ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2026: οι πηγές του κειμένου της κ.Βεργολιά
Συγγραφέας: pantsouka στις 29 Μαΐου, 2026
Το άρθρο της Μαργαρίτας Βεργολιά στηρίζεται σε δύο άρθρα του Μαϊου 2026
ΘΕΜΑ Η ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΡΙΣΗ
ΤΑ ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΚΟΜΙΖΟΥΝ ΤΑ ΔΥΟ ΑΡΘΡΑ
ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΟΥΝ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΝΑ ΤΑ ΑΝΑ-ΣΥΝΘΕΣΕΙ
1) Η ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΗΜΕΡΑ ΑΦΟΡΑ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ, ΚΑΙ ΤΟΝ ΜΗ ΑΝΕΠΤΥΓΜΕΝΟ!
2) ΔΕΝ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ ΜΟΝΟ – ΚΥΡΙΩΣ ΣΕ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΛΕΟΝ
3) ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΗ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ
4) ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ SMARTPHONES
Why birth rates are falling everywhere all at once
Homes and phones are part of the reason for the demographic shift changing our world
John Burn-Murdoch
Published May 16 2026
https://www.ft.com/content/fba35eca-df3a-4ad6-b42d-eb08eb7c9ad3?syn-25a6b1a6=1
Η ΑΡΧΗ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ME ΤΟΝ ΠΡΟΛΟΓΟ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 1
Σε περισσότερες από τις μισές χώρες του κόσμου —συγκεκριμένα στα δύο τρίτα των 195 κρατών— ο μέσος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα έχει πέσει κάτω από το «ποσοστό αναπλήρωσης» του 2,1, το οποίο απαιτείται για να παραμείνει σταθερός ο πληθυσμός χωρίς τη συμβολή της μετανάστευσης. Σε 66 χώρες, ο μέσος αυτός όρος πλησιάζει πλέον περισσότερο το ένα παιδί παρά τα δύο. Σε ορισμένες μάλιστα, ο πιο συνηθισμένος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα είναι πλέον το μηδέν.
Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΕΠΙΛΟΓΟ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ 1 (ΚΙ ΑΚΟΜΗ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΤΟΥ ΜΟΡΦΗ, ΟΠΩΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΑ ΝΕΑ)
Η ανάλυση δεδομένων —που εκτείνονται από τα δημογραφικά αρχεία έως τις αναζητήσεις στην Google— δείχνει ότι, παρόλο που πολλοί παράγοντες συμβάλλουν στη μείωση των γεννήσεων, η πιο πρόσφατη κατακόρυφη πτώση φαίνεται να συνδέεται με τη χρήση της τεχνολογίας.
Η γήρανση του πληθυσμού συρρικνώνει το εργατικό δυναμικό και φρενάρει την αύξηση της παραγωγικότητας και του βιοτικού επιπέδου — η οικονομική στασιμότητα της Ιαπωνίας από τη δεκαετία του 1990 και μετά εξηγείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τα χαμηλά ποσοστά γεννητικότητας, τα οποία μείωσαν τον πληθυσμό σε παραγωγική ηλικία.
Παράλληλα, οι δημοσιονομικές πιέσεις από τις διογκούμενες δαπάνες για συντάξεις και υγειονομική περίθαλψη εκτοπίζουν τις επενδύσεις σε υποδομές, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός αισθήματος παρακμής που τροφοδοτεί την αντισυστημική πολιτική.
ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ κ.Βεργολιά δηλαδή
ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ 2 ΚΑΙ 3 ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ ΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΑ ΣΗΜΕΙΑ (αλλά και με άλλα στα οποία τεκμηριώνεται η μη επαρκής σύνδεση των οικονομικών αιτιών και των κοινωνικών στερεοτύπων με τη δημογραφική κατάρρευση)
Τα ποσοστά γεννήσεων συχνά καταρρέουν παρά τις επιθυμίες των ανθρώπων, και όχι εξαιτίας τους. Οι περισσότεροι νέοι άνδρες και γυναίκες εξακολουθούν να αναφέρουν ότι επιθυμούν περίπου δύο παιδιά – ακόμη και στη Νότια Κορέα, όπου οι περισσότερες γυναίκες πλέον δεν έχουν κανένα. Αντίθετα, υπάρχει ένα «χάσμα γονιμότητας» μεταξύ στόχων και αποτελεσμάτων, λόγω τριβών και απογοητεύσεων που έχουν μεγάλη σχέση με τον σύγχρονο τρόπο ζωής – συμπεριλαμβανομένων των σπιτιών μας και, ολοένα και περισσότερο, των τηλεφώνων μας
Για πάντα ελεύθεροι
Τις προηγούμενες δεκαετίες, ο δείκτης γονιμότητας παγκοσμίως μειωνόταν επειδή τα ζευγάρια επέλεγαν να κάνουν λιγότερα παιδιά. Σήμερα, ο κύριος λόγος είναι ότι υπάρχουν, απλώς, λιγότερα ζευγάρια.
