Άρθρα με ετικέτα Περιβάλλον

Σιωπηλή ελιά, ζωντανή γη: Περιβαλλοντικές αφηγήσεις ενός τοπίου.

Φωτογραφία της Ευγενίας Βλάχου μαθήτριας της Β΄Γυμνασίου

Ελιά

Ιανουάριος 2026: αγροτικό τοπίο της Φιλιππιάδας μετά την εκτεταμένη πυρκαγιά του 2025. Απανθρακωμένα ελαιόδεντρα και ενστικτώδης αναγέννηση της βλάστησης

 Η καταστροφή των ελαιώνων της Φιλιππιάδας σηματοδοτεί αλυσιδωτές αρνητικές αντιδράσεις στο φυσικό και ανθρώπινο περιβάλλον. Η απώλεια ενός βιοτόπου για έντομα, πουλιά και μικρά θηλαστικά, διαταράσσει την τροφική αλυσίδα και επιδεινώνει το μικροκλίμα της περιοχής. Επιπρόσθετα, η κοινότητα υποφέρει, καθώς τα προϊόντα της ελιάς αποτελούν τη βάση της καθημερινής διατροφής ενώ οι αγρότες στερούνται εισοδήματος για αρκετά χρόνια. Τέλος, τα λιόφυτα της περιοχής αποτελούν σημεία αναφοράς των κατοίκων, συγκροτούν συλλογικές μνήμες και ταυτότητες και η αλλοίωση του τοπίου συνιστά ασυνέχεια στην πολιτιστική τους ταυτότητα. Η Πολιτεία πρέπει με ενδεδειγμένα μέτρα να ακολουθήσει την αποφασιστικότητα της φύσης να αναγεννηθεί.

 

 

Όταν το κλίμα αλλάζει, το τραπέζι αδειάζει

Η κλιματική αλλαγή και οι συνέπειες της στον επισιτισμό

Γράφουν οι μαθήτριες της Γ΄ τάξης: Θεμελή Ελεονώρα, Ζήκου Μαρίνα, Σιανάβα Σοφία

fotografies kolaz  Η κλιματική αλλαγή, έχει επιφέρει αρκετές δυσκολίες σε πολλούς τομείς της καθημερινότητας των ανθρώπων. Ένα από τα κυριότερα προβλήματα που δημιουργήθηκαν εξ αιτίας της είναι η έλλειψη ποσότητας προϊόντων γεωργικής καλλιέργειας αλλά και η αλλαγή της ποιότητας τους προς το χειρότερο. Ποιες είναι όμως οι επιπτώσεις του προβλήματος αυτού και με ποιον τρόπο τα τραπέζια μας θα ξαναγίνουν “γεμάτα”;

 Το παραδοσιακό φαγητό είναι κύριο στοιχείο της ελληνικής κουλτούρας. Οι άνθρωποι σε όλη την Ελλάδα έχουν συνδέσει μέρος της εθνικής τους ταυτότητας με το φαγητό του τόπου τους. Έτσι και στην Ήπειρο, το παραδοσιακό φαγητό δεν απουσιάζει από τα τραπέζια των κατοίκων της. Βασικό συστατικό για αυτή την μας την παράδοση είναι τα ντόπια ποιοτικά προϊόντα.

 Μπορεί η Ήπειρος να μην θεωρείται μια από τις πιο καλλιεργήσιμες περιοχές της Ελλάδας, λόγω του γεωγραφικού της ανάγλυφου, ωστόσο υπάρχουν μέρη της όπου παραδοσιακά καλλιεργούνται προϊόντα γνωστά για την ποιότητά τους. Η Άρτα για παράδειγμα είναι γνωστή για τα εσπεριδοειδή και τις ελιές. Η περιοχή του Λούρου είναι επίσης πλούσια σε εσπεριδοειδή και θεωρείται μια από τις βασικές αγροτικές ζώνες της ηπείρου. Το γραφικό χωριό της Χρυσοβίτσας είναι φημισμένο για την καλλιέργεια της πατάτας, ενώ υπάρχουν κι άλλα παραδείγματα όπως ο κάμπος της Σαγιάδας και η αμπελουργική ζώνη της Ζίτσας.

