Δημοσιεύθηκε στην ΓΛΩΣΣΑ Ε΄

ΜΟΥΣΙΚΗ

Η λέξη μουσική, σύμφωνα με τα γραπτά των αρχαίων Ελλήνων ποιητών και φιλοσόφων παράγεται από το «Μούσα».

Το Μούσα πάλι, παράγεται από το μαούσα = Μούσα. Το «μα» είναι ρίζα του ρήματος μάω-μω = επινοώ ή ψάχνω ή ζητώ διανοητικά. 
Η λέξη μουσική, στη σημερινή εποχή, σημαίνει την τέχνη των ήχων, αντίθετα με τους αρχαίους Έλληνες οι οποίοι έδιναν στη λέξη μουσική διαφορετικό νόημα. Εννοούσαν την αδιάλυτη ενότητα ήχου και λόγου, κάτι που δεν ισχύει στις μέρες μας.Με την άθληση γυμνάζεται το σώμα, ενώ με τη μουσική το πνεύμα.

Κύρια συστατικά της μουσικής:
   1) ο ήχος, χωρίς αυτόν δεν μπορεί να νοηθεί μουσική και σε αυτόν ακριβώς περιέχονται τα άλλα στοιχεία, όπως η χροιά (το ιδιαίτερο χρώμα που ξεχωρίζει την μια φωνή από την άλλη, το ένα όργανο από το άλλο), η εκπομπή που ο ήχος παίρνει το επιθυμητό ύψος, την οξύτητα ή τη βαρύτητα, η ένταση, δηλαδή η ενδυνάμωση του ήχου, και, τέλος, η διάρκεια, που εξαρτάται από την παράταση ή την παύση των παλμικών δονήσεων, που κάνουν τον ήχο.
   2) ο ρυθμός, δηλαδή ο τρόπος διαδοχής των χρονικών στοιχείων, με μετρικές μονάδες, που ξεχωρίζουν καθαρά μεταξύ τους.
  3)  η  μελωδία, που παρουσιάζει τη διαδοχή των ήχων, που προχωρούν ξεχωριστά και σύμφωνα με κάποια λογική σειρά.
   4) η αρμονία, που είναι η ταυτόχρονη εκφορά, η συνήχηση περισσότερων φθόγγων.

Τα μουσικά όργανα μπορούν να κατηγοριοποιηθούν στις εξής κατηγορίες.

Α.  Το σύστημα ταξινόμησης Χόρνμποστελ-Ζαξ (ή Ζακς-Χόρνμποστελ)  καθιερώθηκε από τους μουσικολόγους Φον Ε. Χόρνμποστελ (1914) και Κ. Ζακς (1940), και διακρίνει τα όργανα στις εξής κατηγορίες:

  • χορδόφωνα, όπου ο ήχος δημιουργείται θέτοντας τεντωμένες χορδές σε ταλάντωση (λ.χ., βιολί)
  • αερόφωνα, όπου ο ήχος δημιουργείται από αέρα που ταξιδεύει μέσα σε όργανο με σωληνοειδές σχήμα (λ.χ., κλαρινέτο)
  • μεμβρανόφωνα, τα οποία φέρουν στρογγυλές μεμβράνες προς κρούση (λ.χ., τύμπανο)
  • ιδιόφωνα, τα οποία παράγουν ήχο μέσω της κρούσης (λ.χ., μεταλλόφωνο)
  • ηλεκτρόφωνα, τα οποία παράγουν ήχο μέσω ηλεκτρονικού κυκλώματος ( συνθετητής ή συνθεσάιζερ)

Β.  Άλλη  μέθοδος ταξινόμησης με ελληνική προέλευση , που είναι διαδεδομένη στη Δύση και διακρίνει τα όργανα σε

  •  έγχορδα,
  •  κρουστά 
  •  πνευστά.

Έγχορδα ονομάζονται τα μουσικά όργανα τα οποία διαθέτουν χορδές για την παραγωγή του ήχου. Τέτοια όργανα είναι: η κιθάρα, το μπάσο, το βιολί, το βιολοντσέλο, η βιόλα, το σαντούρι, το κανονάκι, το μπουζούκι, η άρπα, η λύρα κ.α.

  • Τα κρουστά είναι μεγάλη οικογένεια μουσικών οργάνων. Ονομάζονται έτσι επειδή ο παραγόμενος ήχος προκαλείται χτυπώντας το όργανο (ή μέρος αυτού) με κάποιο ειδικό εξάρτημα (λ.χ., μπαγκέτα) ή με τα χέρια. Τα κρουστά όργανα ταξινομούνται σε δύο κύριες υποκατηγορίες,
  • τα μεμβρανόφωνα (τα τυμπάνια, το νταούλι, το ταμπούρο ) και
  • τα ιδιόφωνα ( τα κύμβαλα ή πιατίνια, το ξυλόφωνο, οι καστανιέτες, το ντέφι ).

Τα πνευστά είναι τα μουσικά όργανα στα οποία η παραγωγή ήχου είναι συνέπεια της δόνησης ενός σώματος ή μιας στήλης αέρα. Τα πνευστά διαιρούνται σε δύο κύριες κατηγορίες, αναλόγως με τον ειδικότερο τρόπο ηχοπαραγωγής, το σημείο δηλαδή κατά το οποίο δημιουργείται η δόνηση αυτή καθεαυτή.

