Aπό το Υπ. Παιδείας εκδόθηκε η υπουργική απόφαση (ΦΕΚ, τ. 990/Β’/26-02-2026) με την οποία εξειδικεύεται σειρά  ζητημάτων που αναφύονται κατά τη διαδικασία εισαγωγής μαθητών/τριών σε Πρότυπα Σχολεία (Π.Σ.), Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία (ΔΗΜ.Ω.Σ.), Πρότυπα Εκκλησιαστικά Σχολεία (Π.Ε.Σ.) και Πειραματικά Σχολεία (ΠΕΙ.Σ.) και σχετίζονται με τον τρόπο εισαγωγής των μαθητών/τριών, τον τύπο των εξετάσεων ή της δοκιμασίας (τεστ) δεξιοτήτων, τη διαδικασία και τη διασφάλιση του αδιάβλητου της διαδικασίας και των αποτελεσμάτων καθώς και τον τρόπο πλήρωσης των κενών θέσεων.

Σημειώνεται ότι έχει προηγηθεί η σχετική, υπουργική απόφαση (ΦΕΚ, τ. 942/Β’/ 20-02-2026 ) με τις Οδηγίες του Υπ. Παιδείας  για τις ηλεκτρονικές  αιτήσεις εν όψει της έκδοσης εγκυκλίου για την υποβολή τους.  Υπενθυμίζεται ότι οι εισαγωγικές εξετάσεις των Προτύπων Σχολείων (Γ/σιων και Λυκείου) θα διεξαχθούν το Σάββατο, 25 Απριλίου 2026.

* Για να διαβάσετε την νέα Εγκύκλιο, περί των διαδικασιών εισαγωγής στα Πρότυπα Σχολεία, πατήστε: ΕΔΩ

▸ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΡΟΛΟ ΞΕΝΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΗ, ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΟΥ ΔΙΟΡΓΑΝΩΘΗΚΕ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΠΟ ΤΟ «ANATOLIA COLLEGE»

Έντεκα μαθητές του Προτύπου Γενικού Λυκείου Λάρισας συμμετείχαν στις εργασίες της 21ης Συνόδου του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών των Εφήβων (21st «Model United Nations Conference»), που διοργανώθηκε στο Αμερικανικό Κολλέγιο «Anatolia», στη Θεσσαλονίκη, από τις 13 έως 15 Φεβρουαρίου 2026. Περίπου 450 μαθητές από την Ιταλία, τη Γερμανία, την Κύπρο, την Αλβανία, την Τουρκία αλλά και από σχολεία της Ελλάδας ανέλαβαν ρόλους ως ξένοι διπλωμάτες. Συμμετέχοντας στις εργασίες της 21ης Συνόδου του ΟΗΕ εφήβων, οι μαθητές αναλαμβάνουν έναν ρόλο διπλωμάτη, διερευνούν διεθνή θέματα, συνεξετάζουν, μελετούν, συμβουλεύονται και, κατόπιν, αναπτύσσουν λύσεις σε παγκόσμια ζητήματα. Με άριστο χειρισμό της αγγλικής γλώσσας, συνεισφέρουν στην τελική διαμόρφωση ψηφισμάτων, τα οποία στη συνέχεια εγκρίνονται από την ολομέλεια του σώματος.

Οι μαθητές του Προτύπου ΓΕΛ Λάρισας υποστήριξαν με σθένος τις θέσεις των χωρών που εκπροσωπούσαν, υποβάλλοντας εύστοχα ερωτήματα σε εκπροσώπους άλλων χωρών. Συγκεκριμένα, εκπροσώπησαν την Ινδία οι μαθητές Άγγελος Γεωργίου, Δάφνη Μπακαρού, Γεώργιος Σουνάς, Έρικα Κοντοτάσιου, Βάλια Σακκά και Βασιλεία Κορδέλλα και τις Φιλιππίνες εκπροσώπησαν οι Αστέριος Γκανάς, Μιχάλης Μουλάς, Χαρούλα Μπαντή, Ναυσικά Καρτσαφλέκη και Μαριτίνα Παπαϊωάννου. Οι μαθητές του Προτύπου ΓΕΛ της πόλης μας έζησαν μια πραγματικά μοναδική εκπαιδευτική εμπειρία, η οποία προσομοιώνει τη διπλωματική διαδικασία, βοηθώντας τους να κατανοήσουν τη διεθνή πολιτική: Ενημερώθηκαν για επίκαιρα διεθνή θέματα, ευαισθητοποιήθηκαν για σημαντικά προβλήματα και εξοικειώθηκαν με τον κόσμο της διπλωματίας. Την προετοιμασία των μαθητών του Προτύπου Λυκείου Λάρισας ανέλαβε η φιλόλογος καθηγήτρια κ. Μαρία Λιάκου, Δρ. Γλωσσολογίας, υπεύθυνη του Ομίλου «Καλλιέργεια Ικανοτήτων Λόγου: Διπλωματία, Ρητορική, Κριτική σκέψη, Επιχειρηματολογία» που αποτελεί υλοποιούμενη, κατά τη τρέχουσα σχολική χρονιά, δράση του σχολείου.

