ΑΡΓΥΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ  –  ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

 

ΑΡΧΑΙΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ   Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΛΕΝΗ ΕΥΡΙΠΙΔΗ

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ    –  ΠΡΟΛΟΓΟΣ  / ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

 

 

Αξιοποίηση του διαδικτύου: Δείτε τις παρακάτω ιστοσελίδες

 

• ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ  –  ΠΡΟΛΟΓΟΣ

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C112/347/2318,8865/

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C112/347/2318,8866/

 

 

• Ο ΙΕΡΟΣ ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΙΚΕΣΙΑΣ

http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-7509

Ιστοσελίδα με θέμα τον ιερό θεσμό της ικεσίας. Αξιοποιώντας προτεινόμενα αποσπάσματα των ομηρικών επών και της δραματικής ποίησης καθώς και αναπαραστάσεις σκηνών ικεσίας σε αγγεία αρχαιοελληνικής τέχνης, οι μαθητές και μαθήτριες μπορούν να κατανοήσουν τόσο το συγκεκριμένο τυπικό που ακολουθούνταν από τους ικέτες όσο και τη γενικότερη σημασία του θεσμού της ικεσίας για τους αρχαίους Έλληνες. Για περαιτέρω εμβάθυνση στο συγκεκριμένο θέμα προτείνεται η μελέτη ενός κεφαλαίου με τίτλο «Αἰδώς και ἔλεος» από το ψηφιακό εγχειρίδιο «Αρχαϊκή Επική Ποίηση: Από την Ιλιάδα στην Οδύσσεια».

 

 

• ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ

http://eng.travelogues.gr/item.php?view=51380

Πρόκειται για την απεικόνιση του χώρου του αρχαίου θεάτρου, στην Επίδαυρο, το 1867.

 

 

• ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΔΩΔΩΝΗΣ

http://eng.travelogues.gr/item.php?view=49373

Πρόκειται για αρχιτεκτονικό σχέδιο του αρχαίου θεάτρου της Δωδώνης, η φωτογραφία του οποίου έχει δημοσιευθεί σε σύγγραμμα περιηγητών του 1830. 

 

 

• ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΛΑΡΙΣΑΣ

https://earth.google.com/web/@39.64020589,22.41566554,82.291295a,266.66439952d,35y,71.73119974h,44.99666488t,0r/data=CmsaaRJjCiUweDEzNTg4ODkwYzVjNzFlZTE6MHhhZGVmZWY1ZjM3MGFmNzczGQi7cgf70UNAIRF-8yxSajZAKijOkc-Bz4fOsc6vzr8gzpjOrc6xz4TPgc6_IM6bzqzPgc65z4POsc-CGAEgAQ

 

 

• ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΝΥΣΟΥ

https://earth.google.com/web/@37.9703658,23.7278553,92.47154683a,811.76753486d,35y,0h,45t,0r/data=CmcaZRJfCiUweDE0YTFiZDE3NTgzNTYxZDU6MHgxY2RkODZjZmIxN2UxNWNjGRQUUPI0_EJAIWO4lblUujdAKiTOmM6tzrHPhM-Bzr8gz4TOv8-FIM6UzrnOv869z43Pg86_z4UYAiABKAI

 

 

• ΘΕΑΤΡΟ – ΩΔΕΙΟ ΗΡΩΔΟΥ ΑΤΤΙΚΟΥ

https://earth.google.com/web/search/%ce%97%cf%81%cf%8e%ce%b4%ce%bf%cf%85+%ce%91%cf%84%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%bf%cf%8d,+%ce%91%ce%b8%ce%ae%ce%bd%ce%b1/@37.9712556,23.7246768,130.07599257a,75.35571796d,35y,127.29077556h,30.62003686t,0r/data=Co8BGmUSXwolMHgxNGExYmQxNzU4MzU2MWQ1OjB4MWNkZDg2Y2ZiMTdlMTVjYxkUFFDyNPxCQCFjuJW5VLo3QCokzpjOrc6xz4TPgc6_IM-Ezr_PhSDOlM65zr_Ovc-Nz4POv8-FGAEgASImCiQJGDbbMm_8QkAR26tg2wX8QkAZxhkydkS6N0Ah4JeY9025N0A

 

 

• ΠΡΟΣΩΠΕΙΑ ΚΑΙ ΜΑΣΚΕΣ – ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΘΕΑΤΡΟ COMMEDIA DELL’ ARTE (ΠΑΖΛ)

http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-11323

 

 

• Μορφές και Θέματα της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας  –   ΕΛΕΝΗ

http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/mythology/lexicon/atreides/page_014.html

 

 

• Μορφές και Θέματα της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας  –  ΜΕΝΕΛΑΟΣ

http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/mythology/lexicon/atreides/page_013.html#toc002

 

 

• Μορφές και Θέματα της Αρχαίας Ελληνικής Μυθολογίας  –  ΠΡΙΑΜΟΣ

http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/mythology/lexicon/priamides/page_001.html

 

 

• Τραγωδία και σατυρικό δράμα ως το τέλος του 5ου π.Χ. αιώνα

http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/history/grammatologia/page_047.html

 

 

• ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ – Η ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/ELENI/eleni.htm

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

 [Η σημασία του προλόγου στην «άλλη Ελένη» του Ευριπίδη]

Μετά την καταστροφή των Ελλήνων στη Σικελία και κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο Ευριπίδης παρουσίασε, το 412 π.Χ., την Ελένη. «Σαν να ήθελε να διηγηθεί ένα παραμύθι», λέει η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, «σαν να ήθελε να παρηγορήσει και να ελαφρύνει την κακή διάθεση των συμπολιτών του, αλλά και να πει όσα πίστευε για τη ματαιότητα του πολέμου. Η ελαφρότητα που χαρακτηρίζει το έργο είναι σαν ένας πέπλος που σκεπάζει τα βάθη των φιλοσοφικών στοχασμών του Ευριπίδη. Πιστεύω ότι η Ελένη είναι αφορμή για βαθύτερη αναζήτηση, για σύνεση. Είναι ένα έργο που ασχολείται με την ταυτότητα της ύπαρξης».

Κανένας, ίσως, πρόλογος τραγωδίας δεν είναι τόσο αναγκαίος όσο στην Ελένη, αφού επί σκηνής παρουσιάζεται το άλλο πρόσωπο της ηρωίδας: δεν είναι η Ωραία Ελένη της καταστροφής, είναι μια Ελένη τελείως αθώα, η οποία δεν πήγε ποτέ στην Τροία, η οποία ήταν θύμα των θεών και όργανο στα χέρια του Δία, μια Ελένη της οποίας το ομοίωμα έγινε η αφορμή πολέμου, ενώ εκείνη βρισκόταν στην Αίγυπτο. Και ενώ δεν έχει συνείδηση του χρόνου που πέρασε, μαθαίνει όσα συνέβησαν στα 17 χρόνια που μεσολάβησαν. Πληροφορείται τα δεινά και ακόμη ότι ο Μενέλαος είναι, πιθανώς, νεκρός. Τότε εκείνος θα φθάσει ναυαγός για να γίνει η μεταξύ τους αναγνώριση και μετά, με το τέχνασμα που θα επινοήσει η Ελένη και με τη βοήθεια της Θεονόης, της αδελφής του Θεοκλύμενου (γιου του βασιλιά Πρωτέα), θα μπορέσουν να φύγουν από την Αίγυπτο. «Η επιλογή της Αιγύπτου έχει πολλαπλή σημασία: παραπέμπει σε μια ονειρική αυταπάτη, από όπου ξεκινά και η παράστασή μας».

Έργο που δεν κατατάσσεται ούτε στις κωμωδίες ούτε στις τραγωδίες, η Ελένη κινείται ανάμεσα στα δύο («τραγικοκωμωδία»), ενώ εγκαινιάζει και μια καινούργια κατηγορία έργων, όπως το οικογενειακό δράμα, τη Νέα Κωμωδία, τις ερωτικές μυθιστορίες και την αλεξανδρινή ποίηση. «Θα έλεγα ότι είναι ένα έργο ρομαντικό και συναισθηματικό», ενώ θεωρεί πιο εύστοχο χαρακτηρισμό αυτόν του μελετητή G. Zuntz: «Η Ελένη είναι ένας αιθέριος χορός στο τέλος της αβύσσου».

Χιλιοτραγουδισμένη, η Ελένη αποτέλεσε πηγή έμπνευσης και λατρείας, ενώ η καταγωγή και οι ιδιότητές της χάνονται μέσα στον χρόνο και στον μύθο. Προτού υπάρξει ως ηρωίδα στον Όμηρο, λατρευόταν ως θεά της βλάστησης, της γονιμότητας και του γάμου, ακόμη και του φωτός. Ο Ευριπίδης εμπνεύσθηκε από τον Στησίχορο –(ο οποίος πρέπει και θεωρείται και ο επινοητής του ειδώλου της) αλλά και από τον Ηρόδοτο. Ποιήματα τής έγραψαν ο Αλκαίος, ο Ίβυκος, η Σαπφώ, ο Αλκμάνας, ο Βακχυλίδης, ο Πίνδαρος. Την Ελένη τη συναντούμε ακόμη στον Αισχύλο και στον Σοφοκλή. Αλλά και στον Γκαίτε, στον Ζιροντού, στον Κλοντέλ και φυσικά στον Σικελιανό, στον Ρίτσο, στον Αρη Δικταίο, στον Παλαμά, στον Ελύτη, στον Σεφέρη.