(…)
Δυσαρεστημένοι με τις καθαρά οικονομικές εξηγήσεις, οι ερευνητές αρχίζουν να δείχνουν με το δάχτυλο έναν νέο ένοχο – τις ψηφιακές συσκευές και πλατφόρμες που παίζουν τεράστιο ρόλο στη ζωή των νέων σε όλο τον κόσμο.
Οι Nathan Hudson και Hernan Moscoso-Boedo του Πανεπιστημίου του Σινσινάτι δημοσίευσαν τον περασμένο μήνα μια εργασία που εξέταζε τα ποσοστά γεννήσεων μέσα από το πρίσμα της ανάπτυξης δικτύων κινητής τηλεφωνίας 4G στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο αριθμός των γεννήσεων μειώθηκε πρώτος και ταχύτερα στις περιοχές που απέκτησαν νωρίτερα συνδεσιμότητα κινητής τηλεφωνίας υψηλής ταχύτητας. Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι τα smartphones έχουν μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι περνούν χρόνο μεταξύ τους, μειώνοντας απότομα την κοινωνικοποίηση με φυσική παρουσία και οδηγώντας στην κατάρρευση της γονιμότητάς τους. Η έρευνα των Financial Times δείχνει ότι η ίδια τάση έχει επηρεάσει και άλλες χώρες.
Για παράδειγμα, τα ποσοστά γεννήσεων στις ΗΠΑ, τη Βρετανία και την Αυστραλία για εφήβους και νεαρούς ενήλικες ήταν σε γενικές γραμμές σταθερά στις αρχές της δεκαετίας του 2000, αλλά άρχισαν να μειώνονται σημαντικά από το 2007. Η ίδια πτωτική πορεία ξεκίνησε στη Γαλλία και την Πολωνία γύρω στο 2009 και στο Μεξικό, το Μαρόκο και την Ινδονησία γύρω στο 2012. Αυτό που ήταν σταθερή μείωση της γονιμότητας στην Γκάνα, τη Νιγηρία και τη Σενεγάλη έγινε απότομη πτώση μεταξύ 2013 και 2015.
Όλα αυτά τα σημεία καμπής συνέπεσαν με τη μαζική υιοθέτηση των smartphone στις τοπικές αγορές — όπως μετρήθηκε από τις αναζητήσεις της Google για εφαρμογές για κινητά.
Σε κάθε χώρα, το ποσοστό γεννήσεων κατρακύλησε μετά την εισαγωγή των smartphones, ανεξάρτητα από την προηγούμενη τάση. Όσο νεότερη ήταν η ηλικιακή ομάδα, τόσο πιο έντονη ήταν η ύφεση – μια κατοπτρική εικόνα των προτύπων χρήσης smartphone.
Η Melissa Kearney, καθηγήτρια οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Notre Dame, λέει ότι είναι «αρκετά πιθανό το σύγχρονο περιβάλλον ψηφιακών μέσων να έχει βαθιές επιπτώσεις στην κοινωνία που έχουν οδηγήσει σε μείωση των ρομαντικών ερωτικών σχέσεων (romantic coupling)
Πράγματι, η θέση των Hudson και Moscoso-Boedo ότι ο βασικός παράγοντας είναι ο λιγότερος χρόνος που αφιερώνεται στην κοινωνικοποίηση με φυσική παρουσία υποστηρίζεται από στοιχεία από δεκάδες χώρες. Στη Νότια Κορέα, η κοινωνικοποίηση των νέων ενηλίκων με φυσική παρουσία έχει μειωθεί στο μισό μέσα σε 20 χρόνια.
