Ο «Κουκαράς» και η «κυρά Σαρακοστή»

Ο «Κουκαράς» είναι ένα έθιμο της Σαρακοστής, που έχει τις ρίζες του στον Πόντο. Το αντίστοιχο του Κουκαρά για τον υπόλοιπο Ελληνισμό και ένα από τα παλαιότερα έθιμα που σχετίζονται με τη γιορτή του Πάσχα, είναι η «κυρά Σαρακοστή».

Έθιμα για να μετρούν τις εβδομάδες από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα

Ο Κουκαράς

Στον Πόντο, οι Έλληνες μάθαιναν τα παιδιά από μικρή ηλικία να κρατάνε την νηστεία, εκτός από εκείνα που ακόμα θήλαζαν. Για τον λόγο αυτό, εκείνο τον καιρό οι γυναίκες κατασκεύαζαν την δική τους «κυρά Σαρακοστή».

Ο επονομαζόμενος «Κουκαράς» είχε διπλή χρησιμότητα. Ήταν ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο, αλλά και ένας πρώτης τάξεως «μπαμπούλας» για τα μικρά παιδιά.

Ο Κουκαράς αποτελούνταν από ένα μεγάλο κρεμμύδι ή πατάτα (τρανόν κρομμύδ’ ή καρτόφ), επάνω στο οποίο κάρφωναν σε ημικύκλιο εφτά φτερά από κότα ή κόκορα. Όσες οι εβδομάδες και της νηστείας. Τα έξι φτερά ήταν σκούρα και το έβδομο λευκό και συμβόλιζε την Μεγάλη εβδομάδα .Κάθε Σάββατο που περνούσε αφαιρούσαν και ένα φτερό, μέχρι να τελειώσουν όλα με το τελείωμα της νηστείαΧωρίς να γίνουν αντιληπτές από τα παιδιά, η μάνα ηκαλομάνα κρεμούσε τον Κουκαρά από το ταβάνι. Το κρέμασμα γινόταν την Καθαρά Δευτέρα, τα χαράματα. Έτσι όταν ξυπνούσαν, τα παιδιά αντίκριζαν τον Κουκαρά να κρέμεται από το ταβάνι και να κουνιέται.

Εάν δεν συμμορφώνονταν με το κράτημα της νηστείας, τα φοβέριζαν ότι θα τα φάει ο Κουκαράς. Με τρόπο φυσούσαν τον Κουκαρά, που καθώς κουνιόταν και περιστρέφονταν, προκαλούσε τον φόβο στα μικρά παιδιά.

Όταν τα παιδιά ρωτούσαν που είναι το φτερό που έλειπε, τότε τους απαντούσαν:

«Επέθανεν είνας καλογρίτσα κ΄ έρθεν επήρεν ατ!»

Όταν έφτανε η στιγμή που θα έβγαινε και το τελευταίο φτερό από τον Κουκαρά, έβγαζαν κρυφά το γυμνό κρεμμύδι ή την πατάτα και έλεγαν στα μικρά παιδιά:

«Ο κουκαράς έφυεν και θα έρται του χρόνου»

Η κυρά Σαρακοστή

Όπως ο Κουκαράς στον Πόντο, για τον υπόλοιπο Ελληνισμό ένα από τα παλαιότερα έθιμα που σχετίζονται με τη γιορτή του Πάσχα είναι το έθιμο της «κυρά Σαρακοστής».

Την Κυρά Σαρακοστή που είναι έθιμο παλιό,
οι γιαγιάδες μας τη φτιάχναν με αλεύρι και νερό.

Για στολίδι της φορούσαν στο κεφάλι της σταυρό
και το στόμα της ξεχνούσαν, γιατί νήστευε καιρό.

Και μετρούσαν τις ημέρες με τα πόδια της τα εφτά,
κόβαν ένα τη βδομάδα, μέχρι να ‘ρθει η Πασχαλιά.