[πηγή: συνέντευξη Κ. Καραμπέτη, «Η άλλη Ελένη», Εφημερίδα  ΤΟ ΒΗΜΑ 4 – 8 – 1996

 

 

[Η λειτουργία του β΄ μέρους του προλόγου]

Και στην Ελένη ο ποιητής χρησιμοποιεί ένα σχετικά εκτενή δεύτερο πρόλογο, για να διευρύνει με τις πληροφορίες που περιέχονται σ’ αυτόν το οπτικό πεδίο των θεατών και πέρα από την περιοχή της σκηνής…

Αναμφίβολα η Ελένη μάς πληροφορεί ως ένα σημείο για την προϊστορία της δράσης, ωστόσο όμως δεν είναι σε θέση να μας κατατοπίσει πλήρως για όλα τα γεγονότα που έχουν προηγηθεί και που είναι απαραίτητα για την κατανόηση του δράματος, αφού από τότε που έχει απομονωθεί από τον ελληνικό κόσμο έχουν περάσει είκοσι περίπου χρόνια. Είναι λοιπόν φανερό πως δεν μπορεί να πάει το μάτι μας πολύ μακριά πέρα από το χώρο της σκηνής, ύστερα από τις πληροφορίες που δίνει η Ελένη, και είναι ανάγκη κάποιος άλλος να μας ενημερώσει για όσα έγιναν από τότε που έφυγε από την Ελλάδα, τόσο στον ελληνικό όσο και στον τρωικό κόσμο…

Τώρα που τα μαθαίνει αυτά, η Ελένη περιέρχεται σε πολύ τραγική κατάσταση, γιατί συνειδητοποιεί πως χωρίς να έχει κάνει τίποτε από εκείνα που της καταμαρτυρούν, αφού η ίδια δεν πήγε ποτέ στην Τροία, ωστόσο είναι αναίτιος – παναίτιος για όλα και έχει αποκτήσει την πιο άσκημη φήμη…Δικαιολογείται η εμφάνιση στη σκηνή ενός προσώπου, του Τεύκρου, το οποίο γνωρίζει όλα τα φοβερά γεγονότα που έγιναν στον ελληνικό και τον τρωικό χώρο…

Ακόμα, αυτό το πρόσωπο έπρεπε να είναι πολύ κατάλληλο γι’ αυτή την αποστολή και, κυρίως, έπρεπε να αποτελεί ένα εντυπωσιακό παράδειγμα ανθρώπου, πάνω στον οποίο σωρεύτηκαν τα δεινά του πολέμου, από τα οποία μάλιστα ακόμα υποφέρει. Γιατί μόνο έτσι μπορεί να είναι ένας αλάθητος πληροφοριοδότης για τις συμφορές που δημιούργησε η Ελένη και, με το μίσος που εκδηλώνει εναντίον της, ένας αξιόπιστος μάρτυρας του απέραντου μίσους που αισθανόταν η Ελλάδα –αλλά κι η Τροία– γι’ αυτήν…Εξοικονομείται η συνέχιση της δράσης και ευνοείται η τραγική ανάπτυξη του θέματος με τα τρομακτικά νέα που φέρνει ο Τεύκρος, γιατί χάρη σ’ αυτά περιπλέκεται η υπόθεση και δημιουργούνται σοβαρές αμφιβολίες για την αλήθεια της υπόσχεσης που έδωσε ο Ερμής στην Ελένη και αξεπέραστα ερωτηματικά για τη σωτηρία του Μενέλαου. Η τραγικότητα των επόμενων σκηνών, ο θρήνος της Ελένης και του Xορού, η ρητορική διαμαρτυρία της ηρωίδας και η προσφυγή της στη μαντεία της Θεονόης, καθώς και οι δυσκολίες της αναγνώρισής της από το Μενέλαο θεμελιώνονται, όλα, στην προλογική σκηνή που εμφανίζεται ο Τεύκρος.

[πηγή: Διασκευή από Δ. Θ. Σακαλής, «Ο Ρόλος του Τεύκρου στην Ελένη του Ευριπίδη», Δωδώνη Θ΄, 1980 (παρατίθεται στο Δραματική Ποίηση, Ευριπίδη Ελένη, Γ΄ Γυμνασίου, μτφ. Τ. Ρούσος, Βιβλίο του Εκπαιδευτικού, Αθήνα: ΟΕΔΒ 2006]

 

 

ΑΡΓΥΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

ΑΡΧΑΙΑ Γ’   –   ΕΝΟΤΗΤΑ  10η   

 

Μια τιμητική εξορία

 

• ΚΕΙΜΕΝΟ 10 – ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΙΒΛΙΟ: http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C106/502/3268,13332/

 

• Το κείμενο 10 δίνεται σε μετάφραση. Στον ιστότοπο που ακολουθεί θα βρείτε τη μετάφραση του κειμένου.

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/oles%20oi%20metafraseis%20c.htm

 

ΟΔΗΓΙΕΣ

1. Με αφετηρία τη σύγκριση μεταφρασμένου και πρωτότυπου κειμένου και την επιλεκτική χρήση των γλωσσικών σχολίων, οι μαθητές/τριες ασκούνται στον εμπλουτισμό του λεξιλογίου τους, σύμφωνα και με τα προτεινόμενα στις προηγούμενες ενότητες.

 

2. Διαβάστε από το σχολικό σας βιβλίο τη θεωρία για τις δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις.Αξιοποιείστε και το συντακτικό σας.

 

3. Να κατανοήσετε βασικά στοιχεία των αιτιολογικών, τελικών, συμπερασματικών και εναντιωματικών – παραχωρητικών προτάσεων σε σχέση και με τη ν.ε.

 

4. Δώστε σημασία κυρίως στην εισαγωγή και τη συντακτική θέση των αιτιολογικών, τελικών, συμπερασματικών και εναντιωματικών- παραχωρητικών προτάσεων της α.ε., με βάση την αντιπαράθεσή τους με τις αντίστοιχες δευτερεύουσες προτάσεις της ν.ε.

 

 

ΙΣΤΟΤΟΠΟΙ

α) Ψηφιακό βιβλίο – κείμενο – θεωρία:

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C106/502/3268,13332/

 

β) Συντακτικό – ψηφιακό βιβλίο: Δευτερεύουσες προτάσεις ενότητας 10

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C121/632/4079,18544/

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C121/632/4079,18545/

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C121/632/4079,18546/

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C121/632/4079,18548/

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C121/632/4079,18549/

 

γ) Δευτερεύουσες  προτάσεις – θεωρία: http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20arxaia/deutereuouses-protaseis.htm

 

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Αξιοποιείστε τους  ιστότοπους  που ακολουθούν για να κάνετε ασκήσεις. Μπορείτε να ελέγξετε μόνοι σας την ορθότητα των ασκήσεων.

1. http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/askisis%20arxaia/epirrimatikes1.htm
2. http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20arxaia/2askiseis/c10-2/c-10-2.htm
3. http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20arxaia/2askiseis/c10-3/c-10-3.htm

ΙΛΙΑΔΑ                                                                                                           ΑΡΓΥΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ – ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 

 

Ραψωδία Σ 478-616

Ο Ήφαιστος κατασκευάζει την πανοπλία του Αχιλλέα

 

ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΙΒΛΙΟ: http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-B108/208/1458,4859/

 

1η ΩΡΑ

 

ΚΥΡΙΑ ΘΕΜΑΤΑ:

• Επίσκεψη στο εργαστήριο του Ήφαιστου
• Η κατασκευή μιας πανοπλίας και τα όπλα που την απαρτίζουν
• Μια ασπίδα έργο τέχνης

 

 

ΣΤΟΧΟΙ

• Η αφηγηματική ικανότητα του ποιητή και ιδιαίτερα η περιγραφή ενός αμυντικού όπλου που είναι ταυτόχρονα και έργο τέχνης, της ασπίδας του Αχιλλέα.
• Ο τεχνικός όρος «έκφραση» και ο λειτουργικός ρόλος της στην περιγραφή (Η περιγραφή ενός έργου των εικαστικών τεχνών (πραγματικού ή φανταστικού) είναι γνωστή με τον όρο «έκφραση». Φανταστική «έκφραση» είναι, π.χ., η περιγραφή της περόνης του Οδυσσέα στην Οδύσσεια (τ 243-247).
• .Ο ποιητής, παρουσιάζοντας πάνω στην ασπίδα τις καθημερινές ασχολίες των ανθρώπων, από επικός ποιητής γίνεται ζωγράφος και μεταπλάθει ένα καθαρά πολεμικό έπος σε ύμνο της ζωής, της οποίας ο πόλεμος είναι απλά μια πτυχή.
• Η θεολογία της Ιλιάδας (θεοί ανθρώπινοι, θεοί και εργασία κτλ.) και η σχέση θεών και Μοίρας: τα θεϊκά όπλα δεν θα σώσουν τον Αχιλλέα από το θάνατο.
• Ο πολιτισμός του ομηρικού κόσμου (σκηνές της καθημερινής ζωής πάνω στην ασπίδα), το υψηλό επίπεδο του υλικού πολιτισμού της εποχής, η ανάπτυξη της τέχνης, της τεχνικής, της μεταλλουργίας κτλ.
• Οι αοιδοί, το έργο τους και η κοινωνική τους θέση μέσα από τις ειρηνικές σκηνές της ασπίδας.