* Τους ένδεκα μαθητές και μαθήτριες του σχολείου για την άριστη εμφάνιση και παρουσία τους στους ρόλους που ανέλαβαν συνεχάρησαν θερμά, απονέμοντας και τις Βεβαιώσεις (Certificates of successful participation),  ο Διευθυντής του Προτύπου ΓΕΛ Δρ. Χαράλαμπος Ανδρεόπουλος και ο Σύλλογος Διδασκόντων/-ουσών του σχολείου, με την ευχή για συνέχιση της επιτυχημένης τους πορείας στις τόσο ενδιαφέρουσες δράσεις για το χώρο – και τον κόσμο – της διπλωματίας.

Το Πρότυπο Γενικό Λύκειο Λάρισας και στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος  «Junior Achivment – Greece» υλοποιεί κατά τη τρέχουσα σχολική χρονιά τη δράση εικονικής μαθητικής επιχείρησης  «Aqua 0, Ζero waste».

Το παρόν ερωτηματολόγιο συντάχθηκε από την ομάδα μαθητών της εν λόγω εικονικής επιχείιρησης ως τμήμα της ερευνητικής διαδικασίας για την συλλογή στοιχείων και πληροφοριών της κοινής γνώμης. Σκοπός της μελέτης αυτής είναι η συγκέντρωση δεδομένων από νοικοκυριά της Ελληνικής κοινωνίας για το νερό, ώστε να δημιουργηθεί ένα προϊόν-υπηρεσία ανακύκλωσης του γκρίζου νερού, όσο το δυνατόν πιο κοντά στις προτιμήσεις των πολιτών.

Παρακαλούμε για τη συμμετοχή σας

Επισυνάπτουμε τον σύνδεσμο του Ερωτηματολογίου και παρακαλούμε για τη συμμετοχή σας (απάντηση στα ερωτήματα):

https://forms.gle/w2wjjgn3Hs4TFCGN8 

«Η ελληνική γλώσσα, της οποίας η Διεθνής Ημέρα τιμάται κάθε χρόνο στις 9 Φεβρουαρίου, είναι οικουμενικά παραδεκτό πως δεν εκφράζει μόνον τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και την παράδοση του λαού μας που την ομιλεί, αλλά με όχημα και την άσβεστη κλασσική παιδεία συνιστά, πλέον, μια παγκόσμια πνευματική κληρονομιά».

Τα παραπάνω τόνισε η Λαρισαία καθηγήτρια Γλωσσολογίας, Κοσμήτωρ της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Νικολέττα Τσιτσανούδη–Μαλλίδη, μιλώντας (τη Τρίτη 10-02-2026) τους μαθητές και μαθήτριες του Προτύπου Γενικού Λυκείου Λάρισας, με αφορμή την παγκόσμια εορτή της ελληνικής γλώσσας την 9η Φεβρουαρίου.

Η καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας αποτελεί ένα σημαντικό γεγονός για τον ελληνικό πολιτισμό, υπογράμμισε ο Λαρισαία πανεπιστημιακός, καθώς, όπως εξήγησε, σηματοδοτεί την ανάδειξη της ελληνικής γλώσσας στον πυρήνα της δημόσιας σφαίρας, διεθνώς. Όπως ανέφερε η κ. Τσιτσανούδη, «στο βάθος της ιστορίας της, η ελληνική γλώσσα, ως φορέας πολιτιστικής μνήμης, συλλογικής ταυτότητας και κοινωνικής συνοχής, έχει επιβιώσει εξελισσόμενη. Μετατοπίζεται, διατηρείται και προσαρμόζεται στις κοινωνικοπολιτικές και τεχνολογικές αλλαγές. Δεν χάνει την αυθεντικότητα και την ανθεκτικότητά της».

