Γιατί η επιστήμη δεν έχει ηλικία, αρκεί να παρουσιαστεί με τον σωστό τρόπο: μέσα από το παιχνίδι, την έκπληξη και τη βιωματική μάθηση.

Μια Ξεχωριστή Πρωτοβουλία

Με αφορμή τον εορτασμό της Πανελλήνιας Ημέρας Χημείας (11 Μαρτίου 2026),το σχολείο μας μεταμορφώθηκε σε ένα ζωντανό εργαστήριο. Η δράση αυτή δεν θα ήταν εφικτή χωρίς την πολύτιμη πρωτοβουλία της κας Χριστίνας Βιργιλίου, Επίκουρης Καθηγήτριας του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ και μέλους του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του σχολείου μας.

Η κα Βιργιλίου, με γνωστικό αντικείμενο την «Αναλυτική Χημεία στη Χημική και Βιομοριακή Μηχανική», γεφύρωσε την απόσταση ανάμεσα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την προσχολική αγωγή, φέρνοντας κοντά μας την Ομάδα Εξωστρέφειας του ΑΠΘ.

Αρχικά στην τάξη έγινε Χαρτογράφηση των Πρότερων Αντιλήψεων των παιδιών και καταγραφή των υπαρχουσών γνώσεων και τυχόν παρανοήσεων των μαθητών.

Ακολούθησε παρακολούθηση ολογόλεπτου εκπαιδευτικού βίντεο

Μα όλοι περίμεναν πώς και πώς τα «Εντυπωσιακά Πειράματα» για Μικρούς Επιστήμονες

Οι μαθητές και οι μαθήτριές μας φόρεσαν την «επιστημονική τους περιέργεια» και συμμετείχαν ενεργά σε μια σειρά από εντυπωσιακά πειράματα. Μέσα από χρώματα που άλλαζαν μαγικά, φυσαλίδες που χόρευαν και υλικά που χρησιμοποιούμε καθημερινά στο σπίτι μας, τα παιδιά ανακάλυψαν ότι η Χημεία βρίσκεται παντού γύρω μας.

Αρχικά

• «Δόθηκε στα παιδιά ο Περιοδικός Πίνακας και τους ζητήθηκε να εντοπίσουν συγκεκριμένα χημικά στοιχεία.»

• «Οι μαθητές/τριες  χρησιμοποίησαν τον Περιοδικό Πίνακα ως εργαλείο για να αναζητήσουν πληροφορίες για τα στοιχεία (πχ τον αριθμό 1 που είναι το Υδρογόνο  και το 8 που είναι το Οξυγόνο)»

• «Μέσα από τη χρήση του Περιοδικού Πίνακα, τα παιδιά εξασκήθηκαν στο να βρίσκουν και να ξεχωρίζουν τα στοιχεία της ύλης.»

Μαθαίνοντας έτσι … πώς είναι οργανωμένος ο πίνακας και τι πληροφορίες μας δίνει.»

Μετά

Πραγματοποιήθηκε αναπαράσταση της μοριακής δομής του νερού και του διοξειδίου του άνθρακα με τη χρήση πλαστελίνης και μακαρονιών.

• Οπτικοποίηση: Τα παιδιά “είδαν” στην πράξη πώς ενώνονται τα άτομα μεταξύ τους.

• Διάκριση ατόμων: Χρησιμοποιώντας διαφορετικά χρώματα πλαστελίνης (π.χ. μπλε για το Οξυγόνο, λευκό για το Υδρογόνο), ξεχώρισαν τα είδη των ατόμων.

• Γεωμετρία μορίων: Κατάλαβαν ότι τα μόρια έχουν συγκεκριμένο σχήμα στο χώρο.

 

Στη συνέχεια

Πραγματοποιήθηκε ένα πείραμα ανίχνευσης βιταμινών σε διάφορα φρούτα, για να δούν τα παιδιά ποια από αυτά είναι πιο πλούσια σε θρεπτικά συστατικά.

Προσοχή: Το Λεμόνι και το Ακτινίδιο βρέθηκαν να είναι τα πιο πλούσια σε βιταμίνες!!!

Κατόπιν πραγματοποιήθηκε το πείραμα του “ελαστικού αυγού”, όπου οι μαθητές παρατήρησαν τη χημική αντίδραση ανάμεσα στο ανθρακικό ασβέστιο (τσόφλι αυγού) και το οξύ του ξυδιού. Μετά από 24-48 ώρες, όπως εξήγησαν οι φοιτήτριες, το τσόφλι εξαφανίστηκε τελείως. Έμεινε μόνο η εσωτερική μεμβράνη, κάνοντας το αυγό να μοιάζει με μπαλάκι που αναπηδά και να είναι ημιδιαφανές. Όλα τα παιδιά άγγιξαν το ελαστικό αυγό και δεν πίστευαν στα μάτια τους!