 

ΟΔΗΓΙΕΣ

• Διαβάζουμε  τη ραψωδία Σ (478-616) . 
• Διαβάστε επίσης και τα παράλληλα κείμενα.
• Στο ψηφιακό βιβλίο θα βρείτε πολλούς υπερσυνδέσμους (και στις εργασίες – ασκήσεις)  που αν τους πατήσετε θα βρεθείτε σε έναν μαγευτικό ψηφιακό κόσμου που δε θα θέλετε να βγείτε. Εμφανίζονται  επίσης τα σχόλια του συγγραφέα του βιβλίου σας.

 

Ενδιαφέρουσα είναι η επίσκεψη στους  ιστότοπους:

• Πλούσιο υλικό: http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/OMHROS-ILIADA/Iliada/Iliada29.htm
• Ηρωικό ιδεώδες: http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/document/file.php/DSGYM-B108/HTML/hroiko_ideodes/main.html
• Εικόνες για ασπίδα Αχιλλέα: https://www.google.com/search?q=%CE%B1%CF%83%CF%80%CE%B9%CE%B4%CE%B1+%CE%B1%CF%87%CE%B9%CE%BB%CE%BB%CE%B5%CE%B1&tbm=isch&source=univ&client=avast&sa=X&ved=2ahUKEwjXhd2DhNboAhWCwqYKHZ-2Al0QsAR6BAgJEAE&biw=1366&bih=635
• (Video)  Η ασπίδα του Αχιλλέα: https://www.youtube.com/watch?v=KjbdAutsQrw

 

 

2η ΩΡΑ

• Διαβάστε τις περιλήψεις των ραψωδιών Τ,Υ,Φ.
• Και αυτά πριν δούμε τη σύγκρουση Αχιλλέα – Έκτορα. Ποιος άραγε θα νικήσει;

ΨΗΦΙΑΚΟ ΒΙΒΛΙΟ: http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-B108/208/1459,4860/

ΑΡΓΥΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ   –  ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ  

Τι έπαιξα στο Λαύριο 

Σ Τ Ο Χ Ο Ι

 

Να γνωρίσουν οι μαθητές ένα τραγούδι με σύγχρονο κοινωνικό προβληματισμό. Να σχολιάσουν το περιεχόμενό του αλλά και τη σχέση του καλλιτέχνη με το κοινό του.

 

Θ Ε Μ Α Τ Ι Κ Α     Κ Ε Ν Τ Ρ Α

 Η υποβαθμισμένη περιοχή του Λαυρίου

Η ευθύνη του καλλιτέχνη απέναντι στα κοινωνικά προβλήματα

Η αμήχανη σιωπή του τραγουδοποιού

 

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ     ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ    ΠΡΟΣΕΓΙΣH (ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ)

 Το κείμενο αυτό αναδεικνύει άμεσα τους εκπαιδευτικούς στόχους τόσο της απολαυστικής διδασκαλίας στο μάθημα της λογοτεχνίας όσο και της κοινωνικής ευαισθητοποίησης και συναισθηματικής συμμετοχής των μαθητών. Επιλέγοντας να μην ονομάσει ούτε να αναφερθεί ειδικά στα διάφορα προβλήματα που θίγει, το τραγούδι του Σαββόπουλου προσφέρεται για ελεύθερη πραγμάτευση και ενεργοποίηση των μαθητών, οι οποίοι προσδοκούμε ό τι, ξεκινώντας από τη διαθεματική δραστηριότητα, θα εντοπίσουν εύκολα τόσο τα προβλήματα των κατοίκων του Λαυρίου (υποβαθμισμένη πόλη, αυξημένη ανεργία κ.ά.) όσο και την αμήχανη σιωπή, αλλά και το αίσθημα κοινωνικής συνενοχής που εκφράζει ο Σαββόπουλος.

Μπορεί επίσης να σχολιαστεί ο διαφορετικός τρόπος που αντιλαμβάνονται ή αντιμετωπίζουν τα προβλήματα τα παιδιά και οι μεγάλοι. Ο φόβος που νιώθουν οι μεγάλοι εξαιτίας της επίγνωσης των προβλημάτων είναι ορατός, αλλά δεν μπορεί να δικαιολογηθεί πλήρως μπροστά στα ερευνητικά βλέμματα των παιδιών. Οι μεγάλοι αισθάνονται ότι ζουν «μέσα σε ένα όνειρο που τρίζει», νιώθουν δηλαδή να τους βαραίνει τόσο το συλλογικό αίσθημα ανασφάλειας όσο και οι προσωπικές τους ευθύνες απέναντι στους νεότερους που εξαρτώνται από αυτούς και, με την ύπαρξή τους, ορίζουν το χρόνο δικαιώνοντας το βαθύτερο νόημα της ζωής («ο χρόνος ο αληθινός»).

 

ΕΡΓΑΣΙΕΣ

Α) Δείτε το κείμενο και στο ψηφιακό βιβλίο – αξιοποιείστε τις υπερσυνδέσεις.

Β) Δείτε και τα παράλληλα κείμενα που ακολουθούν και συσχετίστε τα με το κείμενο βιβλίου .

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL105/229/1694,5431/

Γ) Ακούστε το τραγούδι

https://www.youtube.com/watch?v=iXWVoWpE01Q

Δ) Τι θα θέλατε εσείς να πει ο ομιλητής στα παιδιά και στους μεγάλους; Γράψτε εσείς αυτά που δε λέει ο Σαββόπουλος, δίνοντας μια εξήγηση για την αμήχανη σιωπή του. Απαντήστε σε ένα κείμενο word.

 

ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

1.Ιάκωβου Καμπανέλλη, «Δόξα τω Θεώ»

Απ’ το πρωί μες στη βροχή
και μέσα στο λιοπύρι
για μια μπουκιά κι ένα ποτήρι
και δόξα τω Θεώ

Παράθυρο για τ’ όνειρο
κι αυλή για το σεργιάνι
ο ίσκιος σου να μη σε φτάνει
και δόξα τω Θεώ

Πέτρα στην πέτρα ολημερίς
χτίζω και δεν σε φτάνω
ήλιε μου πόσο είσαι πάνω
και δόξα τω Θεώ

[πηγή: «Δόξα τω Θεώ», στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης, μουσική: Μίκης Θεοδωράκης, από το δίσκο Η γειτονιά των αγγέλων (MINOS-EMI, 1963)]

 

2. Κώστας Βάρναλης – Οι μοιραίοι

Μες στην υπόγεια την ταβέρνα,

μες σε καπνούς και σε βρισιές,

(απάνου εστρίγγλιζε η λατέρνα)

όλη η παρέα πίναμε εψές,

εψές, σαν όλα τα βραδάκια,

να πάνε κάτου τα φαρμάκια.

 

Σφιγγόταν ο ένας πλάι στον άλλο

και κάπου εφτυούσε καταγής,

ω! πόσο βάσανο μεγάλο

το βάσανο είναι της ζωής!

Όσο κι ο νους αν τυραννιέται

άσπρην ημέρα δε θυμιέται!

 

(Ήλιε και θάλασσα γαλάζα

και βάθος του άσωτου ουρανού,

ω! της αυγής κροκάτη γάζα

γαρούφαλλα του δειλινού,

λάμπετε-σβήνετε μακριά μας,

χωρίς να μπείτε στην καρδιά μας!)          

 

Του ενού ο πατέρας χρόνια δέκα

παράλυτος – ίδιο στοιχειό

του άλλου κοντόμερη η γυναίκα

στο σπίτι λιώνει από χτικιό,

στο Παλαμήδι ο γιός του Μάζη

κ’ η κόρη του γιαβή στο Γκάζι.             

 

-Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!

-Φταίει ο θεός που μας μισεί!

-Φταίει το κεφάλι το κακό μας!

-Φταίει πρώτ’ απ’ όλα το κρασί!

“ποιος φταίει; Ποιος φταίει;… κανένα στόμα

δεν τόβρε και δεν τόπε ακόμα.

 

Έτσι, στην σκοτεινή ταβέρνα

πίνουμε πάντα μας σκυφτοί,

σαν τα σκουλήκια κάθε φτέρνα

όπου μας εύρει, μας πατεί:

δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα!

προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα!

 

 

3. Τάσου Λειβαδίτη, «Δραπετσώνα»

Μ’ αίμα χτισμένο, κάθε πέτρα και καημός
κάθε καρφί του πίκρα και λυγμός
Μα όταν γυρίζαμε το βράδυ απ’ τη δουλειά
εγώ και εκείνη όνειρα, φιλιά

Το ‘δερνε αγέρας κι η βροχή
μα ήταν λιμάνι κι αγκαλιά και γλυκιά απαντοχή
Αχ, το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε ψυχή.