Εστιάζοντας στην “ευελιξία” της ελληνικής γλώσσας τόνισε ότι αυτή έγινε περισσότερο εμφανής σε περιόδους δοκιμασιών,  επισημαίνοντας εν προκειμένω ότι οι πρόσφατες κρίσεις με τις οποίες αναμετρήθηκε η Ελλάδα, κάποιες αφορούν ολόκληρο τον πλανήτη, όπως η πανδημία και η κλιματική αλλαγή, αλλά και η οικονομική/μνημονιακή και προσφυγική κρίση, ανέδειξαν τον κορυφαίο ρόλο της γλώσσας, όχι απλά ως εργαλείου, αλλά ως οργανισμού αποτύπωσης, κατανόησης, ακόμη και διαχείρισης κρίσιμων γεγονότων. Καταλήγοντας η κ. Τσιτσανούδη (η οποία, σημειωτέον, τυγχάνει μέλος του – εκ προσωπικοτήτων συγκροτουμένου –  «Συμβουλίου Στήριξης» του Προτύπου ΓΕΛ Λάρισας) τόνισε:  «Η 9η Φεβρουαρίου είναι μία σημαντική παγκόσμια γιορτή της ελληνικής γλώσσας. Εκτός από διεθνής, είναι και μία προσωπική πρόσκληση αναστοχασμού. Μία ευκαιρία να βιώσουμε τη γλώσσα μας ως πολιτισμικό κληροδότημα αιώνων, και ως ύπαρξη που αναπνέει, δημιουργική και δυνατή, αλλά και ευάλωτη στις πιέσεις της ιδεολογίας, της αγοράς και της τεχνολογίας».

* Στην εκδήλωση η οποία ολοκληρώθηκε με διάλογο της Λαρισαίας πανεπιστημιακού με τους μαθητές και τις μαθήτριες του σχολείου παραβρέθηκε και χαιρέτισε ο Διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπ/σης Ν. Λάρισας κ. Νικόλαος Ζέρβας συνοδευόμενος από τον Υπεύθυνο του Κέντρου Πληροφορικής και Νέων Τεχνολογιών (ΚΕΠΛΗΝΕΤ) της ΔΔΕ κ. Δημ. Λιόβα. Εκ μέρους του σχολείου την πανεπιστημιακό κ. Τσιτσανούδη για την ευγενή αποδοχή της προσκλήσεως και την εξαίρετη ομιλία της προς τους μαθητές, ευχαρίστησε ο Διευθυντής του Προτύπου ΓΕΛ, δρ. Χαράλαμπος Ανδρεόπουλος, τονίζοντας ότι η εκδήλωση αυτή αποτελεί την απαρχή της επιστημονικής συνεργασίας του σχολείου μαζί της υπό την ιδιότητα και της  καθηγήτρια Γλωσσολογίας κι ευρύτερα με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, ένα από τα ιστορικά και πλέον καταξιωμένα ΑΕΙ της χώρας.

Larissanet.gr

Onlarissa.gr

Larissapress.gr

Με κεντρικό σύνθημα την προσφορά και την αλληλεγγύη, ο Σύλλογος Εθελοντών Αιμοδοτών του 2ου Γυμνασίου Λάρισας, σε μια ξεχωριστή συνεργασία με το 2ο Λύκειο, το Πρότυπο Γυμνάσιο και το Πρότυπο Λύκειο Λάρισας, απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα για συμμετοχή στην κοινή τους εθελοντική δράση.

Η εκδήλωση πραγματοποιείται με την πολύτιμη συμβολή του Τμήματος Αιμοδοσίας του Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας την Παρασκευή, 27 Φεβρουαρίου 2026, από τις 09:00 π.μ. έως τις 13:00 μ.μ., στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο του ισογείου του 2ου Γυμνασίου.

Η συμμετοχή σε αυτή την προσπάθεια υπερβαίνει την απλή πράξη προσφοράς, καθώς μια φιάλη αίμα αποτελεί το πολυτιμότερο δώρο προς τον συνάνθρωπο και ενισχύει την αυτόνομη Τράπεζα Αίματος του Συλλόγου, η οποία στέκεται δίπλα στα μέλη της σε κάθε στιγμή ανάγκης.

Παράλληλα, η ενεργός παρουσία εκπαιδευτικών και γονέων λειτουργεί ως ένα έμπρακτο μάθημα ζωής, μεταλαμπαδεύοντας στους μαθητές τις αξίες της κοινωνικής ευθύνης και της ευαισθητοποίησης που χαρακτηρίζουν τους συνειδητοποιημένους πολίτες του αύριο.
Καλούμε όλους τους εκπαιδευτικούς, γονείς μαθητών και τους εθελοντές αιμοδότες της πόλης μας να γίνουν κρίκοι σε αυτή την αλυσίδα ζωής.

Σας περιμένουμε όλους εκεί.

