Οι διεκδικήσεις της Αντάντ και της Ελλάδας
Μετά τη συνθηκολόγηση του σουλτάνου (Οκτώβριος 1918), δυνάμεις της Αντάντ κατέλαβαν νευραλγικά(ιδιαίτερα σημαντικά) σημεία στην Οθωμανική αυτοκρατορία θέτοντας τη χώρα υπό κατοχή.
Οι κινήσεις των ελληνικών δυνάμεων:
1) Συμμετείχαν στην κατάληψη της Κωνσταντινούπολης, εκφράζοντας, και με αυτό τον τρόπο, τις ελληνικές διεκδικήσεις.
2)Ο Βενιζέλος έστειλε στο συνέδριο του Παρισιού υπόμνημα [έγγραφο στο οποίο εκτίθενται στοιχεία, απόψεις, προτάσεις κτλ. σχετικές με ένα θέμα] (Δεκέμβριος 1918) με το οποίο διεκδικούσε(απαιτώ κάτι ως οφειλόμενο, ως δίκαιο): α)μια ευρύτατη ζώνη εδαφών στη δυτική Μικρά Ασία με κέντρο τη Σμύρνη β) την Α. Θράκη μέχρι τα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης και γ) τα νησιά Ίμβρο και Τένεδο στην είσοδο των Στενών.
3) Επιπλέον, ο Βενιζέλος, θέλοντας να υποστηρίξει τις παραπάνω διεκδικήσεις, έστειλε ελληνικό στρατό στην εκστρατεία της Αντάντ εναντίον των μπολσεβίκων .
Η στρατιωτική παρουσία της Ελλάδας, χώρας που αποτελούσε στενό σύμμαχο της Βρετανίας, στη Μικρά Ασία1) θα αναχαίτιζε(συγκρατούσε) τις ιταλικές επιδιώξεις στην περιοχή και 2)θα παρείχε στήριξη στις μικρές βρετανικές δυνάμεις που βρίσκονταν στα Στενά.
Έτσι, η Βρετανία υποστήριξε τα ελληνικά αιτήματα.
Αποτελέσματα:
Το συμβούλιο του Παρισιού έδωσε εντολή στην Ελλάδα, τον Απρίλιο του 1919, να στείλει στρατεύματά της στη Μικρά Ασία. Στις 2 Μαΐου 1919 Έλληνες στρατιώτες αποβιβάστηκαν στη Σμύρνη και κατέλαβαν την πόλη και μια περιοχή περίπου 17.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων γύρω από αυτή.
Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας δέχτηκαν το γεγονός με ενθουσιασμό, ενώ οι Τούρκοι αντέδρασαν αρνητικά. Με ευθύνη και των δύο πλευρών σημειώθηκαν από την πρώτη στιγμή επεισόδια με νεκρούς και τραυματίες.
Οι Ιταλοί, που είχαν καταλάβει εδάφη νότια της ελληνικής ζώνης, δυσαρεστήθηκαν, καθώς διεκδικούσαν και εκείνοι τη Σμύρνη. Σε αρκετές περιπτώσεις οι τουρκικές επιθέσεις εναντίον των ελληνικών δυνάμεων προέρχονταν από περιοχές που ήταν υπό ιταλική διοίκηση.
Ε Ν Ο Τ Η Τ Α 3 6 Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ
ΠΟΝΤΟΥ
Για ποιους λόγους υπήρχε ελληνικός πληθυσμός στην περιοχή της Δ. Μ. Ασίας και του Πόντου
•Από τα μέσα του 19ου αι. οι μεταρρυθμίσεις του Χάτι Χουμαγιούν (1856) και οι θετικές οικονομικές προοπτικές που υπήρχαν στη Μικρά Ασία έκαναν πολλούς Έλληνες, τόσο από την Ελλάδα όσο και από άλλες περιοχές του οθωμανικού κράτους, να μεταναστεύσουν σε αυτή την περιοχή.
Πληθυσμιακά στοιχεία
•Αν και οι μουσουλμανικοί πληθυσμοί αποτελούσαν την πλειοψηφία, οι ελληνορθόδοξες κοινότητες, εύπορες (πλούσιες)και καλά οργανωμένες, είχαν έντονη -και συχνά πρωταγωνιστική- παρουσία. Επικεφαλής τους οι πρόκριτοι και αρχιερείς.
•Οι Έλληνες αποτελούσαν την πλειονότητα μόνο στην πόλη της Σμύρνης (περίπου 400.000 το 1912), ενώ διέθεταν σημαντική παρουσία, και σε ορισμένες άλλες πόλεις (Κυδωνίες / Αϊβαλί, Αϊδίνι, Προύσα).
Οικονομική και πολιτιστική δραστηριότητα
α)•Οι Έλληνες ασχολούνταν κυρίως με το εμπόριο. Στη Σμύρνη, εμπορική πύλη ολόκληρης της Ανατολής, δραστηριοποιούνταν πολλές ελληνικές επιχειρήσεις.•Παράλληλα, λειτουργούσαν :1)πολλά ελληνικά σχολεία (Ευαγγελική Σχολή, Κεντρικό Παρθεναγωγείο, Ομήρειο) και 2)πολιτιστικοί σύλλογοι, ενώ3) υπήρχαν και αρκετά τυπογραφεία όπου εκδίδονταν ελληνικά βιβλία και εφημερίδες.
β)•Οι Έλληνες του Πόντου ζούσαν οργανωμένοι σε ακμάζουσες ελληνορθόδοξες κοινότητες. Ασχολούνταν κυρίως με την αγροτική οικονομία και το εμπόριο. Μεγάλα εμπορικά κέντρα ήταν η Τραπεζούντα, η Κερασούντα και η Σαμψούντα.•Το ονομαστό Φροντιστήριον της Τραπεζούντας, που είχε ιδρυθεί στα τέλη του 17ου αι., υπήρξε το κέντρο της ελληνικής παιδείας στην περιοχή.
