Η Καθαρά Δευτέρα είναι η πρώτη μέρα της Σαρακοστής.

Η λέξη Καθαρή εκκλησιαστικά σημαίνει το ξεκίνημα της κάθαρσης των Χριστιανών, που αρχίζει με νηστεία. Από την Καθαρά Δευτέρα ξεκινάει η νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Απαραίτητα στοιχεία της θεωρούνται τα κούλουμα και ο χαρταετός.

Με τον όρο κούλουμα, εννοούμε τη μαζική έξοδο του κόσμου στην ύπαιθρο και τον εορτασμό της Καθαρής Δευτέρας έξω στην φύση. Τα κούλουμα είναι γνωστά και σαν κούλουμπα, κούμουλες, κουμουλάθες ή κούμουλα. Είναι ένα παραδοσιακό λαϊκό πανηγύρι. Απαραίτητο συμπλήρωμα της Καθαρής Δευτέρας αποτελεί το πέταγμα του χαρταετού. Τους χαρταετούς τους κατασκεύαζαν παλιά μόνοι τους με καλάμια και χαρτί. Ήθελαν μαστοριά στο ζύγισμα. Αν δεν τα κατάφερνες να τα ζυγιάσεις χαρταετό ψηλά δεν έβλεπες. Με το χαρταετό πέταγαν μακριά κάθε έγνοια του χειμώνα, με τον ερχομό της άνοιξης.

Αυτή τη μέρα κάθε εργασία σταματά, αρχίζει η νηστεία, η περίοδος καθάρσεως της ψυχής από τις κακές πράξεις και σκέψεις και του σώματος από τις πολλές τροφές όπως είναι το κρέας, το ψάρι και τα γαλακτερά.

Οι νοικοκυρές, καθαρίζουν από τα λίπη τις κατσαρόλες και έτσι τη μέρα αυτή όλα τα φαγητά είναι νηστήσιμα, ελιές, κρεμμυδάκια, μαρούλια, ντομάτες, χαλβάς και λαγάνες είναι τα κατάλληλα εδέσματα για αυτή τη μέρα.

Ο χαρταετός (ποίημα)

Κάθε Καθαρή Δευτέρα

ανοιξιάτικε μου αέρα

στα παιδιά μας λες: εντάξει

ο αετός μας θα πετάξει

Φυσά αγέρα λεβεντιά,

παιξ’ αετό με τα παιδιά

φεύγει ο αετός ψηλά

και στον άνεμο μιλά.

Φρρρ! Ακολουθούνε κι άλλοι,

πιο μικροί και πιο μεγάλοι.

Ένας χάρτινος στρατός

Ξάφνου κολυμπάει στο φως.

Του αέρα οι καλεσμένοι,

τα πολύχρωμα ντυμένοι,

παν σε ουρανό γιορτάσι,

σκουλαρίκια, ουρά, κεφάλι.

Φύσα λεβεντιά μου αγέρα!

Κάθε Καθαρή Δευτέρα,

των παιδιών ψυχή και νους

χαρταετός στους ουρανούς.