  1.  Τα ξύλινα πνευστά αποτελούν ομάδα πνευστών μουσικών οργάνων και ως όρος χρησιμοποιείται στο πλαίσιο της συμφωνικής ορχήστρας καθώς και άλλα μουσικά σύνολα. Ονομάζονται έτσι όχι επειδή απαραίτητα είναι φτιαγμένα από ξύλο αλλά κυρίως επειδή είτε παλαιότερα κατασκευάζονταν παραδοσιακά από ξύλο (π.χ. φλάουτο), είτε επειδή ο ήχος τους συγγενεύει με τον ήχο των ξύλινων πνευστών.Τα ξύλινα πνευστά θεωρούνται από τα παλαιότερα γνωστά μουσικά όργανα. Τα πρώτα ευρήματα, που χρονολογούνται από την παλαιολιθική εποχή (περίπου 20.000 π.Χ.), είναι ορισμένα πρωτόγονα φλάουτα, φτιαγμένα από κούφια κόκαλα μεγάλων ζώων. Είχαν μία μόνο τρύπα και παρήγαγαν ένα μοναδικό ήχο (όπως ακριβώς συμβαίνει όταν φυσάμε στο στόμιο ενός μπουκαλιού). Η συμφωνική ορχήστρα περιλαμβάνει φλάουτα και πίκολο, όμποε και αγγλικό κόρνο, κλαρινέτα και μπάσο κλαρινέτο, φαγκότα και κόντρα φαγκότο. Μερικές φορές συμπεριλαμβάνεται στην ορχήστρα και το σαξόφωνο.Τα ξύλινα πνευστά χωρίζονται στις εξής κατηγορίες:
    • Στα πνευστά με απλό επιστόμιο:
    1. Φλάουτο(σε διάφορες τονικότητες)
    2. Πίκολο
    • Στα πνευστά με μονή γλωττίδα:
    1. Κλαρινέτο(σε διάφορες τονικότητες)
    2. Μπάσο κλαρινέτο
    3. Σαξόφωνο(σε διάφορες τονικότητες)
    • Στα πνευστά με διπλή γλωττίδα:
    1. Όμποε
    2. Αγγλικό κόρνο
    3. Φαγκότο
  2.  Τα χάλκινα πνευστά αποτελούν κατηγορία πνευστών οργάνων της συμφωνικής ορχήστρας, της μπάντας και άλλων μουσικών συνόλων, συνδυαζόμενα συχνά με τα ξύλινα πνευστά. Όπως δηλώνει και η ονομασία τους, είναι φτιαγμένα από χαλκό ή ορείχαλκο.

Χωρίζονται σε τέσσερις βασικές ομάδες:

  • Τρομπέτες– για υψηλές φωνές
  • Κόρνα– για μεσαίες ή χαμηλές φωνές
  • Τρομπόνια– για χαμηλές φωνές
  • Τούμπα– για χαμηλές φωνές

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ 

Ο Απόλλωνας, ο θεός της Μουσικής είχε συνοδεία του εννέα Μούσες που προστάτευαν τη Μουσική και τις άλλες τέχνες, σαν την ποίηση, το τραγούδι, το χορό. Τα ονόματα τους  ήταν Κλειώ, Ευτέρπη, Μελπομένη, Ερατώ, Θάλεια, Τερψιχόρη, Πολύμνια, Ουρανία, Καλλιόπη. Αποστολή τους να διδάξουν στους θνητούς τις τέχνες που προστάτευαν και ήταν καλές με όσους τους σέβονταν όμως άλλο τόσο σκληρές με όσους δεν τους έδιναν σημασία ή τολμούσαν να τις συναγωνιστούν.
Όταν ο Θάμυρις τόλμησε να τα βάλει μαζί τους, καθώς πίστεψε ότι μπορούσε να τις ξεπεράσει στη μουσική τέχνη. Τότε οι Μούσες τον τιμώρησαν πολύ σκληρά στερώντας του όχι μόνο το ταλέντο αλλά και το φως του. Την ίδια τύχη είχαν και οι Πιερίδες νύμφες που τόλμησαν να τις συναγωνιστούν σε διαγωνισμό τραγουδιού. Το αποτέλεσμα ήταν να χάσουν αλλά και να μεταμορφωθούν σε πουλιά με απαίσιο κράξιμο. Σε παρόμοιο μουσικό αγώνα οι εννέα Μούσες νίκησαν και τις τερατόμορφες σειρήνες που μάγευαν με το τραγούδι τους, τους ναυτικούς. Μουσικός διαγωνισμός είχε καθιερωθεί προς τιμή του θεού Απόλλωνα στα Πύθια τη μεγάλη γιορτή που γινόταν στους Δελφούς.

Ο μύθος του Ορφέα

 Ο θρυλικός μουσικός και η κακότυχη γυναίκα του

Ο Ορφέας ήταν ξακουστός μυθικός ποιητής και μουσικός από τη Θράκη. Ήταν γιος του  του Οίαγρου, του βασιλιά της Θράκης και της μούσας Καλλιόπης. Ήταν ένας πολύ προικισμένος μουσικός, που είχε μαθητεύσει  στον Απόλλωνα . Τραγουδούσε και έπαιζε λύρα τόσο ωραία, που δεν γοήτευε μόνο ανθρώπους και ζώα, αλλά έκανε ακόμα και τις πέτρες να μαζεύονται γύρω του να τον ακούσουν.
 Ψάλτης με μαγικές δυνάμεις, γνώριζε επίσης τα μυστικά του σύμπαντος. Γι’ αυτό ο Ιάσονας τον κάλεσε, σύμφωνα με τη συμβουλή του Χείρωνα, για να πάρει μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία.  Με τα τραγούδια του, εμπόδισε τους φίλους του να υποκύψουν στο κάλεσμα των Σειρήνων. Όταν ολοκληρώθηκε η εκστρατεία επέστρεψε στην πατρίδα του, την Πιερία….
Κάνοντας μια βόλτα στο δάσος, όπως συνήθιζε, συνάντησε τη νύμφη Ευρυδίκη με την οποία ερωτεύτηκε και παντρεύτηκε. Ενώ η νιόπαντρη νύμφη έπαιζε στους αγρούς, τη δάγκωσε φίδι και σκοτώθηκε. Η θλίψη του Ορφέα ήταν απερίγραπτη. Οι μουσικές του έγιναν μοιρολόγια και ο απαρηγόρητος νέος περνούσε τις μέρες του θρηνώντας και παίζοντας λυπημένες μελωδίες με τη λύρα του. Η μουσική του γέμισε θλίψη και συγκίνησε ακόμα και τους Θεούς, οι οποίοι τον λυπήθηκαν και αποφάσισαν να του δώσουν άδεια να κατέβει στον κάτω κόσμο για να συναντήσει την αγαπημένη του. Για μια ακόμη φορά η λύρα του αποδείχθηκε «θαυματουργή», αφού όταν έφτασε στις πύλες του ‘Αδη, έπαιξε μια μελωδία, μάγεψε τον τρομερό Κέρβερο και αυτός του επέτρεψε να περάσει. Το ίδιο συνέβη και όταν συνάντησε τον Πλούτωνα, τον Θεό του Κάτω κόσμου. Ακούγοντας τη μουσική του Ορφέα, ο Πλούτωνας πείστηκε να του δώσει πίσω την Ευρυδίκη και να την πάρει μαζί του στη Γη. Κάτι τέτοιο δεν είχε συμβεί ποτέ και σύμφωνα με τον μύθο ο μεγάλος έρωτας του ζευγαριού σε συνδυασμό με τη μελωδία του Ορφέα, «λύγισαν» τον Πλούτωνα, ο οποίος έθεσε έναν όρο. …