Πάρ’ το στεφάνι μας, πάρ’ το γεράνι μας
στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή
Κράτα το χέρι μου και πάμε αστέρι μου
εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί

Ένα κρεβάτι και μια κούνια στη γωνιά
στην τρύπια στέγη του άστρα και πουλιά
Κάθε του πόρτα ιδρώτας κι αναστεναγμός
κάθε παράθυρό του κι ουρανός

Κι όταν ερχόταν η βραδιά
μες στο στενό σοκάκι ξεφαντώναν τα παιδιά-
Αχ, το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε καρδιά

Πάρ’ το στεφάνι μας, πάρ’ το γεράνι μας
στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή
Κράτα το χέρι μου και πάμε αστέρι μου
εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί

[πηγή: «Δραπετσώνα», στίχοι: Τάσος Λειβαδίτης, μουσική: Μίκης Θεοδωράκης, από το δίσκο Πολιτεία Α’ (1964), Columbia (1964)]

 

ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑ

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CF%81%CE%B1%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%83%CF%8E%CE%BD%CE%B1

http://mlp-blo-g-spot.blogspot.gr/2013/11/MaxhParagkas.html

Η περιοχή αυτή κατοικήθηκε κυρίως από Μικρασιάτες που διέμεναν σε ξύλινες παράγκες. Στα προσεχή έτη ανθούν τα μπουζουκτζίδικα που συγκεντρώνουν τους μάγκες του Πειραιά καθώς και το ρεμπέτικο τραγούδι, ενώ στα Βούρλα αργότερα λειτουργούν οίκοι ανοχής. Πριν από την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο δικτάτωρ Ιωάννης Μεταξάς επιχείρησε ανεπιτυχώς να μετονομάσει την συνοικία της Δραπετσώνας σε “Συνοικισμό της 4ης Αυγούστου”. Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι μετακατοχικές κυβερνήσεις επιχείρησαν να “αναμορφώσουν” την παραγκούπολη της Δραπετσώνας προχωρώντας στην ανέγερση προσφυγικών πολυκατοικιών, αποσκοπώντας ταυτόχρονα και στην εξασθένηση των “αριστερών” τάσεων της εν λόγω εργατικής συνοικίας. Ότι βέβαια δεν κατάφεραν οι κυβερνήσεις προ της επταετίας, το επέβαλε η δικτατορία των συνταγματαρχών μετά το 1967, οπότε και εκτάσεις απαλλοτριώθηκαν υπέρ του κράτους και οι παράγκες γκρεμίστηκαν. Το 1968 αρχίζει η ανέγερση μεγάλων οικοδομικών συγκροτημάτων εργατικών κατοικιών για τη στέγαση αυτών, όπου και δύο χρόνια μετά ο τότε δήμαρχος του Πειραιά Αριστείδης Σκυλίτσης απομάκρυνε και τις τελευταίες παράγκες από την περιοχή δυτικά του λιμένα απελευθερώνοντας τον αρχαιολογικό χώρο της Ηετιωνείας.

Από τον 19ο αιώνα η Δραπετσώνα γίνεται από τα πιο βασικά τοπόσημα στην ευρύτερη βιομηχανική ζώνη του Πειραιά. Πλήθος κεφαλαίων και επενδύσεων εισρέουν στην περιοχή. Τα Ναυπηγεία Βασιλειάδη (1898-1912) ήταν η πρώτη μεγάλη λιμενική εγκατάσταση. Ακολούθησαν τα Λιπάσματα, το Βυρσοδεψείο, η ΑΓΕΤ Ηρακλής, το Γυψάδικο και οι πιο πρόσφατες εγκαταστάσεις πετρελαιοειδών εταιρειών (SHELL, BP, MOBIL).

 

 

 

4. ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ         Στο παιδί μου  

Το ποίημα εντάσσεται στην ποιητική συλλογή O στόχος, η οποία πρωτοεμφανίστηκε το 1970 στη συλλογική έκδοση Δεκαοχτώ κείμενα, μια σημαντική αντιδικτατορική κατάθεση κορυφαίων πνευματικών ανθρώπων. O ποιητής υποστηρίζει τη συγκεκριμένη και κυριολεκτική αναφορά στην πραγματικότητα αντί της ωραιοποιημένης εκδοχής που παρουσιάζουν τα «παραμύθια».

Στο παιδί μου δεν άρεσαν ποτέ τα παραμύθια

Και του μιλούσανε για Δράκους και για το πιστό σκυλί
Για τα ταξίδια της Πεντάμορφης και για τον άγριο λύκο

Μα στο παιδί μου δεν άρεσαν ποτέ τα παραμύθια

Τώρα, τα βράδια, κάθομαι και του μιλώ
Λέω το σκύλο σκύλο, το λύκο λύκο, το σκοτάδι σκοτάδι,
Του δείχνω με το χέρι τους κακούς, του μαθαίνω
Oνόματα σαν προσευχές, του τραγουδώ τους νεκρούς μας.

Α, φτάνει πια! Πρέπει να λέμε την αλήθεια στα παιδιά.

Μ. Αναγνωστάκης, Τα ποιήματα, Πλειάς

 

 

5. Μανόλης Αναγνωστάκης Θεσσαλονίκη,

5. Μέρες του 1969 μ.Χ. 

    

   Το ποίημα ανήκει στη συλλογή Ο Στόχος (1970). Πρωτοδημοσιεύτηκε στα Δεκαοχτώ Κείμενα, που η έκδοσή τους αποτέλεσε την πρώτη πράξη ομαδικής δημόσιας αντίστασης των πνευματικών ανθρώπων κατά της δικτατορίας. Είναι ποίημα πολιτικό, όπως εξάλλου και πολλά άλλα ποιήματα του Αναγνωστάκη, και απηχεί την πολιτική και κοινωνική κατάσταση από τη μετακατοχική περίοδο και τη στρατιωτική δικτατορία.

    

   Στην οδό Αιγύπτου — πρώτη πάροδος δεξιά1 —

   Τώρα υψώνεται το μέγαρο της Τράπεζας Συναλλαγών

   Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως.

   Και τα παιδάκια δεν μπορούνε πια να παίζουνε από

   τα τόσα τροχοφόρα που περνούνε.

    

   Άλλωστε τα παιδιά μεγάλωσαν, ο καιρός εκείνος πέρασε που ξέρατε

   Τώρα πια δε γελούν, δεν ψιθυρίζουν μυστικά, δεν εμπιστεύονται,

   Όσα επιζήσαν, εννοείται, γιατί ήρθανε βαριές αρρώστιες από τότε

   Πλημμύρες, καταποντισμοί, σεισμοί, θωρακισμένοι στρατιώτες,

   Θυμούνται τα λόγια του πατέρα: εσύ θα γνωρίσεις καλύτερες μέρες

    

   Δεν έχει σημασία τελικά αν δεν τις γνώρισαν, λένε το μάθημα

   οι ίδιοι στα παιδιά τους

   Ελπίζοντας πάντοτε πως κάποτε θα σταματήσει η αλυσίδα

   Ίσως στα παιδιά των παιδιών τους ή στα παιδιά των παιδιών

   των παιδιών τους.

   Προς το παρόν, στον παλιό δρόμο που λέγαμε, υψώνεται

   η Τράπεζα Συναλλαγών

   — εγώ συναλλάσσομαι, εσύ συναλλάσσεσαι αυτός συναλλάσσεται —

   Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως

   — εμείς μεταναστεύουμε, εσείς μεταναστεύετε, αυτοί μεταναστεύουν—

    

   Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει, έλεγε κι ο Ποιητής 2

   Η Ελλάδα με τα ωραία νησιά, τα ωραία γραφεία,

   τις ωραίες εκκλησιές

    

   Η Ελλάς των Ελλήνων 3.

    

   1. Ο στίχος βρίσκεται και στο ποίημα Πόλεμος, που γράφτηκε το 1941 (όταν ο ποιητής ήταν μόλις 16 ετών): «Στην οδό Αιγύπτου (πρώτη πάροδος δεξιά) τα κορίτσια κοκαλιασμένα περιμένανε απ’ ώρα τον Ισπανό με τα τσιγαρόχαρτα».  
   2. Ο Γιώργος Σεφέρης.
   3. Υπαινίσσεται το σύνθημα της στρατιωτικής δικτατορίας: Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών.

.

ΑΡΓΥΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ   –    ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

                                                                                                                  

1.Η ΕΝΕΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ

2. ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

(ΔΥΟ ΜΑΘΗΜΑΤΑ)                                                                                                                     

Η ΕΝΕΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΙΣΔΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ

Διδακτικοί στόχοι (Αξιοποίηση του βιβλίου καθηγητή για τις ανάγκες της τηλεκπαίδευσης)

1.  Να κατανοήσετε τη σημασία της παραχώρησης προνομίων στη Βενετία και τις άλλες ιταλικές ναυτικές πόλεις για το εμπόριο και την οικονομία του Βυζαντινού Κράτους.

2. Να προβληματιστούν οι μαθητές για τα αίτια και τις συνέπειες του σχίσματος των Εκκλησιών.

 

 

Επισημάνσεις για την πορεία διδασκαλίας

 Το πρώτο μέρος της ενότητας εξετάζει τα εμπορικά προνόμια που παραχώρησε ο Αλέξιος Α’ με το χρυσόβουλο του έτους 1082 στους Βενετούς και τις ολέθριες συνέπειες που είχαν βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα αυτά τα προνόμια για το εμπόριο και την οικονομία της Βενετίας και της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στον μεσογειακό κόσμο.