 Δυστυχώς όμως η κλιματική αλλαγή δε θα μπορούσε να μην επηρεάσει και τις ηπειρωτικές αυτές καλλιέργειες, κυρίως σε ότι αφορά την ποσότητα των παραγόμενων προϊόντων, όσο όμως και σε ορισμένες περιπτώσεις στην ποιότητά τους.Εξαιτίας των έντονων βροχοπτώσεων, που έχουν πολλαπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια, μεγάλη ποσότητα σοδειάς χάνεται. Ακόμη, οι αρκετά υψηλές θερμοκρασίες κατά την διάρκεια του καλοκαιριού συχνά αποτελούν θεμελιώδη παράγοντα της αναπόφευκτης καταστροφής των προϊόντων.

 Ένα από τα καθημερινά θύματα της κλιματικής αλλαγής αποτελούν οι πολίτες, οι οποίοι είναι αναγκασμένοι να υπομένουν τις συνεχώς αυξανόμενες τιμές των τροφίμων. Δεδομένου του ότι το παραδοσιακό φαγητό το οποίο βασίζεται κυρίως στις γεωργικές καλλιέργειες συμβάλει στην διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας, συχνά οι πολίτες αισθάνονται αλλοτριωμένοι από τα ήθη και τα έθιμα του τόπου τους. Παρόλα αυτά ο αντίκτυπος της κλιματικής αλλαγής δεν περιορίζεται μόνο στους καταναλωτές. Η απώλεια μεγάλων ποσοτήτων καλλιέργειας καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου έχει ως συμπληρωματική συνέπεια την μείωση των εσόδων των ίδιων των παραγωγών όπως επίσης και του κράτους. Οι καλλιέργειες δεν έχουν την δυνατότητα να επιφέρουν κέρδος στα ταμεία της κυβέρνησης με αποτέλεσμα το κράτος από την πλευρά του να αδυνατεί να στηρίξει οικονομικά τον πρωτογενή τομέα.

 Με βάση τις πληροφορίες που λάβαμε από τον Ηπειρώτη γεωπόνο Παναγιώτη Πατσούρα, η κλιματική κρίση έχει επιφέρει δραματικές αλλαγές στην παραγωγή κηπευτικών και εσπεριδοειδών, με κύρια χαρακτηριστικά την άνοδο της θερμοκρασίας, τους συχνούς καύσωνες και την απορρύθμιση των εποχών. Αυτά τα φαινόμενα προκαλούν αφυδάτωση στα φυτά, μείωση παραγωγής και υποβάθμιση της ποιότητας των καρπών, ενώ οι έντονες βροχοπτώσεις οδηγούν σε πλημμύρες και σάπισμα των ριζών. Ειδικότερα στην Ήπειρο, περιοχές όπως ο κάμπος της Σαγιάδας και της Άρτας έχουν πληγεί σημαντικά, με τη μείωση παραγωγής ποικιλιών όπως η κλημεντίνη, να αγγίζουν ποσοστά 30%-40% λόγω ήπιων χειμώνων και όψιμων παγετών. Επιπλέον, η εισροή νέων παρασίτων, όπως τα ακάρεα, επιβαρύνει την κατάσταση. Παρά όλα αυτά, οι γεωλογικές ιδιαιτερότητες της περιοχής, για παράδειγμα η οροσειρά της Πίνδου, δημιουργούν μικροκλίματα που ενίοτε προστατεύουν τις καλλιέργειες από τον καύσωνα, αλλά ταυτόχρονα αυξάνουν τον κίνδυνο πλημμυρών από την υπερχείλιση ποταμών όπως ο Κάλαμος και ο Άραχθος, Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, οι παραγωγοί υιοθετούν πρακτικές έξυπνης γεωργίας όπως η στάγδην άρδευση και η επιλογή ανθεκτικότερων ποικιλιών. Αν και το κοντινό μέλλον διαγράφεται απαιτητικό, με αυξημένο κόστος παραγωγής, η συνεχής ενημέρωση, η κρατική στήριξη και η χρήση σύγχρονων τεχνολογιών αποτελούν τα απαραίτητα εργαλεία για έναν νέο παραγωγό, ώστε να διασφαλίσει μία βιώσιμη και ποιοτική αγροτική δραστηριότητα υπό τις νέες κλιματολογικές συνθήκες.