Είπε στον Ορφέα πως στη διαδρομή μέχρι τη Γη, την Ευρυδίκη θα συνόδευε ο Ερμής. Ο Ορφέας έπρεπε να προχωράει μπροστά και ο φτεροπόδαρος Θεός, με την αγαπημένη του να τον ακολουθούν. Απαγορευόταν όμως να γυρίσει έστω και για μια στιγμή το κεφάλι του προς τα πίσω και να δει την Ευρυδίκη, αλλιώς θα την έχανε για πάντα. Ο Ορφέας δέχτηκε και προκειμένου να κερδίζει πάλι την αγαπημένη του, ήταν βέβαιος πως θα μπορούσε να κάνει υπομονή σε όλη τη διαδρομή. Όμως, λίγο πριν φτάσουν στο τέλος, ο Ορφέας δεν άντεξε. Παρασύρθηκε από την αγάπη του. Η απόλυτη ησυχία τον έκανε να σκεφτεί πως κάτι είχε συμβεί και η Ευρυδίκη με τον Ερμή είχαν σταματήσει να τον ακολουθούν. Γύρισε το κεφάλι του προς το μέρος τους και αμέσως η Ευρυδίκη εξαφανίστηκε και επέστρεψε στον Άδη. Ο Ορφέας έμεινε για πάντα μόνος και απαρηγόρητος, γνωρίζοντας ότι έχασε την αγαπημένη του από δικό του λάθος. Τριγυρνούσε σε όλη την υπόλοιπη ζωή του στο δάσος και έπαιζε θλιμμένες μελωδίες. Σύμφωνα με τον μύθο, πολλές νύμφες προσπάθησαν να τον γοητεύσουν, αλλά ο Ορφέας δεν θέλησε ποτέ καμία άλλη εκτός από την Ευρυδίκη. Τη γυναίκα που έχασε, επειδή δεν μπόρεσε να ελέγξει την αδυναμία του….

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ένα  επεισόδιο της γαλλικής σειράς “Les grands mythes” αφιερωμένης στην ελληνική μυθολογία και στον μουσικό Ορφέα .

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ένα αnimation της όπερας Ορφέας και Ευρυδίκη , από παιδιά των τάξεων Γ, Δ, Ε, ΣΤ του 66ου Δημοτικού Σχολείου Θεσσαλονίκης .

Δημοσιεύθηκε στην ΙΣΤΟΡΙΑ Ε΄

Η Αγία Σοφία, ένα αριστούργημα της αρχιτεκτονικής

Ιστορικό της Αγιά – Σοφιάς

Ο Μέγας Κωνσταντίνος αρχικά, στην τοποθεσία αυτή, έχτισε έναν σχετικά μικρό ναό. Αργότερα αυτόν τον ναό, τον μεγάλωσε ο γιος του Κώνστας (εγκαινιάστηκε το 360 μ.Χ.). Ύστερα όμως από αρκετά  χρόνια, ο λαό εξοργισμένος για την εξορία του Αγίου Ιεράρχου, Ιωάννου του Χρυσοστόμου, έκαψε το ναό (404 μ.Χ.). Τον ξανάκτισε (413/415 μ.Χ.) ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Β’, αλλά πάλι κάηκε, αυτή την φορά από τους στασιαστές, κατά τη «Στάση του Νίκα» (532 μ.Χ.).

    Μόλις αποκαταστάθηκε η τάξης, αμέσως ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός (527-565 μ.Χ.) αποφάσισε να χτίσει νέο, αλλά ασύγκριτα πιο ευρύχωρο και μεγαλοπρεπέστερο ναό. Γι’ αυτό τον λόγο ανέθεσε στον μαθηματικό Ανθέμιο τον Τραλλιανό, και τον αρχιτέκτονα Ισίδωρο το Μιλίσιο, τα σχέδια του ναού αφιερωμένο στην «Του Θεού Σοφία». Ακόμα, αναγκάστηκε ν’ απαλλοτριώσει και ν’ αποζημιώσει όλα τα γύρω οικοδομήματα.

    Συγκέντρωσε ότι πιο πολύτιμα και σπάνια υλικά βρήκε, απ’ όλη την -τότε γνωστή ως- οικουμένη:  Πράσινα μάρμαρα από την Κάρυστο, ροδόχροα με λευκές φλέβες από τη Φρυγία, ανοιχτόμαυρα με γαλάζιες φλέβες από το Βόσπορο, κόκκινα με λευκά στίγματα από τη Θήβα της Αιγύπτου, και μάρμαρα με διάφορους άλλους χρωματισμούς από διάφορες περιοχές.

    Αλλά και το διακοσμητικό υλικό ήταν πρώτης τάξης: οι πολύτιμες πέτρες, το χρυσάφι και ασήμι. 

Κτίσιμο και περιγραφή του ναού

Οι εργασίες του ναού, ξεκίνησαν στις 23 Φεβρουαρίου 532 και τελείωσαν στις 27 Δεκεμβρίου 537 (δηλαδή, 5 χρόνια, 10 μήνες και 4 ημέρες , οπότε και έγιναν τα εγκαίνια της Αγίας Σοφίας. Για το χτίσιμο εργάστηκαν 10.000 εργάτες και τεχνίτες, ενώ ο ίδιος ο Ιουστινιανός επέβλεπε την πορεία των εργασιών και το συνολικά κόστος για το χτίσιμο, έφτασε τα 360 εκατομμύρια χρυσές δραχμές.