Χρήσιμες πληροφορίες: 

Α. Για οποιοδήποτε αίτημα αίματος, η Υπεύθυνη Διαχείρισης της Τράπεζας, κα Μιχάλη Χρυσούλα, παραμένει στη διάθεσή σας για άμεση επικοινωνία. Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2410236582
Β. Ποιος επιτρέπεται να προσφέρει αίμα:
Κάθε υγιές άτομο ηλικίας 18-65 ετών, αρκεί:
1)  Να έχει φυσιολογική όψη, ήρεμη ψυχολογία, φυσιολογική αρτηριακή πίεση και σφύξεις, περιοχή φλεβοκέντησης χωρίς δερματικές βλάβες και να αισθάνεται τελείως καλά την ημέρα και την ώρα της αιμοδοσίας
2) Αν έλθει πρωί, να έχει λάβει ελαφρύ πρωινό, όχι λιπαρό. Δηλαδή να μην έχει καταναλώσει τυρόπιτες ή άλλες πίτες, μπουγάτσα, αυγά, βούτυρο κλπ, και χρειάζεται να έχει πιεί αρκετά υγρά (συνολικά 2-3 ποτήρια νερό, χυμό ή και καφέ)
3)  Να είναι ξεκούραστος και να έχει κοιμηθεί τουλάχιστον 6 ώρες την προηγούμενη νύχτα
4) Να μην έχει καταναλώσει οινοπνευματώδη ποτά το προηγούμενο βράδυ.
5) Να μην έχει σοβαρά χρόνια προβλήματα (από το καρδιαγγειακό σύστημα, τους νεφρούς κλπ)
6) Να μην έχει, ούτε να εμφάνισε τις τελευταίες δύο εβδομάδες συμπτώματα λοίμωξης (βήχα, καταρροή, πυρετό, διάρροια, πονόλαιμο κλπ λόγω ίωσης ή από μικρόβιο), ούτε να έχει στο περιβάλλον του άτομα με τέτοια συμπτώματα.
7) Να μην έχει υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση, βιοψία κλπ το τελευταίο τετράμηνο
8. Οι γυναίκες να μην είναι πριν ή μετά από έμμηνο ρύση.
9) Να μην έχουν επιχείλιο έρπητα.

▸ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΛΑΡΙΣΑ 2030 – ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΜΕΣΩ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ», ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

H καθηγήτρια κ. Γεωργία Γεμενεντζή

Ο καθηγητής κ. Σπυρίδων Νιαβής

Ο καθηγητής κ. Αριστοτέλης Βαρθολομαίος

Στο πλαίσιο του προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Λάρισα 2030: Η Πόλη που Μαθαίνει τη Βιωσιμότητα μέσα από την Αειφορία.  Οι μαθητές σχεδιάζουν το Μέλλον της Βιώσιμης Πόλης» και της συμμετοχής του σχολείου στο Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Βιώσιμη Πόλη: η πόλη ως πεδίο εκπαίδευσης για την αειφορία», το Πρότυπο Γενικό Λύκειο Λάρισας ξεκίνησε τη δράση του με συνεργάτες τρείς πανεπιστημιακούς καθηγητές.

Το σχολείο, σε εκδήλωση που οργάνωσε για το εν λόγω πρόγραμμα, είχε τη χαρά να φιλοξενήσει (04.02.2026) τρείς εξειδικευμένους σε ζητήματα Βιωσιμότητας και Αειφορίας καθηγητές του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Συγκεκριμένα, ο επίκουρος καθηγητής κ. Σπυρίδων Νιαβής ανέπτυξε το θέμα «Γιατί ζούμε σε πόλεις;», εστιάζοντας στις κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές παραμέτρους της αστικής ανάπτυξης, ενώ η επίκουρη καθηγήτρια κ. Γεωργία Γεμενετζή παρουσίασε το θέμα «Μπορεί η πόλη να μιμηθεί τη φύση;», αναδεικνύοντας σύγχρονες προσεγγίσεις βιομιμητικού και αειφόρου αστικού σχεδιασμού. Τέλος, ο επίκουρος καθηγητής κ. Αριστοτέλης (Άρης) Βαρθολομαίος ανέλυσε το θέμα: «Βιώσιμες και ανθρώπινες πόλεις», παρουσιάζοντας τον ρόλο του πολεοδομικού σχεδιασμού στη διαμόρφωση της ποιότητας ζωής και της καθημερινής εμπειρίας των κατοίκων .

Οι εισηγήσεις εντάχθηκαν σε ένα πλαίσιο βιωματικής και διερευνητικής μάθησης, συμβάλλοντας στην εμβάθυνση των μαθητών στις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης, στη συστηματική κατανόηση της σχέσης αστικού και φυσικού περιβάλλοντος και στην καλλιέργεια κριτικής σκέψης και ενεργού περιβαλλοντικής στάσης, με αναφορά στην πόλη της Λάρισας, τον Πηνειό ποταμό και τους αστικούς χώρους πρασίνου.