Η «κυρά Σαρακοστή» χρησίμευε ως ημερολόγιο για να μετρούν τις εβδομάδες από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα. Καθώς η κυρά Σαρακοστή είχε 7 πόδια, ένα για κάθε εβδομάδα της περιόδου της Σαρακοστής.

• Στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας η κυρά Σαρακοστή ήταν μία χάρτινη ζωγραφιά, που απεικόνιζε μια γυναίκα µε επτά πόδια, ένα για κάθε εβδομάδα της Σαρακοστής. Με σταυρωμένα χέρια γιατί προσεύχεται και µε κλειστό στόμα γιατί νηστεύει, δεν κουτσομπολεύει και δεν κατακρίνει.

Το Μεγάλο Σάββατο έκοβαν και το τελευταίο χάρτινο πόδι από την «κυρά Σαρακοστή», το οποίο δίπλωναν και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο. Τοποθετούσαν έπειτα το σύκο αυτό μαζί µε άλλα και σε όποιον το έβρισκε θεωρούνταν ότι του έφερνε γούρι. Σε άλλες περιοχές τοποθετούσαν το πόδι στο ψωμί της Αναστάσεως. Όποιος έβρισκε στο κομμάτι του το πόδι ήταν ο τυχερός.

• Σε άλλα μέρη της Ελλάδας, η «κυρά Σαρακοστή» δεν ήταν φτιαγμένη από χαρτί, αλλά από ζυμάρι με απλά υλικά και κυρίως πολύ αλάτι για να μη χαλάσει. Εξάλλου δεν τρωγόταν.

• Μια τρίτη παραλλαγή θέλει την «κυρά Σαρακοστή» φτιαγμένη από πανί και γεμισμένη µε πούπουλα.

Όπως και να ‘χει, πρόκειται για ένα έθιμο που σήμερα τείνει να εκλείψει, ενώ παλαιότερα το συναντούσαμε όλο και περισσότερο στον Ελλαδικό χώρο, με τις διάφορες παραλλαγές

Το σχολείο μας σήμερα Παρασκευή 15/3/24 μετατράπηκε σε εργαστήριο αποκριάτικων δράσεων .

Οι μαθητές της Α’ τάξης έφεραν υλικά και κατασκεύασαν: 1. Την Ποντιακή Κυρία Σαρακοστή <<Κουκαρά>>

2. Αφίσα μετά φαγητά της Κυρά Σαρακοστής 3. Βιβλιαράκι της Αποκριάς.

Συμμετείχαν και στις δράσεις :<<Aποκριάτικα ομαδικά παιχνίδια -έθιμα>>, που πραγματοποίησε στον αύλειο χώρο του σχολείου μας ,ο γυμναστής μας Κ. Αριστοτέλης  Τούνας.

Στην αναβίωση αυτών συμμετείχαν εκπαιδευτικοί, μαθητές /τριες . Όλοι ήταν πολύ χαρούμενοι.

Οι δράσεις αυτές τις είχαν τους εξής στόχους :1. Την καλλιέργεια πολιτιστικών, κινητικών ,πρακτικών και δεξιοτήτων που αποσκοπούν στη βελτίωση της υγείας με ρυθμική και παιχνίδι 2. Την απόκτηση γνώσεων με ψυχαγωγικό ευχάριστο και παιγνιώδη τρόπο τον αποκριάτικων εθίμων του τόπου, γνωριμία ,κατασκευή ,αναβίωση του ποντιακού εσύ μου Κουκαράς και την συνέχιση  αυτού . 4.Την κοινωνικοποίηση όλων μας με τις υποχρεώσεις που επιβάλει το κάθε παιχνίδι.

Βέβαια δεν έλειψε και η συμμετοχή του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων με την προσφορά εδεσμάτων.

Εκπαιδευτικοί και μαθητές ευχαριστούμε πολύ το Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων και ευχόμαστε σε όλους:<< Καλή Αποκριά και Καλή Σαρακοστή με χαρούμενες στιγμές  και υγεία>>!!!!

