλλο Μπούμπα, Εμμανουέλλα Τσαγκαράκη, Μιρέγια Τσιρώνη)
Σας άρεσε πολύ η Φυσική στην ηλικία μας;
Όχι και μάλιστα σκεφτόμουν να πάω προς Φιλολογία. Μ’ άρεσε και να γράφω αλλά ο καθηγητής μου ο οποίος μ’ είχε επηρεάσει πάρα πολύ ο οποίος ήταν ένας καταπληκτικός φιλόλογος- τι θες να γίνεις καθηγητής σαν κι εμένα, να παίρνεις 3.000 δρχ. το μήνα; Ναι, θέλω, του λέω. Ναι αλλά ο Βίκτωρ Ουγκώ σπούδασε στην Ecole Polytechnic Πολυτεχνείο κι όμως αυτό δεν τον εμπόδισε να γίνει συγγραφέας κι αν έχεις ταλέντο θα γίνει συγγραφέας – δεν είχα ταλέντο και δεν έγινα συγγραφέας. Αφού μπορείς να μπεις στο Πολυτεχνείο – μπήκα στο Πολυτεχνείο τέλειωσα και εν συνεχεία Φυσική.
Παρόλα αυτά τουλάχιστον στο μέρος το διδακτικό έχετε πάρα πολύ καλή φήμη.
Γιατί ξεκινώ παιδιά από μια βασική αρχή, την αρχή της χαράς. Ποιος είναι ο βασικός σκοπός της ζωής μας, δεν είναι ένα μικρό μερίδιο ευτυχίας, να κάνουμε κάτι με πραγματική χαρά. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη δυστυχία από το να βλέπεις παιδιά να βαριούνται. Καθρεπτίζεται έτσι όλη και η δική σου αποτυχία και η δική τους πλήξη οπότε πρέπει να βάζεις στοίχημα να χαρείς εσύ και να βγάλεις χαρά.
Γενικά στον ελεύθερό σας χρόνο με τι ασχολείστε;
Παλαιότερα περπατούσα πάρα πολύ. Επιμέλεια εαυτού, την έλεγε ο Σωκράτης, έχει καταπληκτικά μέρη εδώ γύρω να περπατήσεις δυο ώρες να βάλεις τάξη στα συναισθήματα της ημέρας, να μελαγχολήσεις λίγο παραπάνω. Ο περίπατος είναι το ωραιότερο πράγμα που μπορείς να κάνεις. Αυτό έκανα παλαιότερα. Τώρα αφιερώνω πάρα πολύ χρόνο σ’ ένα κοριτσάκι 8 χρονών (την κόρη μου), περίεργο θα σας φανεί.
Δηλ. την κόρη σας, για παράδειγμα, θα την παροτρύνατε ν’ ακολουθήσει ένα επάγγελμα που εσείς θα προτιμούσατε;
Φαίνεται να έχει κλίση προς την καλλιτεχνική έκφραση στο χορό, στη ζωγραφιά, σε φανταστικές κατασκευές να φτιάχνει παραμύθια και την ενθαρρύνω κι εγώ πάρα πολύ γιατί μ’ αρέσει κι εμένα. Ίσως τελικά αυτή να γίνει συγγραφέας. Ναι, ακριβώς. Ωραία! (γέλια)
Η Φυσική είναι μια επιστήμη που εξελίσσεται πολύ ραγδαία δηλαδή κάποιοι λένε πως έχει μεγάλες εκπλήξεις;
Πιστεύω ότι όσοι από εσάς κάνετε θετικές επιστήμες θα ζήσετε εποχή μεγάλης ανάπτυξης σε δύο τομείς: ένας είναι η Κοσμολογία και η Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων με τα πειράματα που γίνονται στο CERN θα ζήσει μεγάλες μέρες συγκρίσιμες με τις μέρες που δημιούργησε η επανάσταση της Σχετικότητας. Τώρα τα συναρπαστικά πράγματα έρχονται τόσο γρήγορα αυτά που διδάσκαμε πριν από 10 χρόνια καλούμαστε να τα αναθεωρήσουμε εκ βάθρων. Δηλαδή, ένα απλό ερώτημα όταν πριν από 10 χρόνια μας ρωτούσαν από τι είναι φτιαγμένος ο κόσμος. Αυτό είναι το βασικό ερώτημα της Φυσικής που το πρωτοαπάντησαν οι καταπληκτικοί Ατομιστές: ο Δημόκριτος. Ξέρεις τι καταπληκτικό ήταν αυτό να αρχίσεις να αναρωτιέσαι, να πιστεύεις ότι δεν είναι δυνατόν ο κόσμος να είναι τόσο πολύπλοκος, ν’ αποτελείται από τόσα διαφορετικά πράγματα από μολύβια από χαρτιά, από δέντρα. Όλη αυτή η ποικιλία των πραγμάτων σημαίνει ότι είχαμε έναν πολιτισμό ο οποίος αναζητούσε την απλότητα πίσω από την πολυπλοκότητα. Επομένως θα γίνουν συναρπαστικά πράγματα και πολύ φοβάμαι μερικές φορές ότι ο Πολιτισμός μας, επειδή έγινε πολύ χρησιμοθηρικός, νομίζω ότι έχει χάσει την ικανότητα να αντιλαμβάνεται τη μεγάλη Επιστήμη
Γενικά ακούμε διάφορα πράγματα, στο μέλλον με την ανάπτυξη της φυσικής υπάρχει και ένας κλάδος η Νανοτεχνολογία που έχουμε ακούσει πως εξελίσσεται, διάφορα πράγματα που τώρα μου φαίνονται τελείως φανταστικά του τύπου δηλαδή να υπάρχουν σπίτια που ο τοίχος να είναι πάρα πολύ λεπτός όπως το χαρτί και να έχουν πολύ μεγάλη αντοχή. Διάφορα τέτοια πιστεύετε ότι θα επιβεβαιωθούν, ότι οι εξελίξεις είναι τόσο ραγδαίες που κάποια στιγμή θ’ αλλάξει τελείως ο κόσμος γύρω μας;
Δεν είναι μόνο θέμα τεχνολογίας είναι και επιλογών, αξιών και είδους ζωής. Αν συνεχίσει ο πολιτισμός μας να επιζητεί σαν μοναδικό κριτήριο της ποιότητας της ανθρώπινης ζωής την ευμάρεια, την άνεση, την απομόνωση του ανθρώπου από τη φύση, το να ζει τελείως σ’ ένα τεχνικό περιβάλλον που όλα αυτά είναι τηλεχειριζόμενα, αν αυτή συνεχίσει να είναι η επιλογή του, τότε η τεχνολογία θα ανταποκριθεί σ’ αυτές τις ανάγκες. Ελπίζω να μην συνεχίσει ο πολιτισμός μας να πορεύεται μ’ αυτόν τον τρόπο και να φτιάχνει έτσι τεχνητές καταναλωτικές ανάγκες και να απομονώνεται από τη φύση τον εαυτό του από τους άλλους και να ζήσει σ’ αυτή την εικονική πραγματικότητα. Αν αποφασίσει να κάνει μια άλλη επιλογή τότε πιθανότατα δε θα να γίνουν όλα αυτά. Μα αξίζει να ζεις μια τέτοια ζωή; Αν απαντήσουμε σ’ αυτό το ερώτημα και μάλιστα και κοιταχτούμε στον καθρέπτη και πούμε είστε ευτυχισμένοι;
