Τον Δεκέμβριο του 2012 η «Δημιουργική Ομάδα Schooligans» διοργάνωσε το πρώτο πανελλήνιο συνέδριο για τα δικαιώματα των μαθητών στο σχολείο με τίτλο «Ξεστραβώσου! Μάθε τα Δικαιώματά σου».
Το Συνέδριο πραγματοποιήθηκε με τη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού προγράμματος «Νέα Γενιά σε Δράση» και την υποστήριξη του Ιδρύματος Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης. Το κίνητρο για τη διοργάνωση του Συνεδρίου ήταν η διαπίστωση ότι αν και η λέξη «δημοκρατία» υπάρχει παντού στα ελληνικά σχολεία (στα βιβλία, στις εκθέσεις των μαθητών, στις παραδόσεις των φιλολόγων), η δημοκρατία συχνά απουσιάζει από την καθημερινή ζωή του σχολείου. Για παράδειγμα, όλοι ξέρουμε τι γίνεται όταν ένας μαθητής προσβάλει έναν καθηγητή: Τρώει αποβολή. Τι γίνεται, όμως, όταν ένας καθηγητής προσβάλει έναν μαθητή; Τι μπορεί να κάνει ο μαθητής; Τι μπορεί να κάνει το 15μελές; Τι μπορεί να κάνει ένα σχολείο όταν αντιμετωπίζει κρούσματα ρατσισμού και bullying;
Με αυτά και άλλα πολλά ερωτήματα ασχολήθηκε το Συνέδριο, στο οποίο συμμετείχαν 42 μαθητές Λυκείου από όλη την Ελλάδα. Τα παιδιά κατέθεσαν τις προσωπικές τους μαρτυρίες, συζήτησαν με εμπειρογνώμονες για τις δυνατότητες που έχουν να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους και τέλος, πρότειναν λύσεις για μια πιο δημοκρατική και δημιουργική συνύπαρξη στον χώρο του σχολείου. Κατά τη διάρκεια των τριών ημερών παραβρέθηκαν 100 περίπου μαθητές και εκπαιδευτικοί, οι οποίοι έθεσαν τα δικά τους ερωτήματα στους εισηγητές. Το Συνέδριο ολοκληρώθηκε με μία συμβολική επίσκεψη στον χώρο της Πνύκας, όπου έγινε η ψήφιση των προτάσεων που είχαν κατατεθεί στο συνέδριο.
Τα συμπεράσματα του Συνεδρίου δεν είναι καθόλου κολακευτικά για την καθημερινότητα των παιδιών στο ελληνικό σχολείο. Στο Συνέδριο καταγράφηκαν με αφοπλιστική ειλικρίνεια μια σειρά από περιστατικά βίας, αυθαιρεσίας και προσβολής της αξιοπρέπειας των παιδιών, με πρωταγωνιστές εκείνους που έχουν ως αποστολή να τα μορφώσουν και να τα βοηθήσουν να εξελιχθούν σε ενεργούς πολίτες: τους καθηγητές τους. Ακούστηκαν όμως και πολύτιμες ιδέες για τη βελτίωση της κατάστασης, οι οποίες προέρχονται από τα ίδια τα παιδιά, τα οποία ποτέ ως τώρα δεν έχουν ερωτηθεί για καμία εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Ελπίζουμε τα συμπεράσματα και οι προτάσεις αυτές να λειτουργήσουν ως έναυσμα για προβληματισμό σε όσους εμπλέκονται, άμεσα ή έμμεσα, στον χώρο της Παιδείας (πολιτικοί, καθηγητές, γονείς, δημοσιογράφοι), αλλά κυρίως ως έναυσμα για δράση.
Προς τη κατεύθυνση αυτή, κυκλοφόρησε λίγους μήνες μετά το Συνέδριο ένας πρακτικός «Οδηγός Δικαιωμάτων του μαθητή», που ενημερώνει τα παιδιά για την εκπαιδευτική νομοθεσία και τους τρόπους να διεκδικούν τα δικαιώματά τους.
Χρήστος Ιωαννίδης,
Δημιουργική Ομάδα Schooligans