Η  Τσικνοπέμπτη  είναι  γιορτή  της  ορθόδοξης  παράδοσης  στην  οποία  καταναλώνονται  μεγάλες  ποσότητες κρέατος. Λαμβάνει  χώρα  την  Πέμπτη , λόγω  του  ότι  οι  ημέρες  Τετάρτη  και  Παρασκευή είναι  “νήστιμοι  ημέραι¨,  της  δεύτερης  εβδομάδας  των  Αποκριών ,της  καλούμενης  Κρεατινής. Προηγείται  αυτής  η πρώτη  κατά  σειρά  εβδομάδα ,η  Προφωνή και  ακολουθεί  η  τρίτη  εβδομάδα  της  Τυροφάγου.

Τις  πρώτες ώρες  οι  μαθητές πραγματοποίησαν  στις  τάξεις  τους  διάφορες  αποκριάτικες δραστηριότητες , ενώ  από  πολύ  νωρίς  στον προαύλιο  χώρο  του  σχολείου  μας  στήθηκαν  ψησταριές με  πολύ  κέφι  από  τον πάντα δραστήριο  Σύλλογο  Γονέων  και  Κηδεμόνων που  πρόσφεραν  σε όλα  τα  παιδιά  και  τους εκπαιδευτικούς  πλούσια  εδέσματα.

Οι  μαθητές  ντύθηκαν  αποκριάτικα και  διασκέδασαν  με  χορό  και τραγούδια.

Ευχαριστούμε το Σύλλογο  Γονέων  και  Κηδεμόνων του σχολείου μας που  πάντα  είναι  δίπλα  σε  μαθητές και  εκπαιδευτικούς  και  ευχόμαστε Καλή  Αποκριά  σε όλους!

Την  Τετάρτη  6/03/2024  με  αφορμή  την  πανελλήνια  ημέρα  κατά  της   σχολικής  βίας τα  παιδιά της  Ε’-ΣΤ΄ τάξης  παρακολούθησαν  τις ταινίες μικρού  μήκους “Το  παιδί  με  την  κόκκινη  γραμμή ”  και  “Οι  σκέψεις  της  Νεφέλης”. Ακολούθησε  συζήτηση  ,ανταλλαγή  απόψεων  και  προβληματισμών  μεταξύ μαθητών-τριών και εκπαιδευτικού  που  ως στόχο  είχαν  την  ευαισθητοποίηση  τους  για  την πρόληψη  και  αντιμετώπιση  της  σχολικής βίας και  του  εκφοβισμού. Το  μήνυμα που  δόθηκε  “ΜΙΛΑ  ΤΩΡΑ”  αποσκοπούσε  να  πείσει  τα  παιδιά  είτε  είναι  οι ίδιοι  αποδέκτες  σχολικής  βίας , είτε  θεατές  να  μιλήσουν ,να  αναφέρουν  το  γεγονός  σε  εκπαιδευτικούς   και  γονείς  και  όχι  να  αποσιωπούν.

Ακολούθησε  κατασκευή αφίσας  με  ανάλογα  συνθήματα  από  τα  ίδια  τα παιδιά.

H 6η Μαρτίου καθιερώθηκε ως Πανελλήνια Ημέρα κατά της σχολικής βίας και του εκφοβισμού, με

στόχο να δοθεί ένα συμβολικό μήνυμα επαγρύπνησης απέναντι σε ένα πρόβλημα που κατά τα

τελευταία χρόνια εντείνεται, επηρεάζοντας την καθημερινότητα ολοένα και περισσότερων μαθητών.

Πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι: η βία και ο εκφοβισμός δεν έχουν θέση στην κοινωνία, πολλώ δε μάλλον

στο σχολικό περιβάλλον. Για τον λόγο αυτό, για όλους στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και

Αθλητισμού αποτελεί προτεραιότητα η δραστική πρόληψη και η συστηματική αντιμετώπιση

συμπεριφορών και περιστατικών που θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια και την ψυχική και σωματική

υγεία κάθε μαθήτριας και κάθε μαθητή.