Να κατανοήσετε τη δύσκολη θέση στην οποία είχε ευρεθεί η αυτοκρατορία κατά το έτος αυτό (1082), εξαιτίας της νορμανδικής απειλής στα παράλια της Αλβανίας και της Ηπείρου. Η μελέτη του πρώτου παραθέματος, με τη βοήθεια ενός χάρτη και σε συνδυασμό με τη σπουδή των δύο εικόνων με τους εμπόρους και τα πλοία των Βενετών, επιτρέπει στους μαθητές να συζητήσουν τα διάφορα προνόμια και να εκτιμήσουν τη σημασία τους. Φυσικά η πλήρης απαλλαγή των Βενετών από δασμούς και φόρους στα λιμάνια της βυζαντινής επικράτειας είναι το σημαντικότερο από όλα αυτά τα προνόμια και κάλλιστα μπορεί να συγκριθεί με τις διομολογήσεις, προνομιακές εμπορικές συμφωνίες που υπέγραψαν οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις με την Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά τους Νεότερους Χρόνους. Η αρνητική σημασία που είχε για το Βυζάντιο η συμφωνία του 1082 υπογραμμίζεται και από τα αντίμετρα που έλαβαν οι διάδοχοι του Αλεξίου Α’, προκειμένου να περιορίσουν τη ναυτική παντοδυναμία των Βενετών.

Το δεύτερο μέρος της ενότητας πραγματεύεται τα καθέκαστα, τις αιτίες και τις ολέθριες συνέπειες του εκκλησιαστικού Σχίσματος μεταξύ Κωνσταντινούπολης και Ρώμης. Η ανάλυση του δεύτερου παραθέματος μπορεί να διαφωτίσει τους μαθητές σχετικά με τις λειτουργικές και δογματικές διαφορές μεταξύ των δύο εκκλησιών. Ωστόσο με τις διαφορές αυτές δεν εξαντλούνται και οι αιτίες της ρήξης. Σ’ αυτές πρέπει να προστεθούν η εγωπαθής και αλαζονική συμπεριφορά των δύο διαπραγματευτών, οι βαθιές διαφορές πολιτισμού, γλώσσας και νοοτροπίας, καθώς και η μακρόχρονη αποξένωση μεταξύ των δύο εκκλησιών και των δύο κόσμων, της Ανατολής και της Δύσης.

 

Σχολιασμός του υποστηρικτικού υλικού

Το πρώτο παράθεμα είναι απόσπασμα από τη συνθήκη-αυτοκρατορικό χρυσόβουλο του έτους 1082, ένα επίσημο και απόλυτα αξιόπιστο έγγραφο. Έχουν χαθεί τόσο το ελληνικό πρωτότυπο όσο και το λατινικό αντίγραφο αυτού του εγγράφου. Το τελευταίο πάντως, προτού χαθεί, είχε αναγνωστεί, αντιγραφεί και εκδοθεί από ερευνητές και έτσι σήμερα γνωρίζουμε σε γενικές γραμμές το περιεχόμενό του.

Το παρατιθέμενο εκτεταμένο απόσπασμα αναφέρεται στην παραχώρηση προς τους Βενετούς των εμπορικών καταστημάτων και των τριών αποβαθρών που βρίσκονταν μεταξύ της Εβραϊκής και της Πύλης της Βίγλας καθώς και των 32 λιμανιών, όπου οι Βενετοί μπορούσαν να διεξάγουν ελεύθερο εμπόριο χωρίς να πληρώνουν κανένα φόρο! Το δικαίωμα αδασμολόγητου εμπορίου στα λιμάνια του Βυζαντίου είχε κολοσσιαία σημασία για την οικονομική-εμπορική γιγάντωση της Βενετίας και την οικονομική-εμπορική αποδυνάμωση του Βυζαντινού Κράτους. Ορισμένοι μελετητές επικρίνουν έντονα την πολιτική αυτή, καθώς θεωρούν ότι υπονόμευσε με μαθηματική ακρίβεια την οικονομική ζωτικότητα της αυτοκρατορίας.

Το δεύτερο παράθεμα είναι απόσπασμα από επιστολή του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Μιχαήλ Κηρουλάριο προς τον πατριάρχη Ιεροσολύμων και αναφέρεται στις κατά την εκτίμησή του πλάνες των Λατίνων. Ουσιαστικά το κείμενο αυτό συμπληρώνει το δεύτερο παράθεμα. Επισημαίνονται με τη σειρά οι ακόλουθες πλάνες των Λατίνων: η χρήση των αζύμων, η θεωρία για την εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος και εκ του Υιού (filioque), η αγαμία του κλήρου και η συμμετοχή του στον πόλεμο.

Το εικονογραφικό υλικό της διδακτικής ενότητας αποτελείται από την εικόνα των βενετών εμπόρων (από μικρογραφία του χειρογράφου του έργου του Μάρκο Πόλο) στην Πόλη και τη μακέττα δικάταρτου εμπορικού πλοίου. Η παρατήρηση και μελέτη των δύο εικόνων πρέπει να συνδυαστεί με την αναφορά στο ζήτημα της παραχώρησης προνομίων στους Βενετούς από τον Αλέξιο Α’ Κομνηνό.

 

Και μια βόλτα στο διαδίκτυο

BYZANTINA ΧΡΥΣΟΒΟΥΛΑ: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9155

ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ, ΧΡΥΣΟΒΟΥΛΟ ΑΛΕΞΙΟΥ Γ΄ ΚΟΜΝΗΝΟΥ: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9157

Iταλοί έμποροι: Eμπορικοί σταθμοί: http://www.ime.gr/chronos/10/gr/o/ob/ob2c.html

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΟΥ 1054: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9361

ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ – ΠΑΠΑΣ: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8806

ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8820

 

ΕΡΓΑΣΙΑ

Να απαντήσεις σε έγγραφο   word στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1,2,3. Την 4 μπορείς να την δουλέψεις σε χάρτη:

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο χάρτης της προηγούμενης ενότητας: http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-B107/755/4958,22612/

 

 

 

 

 

ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Διδακτικοί στόχοι(Αξιοποίηση του  βιβλίου καθηγητή)

1.  Να εκτιμήσουν οι μαθητές το χαρακτήρα, τα αίτια, την εξέλιξη και τις συνέπειες των σταυροφοριών.
2. Να γνωρίσουν τις συνθήκες πραγματοποίησης της πρώτης Άλωσης της Πόλης (1204).

 

 

Επισημάνσεις για την πορεία διδασκαλίας  (Αξιοποίηση του βιβλίου καθηγητή για τις ανάγκες της τηλεκπαίδευσης)

Η διδασκαλία της ενότητας μπορεί να ξεκινήσει από τον ορισμό της έννοιας  σταυροφορία και τους παράγοντες των σταυροφοριών. Επρόκειτο αρχικά για κίνηση με θρησκευτικό περιεχόμενο, αφού απέβλεπε πρωτίστως στην απελευθέρωση των Αγίων Τόπων που είχαν περάσει στους Τούρκους. Η επιδίωξη αυτή αποτελεί και την σταυροφορική ιδέα που γεννήθηκε στη διάρκεια του 11ου αι. από το συνδυασμό διαφόρων ιδεών αλλά και υπό την επίδραση αντικειμενικών παραγόντων.

Σε συνάρτηση με την α’ σταυροφορία η πνευματικότητα και ο έντονος θρησκευτικός της χαρακτήρας προκύπτει από το κήρυγμα του πάπα στην Κλερμόν (1095). Από τον ίδιο λόγο προκύπτει όμως ότι υπήρχαν και συγκεκριμένοι υλικοί λόγοι που ώθησαν τους Ευρωπαίους να ανταποκριθούν στο κάλεσμα του πάπα: Έλλειψη γης και υπερπληθυσμός, διαρκείς ενδοευρωπαϊκοί πόλεμοι και ανάγκη ειρήνευσης.

Ο χαρακτήρας των σταυροφοριών μεταβάλλεται ανάμεσα στην Α’ και τη Δ’ σταυροφορία. Τα πνευματικά-θρησκευτικά κίνητρα και το σταυροφορικό πάθος υποχωρούν βαθμιαία και δίνουν τη θέση τους σε υλικά κίνητρα. Με την εξέλιξη αυτή συνδέεται το ζήτημα της εκτροπής της Δ’ σταυροφορίας από τον αρχικό της στόχο και το ρόλο που έπαιξαν σ’ αυτό οι φιλοδοξίες και οι δολοπλοκίες του Ερ. Δάνδολου, δόγη της Βενετίας, και οι συμπτώσεις. Σημαντικό επίσης ζήτημα είναι τα αποτελέσματα της δ’ σταυροφορίας για το Βυζάντιο: Διάλυση και διανομή των εδαφών του Βυζαντινού Κράτους (Partitio Romaniae).