  Ο καλύτερος τρόπος, ωστόσο, για να ενημερωθεί κάποιος για την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της είναι μέσα από ανθρώπους που επηρεάζονται άμεσα από αυτήν. Έτσι και εμείς επισκεφτήκαμε την λαϊκή αγορά των Ιωαννίνων στους Αμπελόκηπους στις αρχές του Δεκέμβρη και συνομιλήσαμε με τοπικούς παραγωγούς. Οι περισσότεροι από αυτούς εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους πάνω στο φλέγον ζήτημα “κλιματική αλλαγή” εξηγώντας τη δυσκολία της παραγωγής αξιόλογων προϊόντων και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν καθημερινά με το χαλάζι, τις βροχοπτώσεις και τις μεταβολές της θερμοκρασίας.

 Ένα από τα προβλήματα αυτά είναι πως πλέον έχει αλλάξει η εποχή κατά την οποία γίνεται η καρπόδεση και οι καλλιεργητές συλλέγουν τα προϊόντα τους, όπως ανέφερε μια παραγωγός σε δήλωσή της. Μας τόνισαν ότι οι αποζημιώσεις που δίνει το κράτος δεν είναι αρκετές και συχνά δεν καλύπτουν ολόκληρο το ποσό της ζημίας. Ακόμη, δεν είναι δυνατή η πρόληψη για τις καταστροφές από μεριά του κράτους, διότι ο καιρός είναι απρόβλεπτος και δεν υπάρχουν πολλές πιθανές εναλλακτικές για την “διάσωση” της παραγωγής. Παρά τις δηλώσεις της πλειοψηφίας των παραγωγών που συναντήσαμε, ο Σπύρος Νόβας, παραγωγός από την Άρτα, δήλωσε πως πλέον οι καλλιέργειες γίνονται κατά το 90% σε θερμοκήπια οπότε δεν επηρεάζονται ιδιαίτερα από την κλιματική αλλαγή. Η παραγωγή είναι ελεγχόμενη σε θερμοκρασία και τα έντονα καιρικά φαινόμενα δεν έχουν αρνητική επίδραση στην καλλιέργεια. Βέβαια ο ίδιος συμπλήρωσε ότι αν συνεχιζόταν η καλοκαιρινή ανομβρία θα υπήρχε πρόβλημα στην άρδευση των θερμοκηπίων. Η αρνητική επίδραση που έχει η κλιματική αλλαγή στο οικονομικό κομμάτι γίνεται αισθητή από τους παραγωγούς, οι οποίοι έχουν μειωμένα κέρδη λόγω της κακής ποιότητας που αποκτούν τα προϊόντα τους κατόπιν έντονων καιρικών φαινομένων που παρατηρούνται κάθε χρόνο. Τέλος, δεν υπάρχει η δυνατότητα προστασίας της καλλιέργειας ή αύξησης της τιμής πώλησης. “Ναι έχει αυξηθεί πάρα πολύ το κόστος παραγωγής και δε γίνεται να πάρουμε πιο δραστικά μέτρα”, μας είπε χαρακτηριστικά ο παραγωγός Βασίλειος Καλογιάννης Ζουράκης.

 Δεν υπάρχει αμφιβολία πως το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής αγγίζει ολόκληρο τον πλανήτη επηρεάζοντας τις καλλιέργειες και την παραγωγή. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάγκη για δράση αναδεικνύεται και μέσα από τον Στόχο 13: «Δράση για το Κλίμα», ο οποίος καλεί τα κράτη και τους πολίτες να αντιμετωπίσουν άμεσα τις επιπτώσεις της. Κατά συνέπεια, οφείλουμε όχι μόνο να ενημερωνόμαστε αλλά και να αναλαμβάνουμε δράση συμβάλλοντας στην ευαισθητοποίηση των συνανθρώπων μας.

  Ας αναρωτηθούμε λοιπόν: Η κλιματική αλλαγή πλήττει μόνο την οικονομική μας κατάσταση ή θέτει σε κίνδυνο την υγεία των πολιτών; Η αλλαγή ξεκινάει από εμάς, τις επιλογές και τις συνήθειές μας. Πώς μπορούμε να μείνουμε αμέτοχοι σε κάτι που έχουμε επενδύσει την ίδια μας την επιβίωση;

 

17 Ιουνίου – Παγκόσμια Ημέρα για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης

Ερημοποίηση:

  •  υποβάθμιση των καλλιεργήσιμων εδαφών
  •  απώλεια υδάτινων πόρων και
  •  μια σοβαρή απειλή για όλα τα έμβια όντα – τα φυτά, τα ζώα και τον άνθρωπο, ο οποίος αποτελεί και τον κύριο υπεύθυνο για αυτή την κατάσταση.