Οι δράσεις, ευθυγραμμίζονται με τους στόχους του Πρότυπου Γενικού Λυκείου Λάρισας, ενισχύοντας τη διαθεματική προσέγγιση, τη σύνδεση της σχολικής γνώσης με πραγματικά προβλήματα και την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Παράλληλα, καλλιεργήθηκαν βασικές δεξιότητες του 21ου αιώνα, όπως η κριτική σκέψη, η συνεργασία, η έρευνα, η επίλυση προβλημάτων, η ενεργός πολιτειότητα και η περιβαλλοντική υπευθυνότητα, με σημείο αναφοράς την πόλη της Λάρισας, τον Πηνειό ποταμό και τους αστικούς χώρους πρασίνου. Η έννοια της “αξιοβίωτης πόλης” (livable city) στην οποία εστιάζει το πρόγραμμα σχετίζεται άμεσα με την ποιότητα ζωής των κατοίκων της και αποτελεί πεδίο έντονης συνεργασίας μεταξύ Προτύπoυ ΓΕΛ Λάρισας και των καθηγητών της Πολυτεχνικής Σχολής του Παν/μίου Θεσσαλίας, ειδικά στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης και της αστικής οικολογίας. Υπεύθυνη του προγράμματος είναι η οικονομολόγος καθηγήτρια (ΠΕ80) του σχολείου κ. Ουρανία Βαϊρακτάρη.

* Ο Διευθυντής του Προτύπου ΓΕΛ, Δρ. Χαράλαμπος Ανδρεόπουλος και ο Σύλλογος Διδασκόντων/-ουσών  ευχαριστούν το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και τη Πολυτεχνική του Σχολή για την άριστη συνεργασία και την επιστημονική τους στήριξη στις δράσεις του σχολείου, δράσεις που στοχεύουν, μέσω της σύνδεσης της θεωρητικής έρευνας με τη σχολική πράξη, στην καλλιέργεια της αριστείας και την εισαγωγή καινοτομιών στην εκπαίδευση.

Εφημ. “Ελευθερία”

Toυ Χάρη Ανδρεόπουλου *

Στρέφουμε σήμερα τη σκέψη και τη μνήμη μας στους τρεις μεγάλους Ιεράρχες, τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο, τον Βασίλειο τον Μέγα και τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό, οι οποίοι τίμησαν και καταξίωσαν με τη ζωή και τη δράση τους τα ελληνικά γράμματα. Η γιορτή των Τριών Ιεραρχών που τιμάται κάθε χρόνο ως η Ημέρα των Ελληνικών Γραμμάτων και της Παιδείας γενικότερα, μας υπενθυμίζει τους πρωταρχικούς σκοπούς που οφείλει να υπηρετεί κάθε εκπαιδευτική διαδικασία, σκοπούς που δεν περιορίζονται μόνο στην απόκτηση γνώσεων και στη συνεχή βελτίωση της προσωπικότητας του κάθε μαθητή, αλλά επεκτείνονται σε ένα ευρύτερο φάσμα θεμελιωδών κοινωνικών αξιών και αρετών, όπως είναι η ανιδιοτελής προσφορά προς το συνάνθρωπο, ο αυτοσεβασμός και ο αλληλοσεβασμός, ο αλτρουισμός και η κοινωνική ευαισθητοποίηση.

Τη μέρα αυτή των “Τριών Ιεραρχών” (την 30η Ιανουαρίου κάθε έτους) καθιέρωσαν οι πρόγονοί μας από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, ως μέρα των ελληνικών Γραμμάτων και της Παιδείας και ως σχολική γιορτή, τιμώντας έτσι την αγιοσύνη των τριών, ως πατέρων της Εκκλησίας και συγγραφέων, την ιεραποστολική τους δράση, την ευρυμάθειά τους, το ανεπανάληπτο δογματικό τους έργο και την οικουμενικότητα που πηγάζει από τη δράση τους, καθώς κατάφεραν να συγκεράσουν αρμονικά την αρχαία ελληνική γραμματεία και την φιλοσοφία με τη χριστιανική πίστη. Το νέο ελληνικό κράτος μετά από πρόταση του καθηγητή Τυπάλδου, που ήταν κατόπιν και ο πρώτος σχολάρχης της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, το 1842 καθιέρωσε ως επίσημη σχολική εορτή των «Γραμμάτων και της Παιδείας» τη μέρα αυτή εκφράζοντας και την από αιώνων παράδοση του Γένους.