Πιστεύετε ότι η Φυσική μπορεί να μας φέρει πιο κοντά στο μεγάλο το πείραμα του CERN;
Δεν ξέρω αν υπάρχει τελική λύση αυτού του μυστηρίου αλλά αυτού του είδους η Φυσική που ρωτάει τα μεγάλα ερωτήματα δηλ. πώς φτιάχτηκε ο κόσμος, μας φέρνει κοντά σ’ αυτό που λέμε και μεταφυσικό δέος, σαν αυτό που έδιναν οι παλιοί μύθοι, οι κοσμολογικοί μύθοι των θρησκειών, των μεγάλων θρησκειών. Το CERN με τις μεγάλες κοσμολογικές παρατηρήσεις που γίνονται τώρα δίνει ένα μεταφυσικό βάθος το οποίο έλειψε στον πολιτισμό μας για πολλές δεκαετίες μέχρι τώρα. Επομένως μπορεί να μας κάνει καλό αλλά μπορεί να μας κάνει και πολύ κακό.
Βλέπουμε διάφορα επιτεύγματα της Φυσικής που από τη μια ωφέλησαν τον κόσμο, την ανθρωπότητα, όπως η πυρηνική ενέργεια από την άλλη τον έβλαψαν, υπάρχει, επομένως, η απορία: έκαναν πιο πολύ καλό ή πιο πολύ κακό; Πιστεύετε ότι υπάρχει κάτι στις μέρες μας που θα προκαλούσε μεγαλύτερο κακό παρά καλό;
Το δίλημμα των μεγάλων ανακαλύψεων της φυσικής. Αυτό ήταν πολύ παλιό δηλαδή πάντα όταν ανακαλυπτόταν κάτι πχ. το μαχαίρι μπορούσε να σκοτώσει, μπορούσε, όμως, και να κόψει το ψωμί. Πολύ τετριμμένο το παράδειγμα, αλλά πάντα ήταν έτσι. Τώρα ποιες από τις ανακαλύψεις της εποχής μας θα θέσουν τον πολιτισμό μας σε μεγάλα διλήμματα, εγώ πιστεύω ότι είναι από τη Βιολογία γιατί εκεί ερχόμαστε αντιμέτωποι με πολύ ιερά πράγματα για την ανθρώπινη ζωή. Τι δικαιώματα έχουμε να δεχτούμε γενετικές επεμβάσεις, άνθρωποι οι οποίοι γεννιούνται με γενετική ανωμαλία π.χ. μεσογειακή αναιμία, έχουν το στίγμα της μεσογειακής αναιμίας. Αυτό θα το θεραπεύσουμε. Το να προχωρήσουμε πιο πέρα, και να πει ο άλλος μα εγώ θεωρώ και αυτούς που είναι κοντοί ότι είναι μια γενετική ανωμαλία να τους κάνουμε ψηλούς (γέλια). Να ψηλώσουμε αυτούς, να κοντύνουμε τους άλλους. Προκρούστεια τακτική. Το στοίχημα ίσως ανήκει στο μέλλον: ο κόσμος είναι μια ισορροπία ανάμεσα στη γνώση και στη σοφία. Τη γνώση την επιστημονική και την ανθρώπινη σοφία. Εγώ είχα μια απορία όταν ήμουν μικρό παιδί τι ήταν πίσω από το βουνό, το Σύμπαν ήταν το χωριό μας. Ή όταν κάναμε καραβάκια με γαλατοκούτια, βάζαμε και λίγο άμμο και τ’ αφήναμε στο πέλαγος εκεί στην Ιεράπετρα να απλωθούν και φανταζόμασταν σε τι κόσμους θα πάνε.
Απογοητευθήκατε; Από τι; Όταν μάθατε τι είναι πίσω από το βουνό; Μερικές φορές η γνώση περιορίζει την φαντασία.
Πάρα πολύ σωστό. Μερικές φορές είναι καλύτερα να το φαντάζεσαι, πώς μπορεί να είναι και να μαγεύεσαι με το ενδεχόμενο ότι εκεί μπορεί να συμβεί το απρόβλεπτο, το θαύμα. Εγώ άρχισα να μαγεύομαι πολύ και απ’ αυτή τη γνώση. Η επιστήμη είναι δύσκολη απόλαυση, δεν προσφέρεται, χρειάζεται πάρα πολύ δουλειά και μια εσωτερική προδιάθεση, για να δεις τη θετική της πλευρά. Μια πλευρά που θα πρέπει να έχετε πάντα στο μυαλό σας είναι η ηθική αξία της επιστήμης, ότι τίποτα δεν είναι δόγμα, τίποτα δεν είναι απόλυτη αλήθεια, όλα είναι υπό δοκιμή, ότι ανά πάσα στιγμή τα γεγονότα μπορεί να μας πείσουν να αλλάξουμε αυτό που λέγαμε πριν. Δουλειά της Φυσικής είναι να διεκδικεί τη διεύρυνση της ανθρώπινης γνώσης. Επομένως αν με ρώταγε κανείς να πω την αρνητική εκδοχή της επιστήμης είναι οι κίνδυνοι της τεχνολογίας πέρα από τα ανθρώπινα μέτρα. Αυτή πρέπει να την αντιμετωπίσουμε.
Είμαστε εμείς οι άνθρωποι κάτι το ξεχωριστό;
Από το ίδιο υλικό που είναι φτιαγμένα τα δεντράκια, τα μικρόβια είμαστε και εμείς ένα μέρος αυτής της φύσης, που αξίζει να σεβόμαστε, μια ιστορία 14 δισεκατομμυρίων χρόνων. Αν εκπαιδεύονταν οι άνθρωποι στα σχολεία, εκτός από το να μαθαίνουν ειδικές γνώσεις, το Νόμο του Νεύτωνα, να μαθαίνουν κάτι από το πνεύμα της επιστήμης, αυτό θα ήταν το πιο αποτελεσματικό αντίδοτο στο φανατισμό. Ο φανατισμός είναι το πιο επικίνδυνο πράγμα που συμβαίνει σήμερα στο κόσμο και η επιστήμη είναι ένα πάρα πολύ καλό αντίδοτο. Η απόλυτη βεβαιότητα μακάρι να έλλειπε. Μπορείς να είσαι ταυτόχρονα ανοικτός στο ενδεχόμενο ότι μπορεί και ο άλλος να έχει λίγο δίκιο και ταυτόχρονα να πιστεύεις πάρα πολύ σ’ αυτό, να παλεύεις και στο τέλος να πεις θαρρετά: λάθος κάναμε. Ας προχωρήσουμε τώρα!

