Πρόγραμμα ανάπτυξης του αλληλοσεβασμού και της διαφορετικότητας σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας / Δρ. Σοφίας Νικολιδάκη ΕΔΙΠ
Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σκοπός του προγράμματος είναι η κατανόηση από τα παιδιά των εννοιών του σεβασμού, της διαφορετικότητας και η έμπρακτη υιοθέτηση στάσεων που αναπτύσσουν και εξελίσσουν τις έννοιες αυτές ως τρόπο ζωής και καθημερινής συμπεριφοράς. Το περιεχόμενο του προγράμματος στηρίζεται σε τρείς κυρίως άξονες :

• Αυτοσεβασμός: Τα παιδιά μαθαίνουν να εκτιμούν την αξία τους ως άτομα μοναδικά, πολύτιμα, ικανά που αξίζουν και είναι σημαντικά στη ζωή.
• Σεβασμός προς τους άλλους: Τα παιδιά μαθαίνουν να αντιλαμβάνονται την ύπαρξη του άλλου ως άτομο εξίσου πολύτιμο και ότι οι άνθρωποι είναι μεταξύ τους ίδιοι και διαφορετικοί
• Σεβασμός προς το περιβάλλον: Τα παιδιά μαθαίνουν ότι ο πλανήτης γη με όλα τα έμβια και άβια όντα του αξίζει σεβασμό.

Στοχευόμενες δεξιότητες

• Δημιουργικότητα (Creativity), Επικοινωνία (Communication), Κριτική σκέψη (Critical thinking), Συνεργασία (Collaboration)
• Aυτομέριμνα, Ανθεκτικότητα, Ενσυναίσθηση και ευαισθησία, Κοινωνικές Δεξιότητες
• Δεξιότητες διεπιστημονικής και διαθεματικής χρήσης των νέων τεχνολογιών, Συνδυαστικές δεξιότητες ψηφιακής τεχνολογίας –  επικοινωνίας και συνεργασίας  Προσαρμοστικότητα, Πρωτοβουλία, Υπευθυνότητα
• Επίλυση προβλημάτων, Κατασκευές, Μελέτη περιπτώσεων (case studies)

1-2 Εργαστήριο: Αυτοσεβασμός. Σεβασμός προς τους άλλους

Παρουσιάζουν τον εαυτό τους . Περιγράφουν τα εξωτερικά χαρακτηριστικά τους. Μιλάνε για πράγματα που τους αρέσουν ή όχι. Παρατηρούν ότι έχουν ομοιότητες και διαφορές με τους συμμαθητές τους . Καταγράφουμε τις απόψεις τους για τον εαυτό τους, φίλο τους, την οικογένειά τους.

Διαβάζουμε βιβλία όπως : Κοίτα τι μπορώ να κάνω, τα χέρια δεν είναι για να δέρνουνε, εγώ είμαι εγώ…και μου αρέσω κ.λ.π.

Ομαδική εργασία Το παζλ της τάξης μας. Είμαστε όλοι κομμάτια ενός παζλ. Είμαστε όλοι μοναδικοί και σημαντικοί!!!

3-4 -5 εργαστήριο.Εστιάζουμε στα συναισθήματα καθώς θεωρούμε πως είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τι νιώθουμε εμείς και οι άλλοι.Το συναίσθημα του σεβασμού εδραιώνεται μέσα από την κατανόηση των βασικών συναισθημάτων για τα μικρά παιδιά. Εντωμεταξύ αυτό το διάστημα φιλοξενούμε στο νηπιαγωγείο μας 2 φοιτητές από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων που θα κάνουν την πρακτική τους .Αρκετές από τις  παρακάτω  δραστηριότητες έχουν σχεδιαστεί από τους ίδιους.

Ανίχνευση πρότερων γνώσεων

Δουλέψαμε τα βασικά συναισθήματα ( χαρά-λύπη-φόβος-θυμός), μέσα από αφηγήσεις, παιγνίδια ρόλων,παντιμίμα,ζωγραφική.βίντεο,κ.λ.π….

Ενδεικτικές δραστηριότητες:

Έχουμε  εικόνες που δείχνουν φατσούλες με συναισθήματα. Τα παιδιά τις παρατηρούν και μία-μία, τις περιγράφουμε.

Στη συνέχεια κάθε παιδί επιλέγει μια εικόνα- συναίσθημα και εξηγεί πότε νιώθει π.χ χαρούμενος ή λυπημένος…

Δραστηριότητες που στοχεύουν στην κατανόηση-αναγνώριση των συναισθημάτων.