«Για να γνωρίσεις ένα άτομο που πρόκειται να παντρευτείς, πρέπει να περάσεις από το μυαλό πολλών ανθρώπων (requires filtering through a lot of people)», λέει ο δημογράφος Lyman Stone. «Αν κοινωνικοποιείσαι πολύ λιγότερο, σου παίρνει πολύ περισσότερο χρόνο για να βρεις ένα ταίρι, αν βρεις τελικά ένα». Και προσθέτει: «Αν περνάς πολύ χρόνο κοινωνικοποιούμενος με τους συνομηλίκους σου στον πραγματικό κόσμο, τα πρότυπά σου [για έναν πιθανό σύντροφο] βασίζονται στον πραγματικό κόσμο. Αν περνάς τον χρόνο σου στο Instagram, τα πρότυπά σου βασίζονται σε μια τεχνητή αίσθηση του τι είναι φυσιολογικό».
(…)Πολλοί άνθρωποι επιλέγουν συνειδητά και με χαρά μια ζωή χωρίς σύντροφο ή παιδιά. Τα δεδομένα δείχνουν όμως ότι, στο σύνολο της κοινωνίας, ο αριθμός των ανθρώπων που βρίσκουν σύντροφο και κάνουν παιδιά μειώνεται, παρά τις αρχικές τους προθέσεις. Αυτή η τάση είναι ιδιαίτερα έντονη στα πιο αδύναμα οικονομικά στρώματα και συνοδεύεται από αυξανόμενα ποσοστά μοναξιάς, αλλά και από μεγάλες απογοητεύσεις γύρω από το φλερτ και τα ραντεβού.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αφήνουν το στίγμα τους
Στα ζευγάρια, η σεξουαλική δυσλειτουργία εμφανίζει υψηλότερα ποσοστά ανάμεσα στους νεαρούς ενήλικες που κάνουν την πιο εκτεταμένη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, σημειώνει η Φινλανδή δημογράφος Άννα Ρότκιρχ.
Η ίδια υποστηρίζει ότι ο χρόνος που αναλώνεται στα social media —καθώς και οι αξίες και ο τρόπος ζωής που προβάλλουν αυτές οι πλατφόρμες— δυσκολεύει πλέον τους νέους να δημιουργήσουν σταθερές σχέσεις και δεσμούς.
Η Άλις Έβανς από το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ προσθέτει ότι όσο πιο παραδοσιακή είναι μια κουλτούρα ως προς τους ρόλους των φύλων, τόσο μεγαλύτερος είναι ο αντίκτυπος των smartphone στα ποσοστά γεννητικότητας.
Τα δεδομένα επιβεβαιώνουν αυτή την τάση: η Μέση Ανατολή και η Λατινική Αμερική καταγράφουν μερικές από τις πιο απότομες κάμψεις στα ποσοστά γεννητικότητας την τελευταία δεκαετία, ενώ μια πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης συνδέεται με χαμηλότερη γονιμότητα στην Υποσαχάρια Αφρική. Αντίθετα, στη Νότια Ασία, όπου η πρόσβαση των γυναικών στο διαδίκτυο είναι συχνά πιο περιορισμένη, ο αριθμός των ανθρώπων που παραμένουν ελεύθεροι είναι μικρότερος.
Η Έβανς περιγράφει το φαινόμενο ως «πολιτισμικό αλμα» (cultural leapfrogging), εξηγώντας ότι «το Instagram και το TikTok επιτρέπουν στις νεαρές γυναίκες σε όλο τον κόσμο να παρακάμπτουν τις παραδοσιακές δομές εξουσίας… αυξάνοντας τις προσδοκίες τους από μια σχέση με τρόπο για τον οποίο οι άνδρες ομόλογοί τους συχνά δεν είναι προετοιμασμένοι».
Η έρευνα των FT έδειξε επίσης ότι το αναδυόμενο ιδεολογικό χάσμα μεταξύ νεαρών ανδρών και γυναικών αποτελεί φαινόμενο της εποχής των smartphone και εντοπίζεται κυρίως σε όσους δεν έχουν πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Σε αυτή την κοινωνική ομάδα, οι γυναίκες έχουν μετατοπιστεί πολιτικά προς τα αριστερά, οι άνδρες όχι, με αποτέλεσμα η δημιουργία σχέσεων και οι γεννήσεις να έχουν κυριολεκτικά κατακρημνιστεί.