Και με αυτήν την ευχή και την αίσθηση ότι πρόκειται για έναν τόσο ζωντανό άνθρωπο, ανοικτό σε όλα, τον αποχαιρετήσαμε, αφού τον ευχαριστήσαμε και για το διάλογο που κάναμε μαζί του και για τα βιβλία που μας χάρισε.

(Συζήτηση με τον κ. Μ. Λάμπρου και τους μαθητές: Εμμανουέλλα Τσαγκαράκη, Ανδριανή Κελίρη, Μιρέγια Τσιρώνη, Γιάννης Σκαλίδης, Γιώργος Δελιδάκης, Τριαντάφυλλος Μπούμπας, Μιχάλης Σαματάς

Δευτέρα πρωί, γύρω στις 12.00 μ.μ. Ξεκινήσαμε ενθουσιασμένοι από το σχολείο μας για να συναντήσουμε τον κ. Μ. Λάμπρου, μαθηματικό και καθηγητή Πανεπιστημίου Κρήτης, αλλά και γνωστό και καλό ομιλητή. Γι΄ αυτό ήμαστε σίγουροι ότι θα είχαμε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για ένα μάθημα που ναι μεν αρέσει, αλλά πολλές φορές προκαλεί αντιπάθεια στους μαθητές. Όπως καταλάβατε, το μάθημα αυτό είναι τα μαθηματικά. Φτάσαμε στα Starbucks, όπου και τον βρήκαμε να μας περιμένει χαμογελαστός. Μας χαιρέτησε εγκάρδια και ξεκινήσαμε τη συνέντευξη. Δυστυχώς, δεν μπορούμε να μεταφέρουμε ολόκληρη τη συνέντευξη, λόγω μεγάλου μήκους, αλλά θα προσπαθήσουμε να σας παραθέσουμε τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της:
Τι είναι τα μαθηματικά; Σκέψη ή πράξη;
Σκέψη και πράξη. Είναι πολλά μαζί. Τα μαθηματικά έχουν ξεκινήσει από την πράξη μάλιστα η αρχή των μαθηματικών, όπως μας λέει ο Ηρόδοτος και ο Πρόκλος, οφείλεται στην ανάγκη. Μετά γίνανε θεωρητικά και μια από τις μεγάλες συμβολές των αρχαίων Ελλήνων είναι ότι αυτά τα πρακτικά που χρειαζόμαστε στα μαθηματικά τα κάνανε θεωρία με απόλυτα λογική σκέψη. Βάλανε αξιώματα, θεωρήματα, κάνανε συλλογισμούς για να αποδείξουν τα μαθηματικά και μετά ξέφυγαν και πολύ. Μάλιστα σήμερα μπορείς να κάνεις μαθηματικά χωρίς καμιά εφαρμογή. Τα μαθηματικά είναι και θεωρία και πράξη και καλό είναι να συνδέονται και τα δύο. Σήμερα ο κόσμος των μαθηματικών έχει αυξηθεί πάρα πολύ και σου προσφέρονται πολλές δυνατότητες.
Φιλοσοφία πιστεύετε ότι υπάρχει στις θετικές επιστήμες;
“Μηδείς αγεωμέτρητος ” έλεγε ο Πλάτων. Γνωστό αυτό, αλλά θέλω να προσθέσω και ένα άγνωστο στοιχείο που το κάνει πιο ισχυρό. Λέει ένα αρχαίο κείμενο ότι πήγε ένας μαθητής στη Σχολή του Πλάτωνα (είχε πεθάνει ο Πλάτωνας), όταν Διευθυντής ήταν ο Ξενοκράτης, μαθητής του Πλάτωνα. Ήθελε να σπουδάσει φιλοσοφία. Τον ρώτησε, λοιπόν, ο Ξενοκράτης «θέλεις να σπουδάσεις φιλοσοφία; Γεωμετρία ξέρεις;» « όχι», «τότε, φύγε» δηλαδή δεν έχεις από πού να πιαστείς, για να μάθεις φιλοσοφία. Τα μαθηματικά έχουν αυτή τη συλλογιστική και αυτό είναι και το νόημα της επιγραφής’ ‘μηδείς αγεωμέτρητος εισίτω”
Πιστεύετε ότι υπάρχει εξέλιξη στα μαθηματικά;
Βεβαίως κάποιος μέτρησε ότι σήμερα ζουν πιο πολλοί μαθηματικοί απ’ όσους μαθηματικούς έχουν ζήσει μέχρι σήμερα. Δεν ξέρω αν είναι αλήθεια. Τα μαθηματικά εξελίσσονται, τα μαθηματικά τμήματα σ’ όλα τα πανεπιστήμια, τα αξιοπρεπή πανεπιστήμια, λειτουργούν με έρευνα.
Μουσική και μαθηματικά λένε ότι συγγενεύουν. Αυτό αληθεύει;
Πριν από τρία χρόνια είχε γίνει ένα συμπόσιο, είχε έρθει ο Μίκης Θεοδωράκης που μίλησε για τη μουσική σε σχέση με τα μαθηματικά. Μια καλή μουσική, μια επιτηδευμένη μουσική έχει μέσα της μαθηματικές θεωρίες. Ξεκίνησε μάλιστα από τους Πυθαγορείους, βρήκε τους λόγους τους αρμονικούς και είχε μια μαθηματική θεωρία, στην οποία αργότερα βελτίωσαν και την κλίμακα, τις νότες, ή τη γραφή λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις αναλογίες. Ο Μπάχ άλλαξε το σύστημα που υπήρχε πριν απ’ αυτόν και έκανε αρμονικότερες τις νότες.
Εσείς ασχολείστε και με άλλα πράγματα δηλαδή ξέρετε πάρα πολλά ιστορικά στοιχεία σχετικά με την ιστορία των μαθηματικών, επιμελείστε μεταφράσεις ξενόγλωσσων βιβλίων.
Για ιστορία που είπατε ναι, με ενδιαφέρει πολύ η ιστορία των μαθηματικών, ιδίως των ελληνικών μαθηματικών. Διδάσκω χρόνια το μάθημα στο Πανεπιστήμιο “Ιστορία των Μαθηματικών” που δείχνει να ενδιαφέρει πολλούς φοιτητές. Στα μαθηματικά πρέπει να ξέρεις τις αιτίες, οπότε χρειάζεται σωστή εκπαίδευση αρχαίων ελληνικών μαθηματικών και μάλιστα από τα κείμενα όχι έτσι δογματικά, είπε, π.χ., ο Θαλής έτσι αλλά πού το ξέρουμε; Ποιο κείμενο μας το αναφέρει; Τι έχει αποδείξει;
Μαθηματικές Ολυμπιάδες, πείτε μας περί τίνος πρόκειται;
Έχω κάνει δύο χρόνια αρχηγός της Ελληνικής ομάδας Ολυμπιάδας και στη διεθνή Ολυμπιάδα και σε δύο Βαλκανιάδες και επίσης ασχολούμαι με το Καγκουρό, έναν διαφορετικό διαγωνισμό. Οι Ολυμπιάδες και ο Διαγωνισμός της Μαθηματικής Εταιρείας είναι για ταλαντούχους, κακά τα ψέματα, οι περισσότεροι μαθητές δεν μπορούν να λύσουν τα θέματα του διαγωνισμού ή έστω μπορεί στο Θαλή στον πρώτο διαγωνισμό να κάνουν κάποια, αλλά στον επόμενο ή στον μεθεπόμενο φρακάρουν. Είναι δύσκολοι διαγωνισμοί και άλλο το πνεύμα. Το Καγκουρό είναι διαγωνισμός πιο χαριτωμένος. Οι μαθητές εν γένει μπορούν να λύσουν αρκετές ερωτήσεις, είναι δύσκολο, όμως, να τις κάνεις όλες.
Χόμπι έχετε;
Έχω πολλά, ταχυδακτυλουργίες, μαγεία. Η ταχυδακτυλουργία είναι πάρα πολύ ωραίο χόμπι, είναι έξυπνο, είναι χαρούμενο. Κάποια τεχνάσματα μπορώ και τα κάνω, άλλα χρειάζονται και μια επιδεξιότητα.
Παιδεία = Μαθηματικά, λοιπόν;
Η παιδεία είναι ευρύτερη, αν πεις κάνω μόνο μαθηματικά ζημιά κάνεις. Η παιδεία είναι ένα φάσμα ιδεών και πρέπει να έχεις μια επαφή με όλα. Σας το λέω αυτό γιατί πάρα πολλές φορές έχω παρατηρήσει παιδιά που ήταν πάρα πολύ καλά στα Μαθηματικά, διαβάζανε μόνο Μαθηματικά και χάνανε όλα τα άλλα. Ενώ, για να έρθω πάλι στους αρχαίους, οι αρχαίοι λέγανε “μέτρον άριστον”. Οι αρχαίοι Ίωνες είχαν μια παιδεία που είχε και μουσική και φιλοσοφία και ρητορική. Νομίζω ότι οφείλει το σχολείο και ο μαθητής να τραβήξει απ’ όλα αυτά και μετά ας ειδικευτεί αργότερα στο Πανεπιστήμιο..
Πιστεύετε ότι το επίπεδο των φοιτητών είναι καλό, η εκπαίδευση στην Ελλάδα είναι καλή;
Πιστεύω ότι το εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι καλό, αλλά μη μου ζητήσετε να προτείνω λύσεις, βλέπω πάρα πολλά κενά. Δηλαδή αν κρίνω από τους φοιτητές μας έχουμε μερικούς απ’ αυτούς που είναι εξαιρετικοί ό,τι τους δώσεις, αυτοί αρπάζουν και υπάρχουν και ο μεσαίος χώρος που είναι αξιοπρεπέστατοι. Αυτό που με ανησυχεί είναι ότι πολύ μεγάλο ποσοστό έχει τρομερή άγνοια, έρχεται από το σχολείο και δεν ξέρει τα πιο βασικά. Εμείς φέτος στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, προσθέσαμε ένα μάθημα- γέφυρα μεταξύ σχολείου και Πανεπιστημίου.
Πώς σας φαίνονται τα Μαθηματικά του σχολείου;
Γενικά πιστεύω ότι η σχολική ύλη των Μαθηματικών είναι πάρα πολύ ανιαρή. Τα Μαθηματικά που κάνουνε και ο τρόπος που τα παρουσιάζουνε είναι λάθος, απωθούν τον περισσότερο κόσμο. Τα Μαθηματικά έχουν αυτό το στοιχείο που δεν μπορούν να τα αγαπήσουν όλοι, το θέμα είναι τι μπορεί να κάνει ο καθηγητής αν μπορέσουν να τ’ αγαπήσουν όλοι ή οι περισσότεροι τόσο το καλύτερο. Λίγο η πίεση του χρόνου, το αναλυτικό πρόγραμμα, λίγο οι εξετάσεις το πράγμα χαλάει. Τα μαθηματικά είναι χαρούμενα μπορείς να κάνεις ωραίους γρίφους, να τα κάνεις ως παιχνίδι. Δυστυχώς, έφυγε η χαρά από τα μαθηματικά στο σχολείο.
Σας μεταφέραμε ένα τμήμα της πολύωρης και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσας συζήτησης που είχαμε με τον κ. Λάμπρου, που μας έπεισε αφενός ότι λατρεύει τη δουλειά του και αφετέρου ότι τα μαθηματικά δεν είναι μόνο τύποι, αλλά ένας ολόκληρος ξεχωριστός κόσμος σκέψης και πράξης.

