Το διάστημα είναι ένας κόσμος θαυμαστός και γεμάτος μυστήρια που συναρπάζει τα παιδιά. Εκεί υπάρχουν αστέρια, πλανήτες και γαλαξίες που μας κάνουν να ονειρευόμαστε και να ανακαλύπτουμε νέα πράγματα. Μελετώντας τη ζωή των αστροναυτών, μάθαμε πολλά για το πώς ζουν και εργάζονται στο διάστημα, αλλά και για σημαντικές έννοιες της φυσικής. Έτσι, γνωρίσαμε τη βαρύτητα και καταλάβαμε πώς λειτουργεί, ενώ εξερευνήσαμε και άλλες δυνάμεις, όπως την άνωση και την ατμοσφαιρική πίεση. Μέσα από αυτή τη μελέτη, το διάστημα έγινε για εμάς ακόμη πιο ενδιαφέρον και γεμάτο γνώση!

Η διερεύνηση του θέματος της Βαρύτητας στη Γη και στο Διάστημα, εντάσσεται στο Θεματικό Πεδίο: Φυσικές Επιστήμες – STEM  και Διαθεματικά Συνδέεται με τη Γλώσσα, τα  Μαθηματικά, και τη Δημιουργική Έκφραση

Στόχοι της δράσης :

Γνωστικοί στόχοι: Τα παιδιά να:

• κατανοήσουν ότι τα αντικείμενα πέφτουν προς τα κάτω λόγω της βαρύτητας
• διακρίνουν τη διαφορά μεταξύ Γης και Διαστήματος (έλλειψη βαρύτητας)
• διατυπώνουν απλές υποθέσεις και να παρατηρούν αποτελέσματα

Δεξιότητες: παρατήρηση και πειραματισμός- σύγκριση και ταξινόμηση – ανάπτυξη επιστημονικής σκέψης (πρόβλεψη- δοκιμή -συμπέρασμα)

Στάσεις: ενίσχυση περιέργειας για τον φυσικό κόσμο- συνεργασία και συμμετοχή- σεβασμός στη διαδικασία πειραματισμού

Προσδοκώμενα αποτελέσματα: να περιγράφουν τί συμβαίνει όταν αφήνουμε αντικείμενα – να εξηγούν με απλά λόγια γιατί πέφτουν –να αναγνωρίζουν ότι στο διάστημα τα πράγματα «αιωρούνται»- να συμμετέχουν ενεργά σε πειράματα.

Είδαμε πολλά vibeo σχετικά με το διάστημα και τη ζωή εκεί…

Αρχικά, τα παιδιά πειραματίστηκαν αφήνοντας να πέσουν διάφορα αντικείμενα από διαφορετικά ύψη, όπως ένα μολύβι, ένα βιβλίο και ένα φύλλο χαρτί. Παρατήρησαν ότι όλα τα αντικείμενα κατέληξαν στο πάτωμα.

Στη συνέχεια, αναρωτήθηκαν γιατί συμβαίνει αυτό και εξέφρασαν τις δικές τους ιδέες, όπως «γιατί είναι βαριά» ή «γιατί έτσι γίνεται» κτλ.. Με αφορμή αυτές τις απόψεις, εξηγήθηκε ότι η Γη ασκεί μια δύναμη που τραβά όλα τα αντικείμενα προς το κέντρο της. Η δύναμη αυτή ονομάζεται βαρύτητα.

Έπειτα, τα παιδιά πειραματίστηκαν για να διαπιστώσουν ποιο αντικείμενο πέφτει πιο γρήγορα, συγκρίνοντας ένα φύλλο χαρτί και ένα βιβλίο.

Τέλος, έγινε αναφορά στο διάστημα, όπου η βαρύτητα δεν δρα με τον ίδιο τρόπο όπως στη Γη. Εκεί, τα αντικείμενα δεν πέφτουν προς τα κάτω αλλά αιωρούνται, καθώς δεν υπάρχει η ίδια δύναμη να τα τραβά.

«Τα λεμόνια-αστροναύτες και το μυστικό της βαρύτητας!»

Ένα πείραμα για τη βαρύτητα και την άνωση.

(Ένα παραμύθι που φτιάχτηκε από την εκπαιδευτικό Δήμου Μαρία, για να κατανοήσουν τα παιδιά τη δύναμη της βαρύτητας, της άνωσης και να δοθεί  η  αφορμή ώστε να γίνουν  συγκρίσεις με το τί συμβαίνει στη γη και τί στο διάστημα. Το παραμύθι είναι η “γέφυρα” που θα τους οδηγήσει στο πείραμα, γιατί τα παιδιά καταλαβαίνουν καλύτερα δύσκολα νοήματα, όταν υπάρχει μια ιστορία που να τους κινεί το ενδιαφέρον και με απλό τρόπο να τους παρουσιάζει το θέμα που πρόκειται να επεξεργαστούν. )

«Μια φορά κι έναν καιρό ήταν τρία λεμόνια: Ο Φλούδας, που καμάρωνε για την ωραία κίτρινη φλούδα του,  η  Μισοφλουδίτσα, που ποτέ δεν φορούσε όλη της την φλούδα και τριγυρνούσε μόνο με το μαγιό της, και ο Ξεφλούδης, που ήταν ντροπαλός τύπος, και όλο παραπονιόταν πως δεν είχε καθόλου φλούδα.  Και οι τρεις ήταν αχώριστοι και  πάντα έψαχναν για νέες περιπέτειες

Μια μέρα αποφάσισαν να πάνε για μια βουτιά στη θάλασσα

Ο Φλούδας  φώναξε: «Κοιτάξτε με ! Πετάω!»