ΣΤΟ ΕΠΟΜΕΝΟ ΣΗΜΕΙΟ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ Η ΕΡEΥΝΑ ΤΩΝ FT ΕΡΧΕΤΑΙ «ΠΡΟΣ ΕΠΙΡΡΩΣΗ» ΟΣΩΝ ΛΕΕΙ Η ΣΑΣΜΑΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ (μόνο που αυτό είναι αδύνατο να το καταλάβει κανείς από το κείμενο 1)
Το αίσθημα ανασφάλειας ως αποτρεπτικός παράγοντας
Μια πιθανότητα είναι ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εντείνουν και παγιώνουν τις αντιδράσεις των ανθρώπων απέναντι σε υφιστάμενες τάσεις, όπως οι δυσκολίες στέγασης ή η μεταβαλλόμενη οικονομική θέση ανδρών και γυναικών. Αυτό κάνει κοινωνικές διεργασίες που κανονικά διαρκούν δεκαετίες να μοιάζουν με ξαφνικά, ορμητικά κύματα, διογκώνοντας τις οικονομικές ανησυχίες και γεννώντας ένα μόνιμο αίσθημα ανασφάλειας και άγχους, το οποίο τελικά λειτουργεί ανασταλτικά για την τεκνοποίηση.
Άλλωστε, οι θεωρίες για τον αντίκτυπο των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας στις σχέσεις και τη γονιμότητα δεν γεννήθηκαν στην εποχή των smartphone.
Το 2001, οι ερευνητές Ρόμπερτ Χόρνικ και Εμίλ ΜακΑνάνι διαπίστωσαν ότι η πτώση των δεικτών γεννητικότητας συνδεόταν πολύ πιο στενά με την κατοχή τηλεόρασης παρά με το εισόδημα ή το επίπεδο εκπαίδευσης.
Μια δεκαετία αργότερα, μελέτη της Ελιάνα Λα Φεράρα και άλλων ερευνητών έδειξε ότι η παρακολούθηση τηλεοπτικών σαπουνόπερων που πρόβαλαν ολιγομελείς οικογένειες οδήγησε τις γυναίκες στο να κάνουν λιγότερα παιδιά.
Το 2018, οι Άντριεν Λούκας και Νίκολας Γουίλσον διαπίστωσαν ότι η ύπαρξη τηλεόρασης στο σπίτι οδηγούσε τα ζευγάρια στο να κάνουν λιγότερο σεξ.
Αν αναλογιστεί κανείς ότι η χρήση του smartphone είναι πολύ πιο έντονη, παρατεταμένη και μοναχική δραστηριότητα σε σύγκριση με την παρακολούθηση τηλεόρασης, οι επιπτώσεις της αναμένονται πολύ μεγαλύτερες.
Why so few babies? We might have overlooked the biggest reason of all.
Author: Sussman, A. L.
Source: New York Times
Format: Article
Publication Date: 7 May 2026
https://www.pressreader.com/singapore/the-straits-times/20260511/281904484802283
Το ζήτημα δεν είναι απλώς οικονομικό —το περιβόητο «κόστος διαβίωσης» που επιστρατεύεται τόσο συχνά ως δικαιολογία για το ότι οι άνθρωποι επιλέγουν να κάνουν μικρότερες οικογένειες. Η κρατική στήριξη προς τους γονείς μπορεί να βοηθήσει, αλλά σε γενικές γραμμές, οι άνθρωποι κάνουν λιγότερα παιδιά τόσο σε χώρες που προσφέρουν ελάχιστα, όσο και σε εκείνες που φημίζονται για τα γενναιόδωρα οικογενειακά τους επιδόματα. Επιπλέον, η τάση αυτή παραμένει ίδια τόσο μεταξύ εκείνων που πασχίζουν να τα βγάλουν πέρα οικονομικά, όσο και μεταξύ εκείνων που, όπως η οικογένεια Ριβέρα, διαθέτουν ανώτατα πτυχία και καλοπληρωμένες δουλειές.
Αυτό που ενώνει αυτές τις τόσο διαφορετικές κουλτούρες, τα πολιτικά περιβάλλοντα και τα δημογραφικά στρώματα —όπως συνειδητοποιούν πλέον οι ερευνητές— είναι ένα διάχυτο, ασφυκτικό αίσθημα των νέων ότι το μέλλον είναι υπερβολικά αβέβαιο για να αναλάβουν τη διά βίου δέσμευση της γονεϊκότητας. Ας το ονομάσουμε «vibes theory» ) για τη δημογραφική συρρίκνωση.
