Aνθολόγιο λογοτεχνίας.

O προκομμένος Δημήτριος Γρ. Kαμπούρογλους
Εκτύπωση
Tην άνοιξη

Ω τι μέρα μαγική! τι αθάνατη λιακάδα!
λες και την έκανε ο Θεός μόνο για την Eλλάδα.
Θα έβγω έξω στους αγρούς, θα πέσω στο γρασίδι,
θα φάγω τρυφερούς βλαστούς, σαν πρόβατο, σα γίδι.
Tι θεία τεμπελιά!
Mε τέτοια μέρα σήμερα δεν είναι για δουλειά.

Tο καλοκαίρι

Tι ζέστη ανυπόφορη, τι σύννεφ’ από σκόνη,
που έξω από το σπίτι του όποιον ευρεί στραβώνει.
Tι λάβρα, τι αντηλιά!
Mε τέτοια μέρα σήμερα δεν είναι για δουλειά.

Tο φθινόπωρο

Ω τι ατέλειωτη βροχή, τι λάσπη, τι κακό,
τι υγρασία, τι σκοτεινιά! Mε πιάνει νευρικό…
Mου έρχεται στο σβέρκο μου να δέσω μια θηλειά.
Mε τέτοια μέρα σήμερα δεν είναι για δουλειά.

Tον χειμώνα

Tι ξεροβόρι! πώς χτυπούν τα κατωσάγωνά μου!
τρέμω σαν ψάρι, δεν μπορώ να βγω απ’ το πάπλωμά μου.
Tι ρίγος και τι τούρτουρο! μου πάγωσε η μιλιά.
Mε τέτοια μέρα σήμερα δεν είναι για δουλειά.

(από το βιβλίο: Δημήτριος Γρ. Kαμπούρογλους, Στίχοι και μύθοι διά τα παιδιά, Bιβλιοπωλείον της «Eστίας», 1904)

Παροιμίες και φύλλα εργασίας για το ψωμί.

Ας δούμε μερικές παροιμίες-εκφράσεις-αποφθέγματα για το ψωμί:

Παροιμίες

  • Αυτή η δουλειά έχει πολύ ψωμί: η δουλειά αυτή είναι σίγουρη ή αποφέρει μεγάλα κέρδη.
  • Βγάζω το ψωμί μου: κερδίζω τα απαραίτητα.
  • Δουλεύει για το ψωμί του: δουλεύει για τα αναγκαία της ζωής.
  • Εμείς ψωμί δεν έχουμε κι η γάτα πίτα σέρνει.
  • Η βιάση ψήνει το ψωμί, μα δεν το καλοψήνει.: ακόμα κι αν κάνεις κατι με βιασυνη, πιθανον να εχεις κανει λαθος.
  • Θα φάει πολλά ψωμιά ακόμη: θα γνωρίσει ή θα βιώσει πολλά.
  • Λίγα είναι τα ψωμιά του ή έφαγε τα ψωμιά του: δεν θα ζήσει για πολύ ακόμη.
  • Νηστεύει ο δούλος του Θεού,γιατί ψωμί δεν έχει.
  • Όταν κοιμάται ο γιόκας μου ψωμί δε μας γυρεύει.
  • Το έδωσε για ένα κομμάτι ψωμί: το έδωσε πολύ φτηνά, με μικρό αντάλλαγμα.
  • Φάγαμε μαζί ψωμί και αλάτι: έχουμε ζήσει πολλά μαζί ή είμαστε φίλοι από παλιά.
  • Ψωμί δεν έχουμε, ραπανάκια για την όρεξη: δεν έχουμε τα βασικά και ζητάμε τα επιπλέον.
  • Ψωμί δεν είχαμε, τυρί μας ήρθε.

Μέσα από τον παροιμιακό μας λόγο γίνεται φανερή η αξία του ψωμιού ως διατροφικό είδος.
«Όλα ‘ναι υφάδια της κοιλιάς και το ψωμί στημόνι».
«Το ψωμί είναι ο ίδιος ο Χριστός».

Η έλλειψή του είναι ταυτόσημη με την πείνα….
«Ο χορτάτος λέει ψωμί κι ο νηστικός ψωμάκι»
«Άνθρωπος που δεν πεινάει, τι θα πει ψωμί δεν ξέρει».
«Είπε το ψωμί ψωμάκι».
«το ψωμί τα δάκρυα δένει, το ψωμί τα σταματάει».

Το ψωμί ορίζει την σφυρηλατημένη φιλία.
«Εφάγαμε ψωμί κι αλάτι».
«Γλυκό ψωμί δεν έφαγαν»
«Έφαγα ψωμί στο σπίτι σου».
«Βρε τον ψωμοπάτη!» (Ορίζει τον άπιστο φίλο που περιφρονημένος από τους ανθρώπους και καταραμένος από το Θεό που αθέτησε τον όρκο του.)
«Μα το ψωμί που τρώω» (Ο καθημερινός άνθρωπος το σέβεται και ορκίζεται σ’ αυτό.)
«Να τιμάς το ψωμί που τρως» (ευχή γονέων στα παιδιά τους)
«Για ένα κομμάτι ψωμί το αγόρασα»
«Πιο πολύ ψωμί τρώγεται με μέλι παρά με ξίδι»
«Όποιος βαριέται να ζυμώσει πέντε μέρες κοσκινάει»
«Ψωμοτύρι και γλυκιά ζωή»
«της προκομμένης το ψωμί γρήγορα ανεβαίνει».
«Αυτό είναι ψωμοτύρι για μένα» (Εύκολη δουλειά)
«Πρέπει να φας πολλά καρβέλια ακόμα» (για κάποιον που αποτυγχάνει σε κάτι που δοκίμασε πάνω από τις δυνάμεις του).
«Ο νηστικός καρβέλια ονειρεύεται» (γι’ αυτούς που προσδοκούν υπερβολικά πράγματα).
«Θέλει βρεγμένα τα παξιμάδια» (για απαιτητικούς τεμπέληδες).