 

Σχολιασμός του υποστηρικτικού υλικού

 Το πρώτο παράθεμα προέρχεται από τον Θεόδωρο Σκουταριώτη, ιστορικό του 13ου αι., και αναφέρεται στην πολιτική που ακολούθησε ο Αλέξιος Α’ Κομνηνός έναντι των Δυτικών. Με κατάλληλα επιχειρήματα ο αυτοκράτορας έπεισε καταρχήν τους Δυτικούς να οργανώσουν σταυροφορία εναντίον των Τούρκων. Έτσι παρακίνησε μυριάδες από αυτούς να διασχίσουν το Ιόνιο και να φτάσουν στην Κωνσταντινούπολη. Ακολούθως υπέγραψε μαζί τους ένορκες συμφωνίες. Δυνάμει των συμφωνιών αυτών και μετά τις επιτυχίες των σταυροφόρων αποκατέστησε τη βυζαντινή κυριαρχίαστο δυτικό τμήμα της Μ. Ασίας.

Το δεύτερο παράθεμα προέρχεται από τον χρονογράφο Γουλιέλμο Βιλλεαρδουίνο και περιλαμβάνει τη συμφωνία μεταξύ του βενετού δόγη Ερρίκου Δάνδολου, αρχηγού της Δ’ σταυροφορίας, και των εκπροσώπων του έκπτωτου βυζαντινού αυτοκράτορα Ισαάκιου Κομνηνού και του γιου του Αλέξιου. Οι τελευταίοι ζήτησαν τη συνδρομή των σταυροφόρων για την ανάκτηση του θρόνου και σε αντάλλαγμα υποσχέθηκαν χρήματα, στρατό για τη σταυροφορία και υποταγή της ανατολικής στη δυτική εκκλησία.

Το εικονογραφικό υλικό της ενότητας αποτελείται από μια μικρογραφία που δείχνει τον πάπα Ουρβανό Β’ κατά την επίσκεψή του στη Γαλλία, ένα ψηφιδωτό με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204 και μία μικρογραφία του 14ου αι. που απεικονίζει την κατάληψη της Αντιόχειας από τους σταυροφόρους της Α’ Σταυροφορίας.

 

Και μια βόλτα στο διαδίκτυο

• Οι σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της Πόλης

Διαβάστε το περιεχόμενο της ενότητας και στο βιβλίο σας αλλά και στο ψηφιακό βιβλίο: http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-B107/755/4959,22614/

• «Ο πάπας κηρύσσει τη Σταυροφορία», στο: Ιστορία του Μεσαιωνικού και Νεότερου κόσμου, Β΄ Λυκείου (Γενικής Παιδείας):

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-B131/756/4972,22661/

 

• «Η Έφοδος, η Κατάληψη και η Λεηλασία της Πόλης», στο: Οι Σταυροφορίες και η πρώτη άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204», Εκπαιδευτικό σενάριο, Διαδίκτυο και Διδασκαλία:

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8975

 

• Σταυροφορίες (Χάρτες)

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8975

 

• Οι Σταυροφορίες

http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8805

 

• Ο ΙΠΠΟΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ

http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-9130

 

• ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ – ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΜΜΗ ΔΕΣΠΟΤΑΤΟΥ ΤΟΥ ΜΥΣΤΡΑ

http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-9164

 

• ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ

http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-8820

 

• ΚΟΜΝΗΝΟΙ – ΑΡΒΕΛΕΡ

https://www.youtube.com/watch?v=Ax2mQyxzdw8

 

•     ΙΣΤΟΡΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ: 1071-1453

https://www.youtube.com/watch?v=hxO2V5IbXh4

 

ΕΡΓΑΣΙΕΣ 

Να απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1 και  4.

 

 

 

 

ΑΡΓΥΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ – ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

1. Η περίοδος της Λατινοκρατίας και τα ελληνικά κράτη

Διδακτικοί στόχοι

1. Να γνωρίσετε και να κατανοήσετε τον χαρακτήρα και την οργάνωση των λατινικών κρατών που ιδρύθηκαν στο χώρο του Βυζαντίου.
2. Να γνωρίσετε και να κατανοήσετε τις επιδιώξεις και την εξέλιξη των ελληνικών κρατών που δημιουργήθηκαν στο χώρο του Βυζαντίου.

 

Επισημάνσεις από το βιβλίο  του καθηγητή

Τα δύο πρώτα μέρη της ενότητας που αναφέρονται αντίστοιχα στα λατινικά και ελληνικά κράτη που ιδρύθηκαν στα ερείπια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, με τη συνθήκη διανομής της Ρωμανίας (1204), μπορούν να κατανοηθούν σε συνάρτηση με τη σπουδή του χάρτη που υπάρχει στο τέλος της ενότητας.

Τα λατινικά κράτη ήταν φεουδαρχικά και εξαρτημένα αλυσιδωτά το ένα από το άλλο, πράγμα που αποτελεί ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της φεουδαρχίας.

Έτσι από τη λατινική αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης εξαρτιόταν το Βασίλειο της Θεσσαλονίκης και σ’ αυτό πάλι υποτελή ήταν το Δουκάτο των Αθηνών και το Πριγκιπάτο της Αχαΐας. Στο τελευταίο μάλιστα οι φεουδαρχικοί θεσμοί θύμιζαν έντονα τη Γαλλία (πρώτος διδακτικός στόχος).

Τα ελληνικά κράτη ήταν αρχικά τρία. Από αυτά ισχυρότερα αποδείχτηκαν η Αυτοκρατορία της Νίκαιας και το Δεσποτάτο της Ηπείρου και αποδύθηκαν σε ένα αγώνα δρόμου για την αποκατάσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ενώ η αυτοκρατορία της Τραπεζούντας μπορεί μεν να διαδραμάτισε δευτερεύοντα ρόλο, αλλά είχε μεγάλη σημασία για τη διατήρηση του Ποντιακού Ελληνισμού. Αργότερα στα ελληνικά κράτη προστέθηκε το Δεσποτάτο του Μυστρά.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το τμήμα της διδακτικής ενότητας που αναφέρεται στις σχέσεις των Λατίνων και των Ελλήνων, των κατακτητών και των κατακτημένων. Οι σχέσεις αυτές χαρακτηρίζονταν από έντονη αντιπαλότητα. Οι κατακτητές καταπίεζαν τους κατακτημένους, που γι’ αυτό εξεγείρονταν συχνά εναντίον τους. Η καταπίεση των Λατίνων ανάγκασε σε ορισμένες περιπτώσεις τους απελπισμένους Έλληνες να επιλέξουν εκούσια τον ζυγό των Τούρκων. Το τελευταίο μέρος αναφέρεται στην έναρξη της διαδικασίας που οδήγησε:

• στη διαμόρφωση νεοελληνικής εθνικής συνείδησης,
• τον ανταγωνισμό μεταξύ των ελληνικών κρατών
• και την αποκατάσταση του Βυζαντίου από το κράτος της Νίκαιας (δεύτερος διδακτικός στόχος)

 

Σχολιασμός του υποστηρικτικού υλικού

Το πρώτο παράθεμα προέρχεται από το έργο του μαροκινού γεωγράφου Ουμάρι, ο οποίος αντλεί τις πληροφορίες του από τον γενουάτη έμπορο Μπέλμπαν. Το απόσπασμα αναφέρεται στην εξαίρετη γεωγραφική από εμπορική άποψη θέση (σταυροδρόμι απ’ όπου διέρχονται πολλοί έμποροι και ταξιδευτές που κατευθύνονται προς το Κριβν, την έρημο του Καμπτσάκ και τις χώρες του Βορρά), στο διεθνές κύρος και την ισχύ, και τέλος στην ανδρεία των στρατιωτών της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντος στα μέσα του 14ου αι. Το κράτος της Τραπεζούντας ήταν τότε κατά πολύ ισχυρότερο από το μικρό Βυζαντινό Κράτος που εξασθενούσε συνεχώς. Το κράτος της Τραπεζούντας είχε ιδιαίτερη σημασία για τα εμπορικά συμφέροντα της ναυτικής και εμπορικής υπερδύναμης Γένουας στην περιοχή του Ευξείνου Πόντου.

Το δεύτερο παράθεμα προέρχεται από το δημώδες Χρονικό του Γαλαξειδίου και αναφέρεται στις αυθαιρεσίες (αγγαρείες και αρπαγές) και τη βία που εξασκούσε ο φράγκος αυθέντης (φεουδάρχης) Κόντος σε βάρος του πληθυσμού των Σαλώνων (Άμφισσας) και του επισκόπου τους. Όλη αυτή η συμπεριφορά οδήγησε αρχικά σε εξέγερση των εντοπίων και ακολούθως στην απόφασή τους να καλέσουν τους Τούρκους να κατακτήσουν την περιοχή τους.

Το τρίτο παράθεμα προέρχεται από τον βυζαντινό ιστορικό Νικηφόρο Γρηγορά και αναφέρεται στο νόμο, με τον οποίο ο Ιωάννης Δούκας Βατάτζης (1222-1254), αυτοκράτορας της Νίκαιας, απαγόρευε στους υπηκόους του τη χρήση υφασμάτων και ενδυμάτων που εισάγονταν από άλλες χώρες. Το μέτρο αυτό προκλήθηκε από την ξενομανία («ξενόφερτα ρούχα») του πληθυσμού της αυτοκρατορίας και απέβλεπε προφανώς στην τόνωση της ιθαγενούς βιοτεχνικής παραγωγής της αυτοκρατορίας και τον περιορισμό των εισαγωγών.