    «Δόξα τω Θεώ τω καταξιώσαντι με τοιούτον έργο επιτελέσας. Νεκίκηκά σε, Σολομών!» αναφώνησε –κατά την παράδοση– με ασυγκράτητο ενθουσιασμό ο Ιουστινιανός όταν πρωτοαντίκρυσε το επιβλητικό εσωτερικό με το άπλετο φωτισμό. Από τα 100 παράθυρα και τα 1.000 καντήλια το φως ν’ αντανακλά στους 107 κίονες από λευκά και πολύχρωμα μάρμαρα με εξαιρετικά κιόκρανα και μαζί με τον πλούσιο διάκοσμο, φαντασθείτε, τι θαυμαστή! τι εκπληκτική! τι απερίγραπτη! υπερκόσμια ατμόσφαιρα παρουσίαζε! Προσθέστε τώρα και 525 κληρικούς που ορίστηκαν να υπηρετούν την «Μεγάλη Εκκλησιά» και ψάξτε να βρείτε κοσμητικά επίθετα για να  περιγράψουν αυτό το «θαύμα»!!! Οι Βυζαντινοί αποκαλούσαν το ναό επίγειο ουρανό ή δεύτερο στερέωμα «αγγέλων την των χειρών του Θεού ποίησιν».

      Ο Ιουστινιανός, για να γιορτάσει όλος ο πληθυσμός της Κωνσταντινούπολης τα εγκαίνια του ναού της Αγίας Σοφίας, διέταξε και σφάξανε χίλια βοοειδή, δέκα χιλιάδες αρνιά, εξακόσιες αίγες, χίλια χοιρίδια και είκοσι χιλιάδες όρνιθες και όλα αυτά, παρασκευάστηκαν και μοιράστηκαν στον κόσμο που πανηγύριζε.

      Σχετικά με την εξυπηρέτηση των ναών αναφέρεται ότι μόνο η Αγία Σοφία, επί Ιουστινιανού, είχε χίλιους κληρικούς. Τον έβδομο αιώνα είχαν περιοριστεί σε εξακόσιους και η Νεαρά του Ηρακλείου αναφέρει:

Πρεσβυτέρους       80

Διακόνους           150

Διακόνισσες         40

Υποδιακόνους       70

Αναγνώστες        160

Ψάλτες              25

Θυρωρούς          75

    Η Αγία Σοφία είναι ορθογώνιο οικοδόμημα 78,16 μέτρων μήκους και 71,82 πλάτους. Ο τρούλος, σε ύψος 54 μέτρων, γεννά το αίσθημα ότι αιωρείται. Στηρίζεται πάνω σε τέσσερις πεσσούς που σχηματίζουν τετράγωνο και συνδέονται μεταξύ τους με τόξα. Η διάμετρός του είναι 31 μέτρα και έχει στη βάση του 40 παράθυρα. Οι πεσσοί κρύβονται πίσω από δύο κιονοστοιχίες που χωρίζουν το ναό σε τρία κλίτη, με αποτέλεσμα να φαίνονται μόνο τα γιγάντια τόξα.

    Ο γυναικωνίτης βρίσκεται στον δεύτερο όροφο του ναού. Ο εσωνάρθηκας με το κύριο μέρος του ναού επικοινωνεί με 9 πύλες, απ’ αυτές οι τρεις μεσαίες ονομάζονται βασιλικές, ενώ η μεσαία είναι πιο πλατειά και πιο ψηλή.

    Μπροστά στον εξωνάρθηκα υπήρχε μία μεγάλη αυλή, εκεί βρισκόταν η φιάλη του εξαγνισμού μια καρκινική (= φράση που διαβάζεται και αντίστροφα) επιγραφή που έγραφε:

«ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ».

Δυστυχώς δεν σώζεται σήμερα.

    Ο τρούλος της Αγίας Σοφίας κατέρρευσε το Μάη του 558, και ξανακτίσθηκε από τον Ισίδωρο, συνώνυμο ανιψιό, του αρχιτέκτονα της. Αργότερα πάλι, το 867 συγκεκριμένα, ράγισε ο τρούλος μετά από σεισμούς, και τον επισκεύασε ο αυτοκράτορας Βασίλειος Β’. Όμως την  μεγαλύτεροι συμφορά συνολικά που βρήκε την Αγία Σοφία, ήταν το 1204 όταν οι Φράγκοι κυρίεψαν και λεηλάτησαν την Πόλη.

    Σήμερα η Αγία Σοφία έχει συληθεί και ως ένα βαθμό παραμορφωθεί. Εξωτερικά έχουν προστεθεί τέσσερις μιναρέδες και εσωτερικά έχουν καλυφθεί τα μωσαϊκά με σοβά. Το 1935 μετατράπηκε σε μουσείο. 

ΤΟ ΧΤΙΣΙΜΟ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ(Θρακικός θρύλος)

Ένας νεοελληνικός θρύλος από τη Θράκη μας πληροφορεί για το πως χτίσθηκε η Αγια Σοφιά στην Κωνσταντινούπολη από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό μετά το 530 π.Χ.  Ας δούμε λοιπόν αυτόν τον ίδιο το θρακικό θρύλο.

