Ο ρόλος του γονέα είναι ο μοναδικός ίσως ρόλος για τον οποίο ο άνθρωπος δεν εκπαιδεύεται, δεν προετοιμάζεται για τις απαιτήσεις και τις ευθύνες που αυτός συνεπάγεται, αλλά βασίζεται στην αγάπη, το ένστικτο και τον αυτοσχεδιασμό. Η συμπεριφορά του γονέα απέναντι στα παιδιά και η γενικότερη μέθοδος διαπαιδαγώγησής τους επηρεάζονται από μια πληθώρα παραγόντων που παρουσιάζονται παρακάτω:
- Οι αντιλήψεις που έχουν οι γονείς αναφορικά με τον ρόλο τους, οι προσδοκίες που διαμορφώνουν για το παιδί τους.
- Η ψυχολογική κατάσταση των γονέων και οι συναισθηματικές τους διακυμάνσεις, οι οποίες επηρεάζουν τον τρόπο που θα συμπεριφερθούν στο παιδί.
- Η σχέση του ζευγαριού. Μια λειτουργική συζυγική σχέση υποβοηθάει τον γονεϊκό ρόλο, ενώ αντίθετα προβλήματα στη σχέση του ζευγαριού επηρεάζουν αρνητικά την ανάπτυξη του παιδιού.
- Οι επαφές με άλλους γονείς δημιουργούν συχνά ένα υποστηρικτικό δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών αλλά και έκφρασης προβληματισμών για τη διαπαιδαγώγηση.
- Το μορφωτικό, κοινωνικό και οικονομικό υπόβαθρο των γονιών επηρεάζει τη συμπεριφορά και τις προσδοκίες τους απέναντι στο παιδί και καθορίζει τα ερεθίσματα που θα δεχτεί το τελευταίο από το οικογενειακό του περιβάλλον.
- Το μέγεθος της οικογένειας και η σειρά γέννησης του κάθε παιδιού επιδρούν στην ψυχοσύνθεσή του αλλά και στις προσδοκίες των γονέων. Σε μια πολυμελή οικογένεια δίνεται έμφαση στην ομάδα, ενώ σε μια ολιγομελή οικογένεια το ενδιαφέρον του γονέα επενδύεται περισσότερο στα παιδιά, με αποτέλεσμα να είναι διαφορετικές οι απαιτήσεις.
- Οι πηγές άγχους στην οικογένεια. Οι επαγγελματικές υποχρεώσεις των γονέων και οι σχέσεις με την οικογένεια προέλευσης αναφέρονται συχνά ως πηγές άγχους. Η άμεση εμπλοκή της προηγούμενης γενιάς στο μεγάλωμα των παιδιών δημιουργεί συχνά προβλήματα οριοθέτησης στην ίδια την οικογένεια.
- Η συμπεριφορά του ίδιου του παιδιού. Η σχέση γονέων-παιδιού δεν είναι μονόδρομη, αλλά είναι κυρίως σχέση αλληλεπίδρασης. Το παιδί με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του επιδρά, επηρεάζει και διαμορφώνει τη συμπεριφορά των γονιών και αντίθετα.
Κων/να Ζιάγκου,
Ψυχολόγος – Οικογενειακή Σύμβουλος,
Επιστημονικά υπεύθυνη του Κέντρου Πρόληψης των εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Θεσπρωτίας «ΑΡΙΑΔΝΗ»