(Ακριβή Ιερωνυμάκη, Βαγγέλης Πασπαλάκης)
Πείτε μας δύο λόγια για τη ζωή σας και το λόγο που σας έκανε να ασχοληθείτε με την πολιτική

Ασχολήθηκα με τον τουρισμό 35 χρόνια ενώ το αρχικό μου επάγγελμα ήταν εμποροπλοίαρχος. Όταν έφτασε η στιγμή να παντρευτώ δεν ήθελα πλέον να ταξιδεύω κι έτσι αποφάσισα να ασχοληθώ με τις επιχειρήσεις. Αν ξεκινούσα την ζωή μου θα ξαναπήγαινα στη θάλασσα (η οποία με γοητεύει πάντα) για λίγο παραπάνω γιατί ό-ταν ταξιδεύεις μαθαίνεις, άλλους τόπους, θρησκείες, τρόπους κ.τ.λ. Η ζωή μας είναι ένα βιβλίο. Όσο ταξιδεύεις τόσες πιο πολλές σελίδες έχεις διαβάσει. Αν δεν έχεις τα-ξιδέψει είναι σαν να έχεις ανοίξει μόνο το εξώφυλλο.
Αφού λοιπόν τα παιδιά μου μετά από λίγο καιρό είχαν αναλάβει τις επιχειρή-σεις ασχολήθηκα με κάτι το διαφορετικό, με την πολιτική.

Πώς ήταν τα παιδικά σας χρόνια;

Γεννήθηκα ορφανός, μέσα σε μια φυλακή 2 μήνες μετά την εκτέλεση του πα-τέρα μου. Ζούσα σε ένα καταθλιπτικό σπίτι που όλοι κυκλοφορούσαν στα μαύρα.