Η Μισοφλουδίτσα είπε: «Εγώ είμαι στη μέση!»

Ο Ξεφλούδης  είπε: «Ωχ… εγώ πάω κάτω στο βυθό !Βοήθεια!»

Καθώς έπαιζαν στο νερό, είδαν κάτι να λαμπυρίζει στον ουρανό. Ήταν ένα μικρό διαστημόπλοιο που κατέβαινε σιγά-σιγά προς την παραλία! Από μέσα βγήκε ένας χαμογελαστός αστροναύτης και τους είπε: «Γειά σας, μικρά λεμόνια! Ψάχνω γενναίους ταξιδιώτες για μια αποστολή στο διάστημα. Θέλετε να έρθετε;» Τα τρία λεμόνια κοιτάχτηκαν μεταξύ τους.

Ο Φλούδας πετάχτηκε πρώτος:
«Φυσικά! Με τέτοια φλούδα, είμαι φτιαγμένος για λάμψη στα αστέρια! θέλω να δείξω τη φλούδα μου σε όλο το σύμπαν!»

Η Μισοφλουδίτσα είπε γελώντας:
«Εγώ είμαι κάπου στη μέση… αλλά μου αρέσει η  περιπέτεια!»

Ο Ξεφλούδης χαμογέλασε:
«Κι εγώ θέλω να δω αν μπορώ να… επιπλέω χωρίς τη φλούδα μου στο διάστημα!»

Έτσι, χωρίς δεύτερη σκέψη, μπήκαν όλοι μαζί στο διαστημόπλοιο.

Όταν έφτασαν στο διάστημα, έγινε κάτι μαγικό…Όλοι άρχισαν να πετούν μαζί!

Ο Φλούδας δεν καμάρωνε πια μόνο για τη φλούδα του.  «Εδώ δεν υπάρχει πάνω και κάτω! Είμαστε παντού!»

Η Μισοφλουδίτσα δεν ένιωθε «στη μέση». «Ούτε πολύ, ούτε λίγο… στο διάστημα είμαι τέλεια!» φώναξε χαρούμενα, κάνω και μπαλέτο.
Ο Ξεφλούδης, που πριν φοβόταν το νερό, τώρα πετούσε σαν πύραυλος.
«Εδώ πάνω δεν υπάρχει βυθός! Είμαι ελεύθερος!» είπε και έκανε σβούρες, δεν φοβόταν που ήταν διαφορετικός.

 Ο αστροναύτης τους κοίταξε και χαμογέλασε.
«Βλέπετε; Στο διάστημα δεν έχει σημασία πώς είσαι απ’ έξω… δεν μετράει αν έχεις φλούδα, μισή φλούδα ή καθόλου. Όλοι μπορείτε να πετάξετε!»

Δεν έχει σημασία πόση «φλούδα» έχεις…αλλά με ποιους πετάς μαζί, είπαν τα τρία λεμόνια.

Και από τότε, τα τρία λεμόνια ταξιδεύουν από πλανήτη σε πλανήτη, ζώντας τις πιο ζουμερές περιπέτειες… παρέα! Αν κοιτάξετε καλά στον ουρανό μπορεί να δείτε να πετούν μαζί χαρούμενα που νίκησαν τη βαρύτητα, αλλά και την άνωση!”

Πάμε να το διαπιστώσουμε…

Πήραμε τα τρία μικρά λεμόνια. Ένα με ολόκληρη την φλούδα του, ένα με λίγη φλούδα και ένα με καθόλου. Μπαίνει το ερώτημα αν αυτά μπουν στο νερό ποιο θα επιπλέει.

Τα παιδιά κάνουν υποθέσεις και στην συνέχεια πάμε να διαπιστώσουμε ποιες από αυτές είναι σωστές.

Βάζουμε τα λεμόνια στο νερό  και παρατηρούμε τι θα συμβεί  

 Βλέπουμε ότι:

Λεμόνι με φλούδα …επιπλέει

το καθαρισμένο λεμόνι… βυθίζεται

Λεμόνι με λίγη φλούδα… μένει κάπου στη μέση

Γιατί γίνεται αυτό; Γιατί όλα τα λεμόνια λόγο της βαρύτητας δεν πάνε προς τα κάτω;

Άρα η διαφορά δεν οφείλεται μόνο σε αυτή, μάλλον υπάρχει και κάποια άλλη δύναμη! Εξηγούμε ότι  εδώ υπάρχει μια δύναμη που  τη λέμε  Άνωση.

