Πολύωρη χρήση οθόνης
Η χρήση της τεχνολογίας και του διαδικτύου έχει πλέον ενσωματωθεί στη ζωή μας και έχει γίνει έως και απαραίτητη σε πολλούς τομείς της καθημερινότητάς μας, όπως, μεταξύ άλλων, στην επικοινωνία και την εκπαίδευση. Είναι, ωστόσο, σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η χρήση της τεχνολογίας θα πρέπει να γίνεται με γνώμονα την υγεία και την ηλικία του χρήστη. Πολλοί από εμάς περνάμε καθημερινά πολύ χρόνο μπροστά σε μια οθόνη, για να περιηγηθούμε στο διαδίκτυο, να δούμε ή να κάνουμε αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, να συνομιλήσουμε με τους συγγενείς ή τους φίλους μας, να ολοκληρώσουμε τις εργασίες μας ή να παίξουμε ηλεκτρονικά παιχνίδια. Παρά τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η τεχνολογία, η πολύωρη χρήση της οθόνης ενδέχεται να διαταράξει την καθημερινότητά μας, και να συγκαλύψει πιο σοβαρές ψυχολογικές δυσκολίες. Για τον λόγο αυτό, χρειάζεται να γνωρίζουμε πώς να αναγνωρίζουμε αν έχουμε αναπτύξει επιβλαβή για την υγεία μας εξάρτηση από το διαδίκτυο. Το κλειδί σε αυτή την προσπάθεια είναι η διατήρηση της χρήσης της τεχνολογίας εντός λογικών ορίων, ώστε να μεγιστοποιούνται τα οφέλη που αυτή αποφέρει και παράλληλα να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος πρόκλησης βλάβης.
Ποια είναι η συνηθισμένη ή τυπική χρήση οθόνης;
Όλοι είμαστε πλέον σε κάποιο βαθμό εξαρτημένοι από τις συσκευές μας. Έτσι, η χρήση τέτοιων συσκευών θεωρείται πλέον αρκετά τυπική. Για παράδειγμα, τα μικρά παιδιά περνούν χρόνο μπροστά στις οθόνες, για να παρακολουθήσουν εκπαιδευτικές εκπομπές και να παίξουν εκπαιδευτικά παιχνίδια. Τα μεγαλύτερα παιδιά κι οι έφηβοι χρησιμοποιούν τις οθόνες, για να παρακολουθήσουν μαθήματα, να ολοκληρώσουν τη σχολική τους μελέτη, να κάνουν ομαδικές εργασίες και να παίξουν παιχνίδια. Οι περισσότεροι από εμάς χρησιμοποιούμε, επίσης, συσκευές, για να ενημερωνόμαστε για τις ειδήσεις, να ψωνίζουμε, να διαβάζουμε, να συνομιλούμε με τους φίλους μας και να παρακολουθούμε τις τελευταίες τάσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Πότε χρειάζεται να δώσω ιδιαίτερη προσοχή στην πολύωρη χρήση οθόνης;
Σχεδόν όλοι μας ήδη γνωρίζουμε κάποιον που ανησυχεί εξαιτίας της πολύωρης χρήσης οθόνης. Όταν, όμως, λέμε «πολύωρη χρήση» τι ακριβώς εννοούμε; Το θέμα του «χρόνου μπροστά στην οθόνη» εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία μας, οι λόγοι για τους οποίους χρησιμοποιούμε συσκευές (π.χ. για να ολοκληρώσουμε μια σχολική εργασία ή από την άλλη για να παίξουμε ηλεκτρονικά παιχνίδια και να χρησιμοποιήσουμε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης) και οι ατομικές μας ανάγκες.
Ακολουθούν ορισμένες ενδείξεις ότι ίσως έχουμε αρχίσει να αποκτάμε δυσκολία αναφορικά με την πολύωρη χρήση οθόνης:
Παρέμβαση στις καθημερινές δραστηριότητες. Η χρήση οθόνης παρεμβαίνει στις καθημερινές μας δραστηριότητες, όπως η προετοιμασία για το σχολείο ή η ολοκλήρωση των σχολικών μαθημάτων.
Απώλεια ύπνου. Η χρήση οθόνης οδηγεί σε λιγότερες ώρες ύπνου τη νύχτα, σε ύπνο αργότερα μέσα στην ημέρα και εξάντληση κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Δυσκολίες συμπεριφοράς. Καυγαδίζουμε, εάν κάποιος επιχειρήσει να μας μειώσει τον χρόνο μπροστά στην οθόνη ή στην τεχνολογία.
Συναισθηματικές δυσκολίες. Εμφανής θλίψη, απόσυρση ή νευρικότητα, όταν δεν είμαστε συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο ή ανησυχία για το πότε θα συνδεθούμε ξανά.
Κοινωνικές δυσκολίες. Η χρήση οθόνης παρεμποδίζει την κοινωνικοποίησή μας, για παράδειγμα παραμένουμε αφοσιωμένοι στην οθόνη στη διάρκεια του δείπνου ή άλλων δραστηριοτήτων με τους άλλους.
Απώλεια ενδιαφέροντος για άλλες δραστηριότητες. Η χρήση οθόνης οδηγεί σε αισθητή απώλεια ενδιαφέροντος για άλλα χόμπι ή εξωσχολικές δραστηριότητες, όπως αθλητικές, καλλιτεχνικές και κοινωνικές.