Σύμφωνα με επιστημονικές εκτιμήσεις, έως το 2050, έντονες ξηρασίες αναμένεται να επηρεάσουν περισσότερο από τα τρία τέταρτα του παγκόσμιου πληθυσμού.

Λίμνη Παμβώτιδα: ανάμεσα στην ομορφιά και την ρύπανση

Στα πλαίσια της δράσης «Κλιματική αλλαγή: οι μαθητές σε ρόλο δημοσιογράφου για το περιβάλλον» μαθήτριες της Β΄ Γυμνασίου ασχολήθηκαν με την Λίμνη Παμβώτιδα. Εστίασαν στην ομορφιά του τοπίου, συνειδητοποίησαν την προσφορά της λίμνη στην καθημερινότητα των κατοίκων αλλά στην ανάπτυξη του τουρισμού.  Διερεύνησαν και κατέγραψαν τα προβλήματα της ρύπανσης από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και τις συνέπειες τις κλιματικής αλλαγής στο οικοσύστημα της λίμνης.  Τέλος δημιούργησαν ένα όμορφο βίντεο με τίτλο: «Λίμνη Παμβώτιδα: ανάμεσα στην ομορφιά και την ρύπανση»

Οι μαθήτριες: Βάρφη Κωνσταντίνα, Γεωργιάδη Αλεξάνδρα, Γλάρου Ναταλία, Ζέρβα Εβελίνα, , Κυριαζή Μαρία

…Το δάσος αναπνέει για εμάς..

  Μαθήτριες της Γ΄ Γυμνασίου στα πλαίσια της δράσης “Κλιματική αλλαγή: Μαθητές σε ρόλου δημοσιογράφου για το περιβάλλον” και με αφορμή την αποψίλωση των δασών και τις συνέπειές της σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο, ασχολήθηκαν με το  περιαστικό δάσος του Φρόντζου στα Ιωάννινα,  έναν πνεύμονα ζωής στην μικρή μας πόλη!

  Γνώρισαν το περιαστικό δάσος, τον ρόλο του στη ζωή της πόλης, την προσφορά του στη διαμόρφωση του μικροκλίματος, στη διατήρηση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας.  Συνειδητοποίησαν την προσφορά του ως χώρος αναψυχής και άθλησης. Κατέγραψαν τα προβλήματα από  ανθρώπινες δραστηριότητες και σκουπίδια αλλά και  παράγοντες που αποτελούν κίνδυνο πυρκαγιάς. Διατύπωσαν και ανέδειξαν προτάσεις για την  ενημέρωση των πολιτών, την προστασία του δάσους, τον εθελοντισμό και την συνεργασία πολιτών και φορέων. Τέλος, σύνδεσαν το τοπικό θέμα του περιαστικού δάσους με τα παγκόσμια προβλήματα της αποψίλωσης των δασών, της υποβάθμισης της ποιότητας του αέρα, του νερού, του εδάφους  και του βασικού ζητούμενου, της καλής υγείας και της ποιότητας ζωής σε βιώσιμες πόλεις. Δούλεψαν στον στόχο 15 (Ζωή στη Στεριά) της βιώσιμης ανάπτυξης με αναπόφευκτες επεκτάσεις και σε άλλους στόχους όπως τον στόχο 13 (Δράση για το Κλίμα), στόχο 3 (Καλή υγεία και ευημερία) και στόχο 11 (Βιώσιμες Πόλεις και Κοινότητες).

τελικά οι μαθήτριες δημιούργησαν το παρακάτω όμορφο βίντεο.

Γκότση Ελένη-Λουκρητία, Ζηκοβέλη Ιφιγένεια, Ζιώγου Δήμητρα-Μαρία, Καρατζήμου Αικατερίνη, Τσαμπαλά Βασιλική-Ελένη, Τσέκα Αικατερίνη

 

Attention, please!The plane to ecology is about to take off.A one-way flight

logo

It’s deeply saddening to witness the things we cherish coming to an end. Thus, as the beauty of the scenery in Ioannina, a small city in Greece, where we grew up and are fond of, started declining, we felt the urge to inform our fellow citizens about an issue that is representative of many other environmental problems. Specifically the canker stain disease troubling the plane trees of our region is a lethal disease caused by the fungus Ceratocystis platani, introduced to Europe from North America. This particular illness attacks only plane trees and no other flora species, according to the foresters of the local Forest Service.