Το μέλλον δεν ήταν ποτέ εγγυημένο, αλλά μοιάζει σαν να ζούμε σε μια εποχή θεαματικής αβεβαιότητας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η διάρκεια διατήρησης μιας θέσης εργασίας έχει συρρικνωθεί και η αστάθεια των εισοδημάτων έχει αυξηθεί. Το προσδόκιμο ζωής, που κάποτε ακολουθούσε μια ασταμάτητη ανοδική πορεία, έχει πέσει για τις γυναίκες και τους άνδρες με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο. Πολλές από τις δυνάμεις πάνω στις οποίες είναι χτισμένη η οικονομία μας —η τεχνητή νοημοσύνη (A.I.), η μετανάστευση, το παγκόσμιο εμπόριο— φαντάζουν ανησυχητικά ασταθείς· η «απορρύθμιση» (disruption), που κάποτε ήταν συνώνυμο της αναστάτωσης ή του προβλήματος, αποτελεί πλέον το κυρίαρχο ήθος ενός τρομακτικά ισχυρού κλάδου της οικονομίας μας.
Η άνοδος των αγορών προβλέψεων (prediction markets) έχει μετατρέψει τον κόσμο σε ένα απέραντο καζίνο. Η κλιματική κρίση κλιμακώνεται εκτός ελέγχου, όπως ακριβώς και το κόστος για οτιδήποτε θα μπορούσε να καταστήσει εφικτή τη γονεϊκότητα — είτε αυτό σημαίνει ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι κάποιου είτε τη φύλαξη των παιδιών. Ο τελευταίος μισός αιώνας μάς έφερε μια ιλιγγιώδη ανισότητα, η οποία συνοδεύτηκε από κατακόρυφη πτώση της κοινωνικής κινητικότητας.
Οι δύο γενιές που βρίσκονται σήμερα σε ηλικία τεκνοποίησης φέρουν τα ψυχολογικά και οικονομικά σημάδια μιας ενηλικίωσης που σημαδεύτηκε από καταστροφές παγκόσμιας κλίμακας: οι γηραιότεροι Millennials εισήλθαν στην αγορά εργασίας κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης, βλέποντας πολλοί από αυτούς τους γονείς τους να χάνουν τις δουλειές ή τα σπίτια τους. Από την άλλη, τα μέλη της Gen Z, των οποίων οι ζωές ανατράπηκαν από την πανδημία του Covid-19, βρίσκονται τώρα να ανταγωνίζονται την τεχνητή νοημοσύνη για μια θέση εργασίας εισαγωγικού επιπέδου ή ακόμα και για πιθανούς συντρόφους. Την ίδια στιγμή, ο άνθρωπος που διοικεί την Αμερική μοιάζει απόλυτα αφοσιωμένος στο να προκαλεί το χάος, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο εξωτερικό.
Ακόμη και η ίδια η μείωση των ποσοστών γονιμότητας τροφοδοτεί αυτόν τον φαύλο κύκλο: Πώς θα λειτουργήσει η κοινωνία αν κάθε γενιά είναι μικρότερη από την προηγούμενη; Η συγγραφέας Άστρα Τέιλορ (της γενιάς Gen X) αποκαλεί την εποχή μας «την εποχή της ανασφάλειας»· η συγγραφέας Κάιλα Σκάνλον (της γενιάς Gen Z) έχει περιγράψει την κατάσταση ως «το τέλος της προβλέψιμης προόδου». Η αβεβαιότητα της Gen Z για το μέλλον δεν μπορεί να αποτυπωθεί με τους συνήθεις δείκτες, ούτε να καταχωρηθεί τακτοποιημένα σε ένα υπολογιστικό φύλλο. Ίσως όμως να είναι ο αστάθμητος παράγοντας (ο «παράγοντας Χ») πίσω από την παγκόσμια ελεύθερη πτώση των γεννήσεων.
Η ΣΑΣΜΑΝ ΔΕΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΊ ΤΟΝ ΌΡΟ «ΠΟΛΥΚΡΊΣΗ»
Η κ.Βεργολιά φαινεται ότι επηρεάζεται από αρθρο που σχολιάζει και αξιοποιεί το αρθρο της Σάσμαν
Are falling birthrates a sign that society is waking up to the metacrisis?
Written by Olivia Nater | Published: May 13, 2026
https://populationconnection.org/blog/falling-birthrates-metacrisis/
She (Sussman) acknowledges that humanity has gone through times of deep uncertainty before, but suggests that this time, it’s more extreme. She points to the “polycrisis” — a term that describes all our interlinked socio-environmental crises, such as catastrophic climate change and biodiversity loss, widening inequality, worsening mental health, increasing polarization, and the high risk from AI and of nuclear devastation.
Αφήστε μια απάντηση