ΔΙΩΓΜΟΙ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ1913
ΑΊΤΙΑ1)Η ενίσχυση του τουρκικού εθνικισμού, ιδίως μετά την επικράτηση των Νεοτούρκων (1908), και
2)Ισχυρά γερμανικά συμφέροντα επεδίωκαν να κερδίσουν κυρίαρχη θέση στην οθωμανική οικονομία εκτοπίζοντας* τους Έλληνες, τους Αρμένιους και τους Εβραίους.
•Έτσι, στη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων και του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, με το επιχείρημα ότι η παρουσία ελληνικών πληθυσμών θα έθετε σε κίνδυνο τις τουρκικές πόλεις αν δέχονταν ελληνική επίθεση, εκτοπίστηκαν (*2 )στην ενδοχώρα (στο εσωτερικό της χώρας)περίπου 150.000 Έλληνες.
•Παράλληλα, οργανώθηκαν τα τάγματα εργασίας, στα οποία κατατάσσονταν άνδρες άνω των 45 ετών, που οδηγούνταν για αγγαρείες σε λατομεία και δημόσια έργα στο εσωτερικό της χώρας. Έτσι εξοντώθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες της Μικράς Ασίας και του Πόντου, ενώ ίδια τύχη είχαν και οι Αρμένιοι.
•Στα τέλη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και ενώ γινόταν λόγος για την αυτοδιάθεση των λαών», εκδηλώθηκε αυτονομιστική ( με σκοπό την αυτονόμησή τους)κίνηση των Ελλήνων του Πόντου.•Τον Ιανουάριο του 1920 ιδρύθηκε σε εδάφη που κατοικούσαν Πόντιοι και Αρμένιοι ομόσπονδο ποντοαρμενικό κράτος, που αναγνωρίστηκε από τη Συνθήκη των Σεβρών. Η ζωή του όμως υπήρξε σύντομη.
*κάνω να απομακρυνθεί, να παραμεριστεί κάποιος ή κτ. με την παρουσία, την ιδιαιτερότητα, την υπεροχή μου (*2)εκτοπίζω: επιβάλλω σε πρόσωπο, που το θεωρώ επικίνδυνο, να απομακρυνθεί από τον τόπο διαμονής του και να εγκατασταθεί αλλού•
ΕΝΟΤΗΤΑ 37 ΤΟ ΤΟΥΡΚΙΚΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ
-Η ήττα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και η παρουσία στρατευμάτων της Αντάντ αισθήματα ταπείνωσης στους μουσουλμανικούς- τουρκικούς πληθυσμούς της Τουρκίας οι οποίοι αντιδρούν με διαδηλώσεις.
-Αξιωματικοί επίσης, δείχνουν απρόθυμοι να παραδοθούν , όπως ο Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος οργανώνει κίνημα αντίστασης.
Α.)Ιούνιος 1919 Αμάσεια του Πόντου:
Σύσκεψη κατά την οποία αποφασίζεται η οργάνωση κινήματος με στόχο τη δημιουργία ενός νέου τουρκικού εθνικού κράτους.
Β.) Σε δύο επόμενα συνέδρια :
-γίνονται αποδεκτοί οι στόχοι του κινήματος
-αναδεικνύεται ο Κεμάλ ως αδιαμφισβήτητος ηγέτης.
-διατυπώνονται οι βάσεις ενός πολιτικού προγράμματος των Τούρκων για την ανεξαρτησία τους.
Το κίνημα αυτό αντιμετωπίζεται ως ανταρσία και καταδικάζεται η δραστηριότητα του Κεμάλ.
-Στα τέλη του 1919 ορίζεται ως έδρα του κινήματος η Άγκυρα.
-Κατά τις γενικές εκλογές για την οθωμανική βουλή οι κεμαλικοί πετυχαίνουν να αναγνωριστεί η εθνική διακήρυξή τους ( Εθνικό Συμβόλαιο).1920.
Στην Α΄Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Άγκυρας που συγκαλεί ο Κεμάλ στην Άγκυρα ψηφίζεται το νέο σύνταγμα που ορίζει τα εξής:
1.Το όνομα πλέον της χώρας θα είναι Τουρκία.
2Θεσπίζεται το κοσμικό* κράτος.
3.Η νομοθετική εξουσία θα ασκείται από τη μεγάλη Εθνοσυνέλευση.
Ο Κεμάλ αναδεικνύεται αρχηγός του κράτους και πρωθυπουργός.
Δράση:-Διάλυση του ποντοαρμενικού κράτους (Νοέμβριος του 1920)
-Μικρασιατικός πόλεμος.(Σύγκρουση δύο αντίπαλων εθνικών στρατών).
Ο Ελληνισμός της δυτικής Μ. Ασίας και του Πόντου
Η Ημέρα Μνήμης για την Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου καθιερώθηκε το 1994 με απόφαση της Βουλής και τιμάται κάθε χρόνο στις 19 Μαΐου.
Την ημερομηνία αυτή του 1919 και κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας, ο Κεμάλ Ατατούρκ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα και άρχισε τη δεύτερη και σκληρότερη φάση της Γενοκτονίας των Ποντιακού Ελληνισμού, στο πλαίσιο του Απελευθερωτικού Αγώνα των Τούρκων. 200.000 – 350.000 είναι οι Ελληνoπόντιοι, που εξολοθρεύτηκαν από τους Νεότουρκους κατά την περίοδο 1916-1923.