Σωματικά ενοχλήματα. Η χρήση οθόνης οδηγεί σε σωματικά συμπτώματα, όπως πονοκεφάλους, πόνους στη μέση, μυοσκελετικούς πόνους, σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα, ναυτία ή στομαχικές διαταραχές. Επίσης, οδηγεί σε αυξημένα ποσοστά παχυσαρκίας λόγω μείωσης της σωματικής δραστηριότητας και αύξησης της καθιστικής ζωής.
Παραμέληση βασικών αναγκών. Η χρήση οθόνης μας οδηγεί στο να αμελούμε να φάμε ή να πάμε στην τουαλέτα.
Τι μπορώ να κάνω εάν αντιμετωπίζω δυσκολίες που σχετίζονται με την πολύωρη χρήση οθόνης;
Το να αλλάξουμε τις συνήθειές μας σχετικά με τη χρήση οθόνης ενδέχεται να είναι πολύ δύσκολο, ακόμα και όταν συνειδητοποιούμε ότι μας βλάπτουν. Έτσι, υπάρχουν ορισμένα πράγματα που μπορείς να δοκιμάσεις να κάνεις:
Παρακολούθησε τον χρόνο σου μπροστά σε οθόνη και τις συνήθειές σου που σχετίζονται με τη χρήση οθόνης. Παρατήρησε προσεκτικά πόσο χρόνο περνάς καθημερινά μπροστά σε οθόνη. Σημείωσε, επίσης, ποιες στιγμές της ημέρας περνάς περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνη.
Βάλε έναν στόχο και σταδιακά μείωσε τον χρόνο σου μπροστά σε οθόνη. Βάλε έναν στόχο σχετικά με τον χρόνο που θέλεις και χρειάζεσαι να περνάς μπροστά σε οθόνη. Προσπάθησε σταδιακά να μειώσεις τον χρόνο αυτόν, κατά κάποια λεπτά ή ώρες.
Φτιάξε ένα πρόγραμμα για τον χρόνο που περνάς μπροστά σε οθόνη. Προσπάθησε να σκεφτείς πότε και για ποιον λόγο σκοπεύεις να χρησιμοποιήσεις την οθόνη και την τεχνολογία.
Κράτησε τις συσκευές εκτός του οπτικού σου πεδίου όσο το δυνατόν περισσότερο. Όταν έχουμε συνέχεια κοντά μας ηλεκτρονικές συσκευές, είναι πολύ εύκολο να απλώσουμε το χέρι και να τις πιάσουμε χωρίς καν να το καταλάβουμε. Δοκίμασε, λοιπόν, να τοποθετήσεις τις συσκευές σε μέρος όπου δεν μπορείς να τις δεις, ειδικά, όταν προσπαθείς να ολοκληρώσεις τις εργασίες ή τα καθήκοντά σου.
Απομάκρυνε τις συσκευές από τα υπνοδωμάτια. Όλοι στην οικογένεια χρειάζεται να σβήνουμε τις οθόνες περίπου μία ώρα πριν από τον ύπνο. Ορισμένες φορές, χρειάζεται και να τις απομακρύνουμε από τα υπνοδωμάτια, ώστε να αποφύγουμε να μπούμε στον πειρασμό να τις χρησιμοποιήσουμε μέσα στη νύχτα. Με άλλα λόγια, ας μετατρέψουμε τα υπνοδωμάτια σε «ζώνες χωρίς οθόνη»!
Δοκίμασε εναλλακτικές δραστηριότητες. Μερικές φορές, για να περιορίσουμε τη χρήση οθόνης, χρειάζεται να σκεφτούμε κάποιες εναλλακτικές δραστηριότητες. Προσπάθησε να συμμετέχεις σε υπαίθριες και κοινωνικές δραστηριότητες ή να κάνεις παρέα με τους φίλους σου.
Να γυμνάζεσαι, να τρως καλά και να κάνεις πράγματα που σε ευχαριστούν. Η διατήρηση της σωματικής μας ευεξίας και η συμμετοχή σε ευχάριστες δραστηριότητες ίσως σε βοηθήσουν να αποσπάσεις την προσοχή σου από τη χρήση οθόνης.
Εάν έχεις ήδη δοκιμάσει κάποιες ή τις περισσότερες από τις παραπάνω προτάσεις και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζεις επιμένουν, ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή να αναζητήσεις επαγγελματική υποστήριξη.
Τι είδους επαγγελματική υποστήριξη μπορεί να με βοηθήσει;
Πολλές φορές έχουμε αισθήματα ντροπής ανεπάρκειας ή ενοχής, όταν αντιμετωπίζουμε δυσκολίες οι οποίες σχετίζονται με τη χρήση οθόνης. Εάν θεωρείς ότι αντιμετωπίζεις τέτοιου είδους δυσκολίες, υπάρχει διαθέσιμη υποστήριξη και καθοδήγηση αυτή τη στιγμή. Ο παιδίατρος ή ο οικογενειακός γιατρός μπορεί να σε βοηθήσει να αντιμετωπίσεις τους αρχικούς σου προβληματισμούς και να σε παραπέμψει σε ειδικούς επαγγελματίες. Επίσης, εφόσον είναι εφικτό, μια επίσκεψη σε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να αποδειχθεί ωφέλιμη. Το δημόσιο σύστημα υγείας και το δημόσιο σύστημα παιδείας παρέχουν υπηρεσίες μέσω των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας παιδιών και εφήβων και των Κέντρων Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.).
Πηγή: https://camhi.gr/el/adolescents/poluori-hrisi-othonis/