Εξελίξεις στην Ευρώπη.17ος-18ος αι. Μεταβολές.
Οικονομικές:
1)Αύξηση πληθυσμού .
2) Αγροτική επανάσταση(μεγάλα αγροκτήματα, νέες μέθοδοι ,μηχανές).
3)Ανάπτυξη εμπορίου(εσωτερικό-τριγωνικό).
4)Αύξηση ζήτησης αγαθών, συσσώρευση κεφαλαίων στα χέρια Ευρωπαίων επιχειρηματιών
5)Μεταβολές στην παραγωγή μεταποιημένων προϊόντων-χρήση νέων μηχανών
6)Γέννηση βιομηχανίας(εκβιομηχάνιση).Παράγοντες: κεφαλαιούχοι επιχειρηματίες, εργατικό δυναμικό(πρώην αγρότες), μηχανές,εργοστάσια.
Όλες αυτές οι μεταβολές αποτελούν την Α φάση της βιομηχανικής επανάστασης(αρχίζει να συντελείται στη Μ. Βρετανία γύρω στα 1750-1780).
Κοινωνικές: 1)Αστοί(βιομήχανοι, τραπεζίτες, μεγαλέμποροι)ενισχύουν τη θέση τους.2) Αριστοκράτες αμύνονται. Εξαίρεση η Μ. Βρετανία.3) Αγρότες και τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα των πόλεων ζουν σε άσχημες συνθήκες.
Πολιτικές:Απόλυτη μοναρχία στην Ευρώπη. Εξαίρεση η Μ. Βρετανία.
Επιστημονικές:πορεία προς την απελευθέρωση από τις προλήψεις του Μεσαίωνα.
Με βάση τη λογική αναζητούνται οι φυσικοί νόμοι οι οποίοι ρυθμίζουν τη λειτουργία του κόσμου.
Πρωτοπόροι:
.-Φράνσις Μπέικον :Πείραμα.
.-Ρενέ Ντεκάρτ: Αμφιβολία
. -Τζον Λοκ: Φυσικά δικαιώματα(ζωής-ελευθερίας-περιουσίας).
. -Ισαάκ Νιούτον: Νόμος παγκόσμιας έλξης-φυσικοί νόμοι σύμπαντος.Εφαρμόζει την επαγωγική μέθοδο(από τα παραδείγματα οδηγούμαστε στους κανόνες, στους νόμους).
Το κίνημα του Διαφωτισμού(17ος αι.Αγγλία,18οςαι. Γαλλία και εξάπλωση στον υπόλοιπο κόσμο).
Βασικές Θέσεις:
1.Απόρριψη κάθε αυθεντίας(αυθεντία: το πρόσωπο του οποίου οι απόψεις δεν μπορούν να αμφισβητηθούν από κανένα).
2.Κριτική κάθε υφιστάμενης(=που υπάρχει) γνώσης.
3.Η λογική ο μόνος ασφαλής τρόπος ερμηνείας του κόσμου.
4.Ο άνθρωπος μπορεί να προοδεύει διαρκώς.
Εκπρόσωποι: Φιλόσοφοι ή διαφωτιστές: Βολτέρος-Ρουσό-Ντιντερό -Μοντεσκιέ – Ντ΄Αλαμπέρ.
Διαφωτισμός και πολιτική
Η αστική τάξη διαμορφώνει τα πολιτικά της επιχειρήματα αναγκαία για να διεκδικήσει τη συμμετοχή της στη λήψη πολιτικών αποφάσεων.
1.Φυσικά δικαιώματα(Τζον Λοκ): Θεμελιώδης πολιτική έννοια και μια από τις θέσεις –εμβλήματα της αστικής τάξης. Απαραβίαστα δικαιώματα:ζωής, ιδιοκτησίας, ισότητας απέναντι στο νόμο, ελευθερίας σκέψης και έκφρασης.