The fungus results in total necrosis of the plane trees

As part of a school outreach to raise students’ awareness of this particular disease, Mr. Rigas Tsiakiris, Ms. Spyridoula Zoi, and Ms. Stavroula Seli were interviewed by us at the end of their visit, explaining that the fungus spreads through the vascular system of the root, trunk, and branches, resulting in total necrosis, which does not allow a chance for treatment but only for the prevention of its spreading.

In Greece, as well as in other regions of the world, such as the Southern Balkans and the Middle East, the plane tree plays a primary role due to its cultural, social, and historical value.  For example, there are chapels within large plane trees, that have become centers of social gatherings.

Plane trees, a distinct ecosystem

It is also remarkable that plane trees constitute a distinct ecosystem on which many species of small mammals, birds, insects, lichens, and fungi depend.

In the continuation of our cooperation, we accompanied Mr. Tsiakiris on a field research trip to the lakeside area of the city to observe the problem and identify the steps that have been taken to address it. In particular, we saw the diseased trees, as well as the efforts of experts to treat them. We learned that whenever an ill plane tree is identified, it is cut down with appropriate machinery, the roots up to 80 meters in length, are killed with chemicals, it is burned on the spot, upon suitable conditions, and finally, it is replaced with trees such as oaks, ash trees, and maples, which are considered resistant species that are able to thrive in the area’s microclimate.

A disease with lots of multiple impacts

This disease has multiple negative impacts. The death and removal of the trees can lead to soil erosion, landslides, and increased risk of flooding. The affected areas also experience aesthetic degradation and loss of biodiversity. This can negatively affect tourism, which mostly relies on the area’s natural beauty. The dead trees also pose a danger to workers and their equipment. Construction and maintenance are made more difficult due to the presence of dead trees and the risk of spreading the fungus to healthy trees. Most of the negative aspects of this disease are related to the UN’s 15th Sustainable Development Goal, “Life on Land,” which aims to protect forests and prevent desertification and deforestation. However, what causes the destruction of our natural heritage

The reasons

The main reasons for this still unsolved issue are the lack of information on the subject, as well as poor management by understaffed environmental organizations. It is impossible, therefore, but above all wrong, to blame a specific agency for not taking any action regarding the handling of the situation, as is the case with most environmental problems of our time.

Therefore, regarding the solution to the issue, it is obvious that we cannot see dramatic changes overnight. However, like this one, all other similar global environmental issues require attention at the individual, communal, national, and international levels.

Social awareness is also an important action

There are, however, many actions that can help address the crisis. Initially, one of the most important actions is raising public awareness by the authorities and the state, and vice versa. Not only must citizens listen carefully to the announcements of experts but also immediately inform them if they observe or suspect alterations in the trees. A simple walk, an excursion to a riverside area, and an observant citizen are enough to save a forest. In addition, the Mass Media and Social Networking need to provide accurate information and encourage people to put words into action regarding nature protection. Also, governments need to provide the legal framework and financial resources to the qualified bodies for easier and faster completion of their efforts. For example, the mandatory disinfection of cutting tools and the strict control of the implementation of the disinfection protocol is a necessary measure to curb the disease.

Finally, we must realize that such situations are cross-border and transnational. For this reason, the only way is cooperation and assistance between states and, consequently citizens, for the development of common strategies and action plans on a global scale. After all, isn’t this what the 17th Sustainable Development Goal provides for? The establishment of partnerships to achieve common goals.

We are simply guests on this planet

Summarizing, ecological problems are global and daily, so with appropriate solutions and proper cooperation, we can improve the conditions under we live. We, as citizens, must be united and remember that on this planet we are simply guests. We can campaign for environmental protection and pressure the authorities to push us towards a radical ecological change, for the better. Only in this way will we ensure a sustainable future for the generations to come. We as the authors of this article, teenagers and active citizens, have presented our opinion and the current data. You hold the solution to the ecological problems that concern your community in your hands. What do you choose to do?

Protecting the planet is everyone’s business!

Authors: Galini – Ioanna Vazaka, Polyvios Vasiliadis, Phoebe Gouskou, Miltos Dosis, Giorgos – Konstantinos Konstantinou, Aggelos Lykas, Olga – Maria Margariti

Logo creators: Miltos Dosis, Aggelos Lykas