      «Ήταν ο καιρός που ο βασιλιάς στην Πόλη είχε αποφασίσει να χτίσει την Αγιά Σοφιά. Είχε καλέσει τον πρωτομάστορα, και ο τελευταίος είχε κάμει ένα, και ύστερα άλλο, και ύστερα άλλα σχέδια, πως να χτιστή η μεγάλη εκκλησιά. Κανένα όμως δεν ευχαριστούσε το βασιλιά. Ήθελε κάτι άλλο, πολύ πιο σπουδαίο. Και ο πρωτομάστορας όλο και σκεφτόταν τι νέο σχέδιο να φτιάσει. Μια Κυριακή, την ώρα που τελείωνε η λειτουργία, ζύγωσε πρώτος ο βασιλιάς να πάρει το αντίδωρο, εκείνο όμως του ξεφεύγει από το χέρι και πέφτει χάμω. Μια στιγμή αργότερα παρουσιάζεται μιά μέλισσα που φτεροκοπούσε προς το ανοιχτό παράθυρο, κρατώντας το πεσμένο αντίδωρο του βασιλιά. Βγάνει αμέσως διαταγή  ο βασιλιάς, όσοι έχουνε μελίσσια να τ’ ανοίξουνε και να ψάξουν, για να βρεθεί. Ψάχνει και ο πρωτομάστορας στα δικά του τα μελίσσια και τι βλέπει; Είχανε κάτσει οι μέλισσες μέρες πριν και είχανε φτιάξει με το κερί μέσα στην κυψέλη μιαν εκκλησιά πανέμορφη και σκαλιστή και μεγαλόπρεπη, που δεν είχε την όμοια της σ’ ολόκληρη την Οικουμένη. Όλες οι λεπτομέρειες είχανε γίνει στην εντέλεια, μέσα κι’ έξω στην εκκλησία. Η πόρτα της ανοιχτή, ο τρούλος έτοιμος, οι κολώνες στη θέση τους, ως και η Άγια Τράπεζα τελειωμένη. Την είχαν αποτελειώσει σ’ όλα της την εκκλησιά, και απάνω στην Άγια Τράπεζα της είχε φέρει εκείνη η μέλισσα και είχε αποθέσει το αντίδωρο του βασιλιά .Είδε την εκκλησιά ο πρωτομάστορας και θαύμασε με το τέλειο σχέδιό της. Την είδε κατόπι και ο βασιλιάς και έγινε όλος χαρά. Το σχέδιο, που είχανε φτιάξει οι μέλισσες, έγινε το σχέδιο που χτίστηκε η Αγιά Σοφιά!!!». (βλ. Κ. Ρωμαίος, ΕΛΛΑΣ, λαογραφία-γεωγραφία-ιστορία, τομ. 2ος, σελ. 653).

  ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΙ ΘΡΥΛΟΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑΣ

  1. Ο ΜΑΡΜΑΡΩΜΕΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ

Όταν μπήκαν οι Τούρκοι στην Πόλη, άγγελος Κυρίου άρπαξε το βασιλιά και τον πήγε σε μια σπηλιά βαθιά στη γη κάτω, κοντά στη Χρυσόπορτα. Εκεί μένει μαρμαρωμένος ο βασιλιάς και καρτερεί να κατεβεί ο άγγελος στη σπηλιά, να τον ξεμαρμαρώσει. Και θα σηκωθεί πάλι ο βασιλιάς και θα μπει στην Πόλη και θα διώξει τους Τούρκους ως την Κόκκινη Μηλιά.

  1. Ο ΠΑΠΑΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑ-ΣΟΦΙΑΣ

Την ώρα που μπήκαν οι Τούρκοι στην Αγια-Σοφιά δεν είχε τελειώσει ακόμα η λειτουργία. Ο παπάς που έκανε τη λειτουργία πήρε αμέσως το Άγιο Δισκοπότηρο, ανέβηκε στα κατηχούμενα, εμπήκε σε μια θύρα και η θύρα έκλεισε αμέσως. Είναι θέλημα Θεού ν’ ανοίξει μόνη της η θύρα, όταν έλθει η ώρα, και θα βγει από κει ο παπάς, να τελειώσει τη λειτουργία στην Αγια-Σοφιά, όταν θα πάρουμε πίσω την Πόλη.

  1. Η ΑΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑ-ΣΟΦΙΑΣ

Την μέρα που πάρθηκε η Πόλη, έβαλαν σ’ ένα καράβι την Άγια Τράπεζα της Αγια-Σοφιάς, να την πάει στην Φραγκιά, για να μην πέσει στα χέρια των Τούρκων.

Εκεί όμως στη θάλασσα του Μαρμαρά άνοιξε το καράβι και η Άγια Τράπεζα εβούλιαξε στον πάτο. Στο μέρος εκείνο η θάλασσα είναι λάδι, όση θαλασσοταραχή και κύματα κι αν είναι γύρω. Και το γνωρίζουν το μέρος αυτό από τη γαλήνη, που είναι πάντα εκεί, και από την ευωδία που βγαίνει. Πολλοί μάλιστα αξιώθηκαν να την ιδούν στα βάθη της θάλασσας. (βλ. ΓΙΟΒΑΝΗ, Μεγάλη εγκυκλοπαίδεια, εκδ. 1982, τομ. 1ος, σελ. 97).

  1. ΤΑ ΨΑΡΙΑ ΤΟΥ ΜΠΑΛΟΥΚΛΗ

Την ημέρα που έπεσε η Πόλη ένας γέροντας τηγάνιζε ψάρια, και όταν του είπαν «Εάλω η Πόλις», είπε πως για να πιστέψει πως έπεσε η Πόλη, έπρεπε να βγουν τα ψάρια από το τηγάνι. Και Ω! του θαύματος, έτσι έγινε. Πότε άραγε θα ολοκληρωθεί το τηγάνισμα των ψαριών που είναι τηγανισμένα μόνο από την μία τους πλευρά;

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ  ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΙΑ-ΣΟΦΙΑ

  1. ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ

Στην Αγια-Σοφιά αγνάντια

βλέπω τα ευζωνάκια.

Τα ευζωνάκια τα καημένα

μες στους ήλιους μαυρισμένα,

κλέφτικο χορό χορεύουν

και τ’ αντίπερα αγναντεύουν.

Κι αγναντεύοντας την Πόλη

τραγουδούν και λένε:

 

«Πάλι θα γένει δικιά μας

να η μεγάλη εκκλησιά μας.

Τούτα είν’ οι χρυσοί της θόλοι

αχ κατακαημένη Πόλη.

Στην κυρά την δέσποινά μας

πες να μην λυπάται,

στις εικόνες να μην κλαίνε

τα ευζωνάκια μας το λένε».

Κι ο παπάς που είναι κρυμμένος

μέσα στ’ άγιο βήμα,

τα ευζωνάκια δεν θ’ αργήσει

να βγει να τα κοινωνήσει,

και σε λίγο βγαίνουν τ’ Άγια

μέσα σε μυρτιές και βάγια

Δημοσιεύθηκε στην ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Ε΄

Άγιος Αντώνιος ο Μέγας

Μέγας Αντώνιος (17 Ιανουαρίου)

 Γεννήθηκε στην Αίγυπτο το 251 μ.Χ. (ή το 264), στο χωριό Κόμα της  Αιγύπτου, από γονείς ευλαβείς και πλούσιους. Έζησε στα χρόνια των αυτοκρατόρων Διοκλητιανού, Μαξιμιανού, Μ. Κων/νου και των παιδιών του.

