Βιβλίο δαμαλισμού

Όπως βλέπουμε από τα αρχεία του σχολείου ,η μόρφωση ήταν μόνο μία από τις λειτουργίες του σχολείου. Τα συσσίτια ,ο σχολικός κήπος ,το περιοδικό υγιεινή ,η βιβλιοθήκη με έντυπα για την καταπολέμηση ασθενειών των ζώων ,φυτών και ανθρώπων αποδεικνύει ότι το σχολείο ήταν περισσότερο μια ολοκληρωμένη κοινωνική υπηρεσία παρά ένας εκπαιδευτικός οργανισμός μόνο.

Ένα από τα βιβλία που υπάρχουν στο αρχείο του Δημοτικού του Πρινέ είναι το βιβλίο Δαμαλισμού και αναφέρεται στην περίοδο 1937-1953
Όπως μπορεί να δει κανείς στα λεξικά δαμαλισμός ονομαζόταν το εμβόλιο εναντίον της ευλογιάς <>
Χαρακτηριστικό είναι πως ο εμβολιασμός ήταν υποχρεωτικός προκειμένου να πάρει κάποιος απολυτήριο δημοτικού σχολείου. βλέπουμε σε ενδεικτικά του 1947 αλλα και του 1976 να εμπεριέχεται ημερομηνία δαμαλισμού.

Στην Ελλάδα ο δαμαλισμός έγινε υποχρεωτικός διά νόμου το 1936,
Πρώτος δαμαλισμός στον Πρινέ καταγράφεται το 1937 από τον ιατρό Κων/νο Λίτινα ,στο βιβλίο αναφέρεται προηγούμενη ημερομηνία δαμαλισμού το 1929 και εμβολιάστηκε το σύνολο των μαθητών του σχολείου. Το ίδιο έγινε και το 1939 από από τον ίδιο γιατρό. Μεσολαβεί ο πόλεμος και ο επόμενος γίνεται το 1949 από τον νομίατρο Αλιγιζάκη χρονιά κατά την οποία εμβολιάζονται μαθητές ηλικίας 7 έως 16 χρονών. Ο τελευταίος καταγεγραμμένος δαμαλισμός γίνεται το 1955 και στην ηλικία των εμβολιασμένων βλέπουμε παιδιά τριών τεσσάρων πέντε και έξι ετών.

Νυχτερινα σχολεία στην Τουρκοκρατουμενη Κρήτη *

Στην Κρητική Επιθεώρηση της 13 Ιουνίου 2008 σελ 19 υπάρχει ένα δημοσίευμα του εκλιπών πια Γ.Π.Εκκεκάκη. Εκεί με αφετηρία τα σημερινά ΣΔΕ(Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας) περιγράφει δύο αντίστοιχα τέτοια σχολεία που λειτούργησαν στο Ρέθυμνο 120 χρόνια πριν. Πιο αναλυτικά μετά την επανάσταση του 1878 και τη σύμβαση της Χαλέπας που ακολούθησε δημιουργήθηκε μια πραγματική κοσμογονία ,γρήγορα στήθηκαν τυπογραφία ,ιδρύθηκαν σωματεία και εκδόθηκαν εφημερίδες. Το πρώτο νυχτερινό σχολείο με το όνομα “Σχολείο του λαού” για την αντιμετώπιση του αναλφαβητισμού ιδρύθηκε υπό την εποπτεία του “Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου” και την δράση του ιθύνοντα νου του συλλόγου γιατρού Κων/νου Ε Πετυχάκη.
Το δεύτερο σχολείο με την επωνυμία Νυχτερινόν Σχολείον Πρινέ”Αγ Νικόλαος” ιδρύθηκε στο ομώνυμο χωριό για το οποίο δεν υπάρχουν στατιστικά στοιχεία (καταστάσεις φοιτούντων ,επαγγέλματα ,διδάσκοντες). Από τις πηγές ο Εκκεκάκης υποθέτει ότι λειτούργησε την ίδια περίοδο μ αυτό του Ρεθύμνου και εικάζει ότι ο εμπνευστής του ήταν ο Αετός Χρήστου Τζιφάκης (1840-1916) πατέρας του συνταγματάρχη Χρήστου Τζιφάκη ο οποίος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην κατοχή και τη μάχη της Κρήτης. Διευθυντής του σχολείου ήταν ο καταγόμενος από Γωνιά δάσκαλος Σπυρίδων Λίτινας. Σημαντικό ρόλο στην ίδρυση και λειτουργία του σχολείου πρέπει να έπαιξε και ο ιερέας του χωριού παπά Ιάκωβος Σοφουλάκης. Φαίνεται πως τα αποτελέσματα του νυχτερινού σχολείου ήταν εντυπωσιακά. Όλοι έμαθαν στοιχειώδη ανάγνωση γραφή, ενώ ακόμα και οι πιο γέροντες αναλφάβητοι μπορούσαν να “ζωγραφίσουν” από μνήμης την υπογραφή τους.Κλείνοντας το δημοσίευμα ο κ Εκκεκάκης γράφει “είναι αμφίβολο αν άλλο κρητικό χωριό είχε να επιδείξει ανάλογη εικόνα”.
*Ευχαριστούμε το Χάρη Στρατιδάκη για την υπόδειξη του συγκεκριμένου άρθρου

Το δημοσίευμα της εφημερίδας

Αναλφάβητοι

Ξεσκαλίζοντας τα παλιά αρχεία του σχολείου πέσαμε σ ένα φάκελο με τίτλο “Φάκελλος Αγραμμάτων Αναλφαβήτων περιοχής διθέσιου Δημ Σχολείου Πρινέ”.Από τις έρευνες σε αρχεία άλλων σχολείων πχ Ιστορίας του Δημοτικού Σχολείου Ζυγού στον ιστότοποhttps://zygoskavalas.gr/dimotiko-scholeio-zygoy-2/
μαθαίνουμε ότι γύρω στο 1954-1955 δημιουργούνται νυχτερινά σχολεία για την εξάλειψη του αναλφαβητισμού. Στα σχολεία αυτά φοιτούσαν μαθητές “αμφότερων των φύλλων και αγόντων ηλικίαν 14-20 ετών”. Όπως βλέπουμε στις φωτογραφίες οι αναλφάβητοι ή αυτοί που διέκοψαν την σχολική φοίτηση σε μικρές τάξεις είναι σχεδόν όλοι γεννημένοι στις αρχές του αιώνα ή στο τέλος του προηγούμενου. Όπως γράφει και η δασκάλα του σχολείου το 1956 “ουδείς αγραμματος ή αναλφάβητος ηλικίας 14-20 ετών υπάρχει”το ίδιο αναφέρει και για τα κορίτσια.Οι γυναίκες σε αντίθεση με τους άντρες φαινεται ότι εγακετελειψαν το σχολείο μετά τις πρώτες τάξεις.Άρα συμπεραίνουμε ότι δεν δημιουργήθηκε σχολείο για αγράμματους ή αναλφάβητους.
Καρτέλα που καταγράφει τις αναλφάβητες ή αγράμματες γυναίκες του χωριού

Καρτέλα που δηλώνεται ότι δεν υπάρχουν αναλφάβητες ή αγράμματες στην ηλικία 14-20

Κατάσταση με αναλφάβητους άνδρες του Πρινέ

Καρτέλα που καταγράφει ότι δεν υπάρχει αγράμματος στην ηλικία 14-20