Όταν ένα αντικείμενο μπαίνει στο νερό: Το νερό σπρώχνει το αντικείμενο προς τα πάνω (άνωση). Έτσι επιπλέουμε και εμείς όταν κάνουμε μπάνιο στη θάλασσα.

Ταυτόχρονα η  βαρύτητα το τραβάει προς τα κάτω.

 Το τι θα συμβεί εξαρτάται από το ποια δύναμη είναι μεγαλύτερη

Αναρωτιόμαστε μήπως  παίζει ρόλο η φλούδα;

Και πραγματικά,  η φλούδα του λεμονιού,  έχει μικρές «τσέπες» με αέρα, έχει αέρα μέσα της και γι’αυτό είναι πιο “ελαφριά” (λιγότερο πυκνή)

Η λιγότερη φλούδα, σημαίνει μέτρια πυκνότητα και άρα το λεμόνι μας ισορροπεί και μένει στη μέση. Χωρίς φλούδα, άρα χωρίς αέρα, το λεμόνι μας βυθίζεται

Η Βαρύτητα τραβάει το λεμόνι προς τα κάτω, ενώ η  Άνωση (νερό), το  σπρώχνει προς τα πάνω.

Με λίγα λόγια: Δεν είναι ότι αλλάζει η βαρύτητα, αλλά αλλάζει η πυκνότητα και η άνωση λόγω της φλούδας.

 Σχέση με την έλλειψη βαρύτητας στο διάστημα

Στο διάστημα (π.χ. στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό) υπάρχει μικροβαρύτητα, δηλαδή 

τα αντικείμενα δεν “πέφτουν” προς τα κάτω. Δεν υπάρχει “πάνω” και “κάτω”
Δεν υπάρχει επιπλέει ή  βυθίζεται και γι’αυτό, όλα τα λεμόνια, θα αιωρούνται μαζί!

Τα παιδιά ζωγράφισαν το πείραμα…

Και η εξερεύνηση στον κόσμο των δυνάμεων γύρω μας, συνεχίζεται. ..

Ένα ποτήρι που δεν χύνει το νερό του!

Για το πείραμα χρειαστήκαμε ένα ποτήρι, νερό και ένα χαρτί  πιο μεγάλο από το στόμιο του ποτηριού. Στην αρχή γεμίσαμε ένα ποτήρι με νερό και όταν το αναποδογυρίσαμε είδαμε,  ότι φυσικά ,όπως σωστά είχαμε υποθέσει το νερό λόγω της βαρύτητας χύνεται στον νεροχύτη μας.

Στη συνέχεια, γεμίσαμε το ποτήρι με νερό  και βάλαμε το χαρτί πάνω στο στόμιο του ποτηριού. Κρατήσαμε  καλά το χαρτί με το χέρι μας και γυρίσαμε το ποτήρι ανάποδα. Αφήσαμε σιγά-σιγά το χέρι μας  και… Τι να  δούμε;
Το χαρτί δεν έπεσε και το νερό έμεινε μέσα στο ποτήρι!

Σκεφτήκαμε πολύ γιατί μπορεί να  συμβαίνει αυτό.  Τα παιδιά υποψιασμένα από τα προηγούμενα πειράματα με τις δυνάμεις, είπαν πως κάποια δύναμη θα κρύβεται πάλι εκεί! Δεν μπόρεσαν να σκεφτούν άλλη από αυτή του αέρα που βρίσκεται έξω από το ποτήρι.

Ο αέρας είναι παντού γύρω μας, ακόμα κι αν δεν τον βλέπουμε! Όταν γυρίζουμε το ποτήρι ανάποδα, ο αέρας από κάτω σπρώχνει το χαρτί προς τα πάνω και το κρατάει στη θέση του. Με άλλα λόγια ο αέρας έκανε τα μαγικά του και με τη δύναμη του κράτησε το  χαρτί, ώστε να μη χυθεί το νερό μέσα από το ποτήρι!

Αυτή η δύναμη λέγεται: Ατμοσφαιρική πίεση

Αυτό φάνηκε στα μάτια των παιδιών κάτι μαγικό. Το ποτήρι έκανε βόλτα στους διαδρόμους του Νηπιαγωγείου, στις αίθουσες, στην αυλή  και με ενθουσιασμό είπαν πώς ο αέρας  νίκησε  τη βαρύτητα!

Αναρωτιόμαστε τί θα συνέβαινε στο διάστημα;

Το νερό θα έφευγε από το ποτήρι , το χαρτί θα έφευγε κι αυτό και όλα θα… αιωρούνταν!

Στο διάστημα όλα πετάνε γιατί δεν υπάρχει βαρύτητα όπως εδώ και δεν υπάρχει και αέρας να σπρώχνει»

Ε, τώρα που μάθαμε τα μυστικά του διαστήματος και των αστροναυτών, βάλτε τις στολές σας, τα κράνη σας και πάμε για ένα ταξιδάκι στο διάστημα…. Φυυυυύγαμεεεεεε!

Οι δράσεις πραγματοποιήθηκαν από Δήμου Μαρία