Τι χρειάζεται κάποιος για να ασκήσει το επάγγελμα του πολιτικού;

Η πολιτική για μένα είναι λειτούργημα και όχι επάγγελμα, όπως το θεωρεί η πλειοψηφία που ασχολείται με την πολιτική. Ο πολιτικός θα πρέπει να είναι υπηρέτης του λαού, υπηρέτης του κόσμου. Δεν έχω σπουδάσει πολιτικές επιστήμες, αλλά κάνω το λειτούργημα αυτό με αγάπη, προασπιζόμενος το συμφέρον του ελληνικού λαού. Για να γίνεις πολιτικός αρκεί να είσαι μέσα στα πράγματα της καθημερινότητας, να ενημερώνεσαι και να παρακολουθείς την επικαιρότητα. αλλά θα είναι ακόμα καλύτε-ρα αν έχεις μελετήσει πολιτικές επιστήμες ή οτιδήποτε άλλο. Δυστυχώς στην Ελλάδα ισχύει το σύστημα του «έχω μπάρμπα στην Κορώνη». Πάντως, αν επιθυμεί κάποιος να γίνει πολιτικός, θα πρέπει από τα νεανικά του βήματα να ασχολείται με τα κοινά, να αναδειχτεί, να ακούσει, να αποκτήσει αναγνωριστικότητα και τότε έχει πολλές πιθανότητες να γίνει πολιτικός.! Τέλος ο ιδανικός πολιτικός κατά την γνώμη μου εί-ναι εκείνος ο οποίος μπαίνει στην πολιτική για ένα και μόνο σκοπό, να υπηρετήσει πάνω από όλα την πατρίδα του και το Σύνταγμα της χώρας του με τιμιότητα, αφοσί-ωση και ειλικρίνεια. Είναι αυτός που δεν θα θεωρήσει την πολιτική ως εφαλτήριο πλουτισμού, που θα μπει φτωχός και θα φύγει φτωχότερος. αυτός είναι ο ιδανικός πολιτικός για μένα.

ΕΞΩ ΤΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΑΠΌ ΤΑ ΣΧΟΛΕΊΑ

Το εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδος, θα χρησιμοποιήσω και μια λέξη της νεολαίας, δυστυχώς είναι μπάχαλο και γι’ αυτό ευθύνονται το κράτος, οι γονείς, οι καθηγητές, τα παιδιά αλλά κυρίως τα κόμματα!. Τα κόμματα και ο συνδικαλισμός, δεν ανήκουν στα σχολεία καθώς δεν έχουν να προσφέρουν τίποτα στις γνώσεις των παιδιών. Ο μόνος στόχος των μαθητών θα έπρεπε να είναι η μάζωξη γνώσεων και όχι οι ανούσιες καταλήψεις για να χάνουν απλά το μάθημα. Γιατί όσα λεφτά κι αν βγάλει κανείς κάποια στιγμή μπορεί να τα χάσει όλα, οι γνώσεις όμως είναι κάτι που δεν μπορεί να σου πάρει κανείς. Γνώμη μου είναι να συνεργαστούν τα κόμματα για όσο χρειαστεί και να βρουν τη χρυσή τομή που θα βοηθήσει τα παιδιά να αποκτήσουν, κάτω από σωστές εγκαταστάσεις, πραγματικές γνώσεις. Στην Ελλάδα για ψηφοθηρι-κούς λόγους έχουμε στήσει βιομηχανία παραγωγής άχρηστων πτυχίων. Δυστυχώς ό-ταν ένα κόμμα, όποιον κι αν είναι αυτό, προσπαθεί να χτίσει κάτι, τότε σύσσωμη η αντιπολίτευση γκρεμίζει τις όποιες προσπάθειες έχει κάνει. Έξω τα κόμματα από τα σχολεία

Νομίζετε ότι τα αποτελέσματα, συγκεκριμένα, των πανελλαδικών εξετάσεων α-ποτελούν αξιόπιστο κριτήριο ώστε να κριθεί το μέλλον ενός νέου, δεδομένου και του άγχους που τον διακατέχει.

Θεωρώ ότι πρέπει να αλλάξει το σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια και να σας πω ποιο θα θεωρούσα εγώ το καλύτερο σύστημα. Σύμφωνα με το βαθμό του απολυ-τηρίου που θα παίρνετε, να μπαίνετε σε μια σχολή και να μπαίνετε όλοι, αλλά καθ’ οδόν θα γίνεται το λεγόμενο ξεδιάλεγμα. Ούτε αιώνιοι φοιτητές, ούτε να είσαι 10 χρόνια και να χρωστάς 10 μαθήματα του πρώτου έτους. Δηλαδή όπως στην Ελβετία στην οποία έχεις το δικαίωμα να δώσεις μόνο 2 φορές το μάθημα. Μπαίνουν 10.000 και αποφοιτούν οι 1.000 οι οποίοι όμως είναι αστέρια. Δυστυχώς στην Ελλάδα υφί-σταται το σύστημα της παπαγαλίας.

Πού κατά τη γνώμη σας οφείλονται οι ελλείψεις σχολικών κτηρίων και υλικοτε-χνικών υποδομών?

Όλα είναι θέμα οργάνωσης. Έχουν δοθεί εκατομμύρια ευρώ στην παιδεία απλά δεν υπάρχει η σωστή οργάνωση για να φανεί αυτή η αναβάθμιση.

Εμείς η νεολαία έχουμε να αντιμετωπίσουμε την ανεργία. Ποιες οι σκέψεις σας;

Πρώτο πρόβλημα η οικονομία. Αφού λοιπόν τακτοποιηθεί η οικονομία, η ζωή σας θα καλυτερέψει και για εσάς τους νέους θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας. Δεν αρκεί να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας, εάν οι νέοι δεν έχουν τη θέληση να τις καλύψουν. Αλλά οικονομία χωρίς παιδεία δεν υφίσταται. Χρέος όλων να φροντίσου-με την παιδεία σας, εσάς των μελλοντικών πολιτών.

Μία συμβουλή ή κάποια ευχή για τους μαθητές του Πειραματικού Λυκείου…

Για όλους τους μαθητές της Κρήτης, της Ελλάδος και ιδιαίτερα του πειραματικού σχολείου εύχομαι να ασχολείστε μόνο με τα του οίκου σας. Να ασχολείστε μόνο με την συσσώρευση γνώσεων μέσα στο μυαλό σας και με τίποτα άλλο, να μην γίνεστε υποχείρια κανενός κόμματος. Να είστε ανεξάρτητοι, να σκέφτεστε μόνο το μέλλον σας, πώς θα μορφωθείτε όσο περισσότερο γίνεται, ώστε να μπορείτε να αντιμετωπί-σετε την ζωή και το μέλλον τίμια, ηθικά και ελεύθερα.