Η χώρα της χαράς

Με υλικά από τη γωνιά της δραματοποίησης , φτιάχνουμε τη γωνιά της χαράς.Τα παιδιά με ανάλογη μουσική χορεύουν και εκφράζουν με το σώμα τους το συναίσθημα. Όταν σταματά η μουσική επιλέγουν ένα αντικείμενο από τη γωνιά της χαράς που τους εκφράζει και το παρουσιάζουν.

…στη γωνιά της πλαστελίνης

Εικαστικά-δημιουργία γωνιάς συναισθημάτων

Ζωγραφίζουμε τα συναισθήματά μας.

..στη γωνιά της βιβλιοθήκης παίζουν με τις λέξεις: λύπη-χαρά- φόβος-θυμός

Διαβάζουμε το βιβλίο  “Η παλέτα των συναισθημάτων” και  μετά ζωγραφίζουν με τα χρώματα που νομίζουν τη δική τους παλέτα.

Δημιουργία αυτοσχέδιας ιστορίας

Διαβάσαμε το παραμύθι ” Ενα φοβισμένο ελεφαντάκι” της Γιολάντας Τσορώνη,το επεξεργαστήκαμε, τα παιδιά εκφράσαν τους φόβους τους, στη συνέχεια είχαμε προγραμματίσει την δημιουργία αυτοσχέδιας ιστορίας βασισμένη στο παραμύθι.Όμως ένα τυχαίο γεγονός ( η εμφάνιση ενός πελαργού στην αυλή μας -που όπως μάθαμε δεν είχε φύγει το φθινόπωρο) ,μας άλλαξε τα σχέδια και η ιστορία που φτιάξαμε με τα παιδιά βασίστηκε σε αυτό το γεγονός.

Στόχος της δραστηριότητας  τα παιδιά, να κατανοήσουν τα επίπεδα του φόβου ( ανησυχία, αναστάτωση, φόβος,τρόμος,πανικός).

Λήψη αρχείου

Ρουτίνα σκέψης ” Βλέπω-σκέφτομαι- αναρωτιέμαι” Σκέψεις που αναδύονται από την παρατήρηση ενός έργου τέχνης.Εδώ παρουσιάζουμε τον πίνακα του Picasso  “Το παιδί και το περιστέρι”.Καταγράψαμε τις υποθέσεις των παιδιών

Στη συνέχεια ζωγραφίσανε με το δικό τους τρόπο.

Με το beebot ξαναθυμόμαστε τα συναισθήματα. Στέλνουμε κάθε φορά το ρομποτάκι στο συναίσθημα που επιλέγουμε.

…στον ηλ.υπολογιστή…συνθεση παζλ

Σύνδεση με τα αγγλικά

Δραστηριότητες

1. Δείχνουμε τις κάρτες με τα βασικά συναισθήματα (happy , sad, angry , scared) κι επαναλαμβάνουμε αρκετές φορές τις λέξεις ώστε να τις μάθουν.

1. Τραγούδι: ‘’If you’re happy and you know it’’ .Τραγουδάμε όλοι μαζι και χτυπαμε παλαμάκια, τα πόδια μας ,ρουφάμε τη μύτη και φωνάζουμε ‘’Oh no!’’ στο αντίστοιχο συναίσθημα. https://www.youtube.com/watch?v=l4WNrvVjiTw
2. Παιχνίδι μουσικές καρέκλες. Τα παιδιά χορεύουν – τρέχουν γύρω από τον κύκλο με τις καρέκλες και κάθονται όταν σταματήσει η μουσική. Κάτω από κάθε καρέκλα υπάρχει μια κάρτα που απεικονίζει ένα συναίσθημα. Η εκπαιδευτικός λέει το όνομα κάποιου παιδιού το οποίο παίρνει την κάρτα κάτω από την καρέκλα του και λέει τη σωστή λέξη.

1. Παιχνίδι ‘’Mirror’’. Η εκπαιδευτικός φωνάζει ένα παιδί κάθε φορά και του λέει τη φράση π.χ. You are happy/ sad!!! Και το παιδί δείχνει το συναίσθημα με την σωστή έκφραση του προσώπου του κοιτάζοντας τον εαυτό του στον καθρέφτη. Στο τέλος χωρίζονται σε δυο ομάδες και συνεχίζουν το παιχνίδι.