Το εικονογραφικό υλικό αποτελείται από ένα νόμισμα του Ιωάννη Βατάτζη, σημαντικότερου εκπροσώπου της αυτοκρατορίας της Νίκαιας, και το χάρτη με τα ελληνικά και λατινικά κράτη. Ο χάρτης αυτός πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο μελέτης εκ μέρους των μαθητών, για να μπορέσουν αυτοί να κατανοήσουν την πολιτική πραγματικότητα που δημιουργήθηκε, μετά τη Άλωση της Πόλης και τη δδιανομή της Ρωμανίας (1204), στο γεωγραφικό χώρο της καταλυθείσας Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Και ταυτόχρονα με το διάβασμα και η απαραίτητη “βόλτα” στο διαδίκτυο.

Στο ψηφιακό βιβλίο πατώντας τις υπερσυνδέσεις μπορείτε να αντλήσετε χρήσιμες και ενδιαφέρουσες πληροφορίες.	http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-B107/755/4959,22615/
«Θεσσαλονίκη-Μυστράς. Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος», «Πολιτιστικές διαδρομές», Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου, Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων:	http://exploringbyzantium.gr/EKBMM/Page?name=monument&lang=gr&id=5&sub=651&sub2=292#
Η Τραπεζούντα	http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9129
Χρονολόγιο – ιστοριογραμμή της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας	http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9162
Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ	http://www.ime.gr/choros/trapezounda/gr/webpages/300.html
Λατινική Αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης (1204-1261)	http://www.ime.gr/chronos/projects/fragokratia/gr/webpages/konstant.html
Λατινικό βασίλειο της Θεσσαλονίκης (1204-1224)	http://www.ime.gr/chronos/projects/fragokratia/gr/webpages/thessal.html

 

ΚΑΙ ΚΑΤΙ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ

Μια συνοπτική παρουσίαση γεγονότων και συμβάντων (VIDEO) από τον 3ο ως 18ο αιώνα για να θυμηθείτε τι προηγήθηκε και να μάθετε τι θα ακολουθήσει.

http://photodentro.edu.gr/video/r/8522/529?locale=el

 

 

 

ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΚΑΙ ΥΠΟΤΑΓΗ ΣΤΟΥΣ ΟΘΩΜΑΝΟΥΣ

  2.  Εξάπλωση των Τούρκων και τελευταίες προσπάθειες για ανάσχεσή τους

Διδακτικοί στόχοι

1. Να παρακολουθήσουν οι μαθητές τη ραγδαία οθωμανική εξάπλωση και να κατανοήσουν τη σημασία ορισμένων οθωμανικών θεσμών, όπως ήταν οι γαζήδες και το παιδομάζωμα.
2. Να επισημάνουν τα αίτια της εξασθένησης του Βυζαντίου και τους λόγους της αδυναμίας των Βυζαντινών και των άλλων βαλκανικών λαών να αντισταθούν αποτελεσματικά στους Οθωμανούς.

 

Επισημάνσεις από το βιβλίο του καθηγητή

Η πορεία των οθωμανικών κατακτήσεων αποτελεί το πρώτο κέντρο βάρους της ενότητας. Οι κυριότεροι σταθμοί στην επέκταση των Οθωμανών ήταν η πτώση της Προύσας (1326), της Νίκαιας (1331) και της Νικομήδειας (137), η άλωση της Καλλίπολης (1354), η κατάληψη του Διδυμοτείχου (περ. 1360) της Αδριανούπολης και της Φιλιππούπολης (περ. 1368/69), και η νίκη τους στο Κοσσυφοπέδιο κατά των Σέρβων (1389). Η ήττα των Οθωμανών από τους Μογγόλους στην μάχη της Άγκυρας (1402) απλώς έδωσε στο Βυζάντιο 51 χρόνια παράταση ζωής.

Το δεύτερο κέντρο βάρους της ενότητας είναι οι οθωμανικοί θεσμοί (λ. χ. το παιδομάζωμα), όπως και οι άλλοι παράγοντες οι οποίοι καθόρισαν την οθωμανική επέκταση. Σχολιασμός του υποστηρικτικού υλικού

Τα δύο παραθέματα του σχολικού βιβλίου προέρχονται από το Χρονικό του Ασίκ-Πασά-Ζαντέ “Ιστορίες και αξιοσημείωτα του Οίκου Οσμάν” ( τέλη του 15ου αι.). Είναι ένα λαϊκό ανάγνωσμα με ιδιαίτερα ζωντανό ύφος, αναμφισβήτητα γραμμένο για να διαβάζεται μπροστά σε ακροατήριο.

Το πρώτο απόσπασμα αναφέρεται στις κατακτήσεις του Μουράτ και των στρατηγών του ΛαλάΣαχίν και Εβρενός μπέη στη Θράκη και στην καθιέρωση του παιδομαζώματος περί το 1370.

Το δεύτερο απόσπασμα δείχνει τα αποτελέσματα του αποκλεισμού των βυζαντινών πόλεων από τους Τούρκους και το πνεύμα ηττοπάθειας που επικράτησε στις τάξεις του βυζαντινού πληθυσμού της Βιθυνίας.

Το εικονογραφικό υλικό αποτελείται από μια εικόνα του σουλτάνου Ορχάν που συνδυάζεται με το δεύτερο απόσπασμα και το χάρτη που δείχνει παραστατικά την πρόοδο των οθωμανικών κατακτήσεων

 

Και ταυτόχρονα με το διάβασμα και η απαραίτητη “βόλτα” στο διαδίκτυο.

Διαβάστε το περιεχόμενο της ενότητας και στο βιβλίο σας αλλά και στο ψηφιακό βιβλίο	http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-B107/755/4960,22616/
Μιχαήλ Η ‘ Παλαιολόγος	http://www.fhw.gr/chronos/10/gr/p/pb2/pb2c.html
Χρονολόγιο – ιστοριογραμμή της οθωμανικής επέκτασης	http://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/9360
Η εξάπλωση του οθωμανικού κράτους	http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9310
Η Σύνοδος της Φερράρας-Φλωρεντίας (1438-9)	http://www.ime.gr/chronos/10/gr/pl/pn/pnb2b.html
Ταξιδεύοντας στην Οθωμανική αυτοκρατορία	http://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/9547
Ο ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ   Δείτε όλο το Video       ΕΡΓΑΣΙΕΣ: Να απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1 και  4.	http://photodentro.edu.gr/video/r/8522/447?locale=el   ΕΡΩΤΗΣΗ: Σε τι μετατράπηκε ο Παρθενώνας την εποχή της Οθωμανικής καυτάκτησης;

ΕΝΟΤΗΤΑ 7     

Η ενότητα 7 έχει θέμα: O KOΣMOΣ MEΣA AΠO THN OΘONH – EIKONA.

• Θα διαβάσετε στο μάθημά μας κάποια κείμενα και θα ασχοληθείτε με ασκήσεις.
• Μπορείτε να αξιοποιήσετε και το ψηφιακό βιβλίο (http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A112/346/2302,8787/)
• Να αντιληφθείτε τη διαφορά ανάμεσα στο οριστικό και στο αόριστο άρθρο, αλλά και να εξοικειωθείτε μέσα από τα κείμενα με τους ποικίλους κλιτικούς τύπους των άρθρων.
• Διαβάστε το Kείμενο 3 [Oι σύγχρονες μαύρες τρύπες!] και βρείτε τα οριστικά και αόριστα άρθρα

 http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A112/346/2309,8829/

• Σ’ αυτή την ενότητα, ξεκινώντας από την περιγραφή του χώρου, θα μελετήσουμε και την περιγραφή αντικειμένων, προσώπων, καταστάσεων κ.λπ.

 

ΟΡΙΣΤΙΚΟ – ΑΟΡΙΣΤΟ ΑΡΘΡΟ

Διδακτικές οδηγίες

Oι μαθητές θα ασκηθούν να αναγνωρίσουν στα κείμενα τους τύπους των άρθρων, να κατανοήσουν τη διαφορά του οριστικού από το αόριστο άρθρο. Να προσεχτεί ιδιαίτερα η διαφορά ανάμεσα στο ένας, μια, ένα ως άρθρο και ένας, μία, ένα ως αριθμητικό. Καλό είναι παράλληλα να ασκούνται οι μαθητές με τα κείμενα και τις ασκήσεις του Τετραδίου Εργασιών.

Αξιοποιείστε και τη γραμματική σας σελίδες  29 – 30

 

Το οριστικό άρθρο χρησιμοποιείται ως εξής:

1. Με ουσιαστικά αποκλειστικής αναφορικής σχέσης, όταν το οριστικό άρθρο χρησιμοποιείται για να δηλωθεί η μοναδικότητα ύπαρξης στοιχείων ή φαινομένων του σύμπαντος και γενικότερα της ανθρώπινης εμπειρίας:

H σελήνη φωτίζεται από τον ήλιο.

 

2. Σε περιπτώσεις εξειδικευτικής αναφοράς σε συγκεκριμένο πρόσωπο ή αντικείμενο γνωστό ήδη από τον στενότερο ή ευρύτερο κόσμο της εμπειρίας του ομιλητή και του ακροατή ή από αναφορά που έχει προηγηθεί: […]

Άνοιξε την τηλεόραση […].