Μιχάλης Σαματάς
Το LHC μπορεί να πετύχει ενέργειες που κανένας άλλος μοριακός επιταχυντής δεν έχει πλησιάσει ποτέ. Η ενέργεια από τις μοριακές του συγκρούσεις έχει υπάρξει παλαιότερα μόνο στη φύση. Μόνο με ένα τόσο ισχυρό μηχάνημα μπορούν οι Φυσικοί να ερευνήσουν βαθύτερα μέσα στα βασικά μυστήρια του Σύμπαντος. Κάποιοι άνθρωποι έχουν εκφράσει προβληματισμούς σχετικά με την ασφάλεια αυτού που θα δημιουργηθεί από αυτές τις υψηλά ενεργειακές, μοριακές συγκρούσεις. Παρ’ όλα αυτά δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Ενεργειακές συγκρούσεις δίχως προηγούμενο;

• Μα μόνο στη Γη! Οι επιταχυντές το μόνο που κάνουν είναι να αναπαριστούν τα φυσικά φαινόμενα των κοσμικών ακτίνων μέσα σε ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες. Οι κοσμικές ακτινοβολίες είναι μόρια παραγόμενα στο διάστημα από φαινόμενα όπως η δημιουργία μαύρων τρυπών ή Σούπερνοβα, κατά τα οποία μπορούν να επιταχυνθούν σε ενέργειες που ξεπερνούν κατά πολύ αυτές του LHC. Οι κοσμικές ακτίνες ταξιδεύουν μέσα στο διάστημα και βομβαρδίζουν την ατμόσφαιρα της Γης από τη στιγμή της δημιουργίας της πριν 4.5 δισεκατομμύρια χρόνια. Παρά την εντυπωσιακή δύναμη του LHC σε σχέση με άλλους επιταχυντές, οι ενέργειες που παράγονται από τις συγκρούσεις του υστερούν κατά πολύ αυτών που βρίσκονται σε κάποιες κοσμικές ακτινοβολίες. Εφόσον οι πολύ ισχυρότερες σε ενέργεια συγκρούσεις που γίνονται στη φύση εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια δεν έχουν βλάψει τη Γη, δεν έχει νόημα να πιστεύουμε ότι θα το κάνει οποιοδήποτε φαινόμενο που θα παραχθεί από το LHC.

Μικρά Big Bang;

• Παρόλο που η ενεργειακή συγκέντρωση (ή πυκνότητα) στις μοριακές συγκρούσεις του LHC είναι πολύ μεγάλη, σε απόλυτα μεγέθη η ενέργεια που συμμετέχει είναι πολύ μικρή σε σχέση με τις ενέργειες που χειριζόμαστε κάθε μέρα ή με τις ενέργειες που εμπλέκονται στις συγκρούσεις των κοσμικών ακτινοβολιών. Όμως, σε πολύ μικρές κλίμακες της ακτίνας φωτονίων, αυτή η ενεργειακή συγκέντρωση αναπαραγάγει την ενεργειακή πυκνότητα που υπήρχε μόνο μερικές στιγμές μετά το Big Bang. Να γιατί οι συγκρούσεις μέσα στο LHC μερικές φορές αναφέρονται και σαν «μικρά Big Bang».

Μαύρες τρύπες;

• Τεράστιες μαύρες τρύπες δημιουργούνται στο σύμπαν από την κατάρρευση γιγαντιαίων άστρων, οι οποίες περιέχουν ιλιγγιώδη ποσά βαρυτικής ενέργειας που τραβάνε την ύλη που τα περιβάλλει. Η βαρυτική έλξη μιας μαύρης τρύπας είναι ανάλογη με το ποσό της μάζας ή της ενέργειας που περιέχει – όσο λιγότερη είναι, τόσο μικρότερη είναι και η έλξη. Κάποιοι Φυσικοί υποστηρίζουν πως μικροσκοπικές μαύρες τρύπες θα μπορούσαν να δημιουργηθούν από τις συγκρούσεις του LHC. Όμως, αυτές θα δημιουργούνταν μόνο από τις ενέργειες των μοριακών συγκρούσεων (ίσες με τις ενέργειες που έχουν τα κουνούπια!). Άρα καμία μικροσκοπική μαύρη τρύπα που θα δημιουργηθεί μέσα στο LHC δε θα μπορεί να δημιουργήσει μια αρκετά ισχυρή βαρυτική δύναμη, για να τραβήξει την ύλη που την περιβάλλει.

Strangelets;

• Τα strangelets είναι υποθετικά μικρά κομμάτια ύλης των οποίων η ύπαρξη δεν έχει αποδειχτεί. Θα αποτελούνταν από «strange quarks» – τα οποία είναι βαρύτεροι και ασταθείς συγγενείς με τα quarks που φτιάχνουν την σταθερή ύλη. Ακόμη και αν υπήρχαν τα strangelets, θα ήταν ασταθή. Επιπλέον, το ηλεκτρομαγνητικό τους πεδίο θα απωθούσε την κανονική ύλη, και αντί να ενώνονται με σταθερές ουσίες, απλώς θα εξαφανίζονταν (κατά λέξη: θα παρήκμαζαν). Αν παράγονταν strangelets στο LHC, δε θα δημιουργούσαν χάος. Αν υπάρχουν, θα έχουν ήδη παραχθεί από κοσμικές ακτίνες υψηλότερης ενέργειας, χωρίς καμία επιβλαβή συνέπεια.

Ραδιενέργεια;

• Η ύπαρξη ραδιενέργειας δεν μπορεί να αποφευχθεί σε μοριακούς επιταχυντές όπως το LHC. Οι μοριακές συγκρούσεις που μας επιτρέπουν να μελετήσουμε την προέλευση της ύλης, παράγουν και ραδιενέργεια. Το CERN χρησιμοποιεί ενεργά και παθητικά μέσα προστασίας, μετρητές ραδιενέργειας και διάφορες διαδικασίες για να εξασφαλίσει ότι η έκθεση στην ραδιενέργεια του προσωπικού αλλά και του τοπικού πληθυσμού είναι όσο το δυνατόν μικρότερη και αρκετά χαμηλότερη από τα διεθνή απαγορευτικά όρια.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: ΚΑΝΕΝΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ!

ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΡΥΛΛΑΚΗ ΝΙΚΟ
Η τρέχουσα κατανόηση του κόσμου μας είναι ελλιπής. Το τυποποιημένο πρότυπο των μορίων και των δυνάμεων συνοψίζει την παρούσα γνώση μας φυσικής μορίων. Το τυποποιημένο πρότυπο έχει εξεταστεί από τα διάφορα πειράματα και έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα επιτυχές στην πρόγνωση της ύπαρξης των προηγουμένως άγνωστων μορίων. Εντούτοις, αφήνει πολλές άλυτες ερωτήσεις, στις οποίες το LHC θα βοηθήσει να απαντήσει.
• Το τυποποιημένο πρότυπο δεν εξηγεί την προέλευση της μάζας, ούτε γιατί
μερικά μόρια είναι πολύ βαριά ενώ άλλα δεν έχουν καθόλου μάζα.
Η απάντηση μπορεί να είναι ο αποκαλούμενος μηχανισμός Higgs. Σύμφωνα με τη θεωρία του μηχανισμού Higgs, το σύνολο του διαστήματος είναι
γεμισμένος με έναν “τομέα Higgs”, και με την αλληλεπίδραση με αυτόν τον τομέα, τα μόρια αποκτούν τις μάζες τους. Μόρια που αλληλεπιδρούν έντονα με τον τομέα Higgs είναι βαριά, ενώ εκείνα που έχουν αδύναμες αλληλεπιδράσεις είναι ελαφριά. Ο τομέας Higgs έχει τουλάχιστον ένα νέο μόριο συνδεμένο με την παραπάνω διαπίστωση, το μποζόνιο Higgs. Εάν ένα τέτοιο μόριο υπάρχει, τα πειράματα στο LHC θα είναι σε θέση να το ανιχνεύσουν
• Το τυποποιημένο πρότυπο δεν προσφέρει μια ενοποιημένη περιγραφή όλων των θεμελιωδών δυνάμεων, με αποτέλεσμα να παραμένει δύσκολο να κατασκευαστεί μια θεωρία βαρύτητας παρόμοια με των θεμελιωδών, για τις υπόλοιπες δυνάμεις. Υπερσυμμετρία (SuperSymmetry) —μία θεωρία που υποθέτει την ύπαρξη των πιο ογκωδών συνεργατών από τα τυποποιημένα μόρια που ξέρουμε — θα μπορούσε να διευκολύνει την ενοποίηση των θεμελιωδών δυνάμεων. Εάν supersymmetry είναι αληθής, τότε τα ελαφρύτερα υπερσυμμετρικά μόρια πρέπει να βρεθούν στο LHC.
• Οι κοσμολογικές και αστροφυσικές παρατηρήσεις έχουν δείξει ότι όλο το ορατό θέμα αποτελεί μόνο το 4% του κόσμου. Η αναζήτηση είναι ανοικτή για τα μόρια ή τα φαινόμενα αρμόδια για τη σκοτεινή ύλη (23%) και τη σκοτεινή ενέργεια (73%). Μία πολύ δημοφιλής ιδέα είναι ότι η σκοτεινή ενέργεια αποτελείται από ουδέτερα — αλλά ακόμα μη ανακαλυμμένα — υπερσυμμετρικά μόρια.

Ο πρώτος υπαινιγμός της ύπαρξης της σκοτεινής ύλης ήρθε το 1933, όταν, αστρονομικές παρατηρήσεις και υπολογισμοί του φαινομένου της βαρύτητας αποκάλυψαν ότι πρέπει να υπάρχει περισσότερη “ουσία” παρούσα στον κόσμο από αυτή που μπορούσαμε να λογαριάσουμε μέχρι τότε. Οι ερευνητές τώρα θεωρούν ότι το φαινόμενο της βαρύτητας της σκοτεινής ύλης κάνει τους γαλαξίες να περιστρέφονται γρηγορότερα από το αναμενόμενο και ότι το βαρυτικό πεδίο εκτρέπει το φώς των αντικειμένων πίσω του. Οι μετρήσεις αυτών των αποτελεσμάτων παρουσιάζουν την ύπαρξη της σκοτεινής ενέργειας, και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να υπολογίσουν την πυκνότητά της ακόμα κι αν δεν μπορούμε άμεσα να την παρατηρήσουμε

Η σκοτεινή ενέργεια είναι μια μορφή ενέργειας που εμφανίζεται να συνδέεται με το κενό στο διάστημα, και αποτελεί περίπου το 70% του σύμπαντος .Η σκοτεινή ενέργεια διανέμεται ομοιογενώς δια μέσω του σύμπαντος και του χρόνου. Με άλλα λόγια, η επίδρασή της δεν αλλοιώνεται καθώς ο κόσμος επεκτείνεται. Η ομαλή διανομή σημαίνει ότι η σκοτεινή ενέργεια δεν έχει οποιαδήποτε τοπικά αποτελέσματα βαρύτητας, αλλά μάλλον μια σφαιρική επίδραση στον κόσμο συνολικά. Αυτό οδηγεί σε μια αποκρουστική δύναμη, η οποία τείνει να επιταχύνει την επέκταση του σύμπαντος. Το ποσοστό επέκτασης και επιτάχυνσής του μπορεί να μετρηθεί από τα πειράματα χρησιμοποιώντας το νόμο Hubble. Αυτές οι μετρήσεις, μαζί με άλλα επιστημονικά στοιχεία, έχουν επιβεβαιώσει την ύπαρξη της σκοτεινής ενέργειας και έχουν χρησιμοποιηθεί για να υπολογίσουν την ποσότητά της.
Το LHC θα μας βοηθήσει επίσης για να ερευνηθεί το μυστήριο της Αντιύλης Η ύλη και η αντιύλη πρέπει να έχουν παραχθεί σε ίδια ποσότητα κατά την διάρκεια του Big Bang, αλλά από αυτό που έχουμε παρατηρήσει μέχρι τώρα, ο κόσμος μας αποτελείται μόνο από τήν ύλη. Γιατι; Το LHC μπορεί να βοηθήσει στο να δοθεί μια απάντηση.
Αρχικά ίσχυε ότι η αντιύλη ήταν μια τέλεια “αντανάκλαση” της ύλης—ότι εάν αντικαταστήσατε την ύλη με αντιύλη και εξετάσατε το αποτέλεσμα σαν σε έναν καθρέφτη, δεν θα ήσαστε σε θέση να πείτε τη διαφορά. Τώρα ξέρουμε ότι η αντανάκλαση είναι ατελής, και αυτό θα μπορούσε να έχει οδηγήσει στη δυσαναλογία ύλης αντιύλης στο σύμπαν.
Σύμφωνα με τις τρέχουσες θεωρίες, ο κόσμος, γεννημένος από το Big Bang, πέρασε από ένα στάδιο κατά τη διάρκεια του οποίου η ύλη που υπήρχε σε μορφή εξαιρετικά καυτή, σαν πυκνή σούπα που ονομάστηκε πλάσμα γκλουονίων-κουάρκς που αποτελείται από τις στοιχειώδεις δομικές μονάδες της ύλης.
Όσο το σύμπαν ψυχόταν, τα θεωρητικά και τα υποατομικά σωματίδια παγιδεύτηκαν σε σύνθετα μόρια όπως τα πρωτόνια και τα νετρόνια. Αυτό το φαινόμενο καλείται περιορισμός των θεωρητικών και υποατομικών σωματιδίων. Το LHC είναι σε θέση να αναπαράγει το QGP με το να επιταχύνει και να συγκρούσεί μαζί δύο ακτίνες βαριών ιόντων.
Κατά τις συγκρούσεις, η θερμοκρασία θα υπερβεί 100.000 φορές αυτήν που υπάρχει στο κέντρο του ήλιου. Σε αυτούς τους όρους, τα θεωρητικά και υποατομικά σωματίδια ελευθερώνονται πάλι και οι ανιχνευτές μπορούν να παρατηρήσουν και να μελετήσουν την αρχέγονη σούπα, εξετάζοντας κατά συνέπεια τις βασικές ιδιότητες των μορίων και πώς παρατίθενται με σκοπό το σχηματισμό συνηθισμένου θέματος

