Μαθαίνοντας να προστατεύουμε τον εαυτό μας και τους άλλους

Συνεχίζοντας το ταξίδι μας στον κόσμο των συναισθημάτων, προσεγγίσαμε δύο ιδιαίτερα σημαντικά θέματα για την καθημερινή ζωή των παιδιών: τη σχολική βία και τον θυμό.

«Η μέρα που έγινα κι εγώ λύκος» – Μιλώντας για τον σχολικό εκφοβισμό

Με αφορμή το βιβλίο «Η μέρα που έγινα κι εγώ λύκος», τα παιδιά γνώρισαν την ιστορία της Σάρλοτ, ενός παιδιού που βρέθηκε αντιμέτωπο με τον σχολικό εκφοβισμό και τη μοναξιά.

Η ιστορία αποτέλεσε αφορμή για έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από τα συναισθήματα που γεννά η κοροϊδία, ο αποκλεισμός και η λεκτική βία. Τα παιδιά προβληματίστηκαν:

• Πώς νιώθει κάποιος/α όταν τον κοροϊδεύουν;
• Γιατί κάποιοι/ες γίνονται «λύκοι»;
• Τι μπορούμε να κάνουμε, όταν βλέπουμε κάποιον/α να στενοχωριέται;

Μέσα από τη συζήτηση αναδείχθηκε η αξία της φιλίας, της ενσυναίσθησης και της υπεράσπισης του/της άλλου/ης. Τα παιδιά κατανόησαν ότι η σιωπή δεν βοηθά και ότι όλοι/ες μπορούμε να γίνουμε υποστηρικτές ενός/μίας φίλου/ης που δυσκολεύεται.

Παράλληλα, ακούσαμε το τραγούδι «Μήλα γύρω γύρω στη μέση πορτοκάλι», το οποίο προσέγγισε με ευαισθησία το θέμα της διαφορετικότητας και της αποδοχής.

https://www.youtube.com/watch?v=sANf_UzOe5c

Η Σονάτα κατά της Σχολικής Βίας

Εμπνευσμένοι από το τραγούδι και τις συζητήσεις μας, δημιουργήσαμε τη δική μας «Σονάτα κατά της Σχολικής Βίας».

Πάνω στο πεντάγραμμο, αντί για λέξεις που πληγώνουν, τοποθετήσαμε το μήνυμά μας:

ΟΧΙ ΣΤΗ ΒΙΑ.
ΝΑΙ ΣΤΗ ΦΙΛΙΑ.

Η μουσική μετατράπηκε συμβολικά στη φωνή όλων των παιδιών που επιθυμούν ένα σχολείο γεμάτο σεβασμό, ασφάλεια και αποδοχή.

Στη συνέχεια δημιουργήσαμε μια ομαδική αφίσα που αποτύπωσε δύο διαφορετικούς κόσμους.

Στη μία πλευρά υπήρχαν τα «σύννεφα» της σχολικής βίας:
φόβος, λύπη, απομόνωση, κλάματα και μοναξιά.

Στην άλλη πλευρά απλώθηκε το ουράνιο τόξο της φιλίας:
αγάπη, βοήθεια, συνεργασία, αποδοχή, χαρά και συμπερίληψη.

Τα παιδιά αντιλήφθηκαν ότι οι πράξεις μας μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο γύρω μας και ότι ο καθένας μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία μιας τάξης όπου όλοι αισθάνονται ότι ανήκουν.

Όταν ο θυμός γίνεται… ηφαίστειο

Ολοκληρώνοντας το ταξίδι μας στα συναισθήματα, ασχοληθήκαμε με ένα συναίσθημα που όλοι βιώνουμε: τον θυμό.

Με αφορμή τα βιβλία «Έξαλλη» και «Ο Θυμός του Τόμι», τα παιδιά αναγνώρισαν ότι ο θυμός είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα που εμφανίζεται, όταν κάτι μας στενοχωρεί, μας αδικεί ή δεν γίνεται όπως θα θέλαμε.

Συζητήσαμε:

• Πώς καταλαβαίνω ότι θυμώνω;
• Τι συμβαίνει στο σώμα μου;
• Τι μπορώ να κάνω πριν «εκραγώ»;

Για να κατανοήσουμε καλύτερα τη δύναμη του θυμού, πραγματοποιήσαμε το πείραμα του ηφαιστείου.

Καθώς το ηφαίστειο «εκραγόταν», τα παιδιά το συνέδεσαν με τις στιγμές που ο θυμός γίνεται πολύ μεγάλος και δύσκολος να ελεγχθεί. Μέσα από τη βιωματική αυτή εμπειρία συνειδητοποίησαν ότι ο θυμός δεν είναι το πρόβλημα. Σημασία έχει ο τρόπος που τον διαχειριζόμαστε.

Οι δικοί μας τρόποι ηρεμίας

Τα παιδιά πρότειναν και κατέγραψαν στρατηγικές που τα βοηθούν να ηρεμούν:

• παίρνω βαθιές αναπνοές,
• μετρώ μέχρι το δέκα,
• ζητώ βοήθεια,
• μιλάω για αυτό που νιώθω,
• κάνω μια αγκαλιά όταν τη θέλω,
• πηγαίνω στο κουτί της ηρεμίας,
• σκέφτομαι κάτι όμορφο.

Έτσι κατανόησαν ότι ακόμη και τα πιο δυνατά συναισθήματα μπορούν να γίνουν πιο ήρεμα όταν τα αναγνωρίζουμε και τα εκφράζουμε με ασφαλή τρόπο.