Σαν παιδί ο Αντώνιος παρουσίασε πλούσια εσωτερικά χαρίσματα. Οι γονείς του ήταν ευσεβείς και πλούσιοι χριστιανοί. Δυστυχώς, όταν ο Αντώνιος ήταν 20 περίπου ετών, οι γονείς του πέθαναν, αφήνοντας ορφανούς αυτόν και την μικρότερη αδερφή του. Ο Άγιος Αντώνιος ανέλαβε έτσι την επιμέλεια της αδερφής του χωρίς όμως – παρά την μεγάλη λύπη του – να σταματήσει στιγμή να ασχολείται με την Αγία Γραφή και τον Θεό. Ακούοντας στην εκκλησία τα λόγια του Χριστού που είπε στον πλούσιο νέο: «πώλησον τα υπάρχοντά σου και δος πτωχοίς και δεύρο ακολούθει μοι» αμέσως μοίρασε τα υπάρχοντά του στους φτωχούς, αφού φύλαξε τα απολύτως απαραίτητα για την συντήρηση της μικρής του αδελφής.

Άρχισε να ζει ασκητική ζωή, με αυστηρή νηστεία, αγρυπνώντας, τρώγοντας ελάχιστα και εργαζόταν βοηθώντας όσους είχαν ανάγκη. Στη συνέχεια απομακρύνθηκε στην  έρημο και κλείστηκε σε ένα τάφο που είχαν σκάψει ειδωλολάτρες. Η τροφή του ήταν ελάχιστη που του έφερνε ένας συνασκητής του. Εκεί υπερνίκησε, με τη Χάρη του Θεού, φοβερούς πειρασμούς και το σκληρό πόλεμο των δαιμόνων. Σε ηλικία 35 ετών αποσύρθηκε ολομόναχος στην έρημο στα ερείπια ενός φρουρίου και έμενε σε σπήλαιο σε απόλυτη ησυχία χωρίς να δέχεται κανένα παρά μόνο ένα γνωστό του, ο οποίος του έφερνε κάθε έξι μήνες ψωμί.

Μετά από είκοσι ολόκληρα χρόνια ασκήσεως και αφού έφθασε σε ύψη πνευματικής τελειώσεως άρχισε να δέχεται μαθητές. Ίδρυσε δύο μοναστήρια: το ένα ανατολικά του Νείλου, στο Πισπίρ, και το άλλο στη αριστερή όχθη. Χάρη στον Άγιο Αντώνιο η έρημος έγινε πόλη κατοικημένη από πλήθος μοναχών που προσπαθούσαν να μιμηθούν την αγγελική ζωή.

Κατά το διωγμό του Μαξιμίνου (307-313 μ.Χ.), ήλθε στην Αλεξάνδρεια, ποθώντας να κατακτήσει το στεφάνι του μαρτυρίου, ενθαρρύνοντας και διακονώντας τους πιστούς, τους Ομολογητές και τους Μάρτυρες. Μετά τον διωγμό ξαναγύρισε στην έρημο. Για περισσότερη ησυχία αποσύρθηκε πιο βαθιά προς το μέρος της Ερυθράς θάλασσας στο όρος Κολζίμ, που σήμερα λέγεται Όρος Αγίου Αντωνίου.

 Όλη η Αίγυπτος τον θεωρούσε πατέρα και ιατρό της, η φήμη του έφθασε μέχρι τους βασιλείς, τόσο ώστε ο Μέγας Κωνσταντίνος και οι γιοί του, Κωνστάντιος και Κώνστας, έγραφαν σ’ αυτόν, σαν να ήταν πατέρας τους.

Ο Μέγας Αντώνιος, αφού έζησε εκατόν πέντε χρόνια, κοιμήθηκε το 356 μ. Χ. Ο Βίος του γραμμένος από τον Μέγα Αθανάσιο προσφέρει ένα τέλειο πρότυπο της οδού που πρέπει να ακολουθήσουν οι εραστές του Θεού για να φθάσουν στην τελειότητα της χριστιανικής ζωής.

Δημοσιεύθηκε στην ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Ε΄

ΚΛΙΜΑ – ΚΑΙΡΟΣ

ΚΛΙΜΑ

είναι οι καιρικές συνθήκες ( θερμοκρασία, βροχή, υγρασία, άνεμοι, χιόνι κ.τ.λ.) που επικρατούν σε έναν τόπο σε κάθε εποχή κι επαναλαμβάνονται σχεδόν ίδιες για πολλά χρόνια.

ΚΑΙΡΟΣ

είναι οι καιρικές συνθήκες που επικρατούν σε έναν τόπο σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο (λίγες ημέρες) καθορίζουν τον καιρό του τόπου αυτού.

Οι επιστήμονες που ασχολούνται με την πρόγνωση του καιρού, δηλαδή οι μετεωρολόγοι, καθημερινά συλλέγουν πολλά στοιχεία, για να μπορούν να μας πληροφορούν με βεβαιότητα για τον καιρό που θα επικρατήσει στις διάφορες περιοχές τις επόμενες ημέρες. Δείτε τα μετεωρολογικά όργανα που χρησιμοποιούν : ΕΔΩ 

Τα δελτία καιρού  προβλέπουν τις καιρικές συνθήκες που θα επικρατήσουν σε μια περιοχή για τις επόμενες ημέρες.  Τα σύμβολα μας δίνουν πληροφορίες για τη θερμοκρασία,  δηλ. πόσο ζεστός ή κρύος είναι ο καιρός σε μια περιοχή, για τις βροχές, την υγρασία ή τους ανέμους που παρουσιάζονται στην περιοχή αυτή κατά τα επόμενα εικοσιτετράωρα. Μας πληροφορούν δηλαδή για τις καιρικές συνθήκες, που δηλώνουν τον καιρό για ένα μικρό χρονικό διάστημα. 

ΚΑΝΕΤΕ ΤΩΡΑ ΛΙΓΗ ΕΞΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΧΩΡΙΣΕΤΕ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΚΛΙΜΑ !

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

Δημοσιεύθηκε στην ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Ε΄ ΤΑΞΗ, ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Ε΄

ΤΑ ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ

Τα Θεοφάνεια γιορτάζουμε την βάπτιση του  Ιησού Χριστού από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο ή Βαπτιστή. Το όνομα Θεοφάνεια προκύπτει από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας, η οποία συνέβη σύμφωνα με τρεις σχετικές ευαγγελικές περικοπές. Η εορτή των Θεοφανείων λέγεται επίσης και Επιφάνεια και Φώτα ή Εορτή των Φώτων. Στην Ελλάδα ο αγιασμός γίνεται για πρώτη φορά την παραμονή των Θεοφανίων και λέγεται «Μικρός Αγιασμός» ή «Πρωτάγιαση» ή «Φώτιση».  Με την Πρωτάγιαση, ο ιερέας γυρίζει όλα τα σπίτια και με το Σταυρό και ένα κλωνί βασιλικό «αγιάζει» ή «φωτίζει» (ραντίζει) τους χώρους των σπιτιών για να φύγει μακριά κάθε κακό.

 Ο μεγάλος αγιασμός γίνεται ανήμερα τα Θεοφάνεια στις 6 Ιανουαρίου. Μια μεγάλη πομπή σχηματίζεται και παίρνει το δρόμο που οδηγεί στη θάλασσα ή σε κάποιο ποτάμι, μπορεί και σε μια δεξαμενή. Μπροστά τα εξαπτέρυγα, πίσω οι παπάδες με τα καλά τους άμφια, ύστερα οι αρχές του τόπου και παραπίσω το πλήθος. Στις πόλεις η πομπή γίνεται πιο πλούσια με τη μουσική και τη στρατιωτική παράταξη.

Όταν γίνει ο αγιασμός, ρίχνει ο παπάς το Σταυρό στο νερό, πραγματοποιώντας έτσι τον Αγιασμό των Υδάτων. Το πιάσιμο του Σταυρού γίνεται από κολυμβητές, τους λεγόμενους Βουτηχτάδες, κατά την τελετή της Κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού. Νεαρά κυρίως άτομα βουτούν στα παγωμένα νερά για να πιάσουν τον Σταυρό και να λάβουν την ευλογία του ιερωμένου, αλλά και να δεχθούν τις τιμές και τις ευχές των συντοπιτών τους. Οι καμπάνες ηχούν χαρμόσυνα, το ίδιο και οι σειρήνες των πλοίων. Όλοι οι πιστοί πίνουν με ευλάβεια από τον αγιασμό, συμβολικά με τρεις γουλιές, και ραντίζουν μ’ αυτόν τα σπίτια, τα δέντρα, τα χωράφια και τα ζώα τους.

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ ΤΟ ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ

Ο Αγιασμός στη χώρα μας έχει και την έννοια του καθαρμού, του εξαγνισμού των ανθρώπων, καθώς και της απαλλαγής του από την επήρεια των δαιμονίων.  Ο λαός πιστεύει πως είναι ο καιρός, η γιορτή που φεύγουν οι καλικάντζαροι γιατί φοβούνται την αγιαστούρα του παπά. Ο τρόμος τους αρχίζει από την παραμονή των Φώτων που γίνεται ο μικρός αγιασμός. Γι αυτό και το έθιμο του λαού λέει:

Στις πέντε του Γενάρη
Φεύγουν οι καλικάντζαροι

Αλλά ο μεγάλος τους τρόμος είναι τα Φώτα.

Φεύγουν τότε λέγοντας:

Φεύγετε να φεύγουμε
κι έφτασε ο τουρλόπαπας
με την αγιαστούρα του
και με τη βρεχτούρα του…

Επίσης τα παιδιά γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι και ψέλνουν τα κάλαντα !

 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ: ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ 

 Σήμερα τα Φώτα κι ο Φωτισμός,

η χαρά μεγάλη κι ο αγιασμός.

Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό

κάθετ’ η κυρά μας η Παναγιά.

Καλημέρα, καλημέρα.

Καλή σου μέρα, αφέντη με την κυρά.

 

Όργανo βαστάει, κερί κρατεί

και τον Αϊ-Γιάννη παρακαλεί.

Αϊ-Γιάννη αφέντη και βαπτιστή,

βάπτισε κι εμένα Θεού παιδί.

Ν’ ανεβώ επάνω στον ουρανό,

να μαζέψω ρόδα και λίβανο.

 

Σήμερα τα Φώτα κι οι Φωτισμοί

και χαρές μεγάλες και αγιασμοί.

Καλημέρα, καλημέρα.

Καλή σου μέρα, αφέντη με την κυρά.

 

Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό

κάθεται η Κυρά μας, η Παναγιά.

Σπάργανα βαστάει, κερί κρατεί

και τον Αϊ-Γιάννη παρακαλεί:

– Άγιε Γιάννη, Αφέντη και Βαπτιστή,

δύνασαι βαπτίσεις Θεού παιδί;

– Δύναμαι και θέλω και προσκυνώ

και τον Κύριό μου παρακαλώ.

Ν’ ανέβω πάνω στον ουρανό,

να μαζέψω ρόδα και λίβανο.

– Άγιε Γιάννη Αφέντη και Βαπτιστή,

έλα να βαπτίσεις Θεού παιδί.

Ν’ αγιαστούν οι κάμποι και τα νερά,

ν’ αγιαστεί κι ο αφέντης με την κυρά.

Δημοσιεύθηκε στην ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Ε΄ ΤΑΞΗ

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

Η Γέννησή του Χριστού να  σημάνει την αρχή για μια καλύτερη ζωή, 

με Υγεία, Αγάπη, Ευτυχία, Όνειρα, Χαμόγελα,
Δημιουργικότητα, Επιτυχίες… 
ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ !!!
Δημοσιεύθηκε στην ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Ε΄ ΤΑΞΗ

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΚΑΙ ΠΑΖΛ !

 ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΓΙΑ ΞΕΚΟΥΡΑΣΗ !!!

  1. Το ποντικάκι που ήθελε να αγγίξει ένα αστεράκι
  2. Τα Χριστούγεννα του Τεμπέλη του Άλεξανδρου Παπαδιαμάντη
  3. Φρικαντέλα, η μάγισσα που μισούσε τα κάλαντα
  4.  Η αγέλαστη πολιτεία και οι καλικάντζαροι

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΠΑΖΛ ΓΙΑ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ ! !!