Ωστόσο, είναι κρίσιμο να συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι το πιο σημαντικό μέσο για την αντιμετώπιση

του bullying είναι η αλληλεγγύη. Η σχολική βία και ο εκφοβισμός πρέπει να μας βρίσκουν όλους

απέναντι, ενωμένους και έτοιμους να υπερασπιστούμε κάθε θύμα τους, χωρίς καμία εξαίρεση και

χωρίς καμία προϋπόθεση. Σας καλούμε, λοιπόν, να γίνετε η ασπίδα κάθε συμμαθήτριας και κάθε

συμμαθητή σας, με τη διαβεβαίωση ότι θα έχετε και εμάς δίπλα σας.

 Με αφορμή την ημέρα αυτή οι μαθητές  της A τάξης του σχολείου μας  αφού παρακολουθήσαν  το εξής video:

Μια εκπαιδευτική ιστορία για το bullying – Όλιβερ Μπάτον

Δημιούργησαν την δική τους αφίσα, με τις λέξεις που έκαναν   να  νιώθει έτσι την καρδιά του ήρωα .Στόχος  της συγκεκριμένης δράσης ήταν η ευαισθητοποίηση των μαθητών/τριων σε θέματα  πρόληψης, περιορισμού και αντιμετώπισης σχολικής βίας και εκφοβισμού.

Σήμερα 5 Μαρτίου το ολοήμερο έδρασε για την παιδική παχυσαρκία.
Παχυσαρκία είναι νόσος και σημαίνει αύξηση σωματικού βάρους από την υπερβολική κατανάλωση λίπους στο σώμα.
Επηρεάζει την υγεία και αυξάνει τον κίνδυνο συγγενών καρδιοπαθειών.
Κυρίως προκαλείται από:
Ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες.
Κατανάλωση τροφών μπροστά στη τηλεόραση.
Αυξημένος χρόνος ενασχόλησης με τον υπολογιστή.
Έλλειψη σωματικής άσκησης.
Τα παιδιά που κοιμούνται λιγότερο από εννέα ώρες.
Για την πρόληψη δραστηριοποιούνται η πολιτεία,τα σχολεία οι φορείς υγείας και η οικογένεια.
Η Ελλάδα έχει τα υψηλότερα επίπεδα παιδικής παχυσαρκίας.
Σκοπός των σχολείων είναι να συμβάλλουν στη μείωση των επιπέδων αυτών μέσω της εκμάθησης υγιεινής διατροφής και σωματικής άσκησης.

Την Παρασκευή 1^η του Μάρτη  το σχολείο μας μύρισε άνοιξη. Οι μαθητές της  Α ‘ τάξης, μαζί με την δασκάλα τους  Σαπαλίδου Παρθένα αφού  προηγουμένως μίλησαν και παρακολούθησαν τα εξής βίντεο :

Το έθιμο της χελιδόνας

https://www.youtube.com/watch?v=Lh6rl1acEe0

Είναι σημαντικό ότι το έθιμο αυτό επιβιώνει από τους αρχαίους Έλληνες και σε άλλα μέρη της πατρίδας μας όπως στη Μακεδονία, Θράκη, Δωδεκάνησα. Πρόκειται για τα λεγόμενα «χελιδονίσματα» τα ανοιξιάτικα κάλαντα. Το τέλος του Χειμώνα και τον ερχομό των χελιδονιών γιόρταζαν τα παιδιά από την αρχαιότητα με τα χελιδονίσματα . .