Οικουμενικοί δάσκαλοι

Οι τρεις αυτοί μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας έζησαν το δεύτερο μισό του 4ου μ.Χ. Σπούδασαν σε σπουδαίες, φημισμένες φιλοσοφικές σχολές, μελέτησαν τα αρχαία κλασικά κείμενα, έτυχαν γενικά άρτιας κλασικής εκπαίδευσης, ανατράφηκαν χριστιανικά, έζησαν και αφομοίωσαν τους πνευματικούς θησαυρούς της αρχαιότητας. Με την προσπάθειά τους άρχισε να συντελείται η σταδιακή μεταφορά της αρχαίας κληρονομιάς στο βυζαντινό χώρο. Διεδραμάτισαν σαφή ρόλο «γεφυροποιών» στην πολιτιστική και πνευματική ιστορική συνέχεια. Σ’ αυτούς οφείλεται η τελική σύνθεση του νεοπλατωνισμού και της χριστιανικής διδασκαλίας, που εφοδίασε το χριστιανισμό με θεωρητικές βάσεις και τον επέβαλε στους πνευματικούς κύκλους για πρώτη φορά. Οι Τρεις Ιεράρχες έκαναν το Χριστιανισμό παγκόσμια πίστη που συνδιαλέγεται με τον κόσμο, με την οικουμένη, με όλους δηλ. τους ανθρώπους. Αυτό το πέτυχαν περνώντας μέσα από τη σκέψη της αρχαίας γνώσης και της φιλοσοφίας που είχε διαποτίσει τότε όλη την οικουμένη. Με το βαθύ φιλοσοφικό τους στοχασμό, τη μεγάλη και βαθιά πίστη τους, τη θερμή αγάπη τους στο Θεό και τον άνθρωπο, αναδείχθηκαν μεγάλοι παιδαγωγοί και οικουμενικοί διδάσκαλοι, επιφανείς ρήτορες και συγγραφείς, πρότυπα φιλανθρωπίας και αρετής.

Μεγάλοι παιδαγωγοί

Ο Μέγας Βασίλειος υπήρξε ο Αριστοτέλης του χριστιανισμού, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος ο Πλάτωνας της χριστιανικής φιλοσοφικής σκέψης και ο Ιωάννης Χρυσόστομος, ο Δημοσθένης της χριστιανικής αγάπης. Οι τρεις επιφανείς άγιοι και θεολόγοι της χριστιανικής θρησκείας, προστάτες των γραμμάτων και των μαθητών, με επίκεντρο την αγάπη τους για τα παιδιά και με στόχο την πρόοδο και την προκοπή τους, υπηρέτησαν μέσα από το λόγο και το έργο τους το πολύτιμο αγαθό της παιδείας, δίνοντας ένα απαράμιλλο παράδειγμα της άρρηκτης σύζευξης ανάμεσα στην υψηλή καλλιέργεια και την κοινωνική δράση. Και οι τρεις έδειξαν υποδειγματική προσήλωση στη χριστιανική θρησκεία κι η ζωή τους ήταν γεμάτη από τους αγώνες τους γι’ αυτή. Τα συγγράμματά τους, αλλά και η προφορική τους διδασκαλία έδωσαν δόξα και αίγλη στη χριστιανική παιδεία.

Οι Τρεις Ιεράρχες, υπήρξαν πρότυπα σφαιρικής μόρφωσης, ηθικής καλλιέργειας και χριστιανικού ήθους, διέθεταν και οι ίδιοι ευρύτατη παιδεία, καθώς και οι τρεις σπούδασαν στις πιο φημισμένες σχολές της αρχαιότητος (Αλεξάνδρεια, Κωνσταντινούπολη, Αθήνα, Αντιόχεια) και ο κύκλος των σπουδών τους περιείχε ό,τι την εποχή εκείνη η θύραθεν παιδεία προσέφερε: ρητορική, φιλοσοφία, μουσική, αστρονομία, γεωμετρία. Ήταν λοιπόν φυσικό, να συλλάβουν τη σημασία της παιδείας για τον άνθρωπο και μάλιστα για τον «νέο άνθρωπο» της εποχής τους. «Τέχνη τεχνών και επιστήμη επιστημών», αποκαλεί την παιδεία ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, ενώ παιδεία για τους Τρεις Ιεράρχες δε σημαίνει απλά κατάκτηση γνώσεων αλλά καλλιέργεια της ανθρώπινης ψυχής και με την έννοια αυτή ως κύριο σκοπό της παιδείας προσδιορίζουν την αγωγή των νέων παιδιών.