Οι γονείς στην τάξη μας

Καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος, πολύτιμοι συνοδοιπόροι μας ήταν οι γονείς.

Μέσα από τη δράση του «Βοηθού της Εβδομάδας», οι γονείς επισκέφθηκαν την τάξη, διάβασαν παραμύθια, μοιράστηκαν εμπειρίες και συμμετείχαν ενεργά στη μαθησιακή μας κοινότητα.

Η παρουσία τους ενίσχυσε το αίσθημα ασφάλειας των παιδιών και δημιούργησε μια ουσιαστική γέφυρα συνεργασίας ανάμεσα στο σχολείο και την οικογένεια.

Στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε στιγμές από τις επισκέψεις των γονέων στην τάξη μας.

 

Από τα συναισθήματα στην κοινωνική δράση: «Η Πόλη μας Μιλάει»

Καθώς το ταξίδι μας στον κόσμο των συναισθημάτων προχωρούσε, τα παιδιά άρχισαν να συνδέουν όσα μάθαιναν στην τάξη με όσα συμβαίνουν γύρω τους. Οι συζητήσεις για τη φιλία, τη διαφορετικότητα, τον σεβασμό, τη συνεργασία και τη φροντίδα του άλλου γέννησαν έναν νέο προβληματισμό:

Μπορούν τα παιδιά να αλλάξουν τον κόσμο γύρω τους;

Από αυτό το ερώτημα γεννήθηκε η συμμετοχή μας στον 8ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Ανοιχτών Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση, μέσα από τη δράση «Η Πόλη μας Μιλάει», η οποία προκρίθηκε στη δεύτερη φάση του διαγωνισμού.

Η δράση αποτέλεσε μια φυσική συνέχεια της κοινωνικοσυναισθηματικής μάθησης που καλλιεργήσαμε καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Τα παιδιά δεν έμειναν μόνο στην κατανόηση των συναισθημάτων και των κοινωνικών αξιών, αλλά ανέλαβαν ενεργό ρόλο ως μικροί πολίτες, μεταφέροντας τα μηνύματά τους έξω από τα όρια της σχολικής τάξης.

Η συγκεκριμένη δράση υλοποιήθηκε σε στενή συνεργασία με το δεύτερο τμήμα του νηπιαγωγείου μας, ενισχύοντας τη διατμηματική συνεργασία, την ανταλλαγή ιδεών και την αίσθηση ότι ανήκουμε σε μια ευρύτερη μαθησιακή κοινότητα. Τα παιδιά εργάστηκαν συλλογικά, μοιράστηκαν προβληματισμούς, ανέπτυξαν κοινές δράσεις και διαμόρφωσαν από κοινού μηνύματα που αφορούν την πόλη και την κοινωνία μας.

Η αφετηρία ήταν ένα απλό αλλά βαθιά ουσιαστικό ερώτημα:

«Αν η πόλη μπορούσε να μιλήσει, τι θα μας έλεγε;»

Μέσα από συζητήσεις, ανταλλαγή ιδεών και συλλογικό προβληματισμό, τα παιδιά ανέδειξαν ζητήματα που θεωρούν σημαντικά για τη ζωή στην κοινότητα:

• τη φιλία και την αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού,
• τη συμπερίληψη και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα,
• την προστασία του περιβάλλοντος,
• την προσβασιμότητα,
• την οδική ασφάλεια,
• τη φροντίδα των ζώων,
• τη φιλοξενία και τον σεβασμό προς όλους τους ανθρώπους.

Η διαδικασία αυτή αποτέλεσε μια σημαντική εμπειρία ενεργού πολιτειότητας. Τα παιδιά αντιλήφθηκαν ότι οι ιδέες τους έχουν αξία και ότι ακόμη και οι μικρότεροι πολίτες μπορούν να εκφράζουν άποψη για ζητήματα που αφορούν το κοινό καλό.

Παράλληλα, γνώρισαν στην πράξη τον τρόπο με τον οποίο οι ανοιχτές τεχνολογίες μπορούν να αξιοποιηθούν για κοινωνικούς σκοπούς. Μέσα από ψηφιακά εργαλεία, QR codes και διαδραστικές εφαρμογές, οι ιδέες τους βρήκαν θέση στον δημόσιο χώρο της πόλης, μετατρέποντας σημεία των Ιωαννίνων σε αφορμές διαλόγου, προβληματισμού και συμμετοχής.

Η δράση αυτή ανέδειξε ότι η κοινωνικοσυναισθηματική μάθηση δεν περιορίζεται στην προσωπική ανάπτυξη του παιδιού. Επεκτείνεται στη σχέση του με την κοινότητα, καλλιεργώντας την ενσυναίσθηση, την κοινωνική ευθύνη και την πεποίθηση ότι όλοι μπορούμε να συμβάλουμε στη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου.

Μέσα από τη συμμετοχή τους, τα παιδιά βίωσαν ότι οι αξίες που επεξεργαστήκαμε σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος η φιλία, ο σεβασμός, η αποδοχή, η συνεργασία και η φροντίδα δεν αποτελούν μόνο θέματα συζήτησης μέσα στην τάξη, αλλά μπορούν να γίνουν πράξεις που αγγίζουν ολόκληρη την κοινωνία.

Γιατί τελικά, η εκπαίδευση αποκτά το βαθύτερο νόημά της όταν βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν ότι η φωνή τους έχει δύναμη.

Και πολλές φορές, οι πιο σημαντικές αλλαγές ξεκινούν από τις πιο μικρές φωνές.