Μαθαίνω για το Μαρτάκι  | Τα κάλαντα της άνοιξης | Κατασκευή Χελιδόνας | Μαθαίνω για την άνοιξη

https://www.youtube.com/watch?v=KVs4frUDR8w

για τα έθιμα της 1^ης του Μάρτη, κατασκεύασαν    το δικό τους <<Μαρτάκι>> και την δική τους χελιδόνα. Έγιναν   μικροί <<καλαντιστές>> και με τις μελωδικές φωνούλες τους είπαν τα χελιδονίσματα- κάλαντα του Μάρτη στους μαθητές/μαθήτριες  και τους εκπαιδευτικούς του σχολείου μας.

ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΜΑΡΤΗ

Μάρτη Μάρτη μου, καλέ

και Φλεβάρη φοβερέ

κι αν χιονίσεις κι αν φλεβίσεις, πάλι Άνοιξη θ’ ανθίσεις.

Ευχηθήκαμε :<<ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ ΚΑΙ ΚΑΛΗ ΑΝΟΙΞΗ>>!!

Στόχος της συγκεκριμένης δράσης ήταν να θυμηθούν οι μεγάλοι και να γνωρίσουν οι μικρότεροι  τα έθιμα  της 1ης του Μάρτη.

Την  Τρίτη  13/02/2024  κλιμάκιο   της  Πυροσβεστικής  Υπηρεσίας  Πτολεμαϊδας , ανταποκρινόμενο  άμεσα  στο  αίτημα  του  σχολείου  μας  ,βρέθηκε  κοντά  μας προκειμένου  να  ενημερώσει  μαθητές  και  εκπαιδευτικούς σε  θέματα  πυρασφάλειας  και   αντιμετώπισης εκτάκτων  αναγκών.

Οι  υπεύθυνοι  έκαναν  μια εξαιρετική  παρουσίαση για  τους  τρόπους  πρόληψης της  πυρκαγιάς  στο  σπίτι και  οπουδήποτε .Συζήτησαν  με  τους  μαθητές  για την απόκτηση  καλών  πρακτικών  σε  καταστάσεις  κινδύνου σε  περίπτωση  πυρκαγιάς και  έλυσαν  όλες  τις  απορίες  τους .

Ακολούθησε  επίδειξη  των πυροσβεστήρων  του  σχολείου  μας  και  της  σωστής  χρήσης  αυτών.

Μέσα  από  αυτή  τη βιωματική  προσέγγιση  μαθητές  και  εκπαιδευτικοί  κατανόησαν  τις  δυσκολίες  και  τους  κινδύνους  του  επαγγέλματος  του Πυροσβέστη  καθώς  και  τη  σημαντικότατη  προσφορά  του  στο  κοινωνικό  σύνολο  ,σε  θέματα  και  ζητήματα  πρόληψης  και  αντιμετώπισης  πυρκαγιών  και  φυσικών  καταστροφών.

Σήμερα Τέταρτη 14/02/24 ,οι μαθητές του σχολείου μας ανέλαβαν, να φροντίσουν, να περιποιηθούν και να παρακολουθήσουν την ανάπτυξη των δέντρων που είχαν φυτέψει.

Η δράση αυτή είχε ως στόχο ,την καλλιέργεια της περιβαλλοντικής ευαισθησίας των παιδιών και την εμπέδωσης πορείας των φυτών.

Ο ΔΡΟΣΟΥΛΗΣ

Ο ΣΚΙΕΡΟΥΛΗΣ

Ο ΤΥΧΕΡΟΥΛΗΣ

Ο ΦΕΥΓΟΥΛΗΣ

Για δύο συνεχόμενες ημέρες.ολα τα παιδιά του ολοήμερου κατάφεραν να κλαδέψουν τα δέντρα της πρόσοψης του σχολείου.
Το αποτέλεσμα ήταν τόσο ικανοποιητικό που όχι μόνο απόλαυσαν την κάθε στιγμή, αλλά επιβραβεύτηκαν και με γλυκές νοστιμιέςΗ προθυμία και το φιλότιμο τους ήταν συγκλονιστικό!!!!
.. ΣΥΓΧΑΡΗΤΉΡΙΑ…μ