Ο Mέγας Βασίλειος στην γνωστή του διατριβή «Πρὸς τοὺς νέους, ὅπως ἂν ἐξ Ἑλληνικῶν ὠφέλοιντο λόγων» προτρέπει τους νέους να ζητούν από τον απέραντο γραμματειακό χώρο της αρχαιότητος, τα στοιχεία εκείνα που οικοδομούν και στηρίζουν την ψυχή και το πνεύμα. Αν εξετάσουμε το περιεχόμενο που δίνουν στην έννοια «Παιδεία» οι Τρεις Ιεράρχες θα διαπιστώσουμε ότι αυτή είναι στενά συνυφασμένη με την χριστιανική ανθρωπολογία, σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος πλάστηκε «κατ’ εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωσιν» του Θεού και με τελικό προορισμό να μοιάσει στο δημιουργό του να γίνει δηλαδή Θεός κατά χάρη. Με την έννοια αυτή η Παιδεία πρέπει να ενισχύει τις ροπές αυτής της βούλησης προς το καλό, να μην εξαντλείται μόνο στη μετάδοση χρήσιμων γνώσεων, αλλά στη μόρφωση της ψυχής και κάτω βέβαια από αυτή την προοπτική ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος αναφέρει ότι «ἡ παιδεία μετάληψις ἁγιότητος ἐστί». Σύμφωνα, επίσης, με τον Ιωάννη το Χρυσόστομο θα πρέπει οι μαθητές/τριες να κάνουν κτήμα τους αυτά που έχουν διδαχθεί και ο εκπαιδευτικός αφού ελέγχει την αφομοιωτική ικανότητα των μαθητών του, να προσθέτει τμηματικά τις νέες γνώσεις. Ομοίως κατά τον Μέγα Βασίλειο η προσθήκη νέων γνώσεων πρέπει να γίνεται με μέτρο. Ο εκπαιδευτικός πρέπει να προχωρεί από τα ευκολότερα προς τα πιο δύσκολα και να μην μιλάει ταυτόχρονα για πολλά θέματα γιατί «η διάνοια ατονούσα πάντων ομού περιδράξασθαι» (PG 31, 345B), μας προτρέπει, δηλ. ο Μέγας Βασίλειος να κάνουμε ορθολογική διαχείριση της διδασκομένης ύλης, ενώ για το ίδιο θέμα ο Γρηγόριος ο Θεολόγος μας επισημαίνει ότι «Η έντονη βροχή βλάπτει, παρά ωφελεί. Αντίθετα, η σιγανή βροχή εισχωρεί βαθιά στο έδαφος και το κάνει γόνιμο» (PG 36, 212).

Οι απόψεις αυτές των Πατέρων μας φέρνουν κοντά στις θεωρίες του κοινωνικού εποικοδομητισμού (social constructivism) του Vygotsky (1993), και του προσωπικού εποικοδομητισμού (personal constructivism) του Piaget (1969) όπου υποστηρίζεται ότι κάθε μαθητής/τρια κτίζει το δικό του νοητικό κόσμο, στηριζόμενος/η στις προηγούμενες γνώσεις και εμπειρίες του/της δια μέσου της κοινωνικής αλληλεπίδρασης με τους συμμαθητές του/της, τον εκπαιδευτικό του/της, το εκπαιδευτικό και ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο. Προσωπικά, από τη διδασκαλία των Παιδαγωγικών που κάναμε στο Πανεπιστήμιο η άποψη που με είχε εντυπωσιάσει είναι ο τόσο όμορφος και περιεκτικός ορισμός που έχει δώσει ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος για το τι εστί παιδαγωγία. Μας λέει ότι είναι η σπουδαιότερη τέχνη για να δώσει νόημα στη ζωή του ανθρώπου: «Τῆς τέχνης ταύτης οὐκ ἔστιν ἄλλη μείζων. Τί γάρ ἴσον τοῦ ρυθμίσαι ψυχήν, καί διαπλάσαι νέου διάνοιαν;» Ιωάννου Χρυσοστόμου (Υπόμνημα εις τον Ματθαίον, ομιλία Ξ’, P.G.58, 584).

Οι Τρείς Ιεράρχες, κορυφαίες άγιες μορφές της Εκκλησίας μας, δεν ήταν μόνο εξέχοντες πατέρες και διδάσκαλοι της χριστιανοσύνης, αλλά και απαράμιλλα πρότυπα αξίων ποιμένων και σοφών θεολόγων γι’ αυτό και αξίζουν της απόδοσης τιμής στην οποία μας προτρέπει ο εμπνευσμένος υμνωδός:

«Τοὺς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας τῆς τρισηλίου θεότητος, τοὺς τὴν οἰκουμένην ἀκτῖσι, δογμάτων θείων πυρσεύσαντας, τοὺς μελιρρύτους ποταμοὺς τῆς σοφίας, τοὺς τὴν κτίσιν πᾶσαν θεογνωσίας νάμασι καταρδεύσαντας, Βασίλειον τὸν Μέγαν καὶ Θεολόγον Γρηγόριον, σὺν τῷ κλεινῷ Ἰωάννη τῷ τὴν γλῶτταν χρυσορρήμονι, πάντες οἱ τῶν λόγων αὐτῶν ἐρασταί, συνελθόντες ὕμνοις τιμήσωμεν. Αὐτοὶ γὰρ τὴ Τριάδι, ὑπὲρ ἡμῶν ἀεὶ πρεσβεύουσιν».