Για να πειστούν τα παιδιά πως ήταν στα αλήθεια αυγό κι όχι μπαλάκι οι φοιτήτριες το άνοιξαν και είδαν όλοι το γνωστό περιεχόμενο (κρόκο και ασπράδι)

 

Ακολούθως σειρά είχε το πείραμα των «Εκρηκτικών Χρωμάτων» Μέσω της χρήσης μπατονέτας εμβαπτισμένης σε απορρυπαντικό, τα παιδιά παρατήρησαν την άμεση απομάκρυνση των χρωμάτων, κατανοώντας πώς το σαπούνι “κυνηγάει” και εγκλωβίζει τα λιπαρά στοιχεία. Μια γνώση που συνδέεται άμεσα με την υγιεινή και την καθαριότητα.

 

Τα παιδιά δημιούργησαν ένα ατομικό μοντέλο καθαρισμού, χρησιμοποιώντας χάρτινες θήκες (cupcake), προκειμένου να μελετήσουν πώς το σαπούνι διώχνει τους ρύπους  (χώμα) απο το γάλα! Με τη χρήση μπατονέτας και σαπουνιού, τα παιδιά παρατήρησαν την απώθηση των λεπτότερων ρύπων, κατανοώντας τη σημασία των χημικών μέσων στην καθαριότητα!

 

Ύστερα σειρά είχε το πείραμα με το μπαλόνι που φουσκωνει μονο του

Μέσω της αντίδρασης της σόδας στο ξύδι, δημιουργήθηκε εκτόνωση αερίου που οδήγησε στο φούσκωμα του μπαλονιού χωρίς μηχανική παρέμβαση.

 

Η σειρά των πειραμάτων συνεχίστηκε με την εντυπωσιακή “Οδοντόκρεμα του Ελέφαντα”. Οι μαθητές παρακολούθησαν μια βίαιη χημική αντίδραση, κατά την οποία η προσθήκη ενός καταλύτη (μαγιάς) προκάλεσε την άμεση απελευθέρωση οξυγόνου από το οξυζενέ με το σαπούνι!

Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία μιας πληθωρικής μάζας αφρού, η οποία βοήθησε τα παιδιά να κατανοήσουν την έννοια της χημικής μεταβολής και της παραγωγής νέων προϊόντων από την ένωση διαφορετικών υλικών.

 

 

Και η σειρά των πειραμάτων ολοκληρώθηκε με το πείραμα Λάμπα Λάβας, όπου αρχικά τα παιδια  παρατήρησαν τον διαχωρισμό του νερού από το λάδι (διαφορά πυκνότητας). Στη συνέχεια προστέθηκε αναβράζον δισκίο στο μίγμα νερού και λαδιού. Η παραγωγή φυσαλίδων αερίου προκάλεσε την ανοδική κίνηση του χρωματισμένου νερού, προσφέροντας ένα μοναδικό θέαμα με την κίνηση και συμφιλίωση των αρχικών υλικών.

Το μήνυμα της δράσης: Σκοπός ήταν τα μικρά μαθητούδια να καλλιεργήσουν την κριτική τους σκέψη, να αναρωτηθούν «γιατί;» και να καταλάβουν ότι ο κόσμος της επιστήμης είναι προσβάσιμος και συναρπαστικός.

Ευχαριστίες

Θέλουμε να εκφράσουμε τις θερμές μας ευχαριστίες στην Ομάδα Εξωστρέφειας του ΑΠΘ για την εξαιρετική παρουσίαση και, φυσικά, στην κα Χριστίνα Βιργιλίου για την οργάνωση και την προσφορά της.

Τελικά η συνεργασία μας είχε τέλεια χημεία!

Ένα ομαδικό εικαστικό έργο … δωράκι στις υπέροχες χημικούς υπογραμμίζοντας πως …η συνεργασία προσχολικής και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είχε τέλεια χημεία!

Και ένα ατομικό φύλλο εργασίας για τα παιδιά

όπου τα παιδιά έφτιαξαν το μόριο των σημερινών αναμνήσεων!

Τέτοιες συνεργασίες αναβαθμίζουν το εκπαιδευτικό μας έργο και δημιουργούν ανεξίτηλες αναμνήσεις στα παιδιά μας.

Η επιστήμη ξεκινά από το Νηπιαγωγείο – και το ταξίδι της γνώσης μόλις άρχισε!

Αυτή η εργασία έχει άδεια χρήσης Creative Commons Αναφορά-Μη Εμπορική Χρήση 4.0.