των Βλαχάκη Πόπη και Τσιντάρη Πέλης
Το όζον είναι ένα είδος τριατομικού μορίου που αποτελείται από τρία άτομα οξυγόνου (Ο3). Το στοιχείο σχηματίζει ένα επιμέρους στρώμα στην Στρατόσφαιρα (μεταξύ 19.000 και 30.000 μέτρων) το οποίο είναι πιο λεπτό πάνω από τις τροπικές περιοχές και πιο παχύ πάνω από τις πολικές περιοχές. Το όζον δημιουργείται με την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας (UV) σε μόρια οξυγόνου οπότε και λαμβάνει χώρα μία σειρά αντιδράσεων.
Το παράδοξο είναι ότι ενώ το όζον κοντά στο έδαφος είναι επιβλαβές για την υγεία μας, όταν βρίσκεται ψηλότερα, στη Στρατόσφαιρα, συμβάλλει στη προστασία της υγείας καθώς απορροφά κάποιες από τις εξαιρετικά επικίνδυνες υπεριώδεις ακτίνες.

ΤΙ ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΟ “ΤΡΥΠΑ”;
Η μείωση της περιεκτικότητας του όζοντος δίνει την αίσθηση της τρύπας στην Οζονόσφαιρα. Όταν λοιπόν λέμε τρύπα του όζοντος εννοούμε τη περιοχή της Στρατόσφαιρας με λιγότερη από την επαρκή περιεκτικότητα σ’ αυτό το στοιχείο λόγω ανθρωπίνων δραστηριοτήτων που παράγουν ρύπους καταστρεπτικούς γι’αυτό. Οι κυριότεροι καταστρεπτικοί, για το όζον, ρύποι είναι οι χλωροφθοράνθρακες (CFC) οι οποίοι χρησιμοποιούνται στα ψυγεία και στους κλιματισμούς. Αυτές οι ενώσεις ανεβαίνουν με πολύ αργό ρυθμό στη Στρατόσφαιρα όπου με τη συνδρομή της ηλιακής ακτινοβολίας ελευθερώνουν άτομα χλωρίου που επιτίθενται κατά των μορίων του όζοντος αποσπώντας τους άτομα οξυγόνου και διαλύοντας τα. Ενώ βέβαια η δράση αυτών των ενώσεων είναι καταλητική για τα μόρια του όζοντος οι ίδιες δεν καταστρέφονται και το όζον ενώ αναπαράγεται μόνο του με αργούς όμως ρυθμούς δεν μπορεί να αποφύγει τη καταστροφή του.

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΥΠΑΣ ΤΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ
Με τη εξασθένιση της στιβάδας του όζοντος προκύπτουν πολλές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ενδεικτικά αναφέρονται οι κυριότερες:
• Ζοφερές επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή με αποτέλεσμα τον περιορισμό της κατα 10%.
• Μείωση της αρχικής ποσότητας του πλανκτόν.
• Ανεξέλεγκτη αύξηση των λοιμώξεων, αλλά και των διάφορων νεοπλασματικών νόσων.
• Τέλος με την εξασθένιση της στιβάδας να φθάνει περίπου το 20% έχουμε επίσης την εμφάνιση 600.000 επιπρόσθετων περιπτώσεων καρκίνου του δέρματος.

ΧΩΡΕΣ ΑΥΞΗΜΕΝΗΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΤΗΤΑΣ
Είναι πάντως άδικο ενώ οι μεγαλύτερες ποσότητες χλωροφθορανθράκων παράγονται στις ανεπτυγμένες χώρες του Β. Ημισφαιρίου εν τούτοις πλήττονται απ’ την μείωση του όζοντος περιοχές του Ν. Ημισφαιρίου. Βεβαίως υπάρχει επέκταση της καταστροφής σε μικρότερο βαθμό όμως και σε περιοχές του Β. Ημισφαιρίου. Η Μεσόγειος, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας ανήκουν στην ζώνη υψηλού κινδύνου και είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην μείωση του όζοντος λόγω της μεγάλης ηλιοφάνειας.

ΜΙΑ ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΑ ΠΡΑΞΗ
Κυβερνήσεις και επιστήμονες έχοντας συνείδηση του κινδύνου της ΄΄τρύπας΄΄ του όζοντος, οδηγήθηκαν στην ενθαρρυντική συμφωνία του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ το 1987, σύμφωνα με το οποίο θεσπίστηκαν περιορισμοί στην παραγωγή χλωροφθορανθράκων και άλλων επικίνδυνων ρύπων. Έτσι το 1994 διαπιστώθηκε και η πρώτη ελπιδοφόρα μείωση των χλωροφθορανθράκων χαμηλά στην τροπόσφαιρα. Πάντως οι ρύποι, που είχαν παραχθεί εξακολουθούν να ανεβαίνουν με βραδύτατο ρυθμό.

ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ
Παρ’ όλα αυτά όμως η τρύπα του όζοντος συνεχίζει να υπάρχει και να προκαλεί προβλήματα γι’ αυτό θα πρέπει να λάβουμε και εμείς τα κατάλληλά μέτρα προφύλαξης όπως:
• Όσο λιγότερη έκθεση στον ήλιο τόσο το καλύτερο. Το δέρμα μας κάνει ότι μπορεί για να προφυλαχθεί από τη καταστροφική ενέργεια των υπεριωδών ακτινών με την παραγωγή μελανίνης. Το ίδιο κάνει και η οζονόσφαιρα. Αλλά βέβαια η προστασία που παρέχει η μελανίνη και το όζον στο δέρμα εχει και τα όριά της.
• Εαν είναι απόλυτη ανάγκη να εκτεθούμε στον ήλιο έστω και για λίγο προτιμότερο είναι αυτό να γίνεται με αντηλιακή προστασια.
• Καλή είναι η συνήθεια να φοράμε γυαλιά ηλίου απο γυαλί και όχι απο πλαστικό για την προστασία των ματιών.
• Η ευσυνείδητη συμμετοχή στην κινητοποιήσει ή τον αγώνα για την κατάργηση της χρησιμοποιήσης των χλωροφθορανθράκων, τόσο από εμάς τους ίδιους, όσο και από τις μεγάλες βιομηχανίες σε όσο το δυνατό συντομότερο χρονικό διάστημα.