O Γιάννης αγόρασε μια τηλεόραση κι ένα ραδιόφωνο, αλλά επέστρεψε το ραδιόφωνο, γιατί ήταν χαλασμένο […].

 

3. Με γενικευτική σημασία. Πρόκειται για περιπτώσεις αναφοράς σε όλα τα μέλη ενός συνόλου ομοειδών στοιχείων στον ενικό αλλά και στον πληθυντικό (όταν τα ονόματα είναι αριθμητά):

Το άλογο/ Τα άλογα είναι ωραία ζώα.

Η μουσική είναι ωραία.

Το σώμα δε γερνάει, αν δε γεράσει πρώτα η καρδιά.

 

4. Σε ποσοτικές εκφράσεις: […]

Κοστίζει δέκα δραχμές το κιλό.

Το ένα τρίτο των Ελλήνων καπνίζει.

Και οι τρεις υπουργοί παραιτήθηκαν.

 

5. […] για να δηλώσει έμφαση – κυρίως στον τύπο και στον προφορικό λόγο– με τη βοήθεια του επιτονισμού:

Έχουν ΤOΝ αθλητή.

Η προσφορά

 

6. Σε ελλειπτικές επιφωνηματικές εκφράσεις με επιτιμητικό περιεχόμενο:

Το κτήνος! Και του φέρθηκα τόσο καλά!

O αθεόφοβος! Έφυγε χωρίς να πληρώσει!».

 

 

Το αόριστο άρθρο, με βάση τα ίδια κριτήρια, χρησιμοποιείται:

1. Σε περιπτώσεις αόριστης και εξειδικευτικής αναφοράς:

Καθόταν ήσυχα σε μια γωνιά του δωματίου.

 

2. Σε περιπτώσεις αόριστης και μη εξειδικευτικής αναφοράς:

Ζητάει μια δεσποινίδα που να ξέρει από υπολογιστές.

 

3. Με γενικευτική σημασία, «οπότε αναφερόμαστε σε όλα ή σε καθένα από τα μέλη ενός συνόλου δηλώνοντας τι είναι κανονικό ή τυπικό για τα μέλη αυτού του συνόλου

Ένα λιοντάρι ποτέ δεν υποχωρεί.

 

4. Με εμφατική σημασία, με τον κατάλληλο επιτονισμό:

Έχω ΕΝΑΝ πονοκέφαλο…

 

 

ΑΣΚΗΣΗ

1. Διαβάστε το Kείμενο 3 [Oι σύγχρονες μαύρες τρύπες!] και βρείτε τα οριστικά και αόριστα άρθρα.  Μπορείτε να τα υπογραμμίσετε και σε ένα κείμενο word που θα σας δημιουργήσετε αντιγράψτε το με τα άρθρα υπογραμμισμένα..

 

Kείμενο 3 [Oι σύγχρονες μαύρες τρύπες!]

Ενώ […] οι «μίνι» μαύρες τρύπες (του διαστήματος) δεν έχουν γίνει ακόμα αποδεκτές από την επιστημονική σκέψη, ο υποφαινόμενος* υποπτεύεται ότι πράγματι υπάρχουν. Δεν έχουν όμως ηλικία 20 δισεκατομμυρίων, αλλά μόνον είκοσι ετών· και ενεδρεύουν σε κάθε ελληνικό σπίτι, σε καφενεία χωριών και σε πλατείες. Οι μαύρες αυτές τρύπες έχουν μέγεθος 14, 21 ή και 27 ίντσες κι απορροφούν οτιδήποτε, ακόμα και μια φωτεινή σκέψη, αν πλησιάσει στον ορίζοντά τους. Χρόνος, αξίες, ανθρώπινη επικοινωνία εξαφανίζονται προς ένα άγνωστο εσωτερικό, που υπακούει σε νόμους όχι οικείους στην επιστήμη αλλά γνωστούς στην αγορά.

Ας σημειωθεί ότι οι σύγχρονες μαύρες τρύπες συνήθως εκπέμπουν το χυδαίο ή την παραμόρφωση της αλήθειας, την πολιτική ασημαντότητα και την αλαζονεία των ασήμαντων. Σπάνια να προβληθεί λόγος πολιτισμένος ή η γοητεία ενός προσώπου. Ευτυχώς ο τηλεθεατής – συγγνώμη, ο φυσικός – γνωρίζει ότι η ενέργεια που εκπέμπουν αυτές οι μαύρες τρύπες αναλώνεται εις βάρος της ίδιας τους της ύπαρξης. Λέγεται μάλιστα ότι μια πειραματική συσκευή, που στη διεθνή βιβλιογραφία απαντάται με το όνομα τηλεκοντρόλ, έχει τη δυνατότητα να μεταπηδά ταχύτατα από το ένα κανάλι –συγγνώμη, τη μία μαύρη τρύπα– στην άλλη· έτσι διαχέεται η ενέργεια της κάθε μαύρης τρύπας και γίνεται λιγότερο επικίνδυνη η παρουσία της.

Υπάρχει μάλιστα και μια νεότερη θεωρία, που διατυπώνεται σε μυημένους επιστημονικούς κύκλους και σε ώρες άλαλες και μυστικές. Η θεωρία αυτή επιμένει ότι ένα από τα κουμπιά, συνήθως το επάνω δεξιά, αυτής της σωτήριας πειραματικής συσκευής είναι σε θέση να εξαφανίσει ολότελα τη μαύρη τρύπα από τον ορίζοντά μας. Τότε ο άνθρωπος ανακαλύπτει πάλι τους άλλους και τον εαυτό του. Ανακαλύπτει τις εξαίσιες ή ταπεινές μουσικές του κόσμου και της ζωής, την πραγματική ζωή που μακράν από τις μαύρες τρύπες έχει άλλες πίκρες και περιεχόμενο.

* υποφαινόμενος: εγώ ο ίδιος ή αυτός που υπογράφει ένα κείμενο.

 

Γιώργος Γραμματικάκης, εφημ. ΤΟ ΒΗΜΑ, 1995 (διασκευή)

 

 

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Δ

Σε προηγούμενη ενότητα παρουσιάσαμε τα πρώτα βήματα για την προσέγγιση-γραφή ενός περιγραφικού κειμένου. Διαβάσαμε και γράψαμε κείμενα που αναφέρονται στην περιγραφή του χώρου. Σ’ αυτή την ενότητα, ξεκινώντας από την περιγραφή του χώρου, θα μελετήσουμε και την περιγραφή αντικειμένων, προσώπων, καταστάσεων κ.λπ.

 

ΑΣΚΗΣΗ : Aκούω και μιλώ

 http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A112/346/2309,8832/

Παρατηρώντας τη φωτογραφία που είδατε στην έκθεση Έλληνα φωτογράφου, περιγράψτε το περιεχόμενό της, ξεκινώντας από τον χώρο και καταλήγοντας στο πρόσωπο της φωτογραφίας.

Καλό διάβασμα

Αργυρίου Νικόλαος 

Φιλόλογος

Μετάβαση στο padlet.com

Α τάξη γυμνασίου Δομενίκου

Πόσα τελικά γνωρίζουμε για τους Περσικούς πολέμους; Παρότι είναι ένα κεφάλαιο που διδάσκεται αναλυτικά στην ιστορία μας, πάντα διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν πράγματα που αγνοούμε και μπορούμε να τα προσεγγίσουμε με έναν πιο ευχάριστο και διασκεδαστικό τρόπο μέσα από τη χρήση των νέων τεχνολογιών.

Η εργασία μας αποτελείται από έναν διαδραστικό χάρτη της περιόδου των Περσικών πολέμων, όπου ενσωματώσαμε προβολές και κουίζ γνώσεων. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιώντας την εφαρμογή Thinglink, επιλέξαμε έναν χάρτη της περιόδου και πάνω σε αυτόν τοποθετήσαμε δείκτες στις τοποθεσίες που έχουν για μας το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, όπως η Λάρισα, ή σε περιοχές όπου έγιναν ιστορικές μάχες, όπως ο Μαραθώνας και οι Θερμοπύλες.

Στους δείκτες ενσωματώσαμε προβολές Power-point με ιστορικές πληροφορίες για κάθε περιοχή, εικόνες, αναπαραστάσεις ή και βίντεο. Θελήσαμε να δώσουμε μία άλλη, πιο σύγχρονη οπτική, σε χώρους που τους γνωρίζουμε κυρίως από την Ιστορία μας. Πώς είναι σήμερα ο χώρος του Μαραθώνα; Τι εικόνα παρουσιάζουν οι θερμές πηγές των Θερμοπυλών;

Προσθέσαμε, επίσης, μια σειρά ερωτήσεων γνώσεων για τους περσικούς πολέμους με μορφή πολλαπλής επιλογής για να δούμε τι θυμόμαστε. Η σύνθεση του κουίζ έγινε με την εφαρμογή Google Forms και υπάρχει η δυνατότητα ο καθένας να δει άμεσα τα αποτελέσματά του.

Υπεύθυνες για την εργασία μας ήταν η καθηγήτρια πληροφορικής κ. Σοφία Χρόνη, καθώς και οι φιλόλογοι Αναστασία Ντανίκα και Άννα Τσιάρα.

Μετάβαση στο padlet.com