1.3

🎯 Οικονομική Αποστολή 1.3: Η ΣΤΕΝΟΤΗΤΑ

Ματίνα Κουβέλα, ΠΕ80

🔎 Εννοιολογικός Χάρτης: Από την Αντίθεση στην Επιλογή

ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ (Wants)

↔️

ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟΙ ΠΟΡΟΙ (Συντελεστές)

⬇️

🔥 ΣΤΕΝΟΤΗΤΑ (Θεμελιώδες Πρόβλημα)

⬇️

1. ΤΙ (What)
2. ΠΩΣ (How)
3. ΓΙΑ ΠΟΙΟΝ (For Whom)

⚖️ Πρόκληση 1: Η Θεμελιώδης Αντίθεση

Η Οικονομική Επιστήμη ασχολείται με τη δυσαναλογία: οι κοινωνικές ανάγκες (wants) είναι απεριόριστες, ενώ οι Παραγωγικοί Πόροι (συντελεστές) είναι περιορισμένοι.

ΒΑΣΙΚΟΣ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΣΤΕΝΟΤΗΤΑ: Η ανεπάρκεια των Συντελεστών Παραγωγής (και των παραγόμενων αγαθών) ώστε να επιτευχθεί η πλήρης ικανοποίηση όλων των ανθρώπινων αναγκών.

📝 ΑΝΑΛΥΣΗ:

  • Α. Χρόνος: Εξηγήστε γιατί η επιθυμία να παρακολουθήσετε όλες τις ταινίες και σειρές (απεριόριστη ανάγκη) συγκρούεται με τον περιορισμένο πόρο του διαθέσιμου ελεύθερου χρόνου.
  • Β. Φυσικοί Πόροι: Η επιθυμία για άπειρη ποσότητα φρούτων όλο τον χρόνο συγκρούεται με τον περιορισμό της καλλιεργήσιμης γης και των κλιματικών συνθηκών.

💸 Πρόκληση 2: Η Διάκριση Χρήματος & Παραγωγικών Πόρων

❌ ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ

Το Οικονομικό Πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη Χρήματος (απλώς ένα μέσο).
Είναι η έλλειψη φυσικών και παραγωγικών πόρων (πραγματικοί περιορισμοί).

💰 ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΣΗ:

Αν ένα κράτος τύπωνε απεριόριστο χρήμα, θα μπορούσε να παραχθεί άπειρη ποσότητα πετρελαίου; Δικαιολογήστε την απάντηση με βάση τη Στενότητα.

🌎 Πρόκληση 3: Παράγοντες Ενίσχυσης του Προβλήματος

Η Στενότητα, ως Θεμελιώδες Οικονομικό Πρόβλημα, εντείνεται εξαιτίας:

  • 1. Δημογραφικές Μεταβολές: Η αδιάκοπη αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού.
  • 2. Γεωπολιτικοί Κίνδυνοι: Κατασπατάληση πόρων σε καταστροφικούς πολέμους.
  • 3. Εξάντληση Φυσικών Πόρων: Μείωση πηγών μη ανανεώσιμων πρώτων υλών (π.χ. πετρέλαιο).
  • 4. Αναπτυξιακό Χάσμα: Έλλειψη κεφαλαίων και σύγχρονης τεχνολογίας.

🤔 ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΚΕΨΗ (ΕΦΑΡΜΟΓΗ):

  1. Πληθυσμός & Πόροι: Πώς η αύξηση του πληθυσμού επιδεινώνει άμεσα την έλλειψη πόρων όπως το καθαρό νερό;
  2. Τεχνολογία & Στενότητα: Αν μια φτωχή χώρα αποκτήσει σύγχρονη τεχνολογία, θα εξαλειφθεί εντελώς η στενότητα;
  3. Περιβάλλον & Πόροι: Πώς η συνεχής ικανοποίηση των απεριόριστων αναγκών μας επιβαρύνει το περιβάλλον και οδηγεί σε υπερβολική χρήση των μη ανανεώσιμων πόρων;

⚙️ Πρόκληση 4: Οικονομικές Αποφάσεις Επιλογής

Η Στενότητα οδηγεί κάθε οικονομία να λύσει τα εξής τρία προβλήματα επιλογής:

1. ΤΙ (WHAT)

Προβληματισμός: Πώς θα διατεθούν οι περιορισμένοι πόροι (π.χ. Εκπαίδευση vs Άμυνα);

2. ΠΩΣ (HOW) – ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ

Προβληματισμός: Με ποιον συνδυασμό πόρων θα επιτευχθεί το μέγιστο αποτέλεσμα (π.χ. χειρωνακτική εργασία vs αυτοματοποίηση);

3. ΓΙΑ ΠΟΙΟΝ (FOR WHOM) – ΙΣΟΤΗΤΑ

Προβληματισμός: Πώς θα διανεμηθεί η παραγωγή μεταξύ των μελών της κοινωνίας (π.χ. με βάση το εισόδημα ή την ανάγκη);

🏆 Πρόκληση 5: Αξιολόγηση Επιλογής

Η κυβέρνηση διαθέτει κεφάλαιο για να βελτιώσει είτε:
(Α) την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση (π.χ. νέα σχολεία) ή
(Β) τις Πανεπιστημιακές Υποδομές (π.χ. νέα εργαστήρια).

ΑΝΑΛΥΣΤΕ (Στο χαρτί σας):

  1. Ποια είναι η Θυσία (sacrifice) των πόρων αν επιλεγεί η Πανεπιστημιακή Υποδομή (Β);
  2. Η επιλογή (Α) εξυπηρετεί καλύτερα την Ισότητα (FOR WHOM); Εξηγήστε σύντομα.