Από την Βίβλο…
Εγώ ειμί ο άρτος της ζωής.
Ουκ επ’ άρτω μόνω ζήσηται άνθρωπος.

Το ψωμί στον ποιητικό στίχο
«Σκύβω της γης και σαν ψωμί φιλώ το μυρισμένο χώμα».
(Ν. Καζαντζάκης)

«Οι νιες ζυμώνουνε ψωμί κι οι γριές το φούρνο πολεμάνε
κι όλοι αρχινούν τραγούδια της δουλειάς το μόχθο ν’ αλαφρώσουν».
(Ν. Καζαντζάκης)

«Να σας πω πως γίνεται
και στον κόσμο δίνεται
απ’ το σπόρο το σταράκι
το γλυκό – γλυκό ψωμάκι.»
(Χ. Σακελλαρίου)

«ΨΩΜΙ – ΠΑΙΔΕΙΑ – ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» το αίτημα του ελληνικού λαού.

Φύλλα εργασίας για το ψωμί…

Ο γεωργός – τραγούδι

Βάλε σε κάθε καλαθάκι από 1 ψωμάκι

Βάλε σε κύκλο την λέξη ΨΩΜΙ

Ένωσε κάθε λεξούλα με την σωστή εικόνα

Ένωσε τα ψωμάκια με τον σωστό αριθμό

Ο κύκλος του ψωμιού!

Ο κύκλος του ψωμιού Χάρης Σακελλαρίου
Εκτύπωση
Να σας πω πώς γίνεται
και στον κόσμο δίνεται
απ’ το σπόρο το σταράκι,
το γλυκό, γλυκό ψωμάκι.

Πρώτα πρώτα οι γεωργοί,
σαν οργώσουνε τη γη,
μες στη χούφτα σπόρο παίρνουν
και στη γη κάτω τον σπέρνουν.

Τον καλό το Θεριστή
τραγουδώντας, γελαστοί,
με δρεπάνια που γυαλίζουν
στάχυα ολόχρυσα θερίζουν.

Και στ’ αλώνι θα στρωθεί,
θα τριφτεί, θα πατηθεί
κι ύστερα το καθαρίζουν,
πιάνουνε και το λιχνίζουν.

Κι από εκεί θα φορτωθεί
και στο μύλο θ’ αλεστεί
κι η μυλόπετρα γυρίζει,
άσπρο αλεύρι μάς χαρίζει.

Σαν το παίρνει με χαρά
η καλή νοικοκυρά,
μες στη σκάφη τ’ απιθώνει
και το πλάθει, το ζυμώνει.

Κι όταν καλοζυμωθεί,
πάει στο φούρνο να ψηθεί,
με το φτυάρι μια του δίνουν
μέσα να ψηθεί τ’ αφήνουν.

Κι όταν βγει λαχταριστό,
ροδοκόκκινο, ζεστό,
τρώει, τρώει το παιδάκι
το γλυκό, γλυκό ψωμάκι.

ΠΟΙΗΜΑΤΑ

  Το ευλογημένο καράβι, ποίημα του Ζαχαρία Παπαντωνίου.

 

«Πού πας, καραβάκι, με τέτοιον καιρό;Σε μάχεται η θάλασσα, δεν τη φοβάσαι;
Άνεμοι σφυρίζουν και πέφτει νερό,
πού πας, καραβάκι, με τέτοιον καιρό;»

«Για χώρα πηγαίνω πολύ μακρινή.
Θα φέξουνε φάροι πολλοί να περάσω.
Βοριάδες, νοτιάδες θα βρω, μα θα φτάσω
με πρίμο αγεράκι, μ’ ακέριο πανί.»

«Κι οι κάβοι αν σου στήσουν τη νύχτα καρτέρι;
Απάνω σου αν πέσει το κύμα θεριό
και πάρει τους ναύτες και τον τιμονιέρη;
Πού πας, καραβάκι, με τέτοιον καιρό;»

«Ψηλά στο εκκλησάκι του βράχου, που ασπρίζει,
για μένα έχουν κάμει κρυφή λειτουργία·
ορθός ο Χριστός το τιμόνι μου αγγίζει,
στην πλώρη μου στέκει η παρθένα Μαρία.»

(από το βιβλίο: Zαχαρίας Λ. Παπαντωνίου, Xελιδόνια, Bιβλιοθήκη Eκπαιδευτικού Oμίλου, 1920)

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ

Φθινόπωρο τι φέρνεις;;

Σάκα κι όμορφο βιβλίο  τη βροχή

τους καστανάδες και το πρώτο κρύο