2.Κοινωνικό συμβόλαιο(Τζον Λοκ):Συμφωνία πολιτών κράτους: Οι πολίτες παραχωρούν κάποια δικαιώματά τους προκειμένου να συμβιώσουν και το κράτος εγγυάται για τη συμφωνία αυτή. Ενδεχόμενη παραβίαση των όρων του κοινωνικού συμβολαίου συνεπάγεται αντίσταση των πολιτών. Ρουσό: Η εξουσία πρέπει να βρίσκεται στα χέρια του λαού και όχι κάποιου ηγεμόνα.
3.Γενική βούληση(Ρουσό): Έκφραση του δημόσιου συμφέροντος μέσω της σύνθεσης των ατομικών βουλήσεων. Η γενική βούληση εκφράζεται με τη συμμετοχή του λαού στη λήψη των αποφάσεων.
4.Διάκριση των εξουσιών(Moντεσκιέ):Εκτελεστική(κυβέρνηση)- Νομοθετική(βουλή)- Δικαστική(δικαστές) Με τη διάκριση των εξουσιών αποφεύγεται η συγκέντρωση δύναμης από την εκτελεστική εξουσία και σαν συνέπεια η κατάχρησή της.
-Φωτισμένη δεσποτεία: Παραλλαγή απόλυτης μοναρχίας. Ορισμένοι μονάρχες εφάρμοσαν κάποιες ιδέες του Διαφωτισμού για να κάνουν το κράτος τους πιο αποτελεσματικό και την εξουσία τους πιο ισχυρή.
-Η επιρροή των διαφωτιστικών ιδεών θα φανεί στην αμερικανική και στη γαλλική επανάσταση.
Διαφωτισμός και θρησκείαΝτεϊσμός,αθεΐα.Κριτική κυρίως της καθολικής εκκλησίας.Υποστηρίζεται η ανεξιθρησκία κατά της μισαλλοδοξίας.
Διαφωτισμός και εκπαίδευση
Η εκπαίδευση αποτελεί ένα από τα μέσα που διασφαλίζουν τη συνεχή πρόοδο του ανθρώπου. Κατά της αυθεντίας του δασκάλου-καθοδηγητικός ο ρόλος του.Η εκπαίδευση πρέπει να στηρίζεται στην προσωπική αναζήτηση του διδασκόμενου.Ρουσό στο έργο του ¨Αιμίλιος¨.
Διαφωτισμός και οικονομικός φιλελευθερισμός
1.Φυσιοκρατία: Η οικονομία πρέπει να λειτουργεί ¨φυσικά¨ χωρίς κρατικές παρεμβάσεις. Φυσιοκράτες-Γαλλία-Κενέ.
2.Οικονομικός φιλελευθερισμός: Δεν πρέπει να παρεμβαίνει το κράτος στην οικονομική ζωή παρά ελάχιστα. Άνταμ Σμιθ ¨Ερευνα για τα αίτια και τη φύση του πλούτου των εθνών¨.
ΕγκυκλοπαίδειαΣυλλογικό έργο 33 τόμων, όπου συνοψίστηκαν οι ιδέες του Διαφωτισμού:Νέες γνώσεις, ιδέες, αντιλήψεις για διάφορα θέματα οικονομικά-κοινωνικά-πολιτικά.Πρωτεργάτες: Ντιντερό, Ντ΄Αλαμπέρ.
Διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού.Αρχικά διαδίδονται στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα. Η κυκλοφορία εκλαϊκευτικών βιβλίων έκανε γνωστές πολλές από τις διαφωτιστικές ιδέες σε ευρύτερα τμήματα της κοινωνίας. Σύντομα διαδόθηκαν σε όλη την Ευρώπη αλλά και έξω από αυτήν.
Διαφωτισμός gym-peir-kaval.kav.sch.gr/lessons%20yliko/…/diafotismos.ppsx
Τζον Λοκ Ρουσό Βολτέρος