[Ερμηνεία: ΄Ολοι όσοι θαυμάζουμε τους λόγους των τριών μεγάλων φωστήρων της τρισυπόστατης θεότητας, δηλαδή το Μέγα Βασίλειο, το Γρηγόριο το θεολόγο και τον ξακουστό Ιωάννη που το στόμα του έβγαζε χρυσάφι, ας τους τιμήσουμε με ύμνους. Γιατί αυτοί φώτισαν την οικουμένη με θείες διδασκαλίες. Γιατί σαν ποταμοί σοφίας πότισαν όλη την κτίση με τα άγια νερά της θεογνωσίας, και γιατί αυτοί μεσολαβούν και παρακαλούν πάντα την Αγία Τριάδα για μας].

Σε μία εποχή που οι νέοι αναζητούν το δρόμο τους σε μια περίπλοκη και διαρκώς μεταβαλλόμενη πραγματικότητα, οι βασικές αρχές ζωής και δράσης των Τριών Ιεραρχών μπορούν να τους προσφέρουν υγιή πρότυπα προς μίμηση, να τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν με σθένος τις όποιες δυσκολίες και να τους γεμίσουν με την αισιοδοξία του ανθρώπου που διαθέτει ανοικτούς πνευματικούς ορίζοντες, ευγένεια ψυχής και κοινωνική αλληλεγγύη.

Με το ασήκωτο βάρος της παρακαταθήκης των Τριών Ιεραρχών η σημερινή εποχή απαιτεί απ’ όλους μας να ενώσουμε δυνάμεις και προσπάθειες για να υλοποιήσουμε το όραμά μας για μια ποιοτικότερη, σύγχρονη ελληνική παιδεία. Μια παιδεία που θα συνάδει με τα ευρωπαϊκά δεδομένα και τις ανάγκες των παιδιών και των νέων μας και θα αποκτά δυναμικό και πρωτοποριακό χαρακτήρα, ώστε να αναδειχτούν τα καλύτερα στοιχεία κάθε Έλληνα και Ελληνίδας. Σ’ αυτή την κατεύθυνση και με γνώμονα το συμφέρον της χώρας θα πρέπει όλοι μας – δάσκαλοι, μαθητές (το Σχολείο), γονείς/Οικογένεια [1] – Εκκλησία – ο καθένας απ΄ το ιερό καθήκον που του αναλογεί – να εργαζόμαστε αλλά και συνεργαζόμαστε ακατάπαυστα και με όλες μας τις δυνάμεις. Διότι είναι χρέος μας να επενδύσουμε στους νέους, να επενδύσουμε στην Παιδεία – που σημαίνει να επενδύσουμε στο μέλλον της πατρίδας μας • της Ελλάδας μας.

Θα κλείσουμε την αναφορά μας στη σημερινή γιορτή σε μια συμβουλή που μας άφησε ο Γρηγόριος ο Θεολόγος υπενθυμίζοντάς μας ότι η αλλαγή του κόσμου αρχίζει από τη δική μας εσωτερική αλλαγή: «Καθαρθῆναι δεῖ πρῶτον, εἶτα καθᾶραι, σοφισθῆναι καὶ οὕτω σοφῖσαι, γενέσθαι φῶς καὶ φωτίσαι, ἐγγίσαι Θεῶ καὶ προσαγαγεῖν ἄλλους, καθαγιασθέν καὶ ἁγιάσαι...»”(Λόγος 3. 71. PG 35. 480 B).

Χρόνια Πολλά!

* Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι θεολόγος καθηγητής, Δρ Εκκλησιαστικής Ιστορίας του ΑΠΘ, Δ/ντής του Προτύπου Γενικού Λυκείου Λάρισας

[1] Για την αξία της οικογένειας και αμφοτέρων των γονέων τους στην ανατροφή και ειδικότερα του πατέρα για τη φροντίδα στη μόρφωση και της μητέρα στην ανατροφή για την καλλιέργεια της ψυχής πολλά θα μπορούσα με πούμε. Να υπενθυμίσουμε απλώς ότι η μητέρα του Μεγ. Βασιλείου η Εμμέλεια από την Καισάρεια, η μητέρα του Γρηγορίου η Νόνα από την Αριανζό της Καππαδονίας, η μητέρα του Ιωάννου του Χρυσοστόμου η Ανθούσα από την Αντιόχεια της Συρίας, που όλες τους υπήρξαν οι φυσικοί αυτουργοί της αγιότητας και της πληρότητας των μεγάλων Πατέρνων Τριών Ιεραρχών που τιμούμε σήμερα, τιμώνται και οι τρεις μαζί τη δεύτερη Κυριακή του Φεβρουαρίου, μετά την Υπαπαντή του Κυρίου.