 

preview35pieceΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

preview40pieceLytras Nikiforos ΚΑΛΑΝΤΑ

preview35pieceΚΑΡΑΒΑΚΙ

preview28piece2021

Δημοσιεύθηκε στην ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Ε΄

Το φυσικό περιβάλλον της Ελλάδας, ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Ε΄

ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 13, 14 ΚΑΙ 15 ΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ 

ΒΡΙΣΚΩ ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ : ΕΔΩ  ,  ΕΔΩ  και ΕΔΩ 

ΒΡΙΣΚΩ ΤΙΣ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ : ΕΔΩ 

ΒΡΙΣΚΩ ΟΡΟΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΛΑΔΕΣ  ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ : ΕΔΩ 

Δημοσιεύθηκε στην ΓΛΩΣΣΑ Ε΄

ΦΙΛΙΑ

Φιλία ονομάζεται η σχέση μεταξύ δύο ή περισσότερων ανθρώπων, με κύριο χαρακτηριστικό την αφοσίωση και κατανόηση, χωρίς κατ’ ανάγκη να υπάρχει συμφέρον. Οι φιλίες είναι γεγονός ότι αποτελούν ένα σημαντικό και αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας. Είναι όμως γεγονός ότι η φιλία δεν είναι μια εύκολη ή απλή υπόθεση. Για πολλούς ανθρώπους το να κάνουν ή να διατηρούν φίλους είναι δύσκολο. Το να έχει κάποιος αληθινούς φίλους, είναι μεγάλη υπόθεση. Σε μια αληθινή φιλία, βρίσκομαι μαζί με τον άλλο άνθρωπο για να μοιραστούμε την ίδια τη ζωή, τις χαρές και τις λύπες της. Παραδείγματα φίλων από την μυθολογία

 Δάμων και Φιντίας

 Στις Συρακούσες ο τύραννος Διονύσιος ήθελε να διαπιστώσει κατά πόσο αληθεύει αυτό που είχε ακούσει για τους Πυθαγόρειους φιλοσόφους. Λεγόταν ότι οι Πυθαγόρειοι ήταν πιστοί στη φιλία τους ακόμα κι αν απειληθεί η ίδια τους η ζωή. Για το λόγο αυτό, διέταξε τους στρατιώτες του να του φέρουν μπροστά του το Φιντία, τον οποίο καταδίκασε σε θάνατο, επειδή είχε συνωμοτήσει εναντίον του. Ο Φιντίας του ζήτησε μια χάρη πριν την εκτέλεσή του. Να του δώσει χρόνο, προκειμένου να τακτοποιήσει κάποιες υποθέσεις του και να αφήσει στη θέση του το Δάμωνα που ήταν φίλος του. Ο Διονύσιος δέχτηκε κι έτσι ο Δάμων πήρε τη θέση του φίλου του. Το βράδυ λίγο πριν την ώρα της εκτέλεσης ο Φιντίας προς έκπληξη όλου του κόσμου εμφανίστηκε και πήρε τη θέση του. Ο Διόνυσος συγκινήθηκε, απάλλαξε το Φιντία από την τιμωρία και ζήτησε από τους δύο άνδρες να τον δεχθούν στην παρέα τους ως τρίτο μέλος.

ΔΕΙΤΕ  ΕΔΩ  ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ , σε αφήγηση από την Κάρμεν Ρουγγέρη, την Χριστίνα Κουλουμπή και τη μουσική του Στέφανου Βαρελά

Αχιλλέας και Πάτροκλος

 Ο Πάτροκλος ο γιος του Μενοίτιου, ήταν ο καλύτερος φίλος του Αχιλλέα. Όταν ήταν ακόμη μικρό παιδί και ζούσε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τον Οπούντα της Λοκρίδας, σκότωσε πάνω στο παιχνίδι ένα συνομήλικό του αρχοντόπουλο, τον Κλεισώνυμο, το γιο του Αμφιδάμαντα. Αν και ήταν ανήλικος, ο Πάτροκλος έπρεπε να φύγει από τον τόπο του, γιατί τον βάραινε το αίμα του νεκρού. Έτσι ο πατέρας του τον έφερε στον Πηλέα, που τον ανάθρεψε μαζί με τον Αχιλλέα σαν δικό του παιδί. Όταν ο Μενοίτιος αποχαιρετούσε το γιο του, τον προέτρεψε να προσέχει και να συμβουλεύει το φίλο του, και ας ήταν η δική του καταγωγή πιο ταπεινή. Όταν ήρθε η ώρα να πάρουν μέρος στον Τρωικό πόλεμο, οι δύο φίλοι πήγαν μαζί. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, ενώ ο Αχιλλέας πολεμούσε, ο Πάτροκλος στεκόταν δίπλα του πάνω στο άρμα και το κυβερνούσε. Μετά από κάθε μάχη περιποιόταν με ιδιαίτερη αγάπη τα αθάνατα άλογα του Αχιλλέα. Όταν ο Αχιλλέας οργισμένος με τον Αγαμέμνονα αρνιόταν να πάει στη μάχη, ο Πάτροκλος προσπαθούσε να τον πείσει να αλλάξει γνώμη, αλλά μάταια. Τελικά, ο Πάτροκλος τον έπεισε να του δώσει τα όπλα του, προκειμένου να πάει εκείνος στη μάχη να πολεμήσει εναντίον των Τρώων. Σε κάποια φάση του αγώνα κι ενώ ο Πάτροκλος είχε καταφέρει να σκοτώσει ένα σημαντικό αριθμό Αχαιών, ο Έκτορας καταφέρνει να τον σκοτώσει. Ο Αχιλλέας μαθαίνοντας το νέο για το χαμό του φίλου του, αρχίζει το θρήνο, παίρνει χώμα  και το ρίχνει στο κεφάλι του, με τα χέρια του τραβά τα μαλλιά του κι αντικρίζοντας το νεκρό σώμα του φίλου του ορκίζεται γεμάτος μίσος για τον Έκτορα, να εκδικηθεί το θάνατο του φίλου του.